Giáo viên: Trần Đức Thơ Trường: TH Thị Trấn Bình Gia
PHÒNG GD&ĐT BÌNH GIA
TRƯỜNG TIỂU HỌC THỊ TRẤN BÌNH GIA

ĐỀ TÀI
PHƯƠNG PHÁP HƯỚNG DẪN HỌC SINH LỚP 4
THỰC HIỆN TỐT BÀI TẬP ĐỌC NHẠC
Tên tác giả: Trần Đức Thơ
GV môn: Âm nhạc
Đề tài nghiên cứu thuộc môn: Âm nhạc
Chức vụ: Giáo viên
NĂM HỌC: 2013 - 2014
Năm học: 2013 - 2014 1
Giáo viên: Trần Đức Thơ Trường: TH Thị Trấn Bình Gia
I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài.
Như chúng ta đã biết, Âm nhạc ngày nay là một môn học nghệ thuật đã
trở thành một trong những môn học chính thức của chương trình đào tạo phổ
thông bắt đầu ở các lớp tiểu học. Vì Âm nhạc tạo cho đời sống con người thêm
lạc quan yêu đời, Âm nhạc có ở mọi lúc mọi nơi trên toàn thế giới. Việc rèn
luyện cho các em phát triển kỹ năng nghe nhạc nó góp phần phát triển toàn diện
các em học sinh từ thể chất đến tinh thần để tạo nên một con người năng động
lạc quan, yêu đời, sáng tạo nhất là phát triển nhân cách cho các em đối với học
sinh tiểu học. Âm nhạc như nguồn sữa mẹ nuôi dưỡng thế giới tinh thần giúp
các em cảm nhận những vẻ đẹp trong tâm hồn, trong thiên nhiên, cuộc sống.
Ở lớp 1, 2, 3 Âm nhạc là một phần của môn nghệ thuật (gồm cả mĩ thuật
và thủ công). Phương pháp dạy học Âm nhạc ở lớp 1, 2, 3 tương đối giống nhau
và chỉ 2 phân môn là học hát và phát triển khả năng nghe nhạc. Sang đến lớp 4
Âm nhạc là môn học riêng có sách giáo khoa cho học sinh và sách hướng dẫn
giảng dạy dành cho giáo viên. Ở lớp 4 các em bắt đầu chuyển sang một giai
đoạn mới, ngoài học hát các em còn có thêm phân môn là tập đọc nhạc học hát

có thể học tốt hơn ở phân môn tập đọc nhạc.
3. Đối tượng nghiên cứu.
Nghiên cứu cách hướng dẫn dạy Tập đọc nhạc của giáo viên và việc học
Tập đọc nhạc của học sinh khối lớp 4 ở trường tiểu học Thị trấn Bình gia.
4. Phạm vi nghiên cứu.
Nghiên cứu trong phạm vi học sinh khối lớp 4 - trường tiểu học Thị trấn
Bình gia.
5. Phương pháp nghiên cứu.
Đề tài, Sáng kiến kinh nghiệm có sử dụng các phương pháp sau:
+ Phương pháp trực quan hỏi- đáp.
+ Phương pháp trực quan nghe - đọc.
+ Phương pháp thực thành- luyện tập.
II. NỘI DUNG ĐỀ TÀI
1. Cơ sở lý luận
Năm học: 2013 - 2014 3
Giáo viên: Trần Đức Thơ Trường: TH Thị Trấn Bình Gia
Âm nhạc là môn học môn học mang tính nghệ thuật cao, nó không đòi hỏi
sự chính xác một cách tuyệt đối nhưng đòi hỏi người học phải có sự yêu thích,
đam mê và một chút năng khiếu mà điều này không phải học sinh nào cũng có
được. Xuất phát từ thực trạng giảng dạy môn Âm nhạc cho học sinh ở lứa tuổi
tiểu học để các em có thể học tốt và đạt kết quả tốt hết sức quan trọng, điều đó
không chỉ phụ thuộc vào chương trình giảng dạy phù hợp mang tính vừa sức,
xoay vòng mà còn phụ thuộc vào phương pháp truyền đạt của người thầy. Hơn
nữa còn phụ thuộc vào ý thức học tập các em cùng với sự quan tâm và chăm sóc
tạo điều kiện của gia đình và xã hội.
Bởi vậy việc dạy Âm nhạc cho học sinh tiểu học nói chung và lớp 4 nói
riêng mặc dù không nhằm đào tạo các em thành những con người hoạt động
nghệ thuật chuyên nghiệp mà chủ yếu là giáo dục văn hóa Âm nhạc, làm cho các
em yêu thích nghệ thuật Âm nhạc, bước đầu giúp các em làm quen một số kỹ
năng đơn giản về ca hát và thói quen tập hát đúng.

Khi lên lớp có đầy đủ nhạc cụ như đàn, thanh phách, máy vi tính, máy
chiếu để phục vụ cho công tác dạy và học.
2.2. Khó khăn
Hoạt động Âm nhạc ở trường chưa có điều kiện có phòng học Âm nhạc
riêng còn sử dụng nhờ phòng ngoại ngữ.
Một số học sinh chưa nắm chắc vị trí nốt nhạc, hình nốt tên nốt nhạc trên
khuông, chưa thể hiện được cao độ trường độ bài tập đọc nhạc theo yêu cầu và
ghép lời ca chưa đồng đều.
3. Nội dung đề tài.
Ở nội dung đề tài này giáo viên chủ yếu hướng dẫn học sinh đọc tốt các
bài Tập đọc nhạc thông qua các phương pháp trực quan. Cụ thể nội dung thực
hiện theo các bước tiến trình kết hợp sử dụng các phương pháp trực quan như
sau:
3.1. Phương pháp trực quan hỏi- đáp.
- Giáo viên treo bảng phuï bài TĐN.
- GV giới thiệu:
+ Bài TĐN số mấy…
Năm học: 2013 - 2014 5
Giáo viên: Trần Đức Thơ Trường: TH Thị Trấn Bình Gia
+ Bài TĐN ñöôïc trích trong bài hát…Tác giả là Nhạc sĩ…vv. Bước này
giúp học sinh chủ động học tập và nhận biết các kí hiệu ghi nhạc, nắm chắc nhạc
lý. GV cho học sinh tìm hieåu bài nhạc bằng cách đặt câu hỏi:
+ Bài TĐN viết nhịp maáy?
+ Gồm có những hình nốt gì?
+ Nốt cao nhất? nốt thấp nhất?
+ Các ký hiệu âm nhạc (nếu có): dấu luyến…
Ví dụ: Dạy bài TĐN số 5: Hoa bé ngoan.
- GV treo bảng phụ bài TĐN số 5.
TĐN số 5: Hoa bé ngoan
(Trích)

Nốt móc đơn ( ♪ ) Gõ nhanh hơn so với nốt đen ( ).
Bài đọc nhạc viết theo nhịp 2/4 nên nốt móc đơn ( ♪ ) Tương đương nửa
phách = 1/2 phách. Nốt móc đơn viết liền nhau (♫) = 1 Phách.
Giáo viên lưu ý học sinh: Phách mạnh (Phaùch 1) vỗ mạnh
Phách nhẹ (Phaùch 2) vỗ nhẹ hơn.
- G/v gõ phách mạnh và phách nhẹ cho học sinh nghe và quan sát để phân
biệt. Sau đó G/v cho học sinh nghe phách mạnh và nhẹ qua nhịp đàn. G/v đọc và
gõ mẫu cho học sinh quan sát và nghe sau đó yêu cầu học sinh thực hiện theo.
Ví dụ: TĐN số 3: Cùng bước đều (Vieát ôû nhòp 2)
Năm học: 2013 - 2014 7
Giáo viên: Trần Đức Thơ Trường: TH Thị Trấn Bình Gia
Ñọc: Đen đen đen đen trắng - đen đen đen đen trắng
Hoặc Ñọc:Tùng tùng tùng tùng tùng -tùng tùng tùng tùng tùng.
Goõ: x x x x xx x x x x xx
Giáo viên giải thích: Bài đọc nhịp 2/4 nên nốt đen ở đây tương đương 1
phách ( = 1 phách).
Nốt trắng ngân dài bằng 2 nốt đen (Tương đương 2 phách)
4. Các giải pháp thực hiện.
Để có một tiết học Âm nhạc hiệu quả gây được hứng thú cho học sinh
trước tiên người giáo viên phải xây dựng nề nếp học tập ngay từ bài học đầu
tiên. Ở các lớp dưới các em được làm quen với kỹ năng ca hát, phát âm quan sát
nghe và cảm thụ bài hát và tập hát truyền cảm và tập gõ đệm các kiểu cho đúng
và nhịp nhàng. Sang lớp 4 các kỹ thuật đó vẫn được duy trì nhưng được nâng
cao hơn. Ở lớp 4 các em được làm quen với một phân môn mới trong học Âm
nhạc đó là phân môn tập đọc nhạc, các em sẽ tiếp nhận ra âm thanh cao thấp
tương ứng các vị trí nốt nhạc trên khuông từ 2 đến 3 âm 4- 5 âm trong phạm vi
quãng 8 và tập đọc một bài nhạc vì vậy giáo viên phải nắm vững phương pháp
và các bước trong giảng dạy để truyền thụ lại cho các em kiến thức của bài học
cũng như phát triển các kỹ năng đã có của các em học sinh một cách tốt nhất.
Để thực hiện tốt bài tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 ta cần giải quyết các

Với các em phải tiến hành từ những âm dễ đọc nhất phù hợp tầm cử giọng
các em rồi mới mở rộng thành 5 âm, 6 âm. Trước hết tập những vần ít âm với
âm son làm trung tâm như (mi son la son đô) đến quãng 5 (Rê mi pha son la hay
Đô rê mi pha son). Sau khi hình thành thang 5 âm ta dạy tiếp quãng 6 ghép lại
(Đô rê mi pha son la) và tùy vào từng bài tập đọc nhạc mà ta luyện cao độ cho
phù hợp.
Giáo viên ghi chữ theo tên nốt ví dụ: Đô là Đ, son là S, mi là M…cho học
sinh dễ nhìn và nhớ đọc khi chưa quen.
Giáo viên ghi thang âm của bài tập đọc nhạc vào bảng phụ sau đó đàn một
lần cho học sinh nghe cho học sinh đọc từng nốt của thang âm theo đàn khi học
sinh đọc tốt rồi giáo viên có thể cho học sinh đọc cao độ của bài tập đọc nhạc,
cho học sinh đọc theo cao độ từ thấp lên cao, từ cao xuống thấp, hoặc cho đọc
theo cặp 2 nốt trong phạm vi quãng tám. Quan trọng nhất là tập cao độ trên nền
Năm học: 2013 - 2014 9
Giáo viên: Trần Đức Thơ Trường: TH Thị Trấn Bình Gia
giai điệu của bài tập đọc nhạc sẽ học để các em dễ dàng bắt vào cao độ của bài
tập đọc nhạc.
*Luyện tập về trường độ
Học sinh tiểu học nếu kết hợp đọc cao độ và tiết tấu ngay cùng một lúc sẽ
làm cho học sinh lúng túng nhất là đối với những học sinh không có năng khiếu.
Để học sinh tiếp thu một cách dễ dàng, giáo viên dạy luyện tập trường độ
riêng bằng cách gõ tiết tấu lấy đơn vị phách làm cơ sở có thể vỗ tay theo phách
hoặc theo tiết tấu.
Giáo viên ghi tiết tấu của bài tập đọc nhạc vào bảng phụ cho học sinh
luyện tập tiết tấu của bài. Có thể cho học sinh vỗ tay hoặc dùng thanh phách
nhạc cụ để gõ. Để học sinh thích thú tạo không khí sinh động giáo viên có thể
cho các em gõ tiết tấu và đọc bằng các tiếng tượng thanh ví dụ như: rinh, tùng,
cắc, ếch, ộp…. Hoặc đọc các âm với những tên gần gũi với ký hiệu Âm nhạc
như nốt đen đọc là “đen”, nốt móc đơn đọc là “đơn”, dấu lặng đọc là “lặng”, nốt
trắng đọc là “trắng”.

Giáo viên đàn giai điệu từng chuỗi âm thanh ngắn khoảng 2 đến 3 lần học
sinh lắng nghe và đọc nhẩm. Học sinh đọc cao độ theo thang âm lên và thang âm
xuống.
Học sinh đọc nhạc từng câu ngắn giáo viên đàn từng chuỗi âm thanh ngắn
khoảng 2 đến 3 lần học sinh lắng nghe và nhẩm theo. Khi giáo viên bắt nhịp thì
học sinh hòa giọng vào với đàn. Với cách làm như vậy giáo viên không phải đọc
mẩu mà tự học sinh lắng nghe âm thanh và tự đọc bài theo những gì các em cảm
Năm học: 2013 - 2014 11
2
4
Giáo viên: Trần Đức Thơ Trường: TH Thị Trấn Bình Gia
nhận được. Các em sẽ rất thích thú vì tự mình khám phá giai điệu của bài tập
đọc nhạc và tự ghép được lời ca và sẽ thích thú hơn nữa khi các em được nghe
trọn vẹn bài hát có đoạn trích là bài tập đọc nhạc mà các em vừa học, giáo viên
nghe và nhận xét sửa sai nếu học sinh đọc chưa đúng yêu cầu.
Giáo viên đàn giai điệu cả bài tập đọc nhạc để học sinh tự đọc nhạc hòa
với tiếng đàn, vừa đọc kết hợp gõ đệm theo tiết tấu.
Học sinh đọc nhạc cả bài lần nữa giáo viên không sử dụng nhạc cụ mà
lắng nghe học sinh đọc để phát hiện chỗ sai hướng dẫn các em sửa sai.
Học sinh ghép lời ca, giáo viên đàn giai điệu cả bài tập đọc nhạc để học
sinh tự đọc nhạc và hát lời có thể chia một dãy đọc nhạc một dãy hát lời hoặc
cho các tổ luân phiên nhau.
Đọc nhạc và gõ đệm, học sinh đọc nhạc và hát lời bài tập đọc nhạc kết
hợp gõ đệm theo phách nhịp nhàng bằng các loại nhạc cụ sẵn có quen
thuộc( Đến đây không gõ theo tiết tấu nữa mà chuyển sang gõ phách, vì phách là
đơn vị cơ bản của trường độ).
Củng cố kiểm tra giáo viên cho tổ nhóm hay chỉ định các cá nhân trình
bày bài tập đọc nhạc, giáo viên nhận xét khen học sinh thực hiện tốt và nhẹ
nhàng động viên sửa sai học sinh thực hiện chưa đúng yêu cầu.
*) Để thực hiên được điều này giáo viên cần:

trường độ.
Sau khi tập đọc nhạc xong muốn ghép lời ca diễn cảm và đúng trước hết
các em phải thực hiện đúng cao độ, trường độ như đã nêu trên.
Giáo viên nên giới thiệu nội dung bài tập đọc nhạc nói về gì sắc thái thể
hiện ra sao vui hay êm dịu…Nhất là khi hát phải thể hiện được giai điệu tiết tấu
của bài hát phải đưa tâm hồn của mình hòa quyện vào lời hát, phải có cảm xúc
khi hát thể hiện được tâm hồn của mình vào nội dung tác phẩm như (tình bạn bè,
cha mẹ, thầy cô quê hương, mái trường…).
Hướng dẫn các em phát âm rõ lời, chính xác gọn tiếng chỗ nào luyến lên
hay luyến xuống phải thể hiện được. Trong lúc tập hát cũng như tập đọc nhạc
không nên cho các em hát to quá gây ra khan tiếng mệt giọng ảnh hưởng đến
giọng hát và không thể hiện nội dung bài tập.
Năm học: 2013 - 2014 13
Giáo viên: Trần Đức Thơ Trường: TH Thị Trấn Bình Gia
Giáo viên khi bắt giọng cho học sinh đọc nhạc hoặc hát giáo viên nên bắt
giọng cho chuẩn xác hoặc có thể bắt giọng bằng sử dụng nhạc cụ để bắt giọng
vào cho đúng và chuẩn xác như đàn organ hoặc kèn Melodion…tiếng hát sẽ
không bị quá cao hoặc quá thấp.…
4.5. Ôn tập bài tập đọc nhạc:
Chương trình Âm nhạc ở tiểu học không tách biệt tập đọc nhạc thành 1
tiết học riêng mà thường kết hợp trong 2 nội dung trong một tiết học như ôn tập
bài hát kết hợp học bài tập đọc nhạc, hoặc ôn tập bài hát với ôn tập bài tập đọc
nhạc, hoặc học bài hát với phát triển khả năng nghe nhạc, kể chuyện Âm nhạc.
Ở tiết ôn tập bài tập đọc nhạc cho học sinh nhớ lại tên nốt nhạc đọc đúng
yêu cầu bài tập đọc nhạc đúng trường độ cao độ bài tập đọc nhạc và ghép lời ca
diễn cảm có thể kết hợp múa vận động phụ họa.
Giáo viên gõ tiết tấu học sinh nghe thực hiện lại.
Cho học sinh nghe lại giai điệu bài tập đọc nhạc. Giáo viên đàn giai điệu
học sinh đọc nhạc và hát lời kết hợp gõ đệm theo phách theo tiết tấu, theo nhịp.
Giáo viên chỉ định học sinh trình bày cá nhân, theo nhóm, tổ….yêu cầu học sinh

Chưa hoàn
thành (B)
4A 29 6 H/s = 20,7 % 21 H/s = 72,4 % 2 H/s = 6,9 %
4B 29 7H/s = 24,1 % 19 HS = 65,5 % 3 H/s = 10,4 %
*) Kết quả sau khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm vào giảng dạy ứng
dụng:
Lớp Số
học sinh
Hoàn thành tốt
(A+)
Hoàn thành
(A)
Chưa hoàn
thành (B)
4A 29 10 H/s = 34,5% 19 H/s = 64,5 % 0
4B 29 11 H/s = 37,9 % 18 H/s = 62,1 % 0
Tóm lại sau khi học bài tập đọc nhạc các em tiếp thu tốt, thực hiện đúng
quy trình của bài tập đọc nhạc kết quả cuối năm số học sinh xếp loại B (không
hoàn thành) không còn nữa. Học sinh hoàn thành tốt (A+) tăng lên rõ rệt 100%
các em học sinh khối 4 đều hoàn thành và hoàn thành tốt chương trình, tất cả các
em đều yêu thích bộ môn Âm nhạc.
+) Hiện nay đề tài đang được triển khai ở khối 4 cấp trường tiểu học Thị
trấn Bình gia.
Năm học: 2013 - 2014 15
Giáo viên: Trần Đức Thơ Trường: TH Thị Trấn Bình Gia
III. PHẦN KẾT LUẬN.
1. Những kết luận đánh giá cơ bản nhất về Đề tài, Sáng kiến cải tiến
kỹ thuật.
Âm nhạc là một môn học mang tính nghệ thuật cao nên việc dạy học môn
Âm nhạc ở trường tiểu nói chung và các học sinh lớp 4 nói riêng. Với khả năng

Bổ sung đồ dùng dạy học đủ cho các lớp sử dụng. Tham mưu với cấp trên
bổ sung xây dựng phòng âm nhạc riêng biệt phục vụ cho việc dạy và học được
đảm bảo.
c. Đối với Phòng giáo dục và đào tạo:
Cần thường xuyên tổ chức sinh hoạt chuyên đề, tổ chức thao hội giảng,
bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên bộ môn âm nhạc để trao đổi và học hỏi
về chuyên môn trong toàn huyện.
Chỉ đạo tổ cốt cán môn âm nhạc tăng cường đi dự giờ giúp đỡ và tư vấn
về chuyên môn đối với cá nhân tôi và các giáo viên âm nhạc các trường khác để
học hỏi và trau dồi kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ.
IV. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Sách giáo khoa, sách giáo viên Âm nhạc lớp 4.
2. Thiết kế bài giảng môn Âm nhạc lớp 4.
3. Đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy ở tiểu học.
4. Phương pháp dạy học các môn học lớp 4
5. Phương pháp giảng dạy môn Âm nhạc tài liệu dành cho Cao đẳng tiểu
học.
6. Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên Âm nhạc.
7. Các tạp chí giáo dục tiểu học, thế giới trong ta.
Trên đây là một số kinh nghiệm tôi nhận thấy trong quá trình công tác
giảng dạy. Rất mong tập thể hội đồng và các đồng nghiệp góp ý, bổ sung thêm
cho bản sáng kiến kinh nghiệm cho cá nhân tôi thêm sinh động và hay hơn. Tôi
xin chân thành cảm ơn.
Năm học: 2013 - 2014 17
Giáo viên: Trần Đức Thơ Trường: TH Thị Trấn Bình Gia
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ VỀ ĐỀ TÀI, SÁNG KIẾN
CẢI TIẾN KỸ THUẬT
( Cần ghi rõ ĐT, SK được đánh giá ở mức độ nào? Đã triển khai ở cấp nào,
triển khai từ thời gian nào? Ký tên đóng dấu)
Năm học: 2013 - 2014 18