Sáng kiến khoa học – Năm học 2016-2017

PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Xu thế phát triển chung của phương pháp dạy học ngày nay là biến chủ thể nhận
thức thành chủ thể hành động. Đặt người học vào vị trí trung tâm của quá trình dạy học
với quan điểm thầy thiết kế, trò thi công và quá trình dạy học là dạy cách học chứ không
phải dạy kiến thức.
Hoá học là môn khoa học thực nghiệm. Thực tế cho thấy đối với học sinh phổ
thông thì đây là một môn học khó và rất ít học sinh yêu thích. Vì vậy để có thể nâng cao
hứng thú học tập cho học sinh thì giáo viên cần sử dụng tích hợp các môn học trong quá
trình giảng dạy.
Thực hiện nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 hội nghị Trung ương 8
khóa XI về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo. Thực hiện chủ trương đổi
mới đồng bộ hình thức dạy học, phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá kết quả
giáo dục; để tăng cường việc gắn liền dạy học trong nhà trường với thực tiễn cuộc
sống và góp phần hình thành năng lực giải quyết vấn đề của học sinh trung học , Bộ
Giáo dục và Đào tạo tổ chức cuộc thi “Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các
tình huống thực tiễn”dành cho học sinh trung học và cuộc thi “Dạy học theo chủ đề tích
hợp dành cho giáo viên trung học năm học 2016- 2017”
Thực hiện công văn số của Sở Giáo dục và Đào tạo Ninh Bình về việc tổ chức
cuộc thi Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn cho học
sinh trung học và cuộc thi dạy học theo chủ đề tích hợp cho giáo viên trung học.
Xuất phát từ thực tiễn giảng dạy tại trường THPT NHO QUAN A, chúng tôi đã
lựa chọn đề tài: “Tích hợp kiến thức liên môn trong chuyên đề oxi- ozon – Hóa học
10- ban cơ bản”
II. MỤC ĐÍCH, NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI
II.1 Mục đích của đề tài
Nghiên cứu thực tế hoạt động dạy và học ở trường phổ thông.
Nêu bật được tầm quan trọng của tích hợp kiến thức liên môn trong chuyên đề.
Xây dựng giáo án dạy học tích hợp liên môn trong chuyên đề.

Đề tài sẽ là tài liệu tham khảo cho học sinh và giáo viên phổ thông trong việc
giảng dạy tích hợp liên môn.

2


Sáng kiến khoa học – Năm học 2016-2017

PHẦN II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
A - CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
TÊN ĐÈ TÀI:
TÍCH HỢP KIẾN THỨC LIÊN MÔN
TRONG CHUYÊN ĐỀ OXI- OZON – HÓA HỌC LỚP 10- BAN CƠ BẢN
Mục tiêu :
- Hướng dẫn học sinh tham gia dự án
- Thiết kế được dự án học tập để đạt được các yếu tố chính: Kiến thức liên môn
ứng dụng vào thực tiễn, kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin.
- Giải thích các vấn đề liên quan giữa kiến thức SGK và thực tiễn cuộc sống trong
bài học.
- Các kiến thức môn học cần thiết khi tham gia dự án: Toán học, vật lý, lịch sử,
sinh học, địa lí, công nghệ, văn học, tin học, giáo dục công dân, âm nhạc, mĩ thuật, thể
dục, giáo dục quốc phòng, thực hành hóa học, tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường, rèn
luyện kĩ năng sống.
Tính liên môn của dự án:
- Toán học:
+)Tính toán lượng hóa chất phù hợp để làm thí nghiệm đạt kết quả cao.
+ )Biết vận dụng những kiến thức toán học để biến đổi các công thức tính toán về
lượng chất những công thức chuyển đổi giữa các đại lượng để thực hiện 1 bài toán hóa.
+) Tính tỉ khối của O2 so với không khí
- Vật lý:

sinh.
- Giáo dục kĩ năng sống: Các biện pháp phòng chống tác hại của ô nhiễm môi
trường tới sức khỏe con người.
- Mĩ thuật: Học sinh vẽ sơ đồ tư duy củng cố bài học.
- Thể dục: Dựa vào vai trò của oxi với cơ thể từ đó có biện pháp và thời gian tập
thể dụng hợp lí.
4


Sáng kiến khoa học – Năm học 2016-2017
- Giáo dục quốc phòng : Sử dụng an toàn các loại vũ khí gây sát thương (như bom,
mìn…) trong chiến đấu.
Tính thực tiễn của dự án
- Đối với thực tiễn dạy học là: Góp phần đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới
hình thức tổ chức dạy học, đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá, tăng cường hiệu quả
việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học.
- Đối với thực tiễn đời sống xã hội: Bài học có nội dung phong phú và liên quan
trực tiếp đến đời sống hằng ngày nên từ đó đã phát huy tính tích cực, tư duy sáng tạo và
ý thức chủ động không bị thụ động của học sinh trong thực tế.
Cách tổ chức dạy học
- Tìm hiểu, hệ thống câu hỏi để chuẩn bị cho chuyên đề.
- Hướng dẫn thực hiện dự án.
- Hướng dẫn hoạt động thực tế học sinh.
Chia nhóm chuẩn bị bài tập dự án:
+) Nhóm 1: Đóng kịch “Ai quan trọng hơn”
+) Nhóm 2: Chuẩn bị dụng cụ, hóa chất cho 3 thí nghiệm:
Điều chế khí O2 trong phòng thí nghiệm.
Đốt cháy Mg trong O2.
Đốt cháy than gỗ trong O2.
+) Nhóm 3: Vẽ sơ đồ tư duy về O2 và O3.

Việc vận dụng kiến thức liên môn ứng dụng vào thực tiễn thông qua các môn học
nhằm đạt được các mục đích sau:
- Môn toán học: Cho học sinh thấy được ứng dụng kiến thức của môn toán học rất
gần gũi với thực tế đời sống khi thực hiện dự án liên môn.
- Môn vật lý: Cho học sinh thấy được kiến thức của môn vật lý là rất đa chiều khi
đặt ra dự án.
6


Sáng kiến khoa học – Năm học 2016-2017
- Môn lịch sử: Thông qua dự án học sinh có thêm cơ hội được tìm hiểu thêm về
lịch sử các nhà bác học nổi tiếng.
- Môn sinh học: Giúp học sinh biết được vai trò cây xanh đối với con người và
sinh vật. Giúp học sinh có ý thức bảo vệ môi trường, tích cực trồng cây xanh, giữ gìn vệ
sinh môi trường.
- Môn địa lí: Giúp học sinh biết bảo vệ tầng khí quyển.
- Môn công nghệ: Giúp học sinh biết sử dụng nguồn oxi – ozon trong các ngành
công nghiệp.
- Môn văn học: Cho học sinh thấy được kho tàng văn học nước ta hết sức phong
phú và đa dạng trong lĩnh vực tuyên truyền bảo vệ môi trường.
- Môn tin học: Giúp học sinh có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin cao hơn
nữa trong việc thực hiện các dự án tiếp theo.
- Môn giáo dục công dân: Tuyên truyền, giáo dục tới các em học sinh từ đó các
em sẽ tuyên truyền tới gia đình và xã hội, giáo dục ý thức bảo vệ tài nguyên nước ta, sử
dụng tiết kiệm và có hiệu quả các tài nguyên.
- Môn thực hành hóa học: Giúp học sinh biết cách làm thí nghiệm chính xác, an
toàn đạt kết quả cao.
- Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường: Con người phải có ý thức bảo vệ môi
trường, tích cực trồng cây xanh, giữ gìn vệ sinh môi trường để cùng nhau giữ gìn ngôi
nhà chung của nhân loài.

HÓA HỌC LỚP 10- BAN CƠ BẢN
1. Mục tiêu về kiến thức, kĩ năng, thái độ
- Hướng dẫn học sinh tham gia dự án.
- Thiết kế được dự án học tập để đạt được các yếu tố chính: Kiến thức liên môn
ứng dụng vào thực tiễn, kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin.
- Giải thích các vấn đề liên quan giữa kiến thức SGK và thực tiễn cuộc sống trong
bài học.
- Các kiến thức môn học cần thiết khi tham gia dự án: Toán học, vật lý, lịch sử,
sinh học, địa lí, công nghệ, văn học, tin học, giáo dục công dân, âm nhạc, mĩ thuật, thực
hành hóa học, giáo dục quốc phòng, tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường, rèn luyện kĩ
năng sống.
1.1. Kiến thức
- Toán học: +Tính toán lượng hóa chất phù hợp để làm thí nghiệm đạt kết quả cao.
+ Biết vận dụng những kiến thức toán học để biến đổi các công
thức tính toán về lượng chất những công thức chuyển đổi giữa các đại lượng để thực
hiện 1 bài toán hóa.
9


Sáng kiến khoa học – Năm học 2016-2017
- Vật lý: +Sự chênh lệch áp suất, tính chát vật lí nặng hơn không khí và tan trong
nước của khí oxi để thu khí bằng phương pháp đẩy nước.
+ Vai trò tia tử ngoại trong quá trình chuyển hóa oxi thành zon.
+ Tính tan của O2 trong nước ,màu sắc.
- Lịch sử: Học sinh nắm được lịch sử của các nhà bác học nổi tiếng: Mendeleep,
nhà bác học tìm ra oxi…
- Sinh học : +) Biết được các lợi ích của oxi, ozon.
+) Tác hại của ozon đối với sức khỏe con người.
+) Vai trò của cây xanh trong việc cung cấp oxi.
+) Đặc điểm của hệ sinh thái.

- Kỹ năng lắng nghe, hoạt động nhóm.
- Rèn kỹ năng khai thác tranh, khai thác thông tin.
- Rèn kĩ năng vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các vấn đề về môi trường.
- Kĩ năng liên kết các kiến thức giữa các phân môn: Toán học, vật lý, lịch sử, sinh
học, địa lí, công nghệ, văn học, tin học, giáo dục công dân, âm nhạc, mĩ thuật, thực hành
hóa học, tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường, rèn luyện kĩ năng sống.
- Liên hệ thực tế về các vấn đề cấp thiết trong xã hội: Ô nhiễm môi trường đặc biệt là
môi trường không khí, tầng ozon bị phá hủy, ý thức của con người trước biến đổi khí
hậu….
1.3. Thái độ
- Liên hệ thực tế đất nước và suy nghĩ về hướng phát triển kinh tế – xã hội, môi
trường của nước ta.
- Nhận thức được tính tất yếu của toàn cầu hóa, khu vực hóa. Từ đó xác định trách
nhiệm bản thân trong việc học tập và đóng góp vào việc thực hiện các nhiệm vụ kinh tế xã hội tại địa phương.
- Xác định được trách nhiệm của bản thân đối với các vấn đề về dân số, biến đổi
khí hậu, ô nhiễm môi trường và các vấn đề xã hội khác tại địa phương.
-Tích cực, chủ động; giáo dục học sinh ý thức bảo vệ môi trường, yêu quý và bảo
vệ tài nguyên thiên nhiên.

11


Sáng kiến khoa học – Năm học 2016-2017
- Nghiêm túc, hợp tác tốt, linh hoạt trong các hoạt động vận dụng kiến thức liên môn
trong việc lĩnh hội kiến thức, phát huy khả năng tìm tòi, sáng tạo, liên hệ thực tiễn với
nhiều môn học giúp học sinh phát triển toàn diện hơn.
- Yêu thích môn Hóa học cũng như các môn khoa học khác như: Toán học, vật lý,
lịch sử, sinh học, địa lí, công nghệ, văn học, tin học, giáo dục công dân, âm nhạc, mĩ
thuât, thể dục…
2. Vận dụng kiến thức liên môn trong chuyên đề

hợp trong cuộc sống.
- Có định hướng nghề nghiệp phù hợp.
V. THIẾT BỊ DẠY HỌC
- Sách giáo khoa, các tư liệu có liên quan đến chuyên đề.
- Các tranh ảnh, vidieo, thí nghiệm hóa học.
- Máy chiếu, máy vi tính, mạng Internet, máy quay phim, đầu đĩa vidieo phục vụ
dạy dự án…
VI. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC VÀ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Mục tiêu dạy học
. 1.1. Kiến thức:
- Toán học:
+)Tính toán lượng hóa chất phù hợp để làm thí nghiệm đạt kết quả cao.
+ )Biết vận dụng những kiến thức toán học để biến đổi các công thức tính toán về
lượng chất những công thức chuyển đổi giữa các đại lượng để thực hiện 1 bài toán hóa.
+) Tính tỉ khối của O2 so với không khí
- Vật lý:
+) Sự chênh lệch áp suất, tính chát vật lí nặng hơn không khí và tan trong nước
của khí oxi để thu khí bằng phương pháp đẩy nước.
+) Vai trò tia tử ngoại trong quá trình chuyển hóa oxi thành ozon.
- Lịch sử: Học sinh nắm được lịch sử của các nhà bác học nổi tiếng: Mendeleep,
Noben…
- Sinh học:
+) Biết được các lợi ích của oxi, ozon.
+) Tác hại của ozon đối với sức khỏe con người.
+) Vai trò của cây xanh trong việc cung cấp oxi trong tự nhiên.
- Địa lí:
13


Sáng kiến khoa học – Năm học 2016-2017

Sáng kiến khoa học – Năm học 2016-2017
- Kỹ năng thu thập thông tin SGK, quan sát và trình bày 1 vấn đề.
- Kĩ năng ra quyết định khi vận dụng kiến thức vào thực tế.
- Kỹ năng lắng nghe, hoạt động nhóm.
- Rèn kỹ năng khai thác tranh, khai thác thông tin.
- Rèn kĩ năng vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các vấn đề về môi trường.
- Kĩ năng liên kết các kiến thức giữa các phân môn…
- Liên hệ thực tế về các vấn đề cấp thiết trong xã hội: Ô nhiễm môi trường không khí,
tầng ozon đang bị phá hủy, trách nhiệm của con người trước biến đổi khí hậu….
1.3. Thái độ
- Liên hệ thực tế đất nước và suy nghĩ về hướng phát triển kinh tế – xã hội của
nước ta.
- Nhận thức được tính tất yếu của toàn cầu hóa, khu vực hóa. Từ đó xác định trách
nhiệm bản thân trong việc học tập và đóng góp vào việc thực hiện các nhiệm vụ kinh tế xã hội tại địa phương.
- Xác định được trách nhiệm của bản thân đối với các vấn đề về xã hội, biến đổi
khí hậu, ô nhiễm môi trường và các vấn đề xã hội khác tại địa phương.
-Tích cực, chủ động; giáo dục học sinh ý thức bảo vệ môi trường, yêu quý và bảo
vệ tài nguyên thiên nhiên.
- Nghiêm túc, hợp tác tốt, linh hoạt trong các hoạt động vận dụng kiến thức liên
môn trong việc lĩnh hội kiến thức, phát huy khả năng tìm tòi ,sáng tạo, liên hệ thực tiễn
với nhiều môn học giúp học sinh phát triển toàn diện hơn.
2. Phương pháp
2.1. Phương pháp dạy học
Phương pháp dạy học nêu vấn đề và giải quyết vấn đề, động não, dạy học dự án,
thảo luận nhóm, dạy học ứng dụng công nghệ thông tin.
2.2. Phương pháp kiểm tra đánh giá
- Đánh giá kiến thức, kỹ năng và năng lực hoạt động của học sinh.
- Đánh giá năng lực vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các vấn đề của thực
tiễn.


thức đóng kịch.
ta thì mới có tiền,có đô la
+Nhân vật bụt trong truyện cổ Đã bao giờ nghe câu: Tiền là tiên là phật
tích tạo nên yếu tố bất ngờ

Là sức bật của lò xo

- Địa lí: Đặc điểm tầng ozon

Là thuớc đo của lòng người

hiện nay( bài 11- SGK địa lí 10

Là nụ cười của tuổi trẻ

cơ bản)

Là sức khoẻ của tuổi già

- GDCD và tích hợp bảo vệ môi
trường:
+Giáo dục cho HS ý thức bảo
vệ môi trường (bài 15- Công
dân với các vấn đề cấp thiết của

Ta có thể làm điên đảo cuộc sống xã hội,vì ta mà con
người có thể bán rẻ lương tâm,tan nát cuộc sống gia
đình.Điều này chứng tỏ ta quý giá nhất,ta là số 1.
Đúng lúc đó Ag từ đâu đi tới: Đẹp dịu dàng mà
không chói loá chính là họ Ag nhà ta

không biết ah
‘Được Ag thì may, được Au thì xui’
Au: Thế ngươi hỏi các bạn học sinh ở đây xem,
thấy ta trên đường thì có nhặt không?
C Vênh váo: haha Au, Ag thì đã là gì ta là kim
cương còn quý hơn các ngươi nhá.
Au, Ag đồng thanh nói: À thì ra là họ nhà C, có gì mà
khoe, khiếp một màu đen xì xì, xấu chứ có gì mà đẹp
từ Quảng Ninh ra ah?
C: Các ngươi coi thường ta quá, ta là kim cương quý
giá, rắn chắc. Nhiều quý cô xinh đẹp lộng lẫy là nhờ
có ta. Ta còn là nguyên liệu khí đốt, thế các ngươi có
dùng năng lượng khí đốt không?
Au, Ag: Dùng tiền mua được hết
C: Ối giời, thế mà cũng nói, không có lấy đâu ra mà
mua.
Oxi đi vào: Ú….tin khẩn cấp. Theo dự báo tầng
ozon sắp bị thủng ,không khí bị ô nhiễm nghiêm
trọng, khí CO2 tăng làm cho trái đất đang nóng dần
lên, sóng thần, lũ lụt xảy ra liên tục. Cứ thử hỏi loài
người đeo đầy Ag, Au kim cương mà không có ta thì
có sống được không? Cuộc sống này có được là do ta
đây này(vỗ ngực).
17


Sáng kiến khoa học – Năm học 2016-2017
Au, Ag, C: nói một thôi một hồi cũng vậy thôi, bây
giờ người ta chỉ quan trọng vẻ bè ngoài thôi.
O2: Ôi dào “tốt mã dẻ cùi” ta có thể oxi hoá các

Sáng kiến khoa học – Năm học 2016-2017
Mục tiêu: Biết vị trí của oxi trong BTH, cấu tạo của phân tử oxi
GV: Giới thiệu lịch sử tìm ra nguyên tố oxi cho A. OXI
HS biết
Vận dụng liên môn: Lịch sử

HS: Quan sát, theo dõi.
- GV: Cho HS quan sát vị trí của oxi trong bảng
tuần hoàn.
- Viết cấu hình electron của nguyên tử oxi, xác
định vị trí của oxi trong BTH?
Vận dụng liên môn:
Hóa học( Baì 5: Cấu hình electron của nguyên
tử - Hóa học 10)
I/ VỊ TRÍ VÀCẤU TẠO
1. Vị trí:
Oxi thuộc: o thứ 8; chu kì 2;
nhóm VIA.
2. Cấu tạo:
- Cấu hình electron nguyên tử: O (Z
=8 ): 1s2 2s22p4
⇒ Có 6e lớp ngoài cùng.

Vận dụng liên môn:
Hóa học( Baì 7: Bảng tuần hoàn các nguyên tố

- CTPT : O2
CTCT: O = O

hóa học- Hóa học 10)

- Ozon cũng có thể phân hủy tạo thành
oxi theo phản ứng:O3 → O2 + O

Bầu trời trong xanh
- HS trả lời
Khí ozon màu xanh nhạt, mùi đặc trưng
Tan trong nước nhiều hơn O2.( 100ml H2O ở
00C hòa tan 49 ml khí ozon)
- GV đưa ra 2 phản ứng

2. Tính chất hóa học:

Từ pư trên có thể rút ra nhận xét gì về tính - Ozon có tính oxi hóa rất mạnh.
chất hóa học của ozon? Ví dụ minh họa?

- O3 có tính oxi hóa mạnh hơn O2.

- Ozon có tính oxi hóa rất mạnh, mạnh hơn *Tác dụng với kim loại (trừ Au và Pt):
oxi.

Ở nhiệt độ thường
Ag + O2 → Không phản ứng.
2Ag + O3 → Ag2O + O2
O2 +KI +H2O → không pư
O3 +2KI +H2O → 2KOH + O2 + I2 (Làm
21


Sáng kiến khoa học – Năm học 2016-2017
hồ tinh bột chuyển thành màu xanhNhận biết ozon)


Vận dụng liên môn: Địa lí

hại của tia này.

(Bài 11: Khí quyển –Sự phân bố nhiệt độ
trên trái đất- Địa lí 10
Bài 18: Sinh quyển – Các nhân tố ảnh
hưởng đến sự phát triển và phân bố của sinh
vật –Địa lí 10)
GV kết hợp môn sinh nêu vai trò của nó với
sức khỏe con người.
-GV: Cho HS quan sát hình ảnh về ứng dụng III. ỨNG DỤNG CỦA OZON
của ozon

- Làm sạch không khí, khử trùng y
22


Sáng kiến khoa học – Năm học 2016-2017
tế.Tẩy trắng trong công nghiệp và ngăn
tia tử ngoại để bảo vệ trái đất.

HS:
Vận dụng liên môn: Đời sống hằng ngày,
ngành y tế, công nghiệp…
-Làm sạch không khí, khử trùng y tế.
-Tẩy trắng trong công nghiệp.
-Bảo vệ trái đất, ngăn tia tử ngoại
-GV: Tại sao vào các đồi thông thấy không


25