“Một số phương pháp dạy Tập đọc nhạc cho học sinh khối 4, 5
ở Trường Tiểu học Phát Diệm”
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: - Hội đồng sáng kiến UBND huyện Kim Sơn
- Hội đồng thẩm định sáng kiến cấp Phòng GD&ĐT Kim Sơn
- Hội đồng thẩm định sáng kiến Trường Tiểu học Phát Diệm
Tên tôi là:

TT

1

Họ và tên

Ngày tháng
năm sinh

Nơi công tác

Tỷ lệ (%)
đóng góp
Chức Trình độ
vào việc
vụ chuyên môn
tạo ra
sáng kiến

Trường Tiểu Tổng
Đại học


1

Năm học 2016 -


“Một số phương pháp dạy Tập đọc nhạc cho học sinh khối 4, 5
ở Trường Tiểu học Phát Diệm”
hoạt động khác của nhà trường. Từ đó, giúp các em nắm bắt tri thức tốt hơn nhằm
phát triển con người một cách toàn diện.
Bản thân tôi là giáo viên được phân công giảng dạy bộ môn Âm nhạc, tôi
nhận thấy đại đa số các em rất thích học hát nhưng lại ngại học tập đọc nhạc. Một
số học sinh không ghi nhớ được vị trí tên nốt nhạc trên khuông nhạc, không nhận
biết được nốt nhạc trên khuông nhạc mà chỉ nghe giáo viên hướng dẫn là ghi tên
bên dưới nốt nhạc để khi đọc tên nốt nhạc được dễ dàng hơn.
Qua thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy rằng đối với một bài tập đọc nhạc, để các
em hiểu, nắm được nội dung bài học và thực hiện đọc nhạc tốt, ghi chép được nốt
nhạc của bài tập đọc nhạc đúng với yêu cầu, người giáo viên cần có một phương
pháp truyền đạt, hướng dẫn thật tốt, đơn giản nhưng lại hiệu quả, để giúp các em
nắm bắt, tiếp thu dễ dàng kiến thức bài học.
Những năm trước đây, việc giảng dạy bộ môn Âm nhạc giao cho giáo viên
chủ nhiệm giảng dạy, không có giáo viên chuyên biệt. Bên cạnh đó, đồ dùng dạy
học còn thiếu, đặc biệt là các nhạc cụ, cùng với những phương pháp giảng dạy cũ,
chủ yếu là dạy hát và dạy đọc nhạc theo phương pháp truyền khẩu. Do đó kết quả
đạt được chưa cao, chưa tạo được tính chủ động, tích cực và sáng tạo cho học sinh,
ít gây hứng thú cho các em trong việc học tập và tiếp thu kiến thức của bộ môn.
Trong thực tế, để hát tốt một bài hát cần hiểu được tính chất của bài hát và quan
trọng nhất là phải hát đúng cao độ, trường độ của lời ca. Có như vậy mới thể hiện
được tính chất của bài. Vì vậy, đọc nhạc tốt sẽ là cơ sở để các em hát đúng giai điệu
bài hát. Khi đã đọc chuẩn các nốt nhạc các em sẽ xác định được trong bài hát từ nào

- Ghép các câu và đọc hoàn chỉnh bài tập đọc nhạc. Cho học sinh thực hiện
nhiều lần theo nhiều hình thức : tập thể, chia nhóm, cá nhân...
Chính vì phương pháp dạy tập đọc nhạc đơn điệu trên nên học sinh không say
sưa, yêu thích các tiết học tập đọc nhạc, dẫn đến kết quả học tập đọc nhạc của học
sinh chưa cao.
Qua kết quả khảo sát ban đầu tôi có bảng thống kê sau:
Khối Tổng số học sinh Đọc tốt, trôi chảy

Đọc được

Chưa đọc được

4

132

15/132 = 11,4%

85/132 =64,4%

32/132 =24,2%

5

116

17/116 =14,7%

80/116 = 68,9%


Một số phụ huynh và học sinh coi thường môn học, cho đó là môn phụ nên
không cần quan tâm, không dành thời gian luyện tập và ôn luyện.
Trang thiết bị phục vụ cho công tác giảng dạy Âm nhạc còn nghèo nàn, thiếu
tranh ảnh minh họa, thiếu một số loại nhạc cụ cần thiết. Công nghệ thông tin còn
hạn chế dẫn đến học sinh không nắm bắt được sự phát triển của thời đại ,vì vậy sự
cập nhật, giao lưu âm nhạc chậm phát triển.
2. Giải pháp mới cải tiến.
Để có một tiết học nhạc hiệu quả, gây hứng thú cho học sinh trước tiên tôi đã
xây dựng nền nếp học tập ngay từ bài học đầu tiên. Cụ thể như xác định thái độ, ý
thức học tập đối với môn Âm nhạc.
Việc hướng dẫn học sinh đọc một bài tập đọc nhạc mà thu được kết quả cũng
phải được thực hiện đúng các bước giảng dạy theo trình tự nhất định.
2.1. Xây dựng phương pháp dạy tập đọc nhạc
Ngay từ khi tìm ra nguyên nhân của tình trạng trên tôi đã tiến hành tham khảo
thông tin từ giáo viên chủ nhiệm từ đó lên kế hoạch để hướng dẫn cho các em.
Tiến hành điều tra để nhận biết về năng khiếu của từng học sinh một cách cụ
thể, từ đó đưa ra phương pháp giảng dạy cụ thể như sau:
- Trước hết giáo viên yêu cầu học sinh nhớ lại cấu trúc của khuông nhạc và vị
trí các nốt nhạc trên khuông nhạc khóa Sol, tiếp theo là tìm hiểu tên nốt và giá trị
trường độ của mỗi hình nốt.
- Giới thiệu cho các em 2 loại nhịp đơn giản 2/4 và 3/4, và phách mạnh, phách
nhẹ trong mỗi nhịp đó, ví dụ như: Nhịp 2/4, nhịp 3/4. Cụ thể trong từng bài tập đọc
nhạc, chúng ta đều thực hiện và tiến hành theo 5 bước cơ bản. Ở mỗi bước có thể
chia thành các tiến trình như sau:
Bước 1: Giới thiệu bài tập đọc nhạc ( Nhận xét )
Bước này giáo viên hướng dẫn giúp học sinh nhận biết được những yếu tố cơ bản
của bài tập đọc nhạc như: Tên bài tập đọc nhạc, tác giả (hoặc xuất xứ), loại nhịp, tính
chất, bài có mấy câu nhạc, hình nốt (trường độ), tên nốt (cao độ), nốt thấp, nốt cao...
Sau khi giới thiệu, giáo viên đọc cho học sinh nghe toàn bài tập đọc.
Bước 2: Luyện đọc cao độ

- Cho học sinh đọc cao độ các nốt nhạc theo thứ tự trong bài. Giáo viên hướng
dẫn theo hiệu lệnh (dùng đàn, dùng thước, vỗ tay) không theo tiết tấu.
- Giáo viên cho học sinh nghe đàn mẫu giai điệu và hướng dẫn, học sinh tập
đọc từng câu kết hợp gõ đệm theo tiết tấu (giáo viên có thể đọc mẫu từng nốt trong
trường hợp câu nhạc khó, học sinh không đọc được).
- Ghép các câu và đọc hoàn chỉnh bài tập đọc nhạc kết hợp gõ tiết tấu. Cho
học sinh thực hiện nhiều lần theo nhiều hình thức : tập thể, chia nhóm, cá nhân...
Bước này học sinh sẽ được kết hợp giữa cao độ và tiết tấu vừa luyện trong bước 2
và bước 3 để đọc bài tập đọc nhạc đúng cao độ, trường độ. Đây là bước trọng tâm, quyết
định kết quả học tập của học sinh và mục tiêu bài học. Giáo viên cần vận dụng linh hoạt
các phương pháp giảng dạy để giúp học sinh đọc nhạc chính xác nhất.
Bước 5: Ghép lời ca, trình bày hoàn chỉnh bài tập đọc nhạc
Thực hiện theo trình tự sau:
- Giáo viên đàn lại cả bài tập đọc nhạc.
Phạm Thị Hương Ly
2017

5

Năm học 2016 -


“Một số phương pháp dạy Tập đọc nhạc cho học sinh khối 4, 5
ở Trường Tiểu học Phát Diệm”
- Tiến hành ghép lời từng câu.
- Ghép lời cả bài.
- Chia nhóm : nhóm đọc nhạc, nhóm ghép lời ca…
- Đọc nhạc kết hợp gõ đệm theo nhịp, phách, tiết tấu của bài tập đọc nhạc.
- Củng cố, kiểm tra: Đọc lại toàn bài (cả nhạc và lời) theo nhiều hình thức ( Giáo
viên có thể tổ chức trò chơi nghe giai điệu đoán câu nhạc hoặc gắn nốt nhạc còn thiếu

“Một số phương pháp dạy Tập đọc nhạc cho học sinh khối 4, 5
ở Trường Tiểu học Phát Diệm”

+ Phân tích: Nốt Trắng có giá trị trường độ gấp đôi nốt Đen.
- Giáo viên gõ mẫu tiết tấu – yêu cầu học sinh lắng nghe.
- Giáo viên chỉ định 1 em gõ
- Giáo viên nhận xét và hướng dẫn học sinh cả lớp thực hiện theo các bước:
+ Đọc tiết tấu theo hình nốt:
Đen, Đen, Đen, Đen, Trắng, Đen, Đen, Đen, Đen, Trắng.
+ Đọc kết hợp dùng thanh phách gõ tiết tấu.
+ Dùng thanh phách gõ tiết tấu, không đọc.
Hoạt động 4: Tập đọc nhạc từng câu ngắn
- Giáo viên đàn mẫu toàn bộ phần nốt nhạc của bài tập đọc nhạc.
- Giáo viên đàn từng nốt nhạc trong bài (không theo tiết tấu) cho HS đọc theo
để các em định hình được cao độ của các nốt nhạc trong bài, trong quá trình đọc
giáo viên chú ý chỉnh sửa cao độ cho học sinh nếu các em đọc sai.
- Giáo viên đàn câu thứ nhất sau đó, đàn giai điệu 3 ô nhịp đầu rồi bắt nhịp 12, học sinh đọc lại 2 – 3. Giáo viên chỉnh sửa. 3 ô nhịp tiếp theo thực hiện tương tự
sau đó ghép 6 ô nhịp để hoàn thành câu nhạc thứ nhất. Câu nhạc thứ 2 thực hiện
tương tự câu nhạc thứ nhất (trong trường hợp học sinh không đọc được thì giáo
viên đọc mẫu chỗ khó và cho học sinh đọc theo).
- Giáo viên chỉ định 2 đến 4 học sinh đọc lại từng câu đồng thời hướng dẫn
các em chỉnh sửa những chỗ chưa chuẩn xác.
- Giáo viên đàn giai điệu cả bài cho các em đọc nhạc, luyện tập với các hình
thức như: tập thể, dãy (nhóm), cá nhân.
- Chỉnh sửa, hoàn thiện phần đọc nhạc.
Hoạt động 5: Ghép lời, đọc hoàn chỉnh bài tập đọc nhạc
Giáo viên hướng dẫn học sinh:
+ Ghép lời ca theo giai điệu từng câu.
+ Ghép toàn bài.
+ Hát lời toàn bài.

+ Thường xuyên kiểm tra vào các tiết học âm nhạc, chỉnh sửa cho các em,
động viên tuyên dương kịp thời.
+ Giao bài tập về nhà cho các em thực hành, luyện tập.
+ Phối hợp với giáo viên chủ nhiệm lớp cho các em ôn luyện thường xuyên
bằng cách đan xen vào các thời gian khác nhau như: hát đầu giờ, giữa giờ, chuyển
tiết… bằng hình thức đọc lại các bài tập đọc nhạc đã học.
+ Tận dụng triệt để các tiết học âm nhạc có nội dung ôn tập tập đọc nhạc, đó
là khoảng thời gian quý báu để giáo viên giúp học sinh hoàn thiện bài tập đọc nhạc
đã học trong tiết trước.
+ Phát động thi đua trong mỗi tiết học âm nhạc đó là một trong những động
lực thúc đẩy các em say mê học tập hơn, tập trung vào bài học để đọc nhạc có hiệu
quả.

Phạm Thị Hương Ly
2017

8

Năm học 2016 -


“Một số phương pháp dạy Tập đọc nhạc cho học sinh khối 4, 5
ở Trường Tiểu học Phát Diệm”
Tuy nhiên, trong quá trình giảng dạy có rất nhiều yếu tố tác động đến chất lượng
bài dạy, ví dụ như: thời gian, đối tượng học sinh, trang thiết bị dạy học... những yếu tố
trên tác động làm tiến trình bài dạy không theo sự sắp đặt trước.
Để khắc phục được những tồn tại trên đòi hỏi người giáo viên phải tìm hiểu
kĩ từng đối tượng học sinh để phân loại cụ thể. Từ đó, đưa ra yêu cầu phù hợp với
từng đối tượng. Phân phối thời gian một cách khoa học giữa các hoạt động trong
bài, đồng thời phải biết sử dụng các nhạc cụ, thiết bị hỗ trợ trong quá trình giảng

5

116

27/116 = 23,3%

80/116 = 69%

9/116 = 7,7%

Qua bảng thống kê trên cho thấy, tỉ lệ học sinh thực hiện được tốt phần tập đọc
nhạc đã tăng so với kết quả khảo sát khi chưa áp dụng biện pháp cải tiến. Phần nào
góp phần làm giảm tỉ lệ học sinh đọc tập đọc nhạc chưa chuẩn xác so với đầu năm.
Tôi tin rằng, nếu kiên trì áp dụng các biện pháp dạy đọc nhạc như đã nêu trên thì lần
khảo sát tiếp theo sẽ khả quan hơn và sẽ khắc phục được tình trạng học sinh ngại
học phân môn Tập đọc nhạc, tình trạng học sinh đọc nhạc yếu như hiện nay.
IV. ĐIỀU KIỆN VÀ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG
Sáng kiến đã được áp dụng trong thời gian từ đầu năm học đến nay và cho thấy
kết quả khả quan. Tôi tin chắc rằng sáng kiến có thể áp dụng và thực hiện lâu dài tại
trường Tiểu học Phát Diệm cũng như các trường Tiểu học trong toàn huyện.
V. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT:
Phạm Thị Hương Ly
2017

9

Năm học 2016 -


“Một số phương pháp dạy Tập đọc nhạc cho học sinh khối 4, 5

là: Phòng chức năng chuyên dụng, loa, đài, các nhạc cụ gõ đệm, tranh ảnh...mong
rằng sắp tới các cấp lãnh đạo quan tâm nhiều hơn tới nhà trường, trang bị đầy đủ
hơn các thiết bị giảng dạy để phục vụ cho quá trình giảng dạy đạt hiệu quả cao
hơn.
Sáng kiến này nghiên cứu dựa trên thực tế tôi đã giảng dạy tại trường Tiểu
học Phát Diệm. Vì thời gian nghiên cứu chưa lâu, tài liệu tham khảo còn hạn chế,
kinh nghiệm bản thân chưa nhiều nên trong quá trình thực hiện không tránh khỏi
những tồn tại, thiếu sót. Kính mong nhận được sự giúp đỡ, đóng góp ý kiến quý
Phạm Thị Hương Ly
2017

10

Năm học 2016 -


“Một số phương pháp dạy Tập đọc nhạc cho học sinh khối 4, 5
ở Trường Tiểu học Phát Diệm”
báu của các thầy cô giáo, bạn bè, đồng nghiệp để sáng kiến kinh nghiệm được hoàn
thiện hơn.
Tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật và
hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật./.

XÁC NHẬN CỦA LÃNH ĐẠO

Phát Diệm, ngày 14 tháng 4 năm 2017
Người nộp đơn

ĐƠN VỊ CƠ SỞ



3

Hoàng Long Hoàng Lân

Âm nhạc 5

Nhà xuất bản giáo dục

2005

4

Hoàng Long Hoàng Lân

Sách giáo viên

Nhà xuất bản giáo dục

2005

Hoàng Long Hoàng Lân

Sách giáo viên

Nhà xuất bản giáo dục

2005

5

TRANG

I

ĐẶT VẤN ĐỀ

1

II

GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

3

1

1. Cơ sở lí luận của vấn đề

3

2

2. Thực trạng vấn đề

3

2.1

Những thuận lợi và khó khăn


4

Hiệu quả của sáng kiến

11

III

KẾT LUẬN , KIẾN NGHỊ

12

1

Kết luận

12

2

Những kiến nghị đề xuất

13

Tài liệu tham khảo

15

3