TỔ CHỨC SINH HOẠT LỚP THEO CHUYÊN ĐỀ NHẰM GIÁO DỤC KĨ
NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Giáo viên chủ nhiệm (GVCN) là người làm công việc chỉ đạo, quản lý giáo dục
toàn diện học sinh (HS) một lớp. GVCN là cầu nối giữa tập thể HS với các tổ chức giáo
dục trong và ngoài nhà trường. Cùng với nhà trường, thông qua công tác chủ nhiệm,
góp phần định hình, định hướng tính cách của học sinh. GVCN là nhà quản lý, nhà tâm
lý, là nơi để các em học sinh chia sẻ những buồn vui, là chỗ dựa tinh thần vững vàng
cho các em trong cuộc sống.
Trong công tác chủ nhiệm, giờ sinh hoạt lớp đóng vai trò quan trọng. Đó là một
hoạt động giáo dục hữu ích góp phần xây dựng tập thể học sinh đoàn kết và giúp các em
phát triển những kĩ năng sống cơ bản. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu đó, người giáo
viên chủ nhiệm phải biết phát huy vai trò, năng lực của học sinh.
Qua thực tế làm công tác chủ nhiệm nhiều năm, tôi nhận thấy vì nhiều lí do khác
nhau tiết sinh hoạt chủ nhiệm chưa thực sự hiệu quả (chủ yếu GV thuyết trình một
chiều, từ xử lí học sinh vi phạm đến nhận xét hoạt động của lớp...), tiết sinh hoạt lớp
thường nặng nề, nhiều học sinh cảm thấy “sợ” tiết sinh hoạt.
Mặt khác, thực tiễn xã hội hiện nay, để hội nhập, làm việc, tồn tại yêu cầu con
người (đặc biệt là giới trẻ) ngoài kiến thức còn phải có những kĩ năng cơ bản (kĩ năng
sống), trong khí đó việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong các trường PT chưa
thực sự được quan tâm đúng mức, là một trong những nguyên nhân khiến học sinh
không biết, không hiểu và thiếu rất nhiều kĩ năng. Vì vậy, qua nhiều năm làm công tác
chủ nhiệm và đúc kết từ đồng nghiệm, tôi đã mạnh dạn chọn đề tài
“ Tổ chức sinh hoạt lớp theo chuyên đề nhằm giáo dục một số kĩ năng sống cho học
sinh” để nghiên cứu.

1


II. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1. Các nội dung cơ bản của công tác chủ nhiệm:

- Gần gũi, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí học sinh
- Chuyên đề phải đảm bảo tính vừa sức, phát huy được năng lực của học sinh
- Cần xây dựng kế hoạch thực hiện và phân công rõ ràng để học sinh và GV có thời
gian chuẩn bị.
3. Kĩ năng sống và giáo dục kĩ năng sống cho học sinh
*Khái niệm kĩ năng sống:
Có nhiều quan niệm về kĩ năng sống và mỗi quan niệm lại được diễn đạt theo những
cách khác nhau nhưng nhìn chung các quan niệm đều thể hiện các nội dung:
- Kĩ năng sống là năng lực cá nhân để thực hiện đầy đủ cá chức năng và tham gia vào
cuộc sống hàng ngày, đồng thời coi kĩ năng sống gắn với 4 trụ cột của giáo dục, đó
là: học để biết, học để tự khẳng định, học để chung sống với người khác, học để
làm.
- KNS bao gồm một loạt các kĩ năng cụ thể cần thiết cho cuộc sống hàng ngày của
con người. Bản chất của KNS là KN làm chủ bản thân và KN XH cần thiết để cá
nhân tự lực trong cuộc sống, học tập và làm việc hiệu quả. Nói cách khác, KNS là
khả năng làm chủ bản thân của mỗi người, khả năng ứng xử phù hợp với những
người khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc
sống.
* Ý nghĩa của Kĩ năng sống
- KNS góp phần thúc đẩy sự phát triển và nâng cao chất lượng cuộc sống cá nhân (cách
vượt qua những áp lực, khó khăn trong học tập, trong cuộc sống, cách làm việc chung,
cách đưa ra ý kiến, thuyết phục...)
- KNS góp phần thúc đẩy sự phát triển xã hội bền vững.
* Một số KNS cơ bản cần giáo dục cho học sinh: Kĩ năng tự nhận thức, kiểm soát cảm
xúc, kĩ năng ứng phó với căng thẳng, kĩ năng thể hiện sự tự tin, kĩ năng giao tiếp, kĩ
năng lắng nghe tích cực, kĩ năng hợp tác, kĩ năng giải quyết vấn đề, kĩ năng tìm kiếm và
xử lí thông tin, kĩ năng thuyết trình...

3




4.2. Thực trạng về giáo dục KNS ở các trường THPT hiện nay
Thực tế ở các trường THPT hiện nay, giáo dục KNS chưa được quan tâm đúng mức
vì nhiều lí do khác nhau (chương trình học, điều kiện CSVC, tài liệu, nhân lực chuyên
trách, học sinh chưa quan tâm...). Những thông tin trên các phương tiện truyền thông về
bạo lực học đường, tình bạn, tình yêu... trong giới trẻ hiện nay đáng để chúng ta phải
suy nghĩ. Những thông tin trên chỉ ra một điều, nhiều bạn trẻ ngày nay không có hoặc
thiếu KNS.
III. TỔ CHỨC THỰC HIỆN
1. Biện pháp tổ chức sinh hoạt lớp theo chuyên đề nhằm giáo dục kĩ năng sống cho
học sinh
1.1. Xây dựng kế hoạch sinh hoạt lớp theo chuyên đề
Những chuyên đề lựa chọn thực hiện trong tiết sinh hoạt lớp trong năm học cần gắn với
các kế hoạch của nhà trường, đoàn trường
Kế hoạch hoạt động của trường
Thời gian

Kế hoạch

20/10

Các hoạt động chào mừng ngày phụ nữ Việt BCH Công đoàn
Nam

20/11

Tổ chức thực hiện
Đoàn trường


dung)
- Kế hoạch sinh hoạt lớp theo chuyên đề:
+ Lớp: 12a12
+ Địa điểm : trong lớp học
+ Thành phần tham gia: GVCN và 42 học sinh lớp 12a12
Thời

Chuyên đề

gian

Phương pháp thực Những kĩ năng
hiện

sống GD cho học
sinh

12/11-

1.Thảo luận về tình thầy trò Thuyết trình nhóm Kĩ

28/11

trong giai đoạn hiện nay

(chia theo tổ)

2. Phát biểu cảm nghĩ về một
GV mà em yêu thích nhất



nêu ý kiến...

18/3-

6. Tầm quan trọng của bảo vệ

26/3

rừng và trách nhiệm của bản
thân

Tổ chức trò chơi

7. Thanh niên với an toàn giao
thông
8. Thi tìm hiểu về biển đảo

6


1.2. Các bước tiến hành tổ chức sinh hoạt lớp theo chuyên đề
Tố chức sinh hoạt lớp theo chuyên đề có thể được tiến hành qua các bước:
Bước 1: Ban cán sự lớp báo cáo tất cả hoạt động lớp (chuyên cần, vi phạm...) trong
tuần. GVCN nhận xét, đánh giá và thông báo kế hoạch tuần sau
Bước 2: Chọn chuyên đề phù hợp để tổ chức trong tiết sinh hoạt lớp. Chủ đề phải phù
hợp với đối tượng học sinh (lớp 10, 11 hay 12), phù hợp về mặt thời gian (lựa chọn
chuyên đề nào vào khỏang thời gian nào, nên chú ý đến những thời điểm diễn ra các
ngày lễ lớn trong năm: chào mừng 20/11, 8/3, 26/3...)
Bước 3: Chuẩn bị: chia nhỏ nội dung của chuyên đề và giao cho các nhóm (các tổ)

nhiệm trong việc tham gia bảo vệ rừng.
- Một số kĩ năng sống hình thành cho học sinh: Kĩ năng tự nhận thức, kĩ năng tư
duy phê phán, kĩ năng hợp tác, kĩ năng quan sát, kĩ năng nêu ý kiến, phát biểu suy nghĩ
Bước 3: Phân công nhiệm vụ (chuẩn bị) (3 phút)
+ Đối với GV: chuẩn bị 100 viên kẹo ( 30 cái có giấy bọc màu đỏ, 30 cái màu xanh, 20
cái màu vàng, 20 cái màu tím ); phù hiệu tên (cán bộ kiểm lâm, thợ săn, người khai thác
gỗ, dân bản xứ)
+ Đối với học sinh: phân công học sinh đóng vai (cán bộ kiểm lâm: 3 học sinh, thợ săn:
2, người khai thác gỗ: 2, dân bản xứ:3).
Bước 4: Tiến hành chơi (10 phút)
+ Sắp xếp lại bàn ghế trong phòng để có không gian chơi
+ Kê một cái bàn ở giữa lớp, trên bàn xếp nhiều đống kẹo theo màu sắc (kẹo có giấy bọc
màu đỏ tượng trưng cho cây gỗ, kẹo màu xanh tương trưng cho động vật sống trong
rừng, màu vàng tượng trưng cho cây dược liệu, màu tím là các loại lâm sản khác).
+ Kiểm lâm (3 hsinh) có nhiệm vụ giữ các đống kẹo trên bàn, không cho ai lấy. Các học
sinh đóng các vai khác tìm mọi cách lấy kẹo càng nhiều càng tốt trong khoảng thời gian
5 phút thì dừng lại.
Bước 5: Thảo luận toàn lớp (12 phút)
Sau khi tham giam gia trò chơi xong. Học sinh trở về vị trí ngồi và cả lớp tiến hành
thảo luận những câu hỏi do GV đưa ra:
+ Những người kiểm lâm có thể giữ được toàn bộ số kẹo trên bàn không?
8


+ Có bao nhiêu đối tượng muốn lấy kẹo trên bàn? Lấy được bao nhiêu kẹo?
+ Để bảo vệ đống kẹo, những người kiểm lâm cần có sự hỗ trợ của những ai?
+ Bảo vệ rừng là trách nhiệm của ai?
+ Bản thân (học sinh) đã và đang làm những gì để bảo vệ rừng?
*Yêu cầu: Học sinh thảo luận cần thể hiện được một số nội dung sau:
- Rừng có vai trò rất lớn đối với môi trường sinh thái và cuộc sống của con người

Thời gian: tiết sinh hoạt lớp (20/3)
Bước 1: Ban cán sự lớp báo cáo tình hình lớp trong thời gian vừa qua (tuần trước).
GVCN phê bình, tuyên dương một số trường hợp điển hình. GVCN thông báo kế hoạch
trường trong tuần tới.
Bước 2: Tổ chức chuyên đề hướng nghiệp cho học sinh lớp 12 vào giai đoạn học sinh
sắp chuẩn bị đăng kí môn thi tốt nghiệp, lựa chọn trường thi
- Mục đích: giúp học sinh bước đầu nắm được các thông tin về nghề nghiệp, hiểu
được cách lựa chọn nghề nghiệp như thế nào thì phù hợp, chú ý hơn đến việc “hiểu
chính bản thân” (năng lực, sở thích nguyện vọng...), từ đó có sự lựa chọn nghề nghiệp
phù hợp với bản thân,
- Những kĩ năng sống được hình thành: Kĩ năng tìm kiếm, xử lí thông tin; kĩ năng
lắng nghe, kĩ năng thuyết trình, kĩ năng giao tiếp, kĩ năng tự nhận thức
Bước 3:
Phân công nhiệm vụ cho các nhóm học sinh (4 nhóm tương ứng với 4 tổ) về nhà chuẩn
bị nội dung trước để trình bày:
+Nhóm 1: Tìm hiểu về xu hướng chọn nghề của giới trẻ hiện nay
+Nhóm 2: Tìm hiểu thông tin về nghề nghiệp (chọn một ngành nghề trong nhóm ngành
kĩ thuật, y dược, nông nghiệp)
+Nhóm 3: Tìm hiểu thông tin về nghề nghiệp (chọn một ngành nghề trong nhóm ngành
kinh tế, xã hội nhân văn, sư phạm)
+Nhóm 4: Là một nhà tư vấn hướng nghiệp, bạn sẽ có những lời khuyên gì cho các bạn
trẻ khi lựa chọn nghề trong giai đoạn hiện nay.
Nhiệm vụ GV:
- Phân công nhiệm vụ phù hợp cho từng nhóm
10


- Hướng dẫn học sinh tìm kiếm thông tin trên mạng internet, tài liệu về tuyển sinh(sách),
hoặc thông qua trao đổi với các anh chị đi trước...Chuẩn bị bài thuyết trình (có thể kèm
theo minh họa)

dẫn chương trình...).
- Sau tiết sinh hoạt lớp, ngoài những kiến thức về nghề nghiệp học sinh còn rèn
luyện được một số kĩ năng sống.
- Học sinh được giao lưu với một số cựu học sinh (được đặt câu hỏi, chia sẻ...) với
các anh chị đi trước nên đa số học sinh đều rất hứng khởi.
11


MỘT SỐ HÌNH ẢNH SINH HOẠT LỚP THEO CHUYÊN ĐỀ

12


SẢN PHẨM TRÌNH BÀY CỦA HỌC SINH

Nhóm 1:
- Nội dung: Xu hướng chọn nghề của giới trẻ hiện nay
- Thành viên nhóm: 10
- Nhóm trưởng: Trần Minh Phi
- Trình bày: Nguyễn Phú Tài
Tâm lý chọn trường theo bạn bè của giới trẻ
Xu hướng “người sao mình vậy” không những khiến nhiều bạn trẻ chọn
nhầm ngành nghề mà còn biến họ trở nên thiếu bản sắc, kém tự tin trong cuộc
sống.
Việc lựa chọn ngành nghề luôn là quan tâm hàng đầu đối với phụ huynh và học
sinh, nhất là vào mỗi mùa tuyển sinh. Kết quả một cuộc khảo sát cho thấy có đến
37% sinh viên tốt nghiệp ra trường không tìm được việc làm, 57% phải học thêm
ngành khác để chờ đợi cơ hội tìm được việc làm ưng ý. Lý do chủ yếu do các bạn
trẻ đã chọn sai ngành nghề ngay từ đầu.
Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến kết quả đáng tiếc trên như chọn nghề theo sự

Nhóm 2:
- Nội dung: Tìm hiểu về nghề nghiệp
- Thành viên nhóm: 10
- Nhóm trưởng: Nguyễn Trang thư
- Trình bày: Thanh Tuyền, Phương Thảo

14


15


Nhóm 3:
-Nội dung: nghề sư phạm
-Thành viên nhóm: 10
- Nhóm trưởng: Phạm Thị Kim Thoa
- Trình bày: Kim Thoa, Hà Mỹ

IV. HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI
- Đối với HS lớp 12a12 trong năm học 2014-2015 (sĩ số:42)
Học lực

12a12

Hạnh kiểm

Yếu

T.bình


bài học kinh nghiệm cho bản thân.
+ Học sinh được xâm nhập vào thực tế (tham gia vào trò chơi, đóng vai...) sẽ có cơ
hội thể hiện bản thân từ đó rèn luyện được một số kĩ năng sống: kĩ năng thuyết trình, kĩ
năng giải quyết vấn đề, kĩ năng lắng nghe tích cực, kĩ năng giao tiếp, kĩ năng tự nhận
thức.. . Đây cũng là những dạng hoạt động mang tính sáng tạo và có thể kích thích phát
triển khả năng tư duy ở học sinh.
+ Sinh hoạt lớp theo chuyên đề không những tạo hứng thú cho học sinh mà còn góp
phần rèn luyện kĩ năng sống, từ đó khích lệ sự thay đổi thái độ, hành vi theo một chuẩn
mực.
- Đối với GVCN:
Thông qua hướng dẫn, chia sẽ với học sinh trong quá trình thực hiện chuyên đề,
GVCN có cơ hội gần gũi, hiểu học sinh hơn. Bên cạnh đó, GVCN còn có cơ hội tích lũy
thêm nhiều kinh nghiệm trong quản lý, giáo dục học sinh.
V. ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ
- Để tổ chức sinh hoạt lớp theo chuyên đề có hiệu quả, cần quan tâm đến vấn đề cơ sở
vật chất (không gian lớp học, máy chiếu trong phòng học...)
- Khi thực hiện một số chuyên đề cần có sự phối hợp với đoàn trường, hội phụ huynh
của lớp (hướng nghiệp, tham quan thực địa ) để đạt hiệu quả cao hơn.
- Đối với một số chuyên đề cần hoạt động nhiều, gây tiếng ồn (tổ chức trò chơi, văn
nghệ, tổ chức các cuộc thi...) khi tổ chức trong lớp học cần nhận được sự thông cảm, hỗ
trợ của nhà trường.
17


- Cần được hỗ trợ về chi phí khi tổ chức một số chuyên đề ngoài lớp học (thực địa,
hướng nghiệp)

VI. TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Trương Thị Hoa Bích Dung (2012), Hướng dẫn và rèn luyện kĩ năng sống cho
học sinh THPT, NXB Đại học quốc gia Hà Nội