Ngày soạn: 02/10/2008 Tiết 11
DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH
VÀ DI TRUYỀN NGOÀI NHÂN
I. Mục tiêu: Học xong bài này HS phải:
1. Kiến thức:
- Nêu được các đặc điểm di truyền của gen trên NST (X và Y)
- Giải thích được nguyên nhân dẫn đến sự khác biệt về cách thức di truyền của gen nằm trên NST
thường và NST giới tính.
- Nêu được một số ứng dụng của sự di truyền liên kết giới tính.
- Đặc điểm di truyền của gen ngoài nhân, phương pháp xác định tính trạng do gen ngoài nhân hay
gen trong nhân quy định.
2. Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng kĩ năng nhận biết, suy luận logic và khả năng vận dụng kiến thức giải toán sinh học.
3. Thái độ:
- Học sinh yêu thích bộ môn, thích tìm hiểu, khám phá các quy luật biểu hiện tính trạng.
II. Thiết bị dạy học
- Hình 12.1 12.2. Bảng sơ đồ lai kiểu hình – kiểu gen/NST.
- Máy tính, máy chiếu và phiếu học tập.
III. Phương pháp
- Dạy học nêu vấn đề kết hợp phương tiện trực quan với hỏi đáp tìm tòi và hoạt động nhóm.
IV. Tiến trình tổ chức bài học
1. Ổn định tổ chức lớp:
12A: .............................................. 12B: ........................................... 12C:........................................
2. Kiểm tra bài cũ:
- Cơ sở tế bào học của hiện tượng hoán vị gen? Tần số hoán vị gen phụ thuộc vào đâu?
- Làm thế nào để chứng minh 2 gen có khoảng cách bằng 50cM lại cùng nằm trên 1 NST?
3. Bài mới: Người ta đã nhận thấy giới tính được quy định bởi 1 cặp NST gọi là NST giới tính. Ví
dụ, bộ NST của ruồi giấm 2n = 8 …
Hoạt động của thầy và trò Nội dung
HS: Mục I.1a, hình 12.1 – SGK → Thảo luận
- Thế nào là NST giới tính?

+ ♀ XX, ♂ XY: ĐV có vú, ruồi giấm …
+ ♀ XY, ♂ XX : chim, bướm …
- Kiểu XX, XO:
+ ♀ XX, ♂ XO: châu chấu, rệp, bọ xít …
+ ♀ XO, ♂ XX : Bọ nhậy …
2. Di truyền liên kết với giới tính
- 1 -
HS: Mục I.2a, hình 12.2 – SGK → Thảo luận
- Xác định kết qủa ở F
1
, F
2
và tìm điểm khác so
với kết quả TN0 lai thuận nghịch của MenDen?
- Hình 12.2 cho thấy gen quy định màu mắt nằm
trên NST giới tính nào?
- Đặc điểm di truyền của gen/NST X?
HS: Mục I.2b SGK
- VD về hiện tượng di truyền của 1 số tính trạng
do gen/NST Y quy định?
- Phương pháp phát hiện gen/NST Y?
- Tính chất di truyền của gen/NST Y?
- Thế nào là di truyền liên kết giới tính?
- Ý nghĩa của hiện tượng di truyền liên kết với
giới tính?
HS: Mục II – SGK → Thảo luận
- Nhận xét về kết quả lai thuận nghịch, đặc điểm
biểu hiện kiểu hình của F1 so P?
- Đặc điểm của sự thụ tinh, vai trò tế bào chất
của trứng?

nhân giao tử ♀.
+ Hợp tử: Phát triển trên tế bào chất của trứng,
tế bào chất chứa gen (gen lục lạp, gen ti thể).
- Đặc điểm di truyền ngoài nhân: Di truyền
theo dòng mẹ, không tuân theo quy luật chặt chẽ
4.Củng cố
- Phương pháp phát hiện các quy luật di truyền: liên kết giới tính, di truyền tế bào chất, di truyền
phân li độc lập?
5. Hướng dẫn về nhà
- Ở người, bệnh mù màu đỏ lục do gen lặn/NST Y quy định, một phụ nữ bình thường có em trai bị
bênh mù màu lấy 1 người chồng bình thường, xác suất cặp vợ chồng này sinh con trai đầu lòng bình
thường là bao nhiêu? Biết bố mẹ của cặp vợ chồng này không bị bệnh?
- Đọc phần in nghiêng cuối bài. Trả lời câu hỏi và làm bài tập SGK.
- Chuẩn bị nội dung bài mới, tìm hiểu ảnh hưởng của môi trường lên sự biểu hiện của gen.
V. Rút kinh nghiệm
..................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................ .....
.......................................................................................................................................................... .......
..................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................
- 2 -
Ngày soạn: 03/10/2008 Tiết 12
ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG LÊN SỰ BIỂU HIỆN CỦA GEN
I. Mục tiêu: Học xong bài này HS phải:
1. Kiến thức:
- Giải thích được thế nào là mức phản ứng, cách xác định mức phản ứng.
- Giải thích được mối qua hệ giữa kiểu gen và môi trường trong việc hình thành kiểu hình.
- Hình thành năng lực khái quát hoá.
2. Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng kĩ năng nghiên cứu khoa học: quan sát nhận biết, thu thập số liệu, đưa ra giả thuyết và

có ảnh hưởng như thế nào đến hoạt động
của gen tổng hợp Melanin?
- Kết luận về vai trò của kiểu gen và ảnh hưởng
của môi trường đến sự hình thành tính trạng?
I. Mối quan hệ giữa gen và tính trạng
- Gen/ADN → mARN→ Protein → Tính trạng
II. Sự tương tác giữa kiểu gen và môi trường
1. Ví dụ: Thỏ Himalaya
- Có màu lông đen tại vị trí các đầu mút của tai,
bàn chân, đuôi, mõm ...
- Những vị trí khác có màu lông trắng muốt
2. Giải thích
- Các tế bào ở đầu mút cơ thể có T
0
thấp hơn →
có khả năng tổng hợp được sắc tố Melanin →
lông màu đen
- Các vùng khác có T
0
cao hơn → không tổng hợp
được Melanin → lông màu trắng
⇒ làm giảm T
0
thì vùng lông trắng sẽ chuyển sang
màu đen.
- 3 -
- Bố mẹ có truyền đạt cho con cái những tính
trạng đã hình thành sẵn hay không?
- Ví dụ về mức độ biểu hiện của kiểu gen phụ
thuộc vào môi trường?

- Tính trạng có mức phản ứng rộng (TT số lượng).
Tính trạng có mức phản ứng hẹp (TT chất lượng).
Mức phản ứng càng rộng, sinh vật càng dễ thích
nghi
3. Phương pháp xác định mức phản ứng
- Tạo ra các cá thể có cùng 1 kiểu gen: Tự thụ
phấn, nhân giống vô tính, giao phối cận huyết ...
4. Sự mềm dẻo về kiểu hình
- Hiện tượng 1 kiểu gen có thể thay đổi kiểu hình
trước những điều kiện môi trường khác nhau.
- Kiểu gen quy định mức độ mềm dẻo kiểu hình.
- Mỗi kiểu gen chỉ có thể điều chỉnh kiểu hình
trong 1 phạm vi nhất định.
4. Củng cố
- Nói: cô ấy được mẹ truyền cho tính trạng "má lúm đồng tiền" có chính xác không? Tại sao? Nếu
cần thì ta phải sửa lại câu nói đó như thế nào?
- Tại sao cần đặc biệt quan tâm đến bà mẹ khi mang thai.
5. Hướng dẫn về nhà
- Đọc phần in nghiêng cuối bài. Trả lời câu hỏi và làm bài tập SGK.
- Chuẩn bị nội dung bài thực hành lai giống và lên tiêu bản NST tinh hoàn châu chấu.
V. Rút kinh nghiệm
..................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................ .....
.......................................................................................................................................................... .......
........................................................................................................................................................ .........
..................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................... ..............
................................................................................................................................................. ................
...............................................................................................................................................
- 4 -