 →
−
dmY ,
 →
etekhan
CHUN ĐỀ BỒI DƯỠNG HSG HĨA HỌC 12 – THẦY LÊ VĂN PHÊ – THPT LONG KHÁNH
V ấn đề 3 : DÃÃN XUẤT CỦA HIDROCACBON .
I. PHẢN ỨNG CỦA DẪN XUẤT HALOGIEN
1. Phản ứng thế nucleophin : R-X + Y
-
 R-Y + X
-
.
Bazơ Y
-
= HO
-
, RO
-
, CN
-
, I
-
…
Hoặc R-X + HY  R-Y + HX
HY = HOH , HOR , H-NH
2
, amin…
Ví dụ: C
2
H

H
5
O
-
 C
2
H
5
-O-C
6
H
5
C
2
H
5
Br + NH
3
→ C
2
H
5
NH
2
amin
C
2
H
5
Br + CN

5
ONa.
Nếu vòng thơm có nhóm thế hút e mạnh như NO
2
… thì khả năng pứ thế tăng lên.
2) Phản ứng tách nucleophin:
Sơ đồ pứ : H-C-C-X C=C + HX
Y
-
là bazơ như HO
-
, CH
3
O
-
, …Dung môi thường là ancol.Phản ứng tách tuân theo quy
tắc zaixep X bò tách cùng với ngtử H mà C có bậc cao hơn.
1. Phản ứng với kim loại :
+ Tạo thành hợp chất cơ kim : R-X + Mg R-MgX hợp chất cơ-magiê. Pứ xảy
ra cả với dx halogen thơm.
+ Phản ứng tạo thành hidrocacbon: 2RX + 2Na → R-R + 2NaX pứ Vuyêc
II/PHẢN ỨNG CỦA HP CHẤT CƠ-MAGIE
1. R-MgX tác dụng như 1 bazo mạnh Tác dụng với hợp chất có ngtử H linh động:
Đó là tác dụng với HOH, Rượu , Axit , amin, ankin …
Ví dụ: CH
3
-MgI + HOH → CH
4
+ MgIOH
CH

b. Axit α- Vinyl acrilic.
2. HSGQG. Hai xicloankan M và N đều có tỉ khối hơi so với metan bằng 5,25. Khi mono
clo hóa có chiếu sáng thì M cho 4 hợp chất, N chỉ cho một chất duy nhất.
Xác đònh CTCT M và N và gọi tên các sp theo IUPAC.
3. HSGQG. Cho sơ đồ :Ghi các chất cần thiết và điều kiện pứ trên các mũi tên.
Viết CTCT các chất hữu cơ ở sơ đồ trên.
4.HSG-01. Từ than đá , đá vôi ,nước ,các hoá chất và điều kiện cần thiết có đủ hãy điều chế
:
a. Cao su bu na – S
b. Cao su buna
c. Poli vinylic.
5) HSG QG -02: Viết PT phản ứng theo dãy chuyển hóa :
2 2 4 2
0
2
(1 ) ,
1)
6 5 3 1 2
(1:1)
2) / 15
Cl mol H SO Br Fe
Mg etilenoxit
as ete
H O H C
C H CH A B C D E E
+
→ → → → → +

Khả năng pứ ta có trình tự : Rượu bậc 3>rượu bậc 2>rượu bậc 1.
PH ẦN HĨA HOC HỮU CƠ – CHUN ĐỀ 3 : DẪN XUẤT CỦA HIDROCACBON. - 2008
2
24,1
−−→
ndibrombuteG
trinitratGlixerinDCBA
−→→→→
1111
AxetonDCBABun
C
→→→→ →−
0
500
tan
amylaxetatisoDCB
axitOCHetekhanMg
−→ → →
222
,)(,
22
 →
2
O
CHUN ĐỀ BỒI DƯỠNG HSG HĨA HỌC 12 – THẦY LÊ VĂN PHÊ – THPT LONG KHÁNH
HI>HBr>HCl>>HF.
Người ta dùng hh HCl đặc và ZnCl
2
khan xt làm thuốc thử gọi là thuốc thử Luca để phân
biệt ba bậc rượu . Ancol bậc ba pứ nhanh tạo dẫn xuất hlg không tan tách lớp, ancol bậc

OH –CH
2
OH  CH
3
CH=O + H
2
O.
CH
2
OH – CHOH – CH
2
OH  CH
2
=CH-CH=O +2 H
2
O.
7 .Phản ứng oxihoá hữu hạn
Rượu bậc I bò oxihóa hữu hạn thành andehit và axit tương ứng.
Rượu bậc II bò oxihóa thành xeton.
* Oxh ancol bậc I bằng KMnO
4
hay K
2
Cr
2
O
7
/H
2
SO

6
H
6
→ C
6
H
5
Cl→ C
6
H
5
ONa→ C
6
H
5
OH
C
6
H
6 +
propen → Cumen C
6
H
5
CH(CH
3
)
2
Phenol và axeton


b. Khi oxihóa etylenglycol bằng HNO
3
tạo thành hh 5chất. Viết CTCT 5 chất và sắp xếp
chúng theo chiều giảm nhiệt độ sôi.
3. HSG-01. Một hợp chất hữu cơ A trong phân tử có 34,7826% khối lượng oxi. Đốt hết
0,25mol A thu khí CO
2
và H
2
O trong đó số mol CO
2
nhỏ hơn 1,75mol.
a. Tìm CTPT và CTCT có thể có của A và gọi tên.
b. Chất nào thõa mãn chuỗi pứ sau:
Viết Các ptpứ và ghi rõ điều kiện nếu có.
c. Cho biếtsp pứ (1) và (2) có ứng dụng thế nào trong cuộc sống.
4.Từ propan điều chế propanol –1.
5. HSG-98. Chuỗi pứ:
(CH
3
)
3
C-CH=CH
2
3. HSGQG-01. Clorofom tiếp xúc với kkhí ngoài asáng sẽ bò oxihóa thành phôtgen rất
độc. Để ngừa độc người ta bảo quản clorofom bằng cách cho thêm một lương nhỏ ancol
etylic để chuyển phôt gen thành chất không độc. Viết ptpứ.
Đun nóng vài giọt clorofom với dd NaOH sau đó nhỏ thêm vài giọt dd KMnO
4
thấy hh

b
hay pK
b
. Tính bazơ
càng mạnh thì K
b
càng lớn và pK
b
càng nhỏ.
PH ẦN HĨA HOC HỮU CƠ – CHUN ĐỀ 3 : DẪN XUẤT CỦA HIDROCACBON. - 2008
4
DCBAmolBenzen
HOxihoa
ptOHFeClmolCl
→ → → →
2
,,),1(
2
32
)1(
FE
HClFe
molHNO
 → →
,
)1(
3
FEDAXCO
NaOHA
 → → → → →

> p-NO
2
C
6
H
4
NH
2
.
+ Amin no bậc hai mạnh hơn amin bậc I và amin bậc III( do hiệu ứng không gian).
2. Phản ứng với axit nitrơ ( NaNO
2
+ H
+
= Na
+
+ HNO
2
).
a. Amin bậc I có hienä tượng sủi bọt khí N
2
RNH
2
+ HONO → ROH + N
2
+ H
2
O. Pứ tạo ancol.
b. Amin bậc II sẽ tạo hợp chất nitrozo màu vàng không tan trong nước :
R

+ HOH.
C
6
H
5
-N
2
+
OH
-
pứ KI sẽ tách N
2
và tạo C
6
H
5
I. Nếu pứ Cu
2
Cl
2
hay Cu
2
Br
2
sẽ tạo C
6
H
5
Cl
hay C

 p-BrC
6
H
4
NH
2
.
4. Điều chế amin .
+ Khử hợp chất nitro.
+ Amon phân dẫn xuất hlg trong dung môi rượu , 100
0
C với các tỉ lệ mol khác nhau tạo
ra amin bậc I , II , hay bậc III.
RX + NH
3
→ RNH
2
+ HX
2 RX + NH
3
→ R-NH-R + 2HX
3RX + NH
3
→ R
3
N + 3HX
V. PHẢN ỨNG CỦA ANDEHIT VÀ XETON
1. Phản ứng cộng nucleophin vào nhóm C=O .
Sơ đồ pứ :C=O + H
δ