Một số phương pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh Tiểu học
Phần mở đầu
1. LÍ DO CHỌN SÁNG KIẾN
Giáo dục thẩm mỹ cho con người là một phần không thể thiếu trong mục tiêu
giáo dục của chúng ta trong giai đoạn hiện nay, nhằm đào tạo những con người
phát triển một cách toàn diện về Đức - Trí - Thể - Mỹ. Việc giáo dục một con
người toàn diện không chỉ giáo dục cho họ có đạo đức tốt, có trình độ hiểu biết,
nắm vững các kiến thức khoa học và xã hội, có sức khoẻ, biết lao động, mà còn
phải giáo dục cho họ biết nhìn nhận, phân biệt, tinh lọc, biết thưởng thức cái đẹp
và biết làm đẹp cho cuộc sống. Một trong những con đường giáo dục thẩm mỹ
nhanh và hiệu quả nhất là giáo dục thông qua các môn học nghệ thuật. Trong đó
có môn Âm nhạc.
Ngày nay, Âm nhạc là bộ môn nghệ thuật đã trở thành một trong những môn
học chính thức của chương trình đào tạo phổ thông. Nó chính là phương tiện hiệu
quả nhất trong giáo dục thẩm mỹ, đặc biệt là ở bậc Tiểu học, thông qua môn học
này đã hình thành cho các em những kiến thức ban đầu về ca hát, về kiến thức âm
nhạc, đặc biệt là trang bị cho các em có một thế giới tinh thần thoải mái hơn, giúp
các em phát triển toàn diện hơn, từ đó hỗ trợ giúp các em học tốt các môn học
khác.
Âm nhạc ở bậc Tiểu học được phân bổ nội dung rất rõ ràng. Ở lớp 1, 2, 3 Âm
nhạc là một phần của môn nghệ thuật (gồm cả mĩ thuật và thủ công). Phương
pháp dạy học Âm nhạc ở lớp 1, 2, 3 tương đối giống nhau và chỉ 2 nội dung là
học hát và phát triển khả năng nghe nhạc. Sang đến lớp 4, 5 các em bắt đầu
chuyển sang một giai đoạn mới, ngoài học hát các em còn có thêm phân môn là
Tập đọc nhạc.
Tập đọc nhạc giúp các em hiểu biết nhiều hơn về nghệ thuật Âm nhạc thông
qua việc ghi nhớ các nốt nhạc, ký hiệu âm nhạc. Học sinh sẽ được phát triển khả
năng thị tấu, nghe và cảm thụ âm nhạc từ đó phát triển năng khiếu âm nhạc cho
học sinh, giúp các em có một kiến thức cơ bản vững chắc về nhạc lý để làm nền
tảng cho các em học tốt hơn chương trình Âm nhạc các lớp sau tốt hơn.
Giáo viên: Huỳnh Long Nguyện

3. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
Giáo viên: Huỳnh Long Nguyện
2
Mt s phng phỏp dy tp c nhc cho hc sinh Tiu hc
Tỡm hiu thc trng v hiu qu dy v hc phõn mụn Tp c nhc khi 4, 5
Trng Tiu hc Ba Vỡ. T ú a ra nhng gii phỏp ci thin cht lng v
hiu qu ging dy b mụn m nhc núi chung v phõn mụn Tp c nhc núi
riờng.
4. I TNG V PHM VI NGHIấN CU:
Đối tợng nghiên cứu: Học sinh khối 4, 5 trờng Tiu hc Ba Vỡ xó Ba Vỡ
huyn Ba T tnh Qung Ngói.
Phạm vi nghiên cứu: Trng Tiu hc
5. PHNG PHP NGHIấN CU:
- Phơng pháp quan sát.
- Phơng pháp iu tra.
- Phơng pháp vấn đáp.
- Phơng pháp thực hành.
- Phng phỏp phõn tớch tng kt kinh nghim giỏo dc - ging dy.
Giỏo viờn: Hunh Long Nguyn
3
Một số phương pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh Tiểu học
Phần thứ hai NỘI DUNG
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÍ LUẬN
1.1. CƠ SỞ LÍ LUẬN KHOA HỌC
Như chúng ta đã biết, Âm nhạc là một môn học mang tính nghệ thuật cao, nó
khác rất nhiều so với môn học khác, tuy nó không đòi hỏi sự chính xác một cách
tuyệt đối như những con số nhưng lại đòi hỏi người học phải có sự yêu thích, sự
đam mê thậm chí là một chút cái gọi là “năng khiếu”, điều này không phải học
sinh nào cũng có được. Vấn đề học và kết quả học tập của các em là hết sức quan

thể hiện tốt các bài Tập đọc nhạc. Những năm trước đây, việc đầu tư trang thiết bị
cho môn học còn hạn chế do đó việc truyền đạt và giúp các em tiếp thu kiến thức
âm nhạc là hết sức khó khăn, thậm chí những kiến thức đó đến với các em hết sức
trừu tượng, ít phát triển khả năng tư duy của các em. Từ đó không tạo được sự thu
hút, ít gây hứng thú học tập cho các em. Tôi đã tìm hiểu khả năng học nhạc của
học sinh mình, bằng việc quan sát thực tế các giờ học. Tôi nhận thấy việc tích cực
tiếp thu các kiến thức âm nhạc và sự yêu thích học tập và hoạt động bộ môn chỉ
rơi vào một số em gọi là có năng khiếu. Còn lại các em khác chỉ học theo bản
năng phải học nên ít có sự sáng tạo trong vận dụng kiến thức.
Qua kiểm tra đọc một bài tập đọc nhạc thì số lượng các em đọc tốt còn rất
khiêm tốn. Thực tế khi nghe các em thực hiện bài tập, bên cạnh những em trình
bày tự nhiên và thoải mái vẫn còn một số em chưa thực sự mạnh dạn, tự tin, chỉ
đọc với tính chất thuộc lòng, đọc nhạc thì chỉ đúng tên nốt mà chưa đúng trường
độ, ngắt, nghỉ tuỳ tiện không đúng tiết tấu của bài nhạc.
V× vËy ®Ó kh¾c phôc t×nh tr¹ng trªn t«i xin m¹nh d¹n tr×nh bµy kinh nghiÖm
cña m×nh vÒ vÊn ®Ò nµy.
Giáo viên: Huỳnh Long Nguyện
5
Một số phương pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh Tiểu học
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG VỀ VẤN ĐỀ DẠY VÀ HỌC PHÂN MÔN TẬP ĐỌC NHẠC
CỦA HỌC SINH KHỐI 4-5 TRƯỜNG TIỂU HỌC BA VÌ.
Bản thân là giáo viên được đào tạo bài bản về chuyên môn, bồi dưỡng về
chuyên nghành sư phạm âm nhạc và được trực tiếp tham gia giảng dạy bộ môn
Âm nhạc được 5 năm tại Trường tiểu học Ba Vì – xã Ba Vì – huyện Ba Tơ – tỉnh
Quảng Ngãi.
Là một trường miền núi thuộc huyện Ba Tơ với hơn 70% học sinh là người
đồng bào dân tộc thiểu số, địa bàn sinh sống rộng với địa hình núi non, sông suối
hiểm trở và ở khá xa trung tâm. Đó là một trong những khó khăn đầu tiên của
giáo dục tiểu học Ba Vì nói chung cũng như môn Âm nhạc nói riêng gặp phải. Vì

viên khi kiểm tra học sinh về Tập đọc nhạc lại quên yêu cầu học sinh cầm bài Tập
đọc nhạc và đọc, từ đó sẽ làm học sinh có thói quen học thuộc đồng nghĩa với
việc khả năng thị tấu của học sinh sẽ bị hạn chế.
Theo các nhà chuyên môn thì phân môn Tập đọc nhạc chỉ yêu cầu đối với
những nơi có điều kiện. Thật ra nơi nào cũng có điều kiện để có thể dạy tập đọc
nhạc. Điều kiện ở đây có chăng chỉ là thiếu hay đủ thôi. Nếu bản thân người giáo
viên cùng học sinh cố gắng thì việc dạy tập đọc nhạc cũng không hẳn là việc
không thể làm. Trong những năm vừa qua việc giảng dạy phân môn Tập đọc nhạc
ở trường Tiểu học Ba Vì vẫn diễn ra bình thường và khá ổn. Khá nhiều học sinh
học có chất lượng và ứng dụng được những kiến thức mình đã học lên lớp trên và
được đồng nghiệp bộ môn Âm nhạc cấp Trung học cơ sở ghi nhận. Song vẫn còn
Giáo viên: Huỳnh Long Nguyện
7
Một số phương pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh Tiểu học
khá nhiều học sinh chủ yếu là học sinh người dân tộc thiểu số chậm hoặc còn
chưa đọc được tập đọc nhạc vì nhiều lí do khác nhau.
Hiện nay đối với trường Tiểu học Ba Vì đã được trang bị khá tốt về phương
tiện và dụng cụ hỗ trợ giảng dạy vì thế càng có cơ sở để chất lượng giảng dạy
phân môn Tập đọc nhạc ngày càng hiệu quả hơn. Chính vì thế tôi muốn xây dựng
phương pháp và những giải pháp nhằm tháo gỡ những vướn mắc gặp phải và cùng
chia sẻ với các đồng nghiệp cùng chuyên ngành.
Giáo viên: Huỳnh Long Nguyện
8
Một số phương pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh Tiểu học
CHƯƠNG 3
MỘT SỐ GIẢI PHÁP DẠY TẬP ĐỌC NHẠC CHO HỌC SINH
TIỂU HỌC CÓ HIỆU QUẢ.
Để có một tiết học Tập đọc nhạc hiệu quả, gây hứng thú cho học sinh trước
tiên người giáo viên phải xây dựng nề nếp học tập ngay từ bài học đầu tiên. Cụ
thể như xác định thái độ, ý thức học tập đối với môn Âm nhạc.

nốt nhạc và tên nốt nhạc như (Đô, rê, mi, pha, son, la, si) hoặc cho học sinh đọc
tên nốt nhạc bằng trò chơi khuông nhạc bàn tay đã học ở lớp 3.
Cho học sinh lên bảng đính tên nốt nhạc theo yêu cầu của giáo viên ví dụ: giáo
viên nói son đen, la trắng, mi móc đơn …học sinh đính nốt nhạc bằng bảng nam
châm, đính nốt nhạc vào khuông nhạc đúng vị trí từ đó sẽ khắc sâu kiến thức trí
nhớ về vị trí nốt nhạc cho các em.
Giáo viên: Huỳnh Long Nguyện
10
Một số phương pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh Tiểu học
Đối với mỗi bài Tập đọc nhạc, trong quá trình dạy giáo viên cho học sinh tìm
hiểu và chiếm lĩnh kiến thức về lý thuyết âm nhạc cơ bản như: số chỉ nhịp, tên
nốt, hình nốt, các kí hiệu âm nhạc có trong bài. Đối với các bài có lý thuyết giống
nhau giáo viên thường xuyên kiểm tra lại kiến thức cũ để học sinh nắm chắc hơn.
* Rèn kỹ năng đọc đúng cao độ và trường độ.
Học sinh tiểu học chưa có kiến thức về nhạc lý nhiều nên việc dạy bài Tập đọc
nhạc tránh nhồi nhét cho học sinh những kiến thức trừu tượng mà phải chú ý đến
thực hành. Thông thường người ta tách ra 2 yếu tố độ cao, độ dài âm thanh để
luyện riêng khi thuần thục mới ghép lại độ cao và độ dài cho học sinh.
Về cao độ, ở lớp 4 do mới được tiếp xúc nên yêu cầu của phân môn Tập đọc
nhạc đặt ra cho các em là hết sức nhẹ nhàng, đơn giản. Ở giai đoạn đầu tiếp cận
với phân môn này, các em phải thực hành các bài tập về cao độ, người giáo viên
phải giúp các em nhận ra được âm thanh cao, thấp tương ứng với vị trí các nốt
nhạc trên khuông trong phạm vi 1 quãng 8. Sau đó, các em được tiếp cận với
thang 5 âm: Đô - Rê - Mi – Son – La
và tiến tới thang 7 âm: Đô - Rê - Mi – Pha – Son La – Si.
Sang lớp 5, phân môn Tập đọc nhạc cũng dựa trên cơ sở các kiến thức đã học
ở lớp 4 nhưng nâng cao hơn. Cả năm, các em được học 8 bài tập đọc nhạc đều
viết ở nhịp ; dựa trên cao độ của thang 5 âm: Đô, Rê, Mi, Son, La hoặc thang
7 âm: Đô, Rê, Mi, Pha, Son, La, Si.
Giáo viên: Huỳnh Long Nguyện

Một số phương pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh Tiểu học
Phải nói là có rất nhiều cách cho học sinh tiếp cận với các hình nốt và tập thể
hiện đúng mối quan hệ trường độ của các âm thanh trong một tiết tấu cụ thể. Điều
đó người giáo viên có sự suy nghĩ và sáng tạo thêm các biện pháp mới nhằm giúp
học sinh tiếp thu nhanh, luyện tập tiết tấu tốt nhất.
Cũng như luyện cao độ đối với tiết tấu của mỗi bài Tập đọc nhạc mới, giáo
viên nên khuyến khích các em tìm hiểu ở nhà và xung phong thực hành ở lớp, từ
đó giáo viên đưa ra nhận xét tuyên dương những cá nhân tích cực và lời khuyên
đối với cá nhân chưa đạt yêu cầu.
* Thực hiện giảng dạy tập đọc nhạc đúng quy trình.
Việc giúp học sinh tập đọc một bài Tập đọc nhạc, muốn thu được kết quả cũng
phải được thực hiện theo đúng các bước theo trình tự nhất định.
Ở lớp 4 và lớp 5 đều có tổng cộng 8 bài Tập đọc nhạc, từ bài Tập đọc nhạc số
1 đến bài Tập đọc nhạc số 8. Các bài Tập đọc nhạc đều có lời ca dài không quá 16
ô nhịp được viết ở nhịp 2/4 và 3/4. Vì mới tiếp cận nên giáo viên hướng dẫn học
sinh thực hành các bài tập đọc nhạc riêng cho từng bài về cao độ, tiết tấu và phải
thực hành đúng quy trình bài tập nhạc.
- Trước khi vào bài tập đọc nhạc giáo viên giới thiệu bài tập đọc nhạc.
Ví dụ: Trong chương trình lớp 4
Sau khi giới thiệu bài tập đọc nhạc, chúng ta sẽ đi tìm hiểu về các kí hiệu âm
nhạc có trong bài.
Giáo viên: Huỳnh Long Nguyện
13
? TĐN Số 4 được viết ở nhịp mấy ?
Một số phương pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh Tiểu học
? TĐN Số 4 có những tên nốt nào?
Sau khi học sinh trả lời giáo viên sẽ yêu cầu học sinh sắp xếp cao độ từ thấp
đến cao, từ đó ta sẽ có thang âm:
Đồ rê mi pha son
Nếu như ở tập hát, bước đầu tiên là luyện thanh thì ở tập đọc nhạc ta sẽ khởi

tiếng đàn, vừa đọc kết hợp gõ đệm theo tiết tấu. Luyện tập củng cố theo nhóm,
tổ hoặc cá nhân. Khi các em đọc đúng cao độ, trường độ của bài, mới chuyển
sang ghép lời ca. Để các em có cảm nhận tốt hơn trong việc ghép lời ca với
nhạc, giáo viên nên cho các em tự ghép lời, sau đó, giáo viên đàn giai điệu và
hát mẫu lời ca để các em nghe, so sánh. Giáo viên bắt nhịp, học sinh đọc lại
nhạc và ghép lời ca. Với phần này giáo viên nên giới thiệu nội dung bài tập đọc
nhạc nói về gì sắc thái thể hiện ra sao vui hay êm dịu…Nhất là khi hát phải thể
hiện được giai điệu tiết tấu của bài hát, phải đưa tâm hồn của mình hòa quyện vào
lời hát, phải có cảm xúc khi hát, thể hiện được tâm hồn của mình vào nội dung tác
phẩm như (tình bạn bè, cha mẹ, thầy cô quê hương, mái trường…).
Giáo viên đàn lại từng câu, sửa lỗi cho các em. Giai đoạn này đòi hỏi sự
kết hợp luyện tập nhịp nhàng giữa đọc nhạc, hát lời và gõ đệm nhạc cụ. Với
giai đoạn củng cố giáo viên có thể sử dụng các hình thức khác nhau, ví dụ
như trò chơi sau đây:
Giáo viên: Huỳnh Long Nguyện
15
Một số phương pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh Tiểu học
Với trò chơi này ẩn đằng sau các ô số là các nốt và nhiệm vụ của các em là
đọc được nốt đó từ đó tìm ra đáp án là câu nào của tập đọc nhạc vừa học. Với
cách này vừa có thể giúp học sinh rèn khả năng thị tấu vừa ôn lại bài vừa học
một cách thú vị và hiệu quả.
Cuối cùng là việc đánh giá, đây là giai đoạn động viên khích lệ các em học
tập. Phải thường xuyên động viên học sinh, việc động viên giúp cho các em
chưa thể hiện bài tập đọc nhạc tốt sẽ cố gắng học tập hơn.
Ngoài việc giảng dạy theo đúng quy trình lên lớp bản thân người giáo viên
cũng nên vận dụng linh hoạt các hình thức giảng dạy. Bản thân tôi luôn muốn học
sinh mình tự chiếm lĩnh kiến thức bằng các cách khác nhau. Ví dụ có thể khi tìm
hiểu bài tập đọc nhạc giáo viên cho trực tiếp học sinh lên đính các nốt lên vị trí
khuông nhạc có sẵn trên bảng phụ tập đọc nhạc (đồ dùng dạy học tự làm).
Giáo viên: Huỳnh Long Nguyện

CHƯƠNG 4
KẾT QUẢ
Trước khi thực hiện đề tài, tôi đã làm bài khảo sát đối với học sinh khối 4 và 5
của Trường Tiểu học Ba Vì. Mặt dù đối với môn Âm nhạc cấp Tiểu học không
đánh giá bằng cho điểm, song vì muốn xác định rõ nhất về năng lực từng học sinh
cũng như để phục vụ cho sáng kiến kinh nghiệm này nên kết quả đề khảo sát được
tôi đánh giá bằng điểm số.
Đề khảo sát được phát ra cho tổng số 102/104 học sinh khối 4 và 5. (trừ 2 học
sinh khuyết tật).
Giáo viên: Huỳnh Long Nguyện
18
TRƯỜNG TIỂU HỌC BA VÌ
ĐỀ KHẢO SÁT ĐẦU NĂM
Phân môn : Âm nhạc
Năm học 2013 – 2014
Thời gian làm bài: 40 phút
Câu 1(1đ): Có bao nhiêu tên nốt mà các em đã học? Nêu tên?
Câu 2(1đ): Có bao nhiêu âm hình nốt mà các em đã học? Nêu tên?
Câu 3(1đ): Khuông nhạc được hình thành từ mấy dòng kẻ và mấy khe?
Câu 4(2đ): Khóa son được đặt ở vị trí nào của khuông nhạc, và miệng
khóa mở từ dòng kẻ thứ mấy?
Câu 5(5đ): Nêu tên các nốt và kí hiệu âm nhạc sau đây?
Giáo viên

Huỳnh Long Nguyện
Một số phương pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh Tiểu học
Kết quả khảo sát trên 102 học sinh khối 4 – 5 như sau.
* Khối 4
TS
Điểm 9 - 10 Điểm 7 - 8 Điểm 5 - 6 Điểm dưới 5

Giáo viên

Huỳnh Long Nguyện
Một số phương pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh Tiểu học
* Khối 4
TS
Điểm 9 - 10 Điểm 7 - 8 Điểm 5 - 6 Điểm dưới 5
Ghi chú
TS Chiếm TS Chiếm TS Chiếm TS Chiếm
98 28 28.6% 43 43.9% 22 22.4% 5 5.1%
* Khối 5
TS
Điểm 9 - 10 Điểm 7 - 8 Điểm 5 - 6 Điểm dưới 5
Ghi chú
TS Chiếm TS Chiếm TS Chiếm TS Chiếm
86 25 29.1% 46 53.5% 9 10.4% 6 7.0%
Kết quả cuối năm về đánh giá học lực môn Âm nhạc năm học 2013-2014 của
cả 2 khối 4, 5 không có học sinh xếp loại không hoàn thành, học sinh hoàn thành
tốt vµ hoµn thµnh ®· ®îc t¨ng lªn đáng kể.
* Khối 4
TS
Hoàn thành tốt Hoàn thành Không hoàn thành
Ghi chú
TS Chiếm TS Chiếm TS Chiếm
98 39 39.8% 59 60.2% 0 0%
* Khối 5
TS
Hoàn thành tốt Hoàn thành Không hoàn thành
Ghi chú
TS Chiếm TS Chiếm TS Chiếm

biện pháp này, giáo viên có thể tuỳ cơ ứng biến sao cho phù hợp với từng hoàn
cảnh, từng đối tượng cụ thể để thu được kết quả tốt nhất. Và điều quan trọng là
chúng ta cùng nhau xây dựng nên những phương pháp, biện pháp giảng dạy hay
nhất, phù hợp nhất đối với phân môn Tập đọc nhạc để kết quả học tập của các em
ngày càng được nâng cao hơn.
Qua đề tài này tôi muốn trao đổi với quý đồng nghiệp về vấn đề học Âm nhạc,
học Âm nhạc sẽ làm cho con người thoải mái, hứng thú hơn khi học tập bộ môn
cũng như học các môn học khác, giáo dục Âm nhạc cùng với giáo dục các môn
học khác lập nên một nền giáo dục toàn diện để đào tạo một thế hệ trẻ đủ năng
lực, đầy tự tin trở thành người chủ tương lai của đất nước.
Giáo viên: Huỳnh Long Nguyện
21
Một số phương pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh Tiểu học

Phần thứ ba KẾT LUẬN
Âm nhạc là một môn học mang tính nghệ thuật cao vì thế người giáo viên
truyền đạt nó cũng cần có tố chất nghệ thuật, để có thể chuyển tải một cách có
hiệu quả nhất kiến thức âm nhạc đến học sinh. Tôi luôn hiểu rằng đối với bộ môn
Âm nhạc hầu như chỉ tạo hứng thú và tính tích cực với các em học sinh có năng
khiếu và yêu hoạt động phong trào. Còn lại đa số học sinh khi học Âm nhạc chỉ
thích học hát là chủ yếu, vì thế sẽ luôn thấy tâm lí và không hứng thú khi học lý
thuyết âm nhạc hay tập đọc nhạc. Song, thực tế cho thấy rằng các em đều rất
mong đến tiết Âm nhạc để được tham gia vừa học, vừa giải trí, vừa vui chơi.
Chính vì điều đó tôi đã đưa ra biện pháp trên để học sinh thực hiện tốt bài Tập đọc
nhạc như một tiết học hát thú vị trong đó có sự thi đua, có sự hỗ trợ giúp đỡ lẫn
nhau giữa học sinh cũng như giáo viên. Từ đó sẽ giúp các em mạnh dạn tự tin hơn
khi học Tập đọc nhạc và bản thân giáo viên cũng thu được kết quả mình mong
muốn. Học sinh càng yêu mến môn Âm nhạc, các em mạnh dạn tự tin đứng trước
lớp để biểu diễn, đọc nhạc tốt hơn, phát âm rõ lời hơn, bước đầu thể hiện được
tình cảm của mình khi hát hay đọc Tập đọc nhạc.

- Sách nghệ thuật 3
- Sách giáo khoa âm nhạc 4
- Sách giáo khoa âm nhạc 5
- Sách giáo viên nhạc 4
- Sách giáo viên nhạc 5
- Kết quả đánh giá bộ môn âm nhạc cuối kì năm học 2013 - 2014
Giáo viên: Huỳnh Long Nguyện
24
Một số phương pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh Tiểu học
Giáo viên: Huỳnh Long Nguyện
25