PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, vấn đề giáo dục con người đã được
Đảng và Nhà nước ta đặt lên hàng đầu. Trách nhiệm này được chia sẻ cho hàng
ngàn, hàng vạn con người đang ngày ngày nắn nót cho các em học sinh thân yêu
từng nét chữ, dạy cho các em những điều hay lẽ phải, những người vẫn ngày
đêm miệt mài bên trang giáo án để truyền đạt kiến thức tới lớp lớp thế hệ học
sinh. Cuộc sống xã hội là kho tàng tri thức vô tận, người thầy là người cầm chìa
khoá mở cửa cho các em khám phá kho tàng tri thức vô tận đó.
Ngay từ khi trẻ đến trường thì nhiệm vụ của các thầy cô giáo là truyền thụ
kiến thức cho các em, giúp các em ngày một hoàn thiện hơn về mọi mặt, trong
đó không thể thiếu vai trò của âm nhạc. Học Âm nhạc không những giúp các em
có những phút được thoải mái tinh thần sau những tiết học căng thẳng mà âm
nhạc còn tác dụng tạo sự hưng phấn, vui vẻ giúp các em tiếp thu kiến thức của
những môn học khác tốt hơn. Vì vậy việc học Âm nhạc là rất cần thiết để nâng
cao chất lượng giáo dục, góp phần vào giáo dục toàn diện học sinh, bồi dưỡng
cho các em tình cảm, đạo đức, xây dựng trong các em tình yêu quê hương đất
nước, yêu gia đình, bạn bè, yêu trường yêu lớp và đi học chuyên cần hơn.
Trong thực tế quá trình giảng dạy, tôi được phân công giảng dạy môn Âm
nhạc ở các khối lớp 1, 2, 3, 4, 5 tại trường Tiểu học xã Ngọc Lập. Qua tiếp xúc
với học sinh trong quá trình giảng dạy tôi thấy nhiều em có năng khiếu về âm
nhạc nhưng do điều kiện các em ít được tiếp xúc với các loại hình âm nhạc nên
đã làm hạn chế năng khiếu âm nhạc vốn có của các em, đó là những thiệt thòi lẽ
ra các em không phải hứng chịu, các em cần được mở rộng tầm mắt, được phát
huy hết khả năng vốn có của mình.
Vì những lí do trên, tôi chọn sáng kiến : "Phương pháp dạy tập đọc
nhạc cho học lớp 4,5" với mong muốn rằng sẽ tạo nền móng vững chắc, giúp
các em học tốt hơn môn Âm nhạc, tạo tiền đề cho các em phát huy hết khả năng
âm nhạc của bản thân.

1




rèn kĩ năng tập đọc nhạc cho các em cần xác định rõ và bám sát mục đích, yêu
cầu của bài học, tiến hành dạy đúng trình tự và đầy đủ các bước.
2. Thực trạng của vấn đề
Thông qua việc giảng dạy và tiếp xúc với các em học sinh tôi thấy các em
học sinh lớp 4, 5 có chung một hạn chế đó là khả năng nhận biết nốt nhạc và khả
năng đọc nhạc còn rất yếu, nhiều em không nhớ được vị trí của 7 nốt nhạc trên
khuông nhạc, nguyên nhân do những năm trước điều kiện trang thiết bị để giảng
dạy môn Âm nhạc còn thiếu thốn không đủ thiết bị cần thiết để giảng dạy.
Thực tế cho thấy các em rất thích học môn Âm nhạc và nhận thức về âm
nhạc khá nhanh, các em học hát rất say sưa và thích thú với môn học này. Ở các
lớp 1, 2, 3 nội dung chính của môn học là học hát, riêng ở lớp 4, 5 môn Âm
nhạc có thêm nội dung “Tập đọc nhạc”, nội dung này đa số các em học còn yếu
vì ở các lớp nhỏ các em chỉ được học hát, không được đọc nốt nhạc nên khi tiếp
xúc với phân môn này các em cảm thấy rất mới mẻ và lạ lẫm, riêng học sinh lớp
5 tuy đã được học tập đọc nhạc từ lớp 4 nhưng sau một thời gian nghỉ hè các em
không được ôn luyện nên nhiều em đã quên các kiến thức về tập đọc nhạc. Một
số phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến việc học tập của con em mình nên ảnh
hưởng không nhỏ đến chất lượng học tập đọc nhạc. Qua kết quả khảo sát ban
đầu tại trường cho thấy hiệu quả đọc nhạc còn thấp do các em lớp 4 năm nay
mới bắt đầu được tiếp xúc với tập đọc nhạc. Với kinh nghiệm thực tế và qua tiếp
xúc với các em, tôi đã tìm hiểu rõ nguyên nhân từ đó rút ra một số biện pháp
khắc phục tình trạng trên.
3. Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
Ngay từ khi tìm ra nguyên nhân của tình trạng trên tôi đã tiến hành tham
khảo thông tin từ giáo viên chủ nhiệm từ đó lên kế hoạch để bồi dưỡng cho các em.
Tiến hành điều tra để rút ra kết luận về khả năng của từng cá nhân cụ thể,
từ đó đưa ra kế hoạch giảng dạy cụ thể như sau:
- Trước hết cho các em tìm hiểu lại về khuông nhạc và vị trí các nốt nhạc

hình nốt trong bài, từ đó định hình sơ bộ về giai điệu của các câu nhạc trong bài
tập đọc nhạc.
Hoạt động 4: Tập đọc nhạc từng câu.

4


Được thực hiện theo các bước như sau:
- Giáo viên đọc mẫu toàn bộ phần nhạc của bài tập đọc nhạc.
- Cho học sinh đọc cao độ lần lượt các nốt nhạc trong bài theo hiệu lệnh
(dùng đàn, dùng thước, vỗ tay) không theo tiết tấu.
- Giáo viên cho học sinh nghe đàn mẫu giai điệu và bắt nhịp, học sinh tập
đọc từng câu ngắn kết hợp gõ đệm theo tiết tấu (giáo viên chỉ đọc mẫu từng nốt
trong trường hợp câu nhạc khó, học sinh không đọc được).
- Ghép các câu ngắn và đọc hoàn chỉnh phần nhạc của bài kết hợp gõ tiết
tấu. Cho học sinh thực hiện nhiều lần theo nhiều hình thức.
Bước này học sinh sẽ được kết hợp giữa cao độ và tiết tấu vừa luyện trong bước
2 và bước 3 để đọc bài tập đọc nhạc đúng cao độ, trường độ. Đây là bước trọng tâm,
quyết định chất lượng của bài tập đọc nhạc, giáo viên cần vận dụng linh hoạt các
phương pháp giảng dạy để giúp học sinh đọc nhạc chính xác nhất.
Hoạt động 5: Ghép lời, đọc bài hoàn chỉnh
Thực hiện theo các bước sau:
- Giáo viên hát mẫu toàn bộ phần lời của bài tập đọc nhạc
- Cho học sinh đọc lời ca theo tiết tấu (như học hát).
- Tiến hành ghép lời từng câu.
- Ghép lời cả bài.
- Củng cố, kiểm tra: Đọc lại toàn bài (cả nhạc và lời) theo nhiều hình thức.
Bước này học sinh kết hợp hài hòa giữa trường độ và cao độ để tạo nên
giai điệu, hoàn thiện bài tập đọc nhạc.
3.2. Áp dụng trong thực tiễn giảng dạy

- Giáo viên đàn mẫu toàn bộ phần nốt nhạc của bài tập đọc nhạc.
- Giáo viên đàn từng nốt nhạc trong bài (không theo tiết tấu) cho HS đọc
theo để các em định hình được cao độ của các nốt nhạc trong bài, trong quá trình
đọc giáo viên chú ý chỉnh sửa cao độ cho học sinh nếu các em đọc sai.

6


- Giáo viên đàn chuỗi âm thanh 5 âm rồi bắt nhịp 1-2, học sinh đọc nhạc
kết hợp gõ tiết tấu 2-3 lần hoà với tiếng đàn, chuỗi 5 âm tiếp theo thực hiện
tương tự sau đó ghép 2 chuỗi âm với nhau để hoàn thành câu nhạc thứ nhất. Câu
nhạc thứ 2 thực hiện tương tự câu nhạc thứ nhất (trong trường hợp học sinh
không đọc được thì giáo viên đọc mẫu chỗ khó và cho học sinh đọc theo).
- Giáo viên chỉ định 2-4 học sinh đọc lại từng câu đồng thời hướng dẫn
các em sửa những chỗ chưa đạt.
- Giáo viên đàn giai điệu cả bài cho các em đọc nhạc kết hợp gõ tiết tấu.
luyện tập với các hình thức như: hát tập thể, dãy (nhóm), cá nhân.
- Sửa sai, hoàn thiện phần đọc nhạc.
Hoạt động 5: Ghép lời, đọc hoàn chỉnh bài tập đọc nhạc:
+ Giáo viên hát mẫu phần lời của bài tập đọc nhạc
+ Đọc lời ca từng câu
+ Học từng câu như học hát
+ Hát lời toàn bài
+ Lần 1 đọc nhạc, lần 2 ghép lời toàn bài kết hợp gõ tiết tấu (giáo viên
đàn giai điệu cho học sinh thực hiện theo nhiều hình thức.
Chú ý: Trong phần này nếu các em đã đọc tốt có thể cho các em hát kết
hợp gõ đệm theo một số cách khác như: gõ theo nhịp, gõ theo phách. Giáo viên
cần nhắc học sinh đọc diễn cảm, đúng tính chất mềm mại của giai điệu).
- Giáo viên nhận xét, sửa sai.
* Ngoài việc đầu tư, chuẩn bị cho việc học tập đọc nhạc, tôi áp dụng thêm một số


Hoàn thành

học sinh

tốt

4

87

1=1,2%

71= 81,6%

15=17,2%

5

85

2=2,4%

76=89,4%

7=8,2%

4

91

8


1. Kết luận
Trên cơ sở từ thực tiễn giảng dạy Âm nhạc trong trường Tiểu học, xuất phát
từ thực trạng khả năng nhận thức tiếp thu những kiến thức đặc thù của phân
môn, người giáo viên phải có vai trò chủ đạo trong việc tổ chức dạy học, bên
cạnh việc truyền thụ kiến thức chính xác còn phải lựa chọn và đưa vào thực
tế những phương pháp, biện pháp giảng dạy phù hợp thì ta mới thu được
những kết quả như mong muốn. Qua quan sát thực tế tôi nhận thấy các em
yêu thích phân môn hơn, hào hứng học tập hơn. Đặc biệt là kết quả học tập
đã nâng lên, các em mạnh dạn hơn, tự tin hơn trong khi thực hiện bài tập.
Khả năng ứng dụng, triển khai sáng kiến: Có thể ứng dụng đối với những
giáo viên giảng dạy Âm nhạc trong các trường Tiểu học cho khối lớp 4, 5.
Trong thực tế giảng dạy một tiết học âm nhạc nói chung và nội dung học
"Tập đọc nhạc" nói riêng, để bài học đạt chất lượng cao không chỉ áp dụng
giảng dạy đúng theo lí thuyết mà điều đó đòi hỏi sự linh hoạt của người giáo
viên giảng dạy, tôi xin đưa ra một số vấn đề cơ bản cần lưu ý khi giảng dạy âm
nhạc như sau:
Thứ nhất: Giáo viên cần thường xuyên bồi dưỡng, học hỏi đồng nghiệp để
lĩnh hội được nhiều kiến thức, phương pháp giảng dạy âm nhạc đạt hiệu quả cao.
Thứ hai: Cần linh hoạt trong cách vận dụng phương pháp giảng dạy sao
cho phù hợp với nội dung bài dạy và đối tượng học sinh.
Thứ ba: Cần linh hoạt trong cách tổ chức các hình thức học tập ở lớp để
tạo sự mới mẻ, hấp dẫn, cuốn hút học sinh tập trung vào nội dung học tập. Giao
bài tập để học sinh tự luyện tập ở nhà.
Thứ tư: Sử dụng tốt các loại nhạc cụ đệm, gõ (đàn, kèn thổi, thanh phách,
song loan...) và thường xuyên trong mọi hoạt động của tiết dạy.
Thứ năm: Giáo viên phải hòa đồng và giúp đỡ học sinh trong mọi hoạt động của
tiết học âm nhạc, kịp thời uốn nắn học sinh khi các em đọc sai từ những chi tiết

.................................................................................................................................

TÀI LIỆU THAM KHẢO

10


1. Sách "Phương pháp giảng dạy Âm nhạc Tiểu học" NXBGD
2. Sách "Thiết kế bài giảng Âm nhạc lớp 4"" NXBGD năm 2005
3. Sách "Thiết kế bài giảng Âm nhạc lớp 5"" NXBG năm 2006
4. Sách giáo viên Âm nhạc lớp 4" NXB năm 2005
5. Sách giáo viên Âm nhạc lớp 5" NXBGD năm 2006
6. Sách giáo khoa Âm nhạc lớp 4" NXBGD năm 2005
7. Sách giáo khoa Âm nhạc lớp 5" NXBG năm 2006
8. Sách "Nhạc lý cơ bản"" NXBGD năm 1999

MỤC LỤC
STT

Tên đề mục
11

Trang


1
2
3
4
5

tính chất của bài. Vì vậy đọc nhạc tốt sẽ là cơ sở để các em so sánh xem mình hát
14


đúng hay chưa, khi đã đọc chuẩn các nốt nhạc các em sẽ xác định được trong bài
hát chỗ nào hát cao, hát thấp, chỗ nào ngân dài, chỗ nào luyến...
Tôi chọn đề tài này để nghiên cứu mục đích để đưa ra biện pháp dạy đọc
nhạc giúp học sinh hiểu bài và nắm được bài nhanh nhất, tạo cho các em nền
tảng ban đầu về âm nhạc, giúp các em có những cơ sở ban đầu để phát huy hết
khả năng âm nhạc của mình.
Từ sáng kiến này tôi sẽ vận dụng vào thực tiễn giảng dạy trong thời gian
lâu dài để nâng cao năng lực chuyên môn của bản thân đồng thời trao đổi kinh
nghiệm với những đồng nghiệp khác.

15