II. nội dung đề tài
Tên đề tài :
Hình thành và củng cố một số kĩ năng sống
cho học sinh thông qua công tác chủ nhiệm lớp 5
1- Lí do chọn đề tài
Nếu kiến thức học đợc trong các nhà trờng là hành trang giúp học sinh bớc
vào cuộc sống thì các kĩ năng sống sẽ giúp học sinh biết phân tích, xử lí tránh đ-
ợc những ảnh hởng tiêu cực từ xã hội, giúp các em phát triển nhân cách toàn diện
đi tới thành công trong cuộc sống sau này.
Trong thực tế, có một số ngời học khá giỏi khi còn ngồi trên ghế nhà trờng
nhng lại không thành công trong cuộc sống. Ngợc lại, một số ngời học không đ-
ợc giỏi nhng lại rất thành công trong cuộc sống. Theo một số nghiên cứu khoa
học thì yếu tố có sự khác biệt đó chính là các kĩ năng sống và các kiến thức thực
tế có đợc ở mỗi ngời.
Hiện nay, với nội dung trơng trình mới và các phơng pháp dạy học tích
cực trên quan điểm học đi đôi với hành đã tích cực xây dựng cho học sinh các kĩ
năng này thông qua các tiết học nhng cha đợc sâu và rộng. Giáo viên chỉ chú
trọng xây dựng và truyền thụ kiến thức cho học sinh là chủ yếu, còn một khoảng
thời gian ngoài giờ học, giáo viên cha kiểm soát đợc. Trong khi đó, với chính
sách mở cửa của nền kinh tế thị trờng, chúng ta đã đạt đợc những thành tựu to
lớn về kinh tế, nhng theo sau đó là các tệ nạn xã hội ngày càng tăng và đang xâm
nhập vào các nhà trờng nh : nạn bạo lực, nghiện ngập, nói tục, chửi thề thông
qua các tài liệu, phim ảnh, trò chơi không lành mạnh từ Intơnet, băng hình, sách
báo làm một số bộ phận học sinh bị vấp ngã.
Học sinh lớp 5 là những học sinh đang ở độ tuổi 11 12, độ tuổi có
nhiềubiến động về tâm sinh lí rất nhạy cảm dễ bị ảnh hởng bởi môi trờng sống
bên ngoài tác động. Vì vậy vấn đề đặt ra là làm thế nào để lôi kéo học sinh tham
T
1
gia các hoạt động tập thể lành mạnh, giúp học sinh hình thành các kĩ năng sống
đủ bản lĩnh trớc những tệ nạn xã hội đã nêu.

đã phải sống trong cảnh mất bố mẹ hoặc thiếu sự quan tâm, giáo dục của gia
đình. Đây chính là điều kiện tốt để các tệ nạn xã hội xâm nhập vào các em nếu
không có sự quản lí tốt của nhà trờng gia đình và xã hội trong đó công tác chủ
nhiệm lớp đóng vai trò quan trọng trong quá trình giáo dục ở nhà trờng và gia
đình.
2- Khảo sát thực tế
Qua khảo sát 65 học sinh ở hai lớp 5A và 5C bằng phơng pháp phỏng vấn
và phiếu điều tra kín (phiếu không ghi tên ngời khai). Cho thấy những khả năng
nh : khả năng giao tiếp, diễn đạt trớc đám đông, tơng trợ nhau trong hoạt động
nhóm của học sinh t ơng đối kém. Hầu hết các em rụt rè, xấu hổ và trình bày ý
kiến một cách ấp úng không rõ chủ điểm. Đồng thời với việc điều tra này, tôi
tiến hành điều tra việc học sinh vi phạm kỉ luật và tệ nạn xã hội. Kết quả khảo đ-
ợc thể hiện trong bảng sau :
- Bảng số liệu điều tra về các tệ nạn
Các tệ nạn
Lớp 5A (lớp thực nghiệm) Lớp 5C (Lớp đối chứng)
Mức độ vi phạm Mức độ vi phạm
Nhiều
lần
1-2 lần
Cha lần
nào
Nhiều
lần
1-2 lần
Cha lần
nào
SL % SL % SL % SL % SL % SL %
Nói tục, chửi bậy
Uống bia, rợu

mắc phải và có triệu chứng sẽ mắc phải các tệ nạn xã hội tơng đối cao và tơng đ-
ơng nhau trong cả hai lớp, đáng báo động. Điều đó rất đáng phải suy nghĩ và
khiến tôi phải trăn trở làm thế nào giúp học sinh phát huy đợc các kĩ năng sống
từ đó giúp các em tránh và hạn chế đợc những tệ nạn xã hội đang có chiều hớng
gia tăng ở học sinh hiện nay.
3. Những biện pháp thực hiện
3.1. Biện pháp thứ nhất : Tạo ý thức chấp hành kỉ luật trong nhà tr-
ờng nói riêng và ngoài xã hội nói chung .
* Cơ sở khoa học :
Có lẽ một trong những kĩ năng quan trọng của mỗi ngời trong công cuộc
công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nớc đó chính là ý thức chấp hành kỉ luật. Tính
kỉ luật ở mỗi ngời không tự nhiên mà có mà đợc hình thành qua một quá trình
dài thực hiện.
Hiện nay, rất nhiều vấn đề trong thực tế nh ý thức chấp hành luật giao
thông, ý thức giữ gìn vệ sinh môi trờng, chấp hành nội quy và lớn hơn nữa là ý
thức chấp hành pháp luật của ngời Việt Nam nói chung và học sinh nói riêng
T
4
phải nói là rất kém. Nhiều công dân Việt Nam khi làm việc trong các công ty n-
ớc ngoài thờng bị phạt và bị xúc phạm vì tính kỉ luật của chúng ta cha cao. Quả
thật, ta thèm có những học sinh ăn kẹo mà lại bỏ vỏ vào túi đến khi gặp thùng
rác thì mới lấy ra bỏ vào, thèm có học sinh khi uống xong một hộp sữa liền bóp
bẹp rồi mới cho vào thùng rác để đỡ tốn thể tích của thùng rác.
Chính vì vậy ta mới thấy việc đa ra những nội quy của lớp trên cơ sở là các
quy định chung của nhà nớc, xã hội, nhà trờng phù hợp với đối tợng học sinh là
cần thiết giúp các em hình thành và rèn luyện tính kỉ luật trong học tập và sinh
hoạt thờng xuyên từ nhỏ. Tuy nhiên, nếu nội quy qúa cứng nhắc và vợt qua khả
năng thực hiện của học sinh sẽ khiến học sinh thụ động, ảnh hởng tiêu cực đến
sự phát triển và khả năng hoạt động tự chủ của các em.
* Các bớc tiến hành

nhau
Nói tục
chửi
bậy
Tự
quản
Trang
phục
Trật
tự
Không
làm bài
điểm
kém
Chuyên
cần
Lỗi
Ng. dũng
3 5 6;5 2 2
6
Trang (tt)
Nhung (tp)
Ng. đại
Hiệu
Huyền
Thành
Vũ linh
Tổng số lỗi trong tuần của tổ 1
Tiến
t. đạt (tt)

T tổ .
2. tuyên dơng :.
3. khen thởng :
4 những tồn tại và đề xuất :



5. Công việc tuần sau :



*Cách sử dụng :
- Sổ gồm 35 trang tơng ứng với 35 tuần học và sau 4 hoặc 5 tuần (một
tháng) có một tờ dành cho tổng kết.
Nội dung tờ tổng kết
Bảng tổng kết thi đua tháng .
Tổ
Tuần Tuần Tuần Tuàn Tuần Tổng điểm
1
2
3
4
Nhất tổ Nhì tổ . Ba tổ . T tổ
Bình bầu và xét các thành viên đợc tuyên dơng và tham gia trò chơi
Tổ 1:
T
7
Tổ 2:
Tổ 3:
Tổ 4:

Bảng theo dõi điểm 10
TT
Họ tên Số điểm 10 tháng 9
1 Ng. dũng
x x
2 Trang (tt)
3 Nhung (tp)
4 Ng. đại
5 Hiệu
6 Huyền
7 Thành
8 Vũ linh
9 Tiến
10 t. đạt (tt)
11 Hùng (tp)
12 Thuỷ
13 Khánh
14 Hồ đạt
15 n.anh
16 Phợng
17 Ng. tâm (tt)
18 Hởu (tp)
21 Thảo
20 Phơng
21 d. nhung
22 Quyết
23 Ngọc
24 h. tâm
25 Th.đạt
26 An

Khi số điểm 10 học sinh có không đủ để trừ bởi số lỗi mắc phải nhiều thì
học sinh đó bị trừ hết số điểm 10 hiện có không tính nợ tuần sau. Nếu học sinh
cha đủ 10 điểm 10 thì số điểm 10 các em có đợc đợc bảo lu. Nh thế học sinh có
động lực rõ ràng đó là cố gắng học tốt để đạt điểm 10 lấy thởng đồng thời hạn
chế mắc lỗi để khỏi bị trừ điểm 10.
Để nội dung đề tài đi tới thành công cần có sự phối hợp tốt giữa gia đình
và giáo viên. Sau khi giáo viên triển khai trớc học sinh thì sẽ triển khai trớc hội
nghị phụ huynh nội dung này.
3.2. Biện pháp thứ hai : Củng cố các kĩ năng sống cho học sinh thông
qua các hoạt động tập thể.
* Cơ sở khoa học :
T
10
Các kĩ năng nh đoàn kết, biết tơng trợ nhau trong hoạt động, phân công
trách nhiệm trong hoạt động nhóm, kĩ năng giao tiếp, trình bày ý kiến trớc đám
đông là những kĩ năng quan trọng giúp các em vững vàng trong cuộc sống.
Nh trên đã nói : các kĩ năng này đã đợc chú trọng và hình thành trong quá trình
dạy học ở chơng trình sách giáo khoa mới và nó chỉ có thể hình thành và phát
triển trong các hoạt động tập thể. Chính vì vậy tiết sinh hoạt lớp là môi trờng
quan trọng giúp các em hình thành, củng cố kĩ năng này.
* Các bớc tiến hành
3.2.1. Các hoạt động tập thể do lớp tổ chức :
a. Tổ chức giờ sinh hoạt :
Nội dung tiết sinh hoạt lớp :
- phần 1 :
Cuối mỗi tuần, trong giờ sinh hoạt, lớp trởng có trách nhiệm tổng hợp số
lỗi của từng thành viên trong các tổ ghi vào cột số 10 sau đó cộng tất cả các lỗi
của các thành viên trong tổ vào ô tổng lỗi của tổ. Căn cứ vào số lỗi mắc phải của
một tổ mà xếp loại tổ nhất, nhì, ba và t, căn cứ vào số lỗi của mỗi thành viên nếu
thành viên nào không phạm lỗi nào hoặc phạm lỗi ít nhất hoặc có sự tiến bộ nhất

thành tích các tổ, tuyên dơng, bình bầu học sinh phạm ít lỗi nhất đợc tham gia
trò chơi trong tuần sau đó và coi nh đó là phần thởng cho các tổ có thành tích)
b. Phong trào Đôi bạn cùng tiến :
Đây là một hoạt động tập thể đã đợc triển khai và thu đợc kết quả khá cao.
Để tổ chức hoạt động này, đầu tiên tôi nêu mục đích và yêu cầu của phong
trào Đôi bạn cùng tiến đó là việc học sinh kết bạn và đăng kí giúp đỡ nhau
trong học tập, sinh hoạt. Nếu đã đăng kí tham gia phong trào Đôi bạn cùng
tiến, một bạn tiến bộ thì bạn còn lại cũng đợc khen ngợi, ngợc lại nếu một bạn
mắc nhiều lỗi thì ngời còn lại cũng phải chịu một phần trách nhiệm.
Đầu tiên, giáo viên cho học sinh đăng kí và làm thí điểm ở một số đôi. Sau
mỗi tuần giáo viên có nhận xét, tổng kết hoạt động của các đôi bạn đã đăng kí,
khen ngợi những đôi có tiến bộ và có thể đặc cách cho cả đôi đó tham gia trò
chơi cuối tháng coi đó là phần thởng thởng cho sự tiến bộ của các em. Sau một
T
12
thời gian, khi đã kích thích, thu hút học sinh tích cực hoạt động giáo viên mở
rộng đến các đôi khác.
c.
3.2.2. Các hoạt động do nhà trờng, Đoàn - Đội phát động
Ngoài các hoạt động tập thể của lớp thì các hoạt động tập thể do nhà tr-
ờng, Đoàn - Đội tổ chức nh phong trào Nhặt đợc của rơi, đem trả ngời mất ,
Vòng tay bè bạn . Các phong trào thi đua trong những ngày lễ lớn, các phong
trào rèn luyện đội viên cũng là cơ hội rất tốt giúp giáo viên khai thác để phát
triển các kĩ năng nh đã nêu. Để giúp các em phát huy tối đa khả năng của bản
thân. Đầu tiên, trớc khi triển khai một phong trào tôi đều nêu mục đích, yêu cầu
của phong trào ấy sau đó tôi cho học sinh tham gia xây dựng kế hoạch thực hiện
và giao cho các tổ nhóm tự phân công trách nhiệm thực hiện dới sự giám sát,
khích lệ của giáo viên.
Sau mỗi một phong trào, giáo viên giúp học sinh đánh giá, phân tích
những việc đợc, cha đợc, rút kinh nghiệm cho các hoạt động sau. Và không quên

trình, tôi chỉ trình bày 3 trò chơi nêu trên mà tôi thờng tổ chức cho các em chơi
rất hiệu quả.
* Các bớc thực hiện :
3.3.1. Trò chơi Chiếc nón kì diệu
a/ Mục tiêu:
- Dùng làm phần thởng cho học sinh
- Củng cố các kiến thức về từ ngữ, các kĩ năng t duy, phán đoán nhanh và
giao tiếp cho học sinh.
b/ Cách chơi :
- Đối tợng : Chia học sinh tham gia chơi làm 3 đội (Mỗi đội 4 em)
- Phơng tiện :
+ Một cục nam châm tròn có gắn đinh ở giữa.
T
14
+ Một chiếc thớc kẻ đục lỗ chính giữa, một đầu có dán mũi tên
+ Bảng lớp (bảng từ) kẻ nh hình vẽ
- Nội dung : Tìm các chữ cái tơng ứng với mỗi ô chữ để đoán ra từ ngữ
theo chủ đề chơi.
- Hớng dẫn :
+ Giáo viên đóng vai ngời dẫn chơng trình (MC), giúp học sinh tham gia
chơi (nh chơng trình Chiếc nón kì diệu trên VTV3- Đài Truyền hình Việt Nam)
+ Tên trò chơi, chủ đề và các ô chữ đợc viết bằng phấn màu trên bảng
T
15
Phần thởng
+ Cách thức chơi giống chơng trình trên truyền hình. Chỉ có điều không có
vòng thi đặc biệt và số ngời chơi là 3 đội mỗi đội 4 ngời thay cho 3 ngời chơi nh
trên Tivi.
+ Thời gian đợc tổ chức trong giờ sinh hoạt sau tuần tổng kết hàng tháng
của lớp. Thời lợng khoảng 20 30 phút

Lơng làm đội trởng !
H/S : (vỗ tay)
MC : Xin một tràng vỗ tay nữa để trò chơi đợc bắt đầu !
H/S : (vỗ tay)
MC : Vòng thi thứ nhất là một từ gồm 9 chữ cái. Đây là từ chỉ ba ngời đỗ
đạt cao nhất trong các kì thi Đình thời xa ? (tam nguyên)
Xin mời đội thi thứ nhất !
Đội thi thứ nhất lần lợt cử đại diện lên bảng quay thớc kẻ, chiều thớc có
mũi tên dừng lại ở ô nào thì học sinh đạt kết qủa ở ô đó. Nếu vào ô phần thởng
thì chính học sinh đó gắp phiếu chọn một trong những phần thởng sau : cục tẩy,
cái thớc, quyển sách hoặc một tràng pháo tay ) Nếu vào ô đ ợc quyền trả lời thì
học sinh có quyền trao đổi trong nhóm trớc khi trả lời. Nếu trả lời sai hoặc quay
vào ô mất lợt thì mất quyền chơi và chuyển quyền chơi cho đội thứ 2. Đội nào trả
lời đợc từ thì đội đó thắng trong vòng thi đó và ghi đợc số điểm đã có.
MC : Kết thúc vòng thi thứ nhất đội thứ đã chiến thắng và ghi đ ợc
điểm !
H/S : (vỗ tay)
(Vòng thi thứ hai, thứ ba giáo viên tổ chức tơng tự. Sau ba vòng thi giáo
viên tổ chức vòng thi dành cho khán giả. Phần thởng cho khán giả cũng tơng tự
nh một trong những phần thởng trong ô phần thởng)
T
17
.
3.3.2. Trò chơi rung chuông vàng
a/ Mục tiêu:
- Dùng làm phần thởng cho học sinh
- Củng cố các kiến thức về xã hội, cung cấp vốn sống cho học sinh và rèn
các kĩ năng trong hoạt động tập thể.
b/ Cách chơi :
- Đối tợng : Tất cả những học sinh có cố gắng đã đợc bình bầu trong

Hệ thống giải thởng của chơng trình :
Câu hỏi
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13
1
4
15 16 17 18 19 20
Số tiền
(nghìn)
1 2 3 4 5 6 8 10 12
1
4
16 20
Chú ý: Phần thởng có thể thay đổi tuỳ theo điều kiện thực tế không nhất thiết
phải là những phần thởng có giá trị kinh tế.
Ví dụ tổ chức một đoạn chơng trình :
MC : Xin chào các em đến trờng quay lớp 5A tham dự chơng trình Rung
chuông vàng của đài VTV3 - Đài Truyền hình Trờng Tiểu học Hồng Quang!
H/S : (vỗ tay)
MC : Xin một tràng pháo tay nhiệt liệt chào mừng bạn học sinh xuất
sắc trong các phong trào thi đua đã đợc tham dự chơng trình ngày hôm nay !
H/S : (vỗ tay)
MC : Giải thởng dành cho bạn rung đợc chuông là 20.000đ. Nếu không
rung đợc chuông thì cũng không sao cả vì các bạn sẽ nhận đợc những phần thởng
tơng ứng với số câu trả lời đợc.
Xin một tràng pháo tay nữa để chơng trình bắt đầu !
Câu hỏi thứ nhất : Khi xem Tivi buổi tối không tắt đèn Đúng hay Sai ?
T
19
H/S : Học sinh viết đáp án vào bảng
MC : Hết giờ rồi, nào ta cùng Rung chuông thôi !

Ví dụ : Ghép các từ sau theo thứ tự để đợc câu tục ngữ, thành ngữ, quán
ngữ ? MC vừa trng bảng nhóm vừa đọc các thông tin trong bảng nhóm :
1. Không bằng 2. Trăm nghe 3. Thấy 4. một
Học sinh viết các số theo thứ tự vào bảng con rồi giơ luôn
Giáo viên quan sát thứ tự giơ bảng của từng em
Kiểm ta đáp án. Đáp án chính là : 2.Trăm nghe ; 1.Không bằng ; 4.Một ;
3.Thấy
Căn cứ vào thứ tự giơ bảng trớc, sau và đáp án đúng MC chọn ngời vào
ngồi trên chiếc ghế nóng.
Phần 2. Tổ chức cho ngời ngồi trên ghế nóng chơi trò chơi
MC nêu lại luật chơi và các mốc quan trọng để học sinh lu ý.
Câu hỏi
1 2 3 4
5
6 7 8 9
10
11 12 13 14
15
Số tiền
(nghìn)
1 1,5 2 2,5 3,5 5 7 9 12 15 20
Mc nêu câu hỏi trắc nghiêm có 4 đáp án
Học sinh ngồi trên ghế nóng chọn đáp án. Nếu đáp án đúng học sinh đợc
chơi tiếp nếu đáp án sai học sinh phải dừng cuộc chơi và nhận phần thởng tơng
ứng. Học sinh có quyền dừng trò chơi bất cứ lúc nào để đảm bảo số phần thởng
(giống trò chơi Ai là triệu phú trên Truyền hình VTV3)
3/ Kết thúc lần chơi, trao thởng cho học sinh đạt thởng và tiếp tục tổ chức
cho số học sinh còn lại chơi từ đầu.
IV. phần kết luận
T

Cha lần
nào
SL % SL % SL % SL % SL % SL %
Nói tục, chửi bậy
Uống bia, rợu
Hút thuốc
Đánh nhau
Vi phạm các quy
định của nhà trờng
Chơi bài tiền (hoặc
hiện vật)
1.2. Sự tiến bộ trong học tập của học sinh.
T
22
Nhờ có môi trờng thi đua và có động lực phấn đấu nên học sinh rất tích
cực tham gia các phong trào học tập. Các em vừa cố gắng phấn đấu không mắc
lỗi mà trong các lỗi kể trên thì có những lỗi về không hoàn thành bài tập, lỗi
điểm kém để đ ợc tham gia các trò chơi tập thể vừa phấn đấu học tập để giành
điểm 10 để đợc tuyên dơng, khen thởng. Nh vậy, vô hình chung chất lợng học
tập của các em tăng lên một cách rõ rệt đồng thời nhờ rèn đợc tính kỉ luật, các
em vận dụng tính kỉ luật đó vào các hoạt động học tập nên kết quả học tập của
các em có bớc tiến rõ rệt. Điều này đợc thể hiện trong các bài kiểm tra định kì
của học sinh và số lợng học sinh Khá Giỏi tơng đối cao so với lớp đối chứng.
Nhiều học sinh có học lực trung bình, yếu nhờ tham gia tích cực phong trào
Đôi bạn cùng tiến mà đã tiến bộ rõ rệt, những em đợc phân công giúp bạn đợc
củng cố lại kiến thức qua trao đổi bài, giúp bạn nắm kiến thức trong quá trình
học mà kiến thức của bản thân cũng chắc chắn hơn. Một trong những điều mà tôi
tâm đắc nhất đó là việc học sinh rất có ý thức tự giác trong học tập. Các em có
những biểu hiện hành vi đạo đức rất tốt.
1.3. Vốn kiến thức thực tế.

Lớp 5A (lớp thực nghiệm) Lớp 5C (Lớp đối chứng)
Tốt
Bình th-
ờng
Cha tốt Tốt
Bình th-
ờng
Cha tốt
SL % SL % SL % SL % SL % SL %
Diễn đạt trớc đám
đông
Tơng trợ nhóm khi
làm việc
Tự giác chấp hành
nội quy
2. Bài học rút ra từ quá trình thực hiện đề tài
-Việc rèn tính kỉ luật cho học sinh là một việc làm lâu dài và kiên trì
không chỉ thực hiện trong một lớp học mà cần phát động sau rộng trong toàn tr-
ờng, qua nhiều lớp học và từ những việc tởng nh nhỏ nhặt, là việc không chỉ của
giáo viên mà của gia đình và toàn xã hội vì vậy cần có sự phối hợp tốt giữa giáo
viên và hội phụ huynh học sinh. Các thầy cô giáo và những ngời lớn là những
ngời phải làm gơng cho các em noi theo.
- Trong quá trình giáo dục, phải tạo cho học sinh môi trờng, động lực phấn
đấu thi đua qua các phong trào thi đua. Phong trào thi đua phải xuất phát từ thực
tế, điều kiện địa phơng và trình độ nhận thức của các em, phải đa từ dễ đến khó
tránh gây cho học sinh những căng thẳng, áp lực phải hoàn thành. Bất cứ hoạt
động thi đua nào cũng có thởng, phạt. Phần thởng không nhất thiết phải lớn, phải
T
24
có giá trị về kinh tế mà là những lời khen, những phần quà có giá trị về tinh thần