SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI

Trường THPT Phước Thiền
Mã số: …………………….

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

GIÁO DỤC MỘT SỐ KĨ NĂNG SỐNG CHO
HỌC SINH LỚP 12 - TRƯỜNG TRUNG
HỌC PHỔ THÔNG PHƯỚC THIỀN
Người thực hiện: Bùi Thị Thủy
Lĩnh vực nghiên cứu:
-Quản lý giáo dục:



-Phương pháp dạy học:



-Lĩnh vực khác:



Có đính kèm:
 Mô hình

 Phần mềm  Phim ảnh

 Hiện vật khác


C3,C4,CAM” đối với học sinh trung bình, yếu ở trường THPT Phước Thiền
Trang 2


+Một số ví dụ minh họa sự liên hệ kiến thức sinh học với thực tiễn ở
trường THPT Phước Thiền
+ Ứng dụng công nghệ thông tin làm tăng hứng thú hoạt động giáo dục
ngoài giờ lên lớp khối 12- Trường THPT Phước Thiền

Trang 3


MỤC LỤC

LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI....................................................................trang 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN.............................................. trang 2
TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP..................................trang 4
HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI................................................................trang 27
ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG...............trang 28
TÀI LIỆU THAM KHẢO..............................................................trang 29
PHỤ LỤC……………………...............................................…….trang 30

Trang 4


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GIÁO DỤC MỘT SỐ KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH LỚP 12 - TRƯỜNG
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG PHƯỚC THIỀN
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Luật Giáo Dục năm 2005 (Điều 27) đã khẳng định: “Mục tiêu của g iáo dục

Quỹ nhi đồng Liên hiệp quốc (UNICEF) lại cho rằng “Kỹ Năng Sống là khả
năng chuyển đổi kiến thức (phải làm gì?) thái độ (ta đang nghĩ gì?, cảm xúc như thế
nào?, hay tin tưởng vào giá trị nào?) thành hành động (làm gì? và làm như thế nào?)
Vậy, Kỹ Năng Sống là năng lực tâm lý – xã hội của mỗi cá nhân, giúp con
người có khả năng làm chủ bản thân, khả năng ứng xử phù hợp với những người khác
và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống.
Xuất phát từ quan điểm nói trên, theo POKI : những Kỹ Năng Sống cơ bản thể
hiện các mối quan hệ này:
+ Nhóm Kỹ Năng Sống hướng vào bản thân: Tự nhận thức về các giá trị của
bản thân; tự xác định mục đích cuộc sống, kế hoạch đường đời của bản thân; thể hiện
và nuôi dưỡng sự tự tin; kiềm chế cảm xúc bản thân,…
+ Nhóm Kỹ Năng hướng vào người khác và các quan hệ xã hội: Hiểu biết về
người khác; chấp nhận người khác; lắng nghe người khác; chia sẻ với người khác,…
+ Nhóm Kỹ Năng công việc: Lựa chọn và xác định các giá trị của công việc; tổ
chức thực hiện công việc; làm việc nhóm,….
Từ năm học 2010- 2011 Bộ GD- ĐT đã chỉ đạo lồng ghép, tích hợp giáo dục
KNS qua các môn học và hoạt động ngoài giờ lên lớp cho học sinh, nhưng hiệu quả
vẫn còn nhiều hạn chế thể hiện qua thực trạng về KNS của học sinh còn nhiều khiếm
khuyết.
Thực tế cho thấy, tình trạng học sinh thiếu KNS vẫn xảy ra, biểu hiện qua hành
vi ứng xử không phù hợp trong xã hội, sự ứng phó hạn chế với các tình huống trong
cuộc sống như: ứng xử thiếu văn hóa trong giao tiếp nơi công cộng; thiếu lễ độ với
thầy cô giáo, cha mẹ và người lớn tuổi; chưa có ý thức bảo vệ môi trường, giữ gìn vệ
sinh công cộng, ....
2. Cơ sở thực tiễn
Thực hiện Chỉ thị số 3008/CT-BGDĐT ngày 18/8/2014 của Bộ trưởng Bộ
Giáo dục và Đào tạo về nhiệm vụ trọng tâm tổ chức giáo dục kỹ năng sống tại các cơ
sở giáo dục phổ thông: tiếp tục rèn luyện những kỹ năng đã được học ở tiểu học, tập
Trang 6


1. Kĩ năng đặt mục tiêu.
Bước vào năm học cuối cấp, khác hẳn với những năm học trước, học sinh khối
12 thật sự cần một chiến lược học tập tốt để có thể trải qua những kì thi quan trọng và
cũng là ngưỡng cửa quyết định hướng đi sau này. Tập trung học cho năm cuối cấp là
điều tốt, nhưng tập trung thế nào để việc học tập được hiệu quả ?
Nếu muốn đạt được thành công, các em cần phải đặt ra mục tiêu. Nếu không có
mục tiêu, các em sẽ thiếu tập trung và định hướng. Thiết lập mục tiêu không chỉ giúp
các em điều khiển định hướng của cuộc sống mà còn là chuẩn mực để xác định xem
các em có đang thực sự thành công hay không?
Theo khảo sát đầu năm dành cho 42 học sinh lớp 12A7 (lớp có học lực trung
bình – yếu) về kĩ năng đặt mục tiêu, tôi thu được kết quả:
• Nhận thức của học sinh về vai trò của việc đặt mục tiêu trong cuộc sống:
Rất quan trọng

Có cũng được, không có cũng không sao

Không ý nghĩa

12/42 (28,57%)

26/42 (61,9%)

4/42 (9,52%)

• Mức độ tiếp nhận thông tin của học sinh về kĩ năng đặt mục tiêu
Thường xuyên

Thỉnh thoảng

Chưa bao giờ

đích, có kế hoạch và có khả năng thực hiện được mục tiêu của mình, từ đó xác
định mục tiêu hợp lí cho bản thân mình.

Biết vận dụng kĩ năng này để xác định mục tiêu học tập trong năm cuối ở
trường THPT, mục tiêu cho tương lai của mình. ,...theo tiêu chí SMART
2. Kĩ năng quản lý cảm xúc:
Theo ThS.Lê Thị Ngọc Thương, Viện Nghiên cứu Giáo dục, sự hình thành và phát
triển nhân cách của lứa tuổi THPT diễn ra khá mạnh mẽ. Những cảm xúc của học sinh
nảy sinh và biến đổi liên tục trong quá trình tham gia học tập, quan hệ xã hội, gia
đình, bạn bè,... Kiểm soát cảm xúc của học sinh thể hiện ở khả năng làm chủ bản thân
khi cảm xúc nảy sinh, biết cách giải tỏa cảm xúc một cách hiệu quả nhất và có khả
năng kiểm soát cảm xúc của người khác.
Khảo sát với 42 học sinh 12A7 :
+ Về nguyên nhân gây cảm xúc tiêu cực:
Nguyên nhân
Số lượng
Áp lực học tập
42/42 (100%)
Nhận xét, đánh giá của người xung quanh với bản 39/42 (92,86%)
thân
Mối quan hệ bạn bè không tốt
33/42 (78,57%)
Người yêu giận dỗi,…
19/42 (45,23%)
Tai nạn
42/42 (100%)
Mất người thân
42/42 (100%)
Lý do khác,…..
15/42 (35,71%)


Nhận biết các dấu hiệu của cảm xúc, nhất là cảm xúc tiêu cực và các tình huống
dễ tạo ra cảm xúc tiêu cực



Nhận diện các phản ứng khác nhau của mỗi người trước những cảm xúc tiêu cực



Biết cách biểu lộ cảm xúc.



Biết cách ứng phó và giải tỏa cảm xúc tiêu cực



Biết cách làm chủ cảm xúc

3. Các kĩ thuật/ Phương pháp dạy học tích cực được sử dụng trong chủ đề:
3.1. Kĩ thuật đặt câu hỏi: nhằm kích thích tư duy và giúp học sinh thảo luận hiệu quả
- Ví dụ giáo dục kĩ năng đặt mục tiêu:
Giáo viên có thể đặt các câu hỏi cho học sinh: Mục tiêu của cuộc đời mình là gì?
Mình có cần phải đặt ra mục tiêu cho tương lai không?,….
3.2. Động não : nhằm huy động những tư tưởng mới mẻ, độc đáo về chủ đề các thành
viên thảo luận
- Ví dụ giáo dục kĩ năng đặt mục tiêu:
GV yêu cầu học sinh xác định: Trong số những mục tiêu đã được các bạn xác định ở
bảng, thì mục tiêu nào có thể thành hiện thực., mục tiêu nào chỉ là giấc mơ không

-VD giáo dục kĩ năng quản lí cảm xúc:
GV yêu cầu 4 nhóm thực hiện và xử lí 1 tình huống bằng phương pháp sắm vai ( 5
phút )thể hiện quản lý cảm xúc của bản thân. Mỗi nhóm chuẩn bị trong 2 phút.
Tình huống
+Nhóm 1: Giả sử, hôm nay có tiết Hóa nhưng Minh không thuộc bài.Giáo viên phê
bình Minh trước tập thể lớp.Nếu là Minh, Em sẽ xử lí như thế nào?
+Nhóm 2: Cha mẹ Lan cãi nhau, đòi li dị chia đôi tài sản, con cái. Nếu là Lan, em sẽ
làm gì?
+Nhóm 3: Mai mới quen bạn trai cùng khối.Nhưng tối nay, Mai thấy bạn trai chở
một bạn gái khác. Nếu là Mai, em làm gì?
+Nhóm 4: Hòa thích nấu ăn,muốn học làm bánh nhưng cha mẹ muốn Hòa học kế
toán, nếu Hòa không nghe lời sẽ không chu cấp tiền cho Hòa học.Hòa phản ứng thế
nào?
Trang 11


3.5. Phương pháp giải quyết vấn đề: xem xét, phân tích những tình huống cụ thể và
xác định cách giải quyết hiệu quả
- Ví dụ giáo dục kĩ năng đặt mục tiêu:
GV yêu cầu HS xác định mục tiêu học tập trong năm cuối ở trường THPT, mục tiêu
cho tương lai của mình.
3.6. Trình bày cá nhân -Kĩ thuật trình bày 1 phút: tạo cơ hội cho HS tổng kết lại
kiến thức đã học bằng bài trình bày ngắn gọn và cô đọng với các bạn cùng lớp.
- Ví dụ giáo dục kĩ năng đặt mục tiêu:
HS trình bày 1 phút về mục tiêu của mình.
3.7. Phương pháp trò chơi: tổ chức cho học sinh tìm hiểu một vấn đề thể nghiệm
hành động
- Ví dụ giáo dục kĩ năng đặt mục tiêu:
Trò chơi: Phóng phi tiêu (các đội cầm cây phi tiêu để phóng trúng đích là tấm bia cách
2m), Thảy bi (các đội cầm viên bi để thảy vào 1 trong 3 hộp sữa có kích thước và

nghiệp Trung học phổ thông
Thống kê từ hồ sơ thi THPT

Số lượng

Thi đại học

8 (19,05%)

Thi cao đẳng nghề

15 (35,71%)

Thi trung cấp nghề

12 (28,57%)

Học nghề

7 (16,67%)

Đối với kĩ năng quản lí cảm xúc: Các em nhận diện được cảm xúc tiêu cực lây lan
từ người này sang người khác nhanh như virus. Do vậy khi cảm xúc này xuất hiện,
các em mạnh dạn nhìn nhận, giải tỏa không để kéo dài, lan truyền trong lớp học ảnh
hưởng tiêu cực đến bạn bè.
5. Minh họa giảng dạy:
5.1. Kĩ năng đặt mục tiêu
I.Mục tiêu:
Sau chủ đề này, HS sẽ:
-Hiểu được mục tiêu là cái đích mà chúng ta muốn đạt tới, muốn thực hiện ở mỗi một

+Mỗi đội chọn 2 đại diện (1 nam, 1 nữ)
+Mỗi đại diện được giao 3 viên bi để thảy vào 1 trong 3 hộp sữa có kích thước và
khoảng cách khác nhau. Nếu bi trúng vào hộp ở gần và to nhất : 10 điểm, hộp ở giữa
và trung bình : 20 điểm, hộp ở xa và nhỏ nhất : 30 điểm
+Đội nhiều điểm nhất là đội thắng cuộc
Trang 14


- GV đặt câu hỏi cho HS sau khi tham gia trò chơi: Trò chơi trên gợi cho các em suy
nghĩ gì?
- HS trả lời: phải có mục tiêu trong cuộc sống, mục tiêu phải vừa sức,…
2.Thông điệp:
Đã bao giờ bạn tự hỏi: Mục tiêu của cuộc đời mình là gì chưa? Mình có cần
phải đặt ra mục tiêu cho tương lai không?
Đây là câu hỏi không mới nhưng luôn là câu hỏi thử thách với tất cả các bạn
trẻ. Bấy lâu nay xã hội vẫn bàn luận về vấn đề bạn trẻ ngày nay sống thiếu định
hướng và chưa có mục tiêu rõ ràng.
Bạn đã nghe câu nói này chưa? “Nếu không biết mình đang đi đâu thì mọi ngọn
gió đưa đẩy con thuyền đều là ngọn gió đúng và nếu bạn cứ đi theo mọi hướng gió thì
thuyền của bạn sẽ chạy lòng vòng”. Đây là lời khuyên của Ken Loughnan, Chủ tịch
Hội đồng Quản trị Đại học Victoria, Melbourne.
Nếu không có mục tiêu nghĩa là bạn đang trên con đường không có điểm dừng.
Do vậy điều kiện đầu tiên để thành công là phải có đích đến, đó chính là mục tiêu.
Tuy nhiên không phải ai cũng có thể đặt và thực hiện được mục tiêu như mong
muốn.Thậm chí khi đặt ra mục tiêu cao quá và không đạt được mục tiêu , con người
dễ rơi vào thất vọng, chán chướng.
Kỹ năng đặt mục tiêu vô cùng quan trọng, nó là tiền đề cho những bước tiếp
theo của bạn.
3.Nội dung bài học:
Kĩ thuật/

hiện ở mỗi một giai đoạn
duy sáng
trong cuộc đời hay ở một
tạo, trình
Trang 15


GV:Em có xây dựng mục
-Hoạt động tiêu cho cuộc sống của
mình chưa? Hãy chia sẻ?
nhóm
GV chia lớp thành 8 nhóm,
mỗi nhóm 5-6 HS. Mỗi
nhóm có 1 nhóm trưởng,
thư ký.
GV phát cho mỗi HS một
tờ giấy để ghi lại những
điều mong muốn/ mục tiêu
cho bản thân trong lứa tuổi
và cuộc đời của mình về:
nhu cầu cuộc sống, học
hành, gia đình, bạn bè,tình
cảm, nghề nghiệp tương
lai,sức khỏe, tiền tài/ danh
vọng/ địa vị/ vật chất, thần
tượng…(trong thời gian 2
phút)
Sau khi ghi xong mục tiêu
của mình. HS bỏ tờ giấy
vào hôp đựng chung của cả

nhau.
+Mục tiêu trong cuộc đời
thường về: nghề nghiệp/
việc làm, (GV lấy từ VD
của HS)
Trang 16


GV: Vì sao chúng ta
thường hay ngại đề ra các
mục tiêu?
GV nhấn mạnh:
+Vì không tin vào sức
mạnh của mục tiêu. Nghĩa
là bạn sẽ không nghĩ rằng
mục tiêu sẽ là động lực dẫn
đường, là điều thôi thúc
bạn hành động.

-HS nêu được:
+Vì không tin vào sức
mạnh của mục tiêu.
+Vì sợ thất bại.

+Vì sợ thất bại. Có thể
trong cuộc sống, đã vài lần
bạn thất bại trong việc thực
hiện mục tiêu đề ra, và bạn
cho rằng mình không có
khả năng thực hiện, chính

nhiệm vụ,
thuyết
trình, tự
đánh giá,
-HS thảo luận nêu được:
hợp tác, tư
+Mục tiêu phải chính đáng,
duy phê
phù hợp lợi ích chung của
phán,lắng
XH.
nghe tích
+Cần xác định mục tiêu là cực, trình
Trang 17


động não

thực thì mục tiêu đó cần có
những yếu tố nào?
GV yêu cầu các nhóm thảo
luận (5 phút)

ngắn hạn/ dài hạn/ trung
hạn

bày, quản
lí thời
gian, ra
+Khả năng/ ý chí quyết

động trong tương lai.
2 Measurable – đo lường
được
- Chỉ tiêu này mà không đo
lường được thì không biết

+Những thách thức đòi hỏi
ta phải vượt qua thì sẽ có
khả năng thực hiện được
mục tiêu đặt ra
Yếu tố nào có thể vượt qua
Yếu tố nào có thể khắc
phục?
Yếu tố nào không thể khác
phục?
Yếu tố nào đóng vai trò
quyết định sự thành công
hay thất bại của việc đạt
được mục tiêu.Nếu có các
yếu tố cản trở này thì ta
nên loại bỏ mục tiêu, tránh
lãng phí thời gian/ công
sức/ tiền bạc,…

Trang 18


có đạt được hay không?
3 Achievable – vừa sức.
- Chỉ tiêu phải có tính thách

VD 5:Trở thành đầu bếp
nấu ăn giỏi
GV:Để mục tiêu có thể thực
hiện và đạt được, chúng ta
Trang 19


cần phải làm gì?
GV giới thiệu: Phương
pháp 12 bước để đạt được
mục tiêu (Trích: Thành
công tột đỉnh – Brian Tracy
- NXB Lao động – Xã hội)
Bước 1: Hãy luôn luôn mơ
ước – một khát khao mãnh
liệt và cháy bỏng.
Bước 2: Giữ vững niềm tin.
Bước 3: Hãy viết ra.
Bước 4: Lập danh sách tất
cả những gì bạn có thể
nhận được từ việc đạt mục
tiêu.
Bước 5: Phân tích vị trí,
điểm khởi đầu.
Bước 6: Đặt giới hạn.
Bước 7: Lập danh sách tất
cả những trở ngại chắn giữa
bạn và quá trình đạt mục
tiêu.
Bước 8: Nhận định thông

đi chơi với bạn gái. Cha
của An rất lo lắng cho An,
ông nhắc:

-Kĩ thuật
động não

An ơi, sao ba thấy con
không chịu ôn tập gì
cả.Con có biết năm nay là
năm cuối cấp, con phải thi
học kì, rồi tốt nghiệp
THPT,…Muốn thi tốt, con
phải có kế hoạch ôn tập
chứ?

Các nhóm thảo luận, thống
nhất ý kiến, sau đó trả lời
bằng phương pháp đóng
vai.

phán, ra
quyết định
và giải
quyết vấn
đề, giao
tiếp, trình
bày, đảm
nhận trách
nhiệm,

an tâm hơn?
-Tư duy
-GV lưu ý các nhóm chỉ
trình bày trong 2 phút.
-Sau khi các nhóm trình
bày, GV yêu cầu các nhóm
khác nhận xét, bổ sung.

sáng tạo,
tự in, lắng
nghe tích
cực.

-GV chỉnh sửa bài, nhận
xét các nhóm
GV lưu ý HS: Muốn mục
tiêu có thể thực hiện và đạt
Trang 21


được thì lưu ý 1 số điểm
sau:
+Mục tiêu thể hiện bằng
ngôn từ cụ thể: trả lời các
câu hỏi: ai làm, làm như thế
nào? Sẽ thực hiện cái gì,
vào lúc nào?
+Mục tiêu phải thực tế và
có thể thực hiện được.
Bước 4: Vận dụng

trọng: Các em nên thường
nhắc nhở mình về những
mục tiêu này & lập ra kế
hoạch hành động để thực
hiện mục tiêu. Một trong
những điều quan trọng là
trong vòng 36 giờ đầu tiên
ngay sau khi có kế hoạch
hành động, các em cần phải
thực hiện những bước đi

-Kĩ năng
nhận dạng,
xác
địnhvấn
đề, thu
thập thông
tin, giải
quyết vần
đề, tư duy
sáng tạo,
tư duy phê
phán.
-Kĩ năng
tự tin trình
bày suy
nghĩ, ý
tưởng,
quản lí
thời

Bước 11: Sử dụng sự hình dung.
Bước 12: Kiên trì
5.2. Kĩ năng quản lí cảm xúc:
I.Mục tiêu:
Sau chủ đề này, HS:
- Nhận biết các dấu hiệu của cảm xúc, nhất là cảm xúc tiêu cực và các tình huống dễ
tạo ra cảm xúc tiêu cực
- Nhận diện các phản ứng khác nhau của mỗi người trước những cảm xúc tiêu cực
Trang 23


- Biết cách biểu lộ cảm xúc.
- Biết cách ứng phó và giải tỏa cảm xúc tiêu cực
- Biết cách làm chủ cảm xúc
III.Phương tiện:
-Máy chiếu.
-Bảng nhóm lớn, bút lông
-Giấy A4,A0
IV.Tổ chức hoạt động:
1.Sinh hoạt khởi động tạo bầu không khí và tìm chủ đề: (30 phút)
a.Trò chơi 1: Tìm nhạc trưởng
- Quản trò cử 2 người ra đứng cách xa vòng tròn, sau đó cử 1 người làm nhạc trưởng.
Trong khi hát vòng tròn sẽ làm theo động tác của nhạc trưởng như: Vỗ tay, vỗ đầu gối,
vỗ xuống đất ... Khi nghe tiếng hát, người đứng ngoài vòng tròn sẽ vào tìm cho ra
người nhạc trưởng đó.
Luật chơi:
- Mỗi người sẽ được đoán nhạc trưởng 2 lần, nếu đoán đều sai tất cả sẽ bị phạt, nhạc
trưởng bị đoán trúng sẽ trở thành người tìm tiếp theo.
- Phạt : trò chơi
GV: phỏng vấn nhạc trưởng: Cho biết cảm xúc của em khi làm nhạc trưởng?

-Kĩ thuật
đặt câu hỏi

GV cho học sinh liệt kê
cảm xúc tiêu cực và tích
cực trong thời gian 1phút?
(lên bảng ghi)

GV: Cảm xúc tiêu cực, tích
cực, cảm xúc nào ta muốn
có?

HS liệt kê:

-Kĩ năng
tìm kiếm
Cảm xúc tích cực: vui,
và xử lí
sung sướng, hạnh phúc,
thông tin;
thích thú, đam mê,…
tư duy phê
Cảm xúc tiêu cực: tức
phán, tư
giận , đau buồn, khổ sở,
duy sáng
chán chường, thất vọng, sợ, tạo, trình
lo lắng, ấm ức, khó chịu… bày suy
-Trong mỗi người chúng ta nghĩ, ý
dù muốn hay không cũng