PHẦN THỨ NHẤT
PHẦN MỞ ĐẦU
I. Lí do chọn đề tài.
“Giáo dục - Đào tạo là quốc sách hàng đầu” Giáo dục là nền tảng của sự
phát triển khoa học - công nghệ, phát triển nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu xã hội
hóa hiện đại hóa đất nước và đóng vai trò chủ yếu trong việc nâng cao ý thức dân
tộc, tinh thần trách nhiệm và năng lực của các thế hệ hiện nay và mai sau. Giáo dục
Việt Nam đang tập trung đổi mới hướng tới một nền giáo dục tiến bộ, hiện đại
ngang tầm với các nước trong khu vực và trên thế giới. Học để biết, học để làm,
học để cùng chung sống, học để tự khẳng định mình.Vì vậy giáo dục đóng một vai
trò rất quan trọng không thể thiếu được trong công cuộc xây dựng, bảo vệ và phát
triển đất nước.
Trong những năm gần đây, vấn đề đổi mới phương pháp dạy học ở Tiểu học
đã được các nhà nghiên cứu, cán bộ quản lí cũng như giáo viên trực tiếp giảng dạy
đặc biệt quan tâm.
Đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) bao gồm cả hai mặt: Phải đưa vào
các PPDH mới đồng thời tích cực phát huy những ưu điểm của PPDH truyền
thống. Lý luận dạy học đã khẳng định không có phương pháp vạn năng, đặc biệt
trong lĩnh vực giáo dục, yếu tố kinh nghiệm và sự kế thừa thể hiện khá đậm nét.
Đổi mới PPDH là sự kết hợp nhuần nhuyễn sáng tạo giữa kinh nghiệm của giáo
viên với những yếu tố mới của PPDH hiện đại. Với cách nhìn từ phương pháp mới,
giáo viên có thể thực hiện cải tiến PPDH nói chung và môn Tiếng Việt lớp 4 nói
riêng, nhằm gây hứng thú học tập, tạo niềm tin, niềm vui bằng sự hình thành và
phát triển ở học sinh các kĩ năng sử dụng Tiếng Việt: nghe, nói, đọc, viết để học
sinh giao tiếp. Thông qua việc dạy Tiếng Việt góp phần rèn luyện thao tác tư duy.
Tiếng Việt là tiếng ghi âm, nghĩa là viết như thế nào thì đọc như thế ấy, có
đọc được thì mới hiểu được nội dung. Vì thế phân môn Tập đọc có vị trí đặc biệt
trong chương trình ở Tiểu học. Đảm bảo việc hình thành và phát triển cho học sinh
kĩ năng đọc, một kĩ năng quan trọng hàng đầu của học sinh Tiểu học. Đồng thời
làm cơ sở, nền móng cho sự phát triển lâu dài. Đọc là nhiệm vụ cấp thiết của mỗi
người học sinh. Biết đọc con người đã nhân khả năng tiếp nhận lên nhiều lần, từ đó

IV. Phương pháp nghiên cứu.
1. Phương pháp quan sát.
- Quan sát trực tiếp trong giờ tập đọc lớp 4.
- Quan sát gián tiếp trong các giờ học khác.
2. Phương pháp điều tra, khảo sát, thu thập và xử lí số liệu.
- Điều tra chất lượng và hiệu quả giờ dạy tập đọc lớp 4.
3. Phương pháp đọc sách và tài liệu.
- Đọc các tài liệu sách, báo, tạp chí giáo dục...có liên quan đến nội dung đề tài.
- Đọc sách giáo khoa, sách giáo viên, các loại sách tham khảo.
2


4. Phương pháp thực nghiệm.
- Chuẩn bị các điều kiện thực nghiệm, cơ sở thực nghiệm, đối tượng thực nghiệm,
nội dung thực nghiệm.
- Tiến hành thực nghiệm một số bài tập đọc ở lớp 4 theo hướng nghiên cứu để
khẳng định hiệu quả của phương pháp đề xuất.
PHẦN THỨ HAI
NỘI DUNG
I. Cơ sở lí luận của “ Một số biện pháp nâng cao chất lượng rèn đọc diễn cảm
cho học sinh lớp 4”
- Rèn đọc có ý nghĩa rất to lớn ở Tiểu học, đọc trở thành một đòi hỏi cơ bản đầu
tiên đối với những người học sinh. Đọc giúp các em chiếm lĩnh được một ngôn
ngữ để dùng trong giao tiếp và học tập, đọc là công cụ để học tập tất cả các môn
học, đọc tạo ra hứng thú và động cơ học tập, đọc tạo điều kiện để học sinh có khả
năng tự học và tinh thần học tập cả đời. Việc rèn cho học sinh biết đọc diễn cảm
các văn bản là điều rất quan trọng ở mỗi giờ dạy tập đọc cho học sinh lớp 4. Học
sinh biết cách đọc diễn cảm các văn bản sẽ có tác dụng giúp các em sẽ hiểu sâu sắc
hơn về nội dung bài đọc tức là đã góp phần giúp các em biết cảm thụ văn học được
tốt hơn. Hơn thế nữa việc dạy học sinh biết đọc diễn cảm giúp các em biết cách

điệu cho chúng ta chứ không phải tự đặt ra ngữ điệu.
II. Thực trạng của việc dạy đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4:
1) Thực trạng của việc dạy học phân môn Tập đọc nói chung.
Phân môn Tập đọc có một nhiệm vụ rất quan trọng đối với học sinh Tiểu
học. Do đó vấn đề dạy học phân môn Tập đọc hiện nay rất được chú trọng. có
nhiều chuyên đề, phương pháp đặt ra nhằm đưa chất lượng đọc của các em nâng
lên. Nhưng nhìn chung chủ yếu chỉ tập trung đến các lớp đầu cấp để làm sao các
em đọc đúng, đọc trôi chảy là được. Còn ở các lớp cuối cấp, giáo viên chỉ tập trung
nhận xét cách đọc đúng, đọc trơn chứ chưa có biện pháp cụ thể để dành cho việc
luyện đọc diễn cảm.
2) Thực trạng dạy học phân môn tập đọc lớp 4 ở trường tôi đang công tác.
Qua thực tế giảng dạy và nghiên cứu khảo sát chất lượng phân môn Tập đọc
của học sinh lớp 4, bản thân tôi nhận thấy: một số học sinh mới chỉ ở mức độ đọc
đúng, đọc trơn. Có em chẳng cần quan tâm mình có đọc diễn cảm bài thơ, bài văn
đó không, mà chỉ đọc to đọc nhanh là được.
Qua tìm hiểu tôi rút ra được một số nguyên nhân sau:
- Do cách phát âm phương ngữ, thường phát âm lệch chuẩn viết, cụ thể các
em thường mắc lỗi sau:
+ Các lỗi về thanh: các em đọc còn nhầm lẫn giữa thanh ngã và thanh hỏi.
Ví dụ: suy nghĩ / suy nghỉ; nghễnh ngãng / nghểnh ngảng…
+ Các lỗi về âm, vần: x/ s : ch/ tr ; im/ iêm;.....
4


+ Do các em chưa nắm vững cách ngắt hơi, nghỉ hơi, ngữ điệu, chưa biết
nhấn giọng, lên giọng, hạ giọng ở những từ ngữ cần thiết.
+ Do các em lười đọc sách, không chịu khó rèn đọc.
Vì thế ngay từ đầu năm học, trong phạm vi nghiên cứu, tôi đã kiểm tra và
thống kê chất lượng đọc của học sinh lớp 4A năm học 2015 - 2016 như sau:
Bảng 1: Chất lượng khảo sát phân môn Tập đọc lớp 4:

SL
%
2
6,5

Qua việc điều tra trên cho thấy tỉ lệ học sinh đọc chưa đạt yêu cầu và học
sinh đọc trung bình chiểm 50 %. Tỉ lệ học sinh đọc diễn cảm còn thấp. Từ lí do
trên, tôi quyết định nghiên cứu đề tài “ Một số biện pháp nâng cao chất lượng rèn
đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4”.
Đây là một việc làm thiết thực mà trong mỗi giáo viên đứng lớp như chúng
ta băn khoăn, suy nghĩ nên dạy như thế nào để nâng cao hiệu quả các giờ dạy trên
lớp nói chung và dạy đọc diễn cảm cho học sinh cuối bậc Tiểu học nói riêng.
Để đưa chất lượng đọc đúng, đọc diễn cảm có sự thay đổi, tôi xin mạnh dạn
đưa ra một số biện pháp sau:
III. Các giải pháp nâng cao hiệu quả rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4.
1) Hướng dẫn học sinh luyện đọc đúng một cách linh hoạt, khéo léo.
Như chúng ta đã biết, đọc diễn cảm chỉ thực hiện được trên cơ sở học sinh
đã đọc đúng và đọc lưu loát. Đọc đúng không đọc thừa, không sót tiếng, Đọc đúng
phải thể hiện được hệ thống ngôn ngữ âm chuẩn, tức là đọc đúng chính âm. Bởi
vậy việc rèn cho học sinh đọc đúng là bước đầu tiên của việc rèn đọc diễn cảm và
đã thực hiện ở các lớp 1,2,3. Đối với học sinh lớp 4 thì việc luyện đọc đúng được
rèn luyện như sau:
a) Luyện đọc đúng:
- Trước khi tiến hành luyện đọc, chia văn bản thành các đoạn đọc (đơn vị chia
tạm thời, không phải bao giờ cũng đồng nhất với cách chia đoạn theo bố cục của
văn bản) mà giáo viên căn cứ vào trình độ đọc của học sinh trong lớp để chia văn
bản thành các đoạn, sao cho các đoạn không quá dài noặc quá chênh lệch nhau về
số chữ, cách ngắt đoạn không quá chi li, gây khó khăn cho học sinh đọc, theo dõi
và đọc nối tiếp.
5

xác định ngữ điệu đọc sao cho phù hợp với mục đích thông báo (làm rõ những
thông tin cơ bản, giúp người nghe tiếp nhận được những vấn đề quan trọng hay nổi
bật trong văn bản) khắc phục những cách đọc thiên về hình thức “diễn cảm” của
học sinh Tiểu học.
c) Các hình thức luyện đọc.
Để hướng dẫn học sinh luyện đọc thành tiếng, giáo viên có thể tổ chức cho
học sinh hoạt động theo các hình thức sau:
6


- Đọc cá nhân (đọc riêng lẻ hoặc nối tiếp từng đoạn, đọc trước lớp hoặc đọc
theo cặp, theo nhóm).
- Đọc đồng thanh (theo nhóm hoặc tổ, lớp) khi cần: Ví dụ: Đọc đồng thanh
để khắc sâu ấn tượng về nhịp điệu của đoạn văn, bài thơ; giúp học sinh dễ dàng ghi
nhớ đoạn bài cần học thuộc lòng, thay đổi hoạt động, tạo không khí hào hứng cho
lớp học.
- Đọc theo phân vai (nhiều học sinh hợp tác đọc theo lời nhân vật mình đóng
vai, tham gia các trò chơi luyện đọc).
2) Khai thác giọng đọc của học sinh thông qua việc tìm hiểu nội dung bài.
- Hướng dẫn học sinh tìm hiểu bài nhằm trao đổi kĩ năng đọc – hiểu, góp
phần nâng cao năng lực cảm thụ văn học và tạo cơ sở cho luyện đọc diễn cảm.
Nắm được nội dung chính của bài sẽ giúp các em xác định giọng đọc chung
của đoạn, của bài. Ví dụ: Bài đọc với giọng nhẹ nhàng, tha thiết, vui tươi, hay
mạnh mẽ…
- Giáo viên nêu câu hỏi để định hướng cho học sinh đọc thầm (đoạn, bài) và
trả lời đúng nội dung. Có thể kết hợp cho học sinh đọc thành tiếng, những học sinh
khác đọc thầm thảo luận vấn đề do giáo viên đưa ra. Ví dụ: Giáo viên yêu cầu học
sinh đọc thầm khổ thơ cuối bài “ Tuyện cổ nước mình” (lớp 4 - kì 1) để trả lời câu
hỏi: Em hiểu ý hai dòng thơ cuối bài như thế nào?
- Tùy theo trình độ học sinh trong lớp, giáo viên có thể đưa ra nguyên văn

của cô; ngừng, nghỉ, ngắt nhịp ở chỗ nào, nhấn giọng hay cao giọng, kéo dài
giọng ở từ ngữ nào?...Mỗi cá nhận có cảm thụ riêng, từ đó có cách đọc diễn cảm
bộc lộ sự sáng tạo của mình.
Muốn học sinh đọc hay, đọc đúng, đọc diễn cảm thì trước hết người giáo
viên phải để thâm nhập, lây truyền tới học sinh nhằm gây hứng thú cho học sinh
trong tiết học. Để đọc tốt thì người giáo viên phải luôn coi trọng việc đọc mẫu để
từ đó thường xuyên rèn luyện giọng đọc của mình, có ý thức tự điều chỉnh mình
đọc đúng hơn và phải có lòng ham muốn đọc hay.
4) Luyện tập thực hành đọc diễn cảm văn bản.
Tạo điều kiện cho từng học sinh được thực hành luyện đọc diễn cảm (theo
cặp, theo nhóm) để rút kinh nghiệm.
- Luyện đọc diễn cảm các câu tiêu biểu trong bài: Cách luyện đọc này tạo
điều kiện cho tất cả học sinh đều được đọc. Theo các bước sau:
+ Giáo viên đưa ra câu cần luyện đọc đã ghi ở bảng phụ.
+ Học sinh tìm hiểu nghĩa của câu văn đó.
+ Học sinh xác định giọng đọc của câu văn.
+ Học sinh đọc mẫu (giáo viên đọc mẫu)
- Học sinh thảo luận, nhận xét về giọng đọc của cô, của bạn mà mình yêu thích.
+ Học sinh luyện đọc theo nhóm, tổ, cá nhân.
- Luyện đọc diễn cảm đoạn văn hoặc khổ thơ.
Giáo viên cho học sinh nhắc lại cách thể hiện giọng đọc, cách ngắt giọng, nhấn
giọng ở những từ ngữ biểu cảm trong đoạn hoặc khổ thơ đó rồi cho học sinh luyện
đọc theo trình tự các bước:
8


+ Giáo viên đọc mẫu. - Học sinh thảo luận, nhận xét về giọng đọc.
+ Học sinh luyện đọc theo cặp.
+ Tổ chức cho học sinh thi đọc diễn cảm trước lớp để các em học tập lẫn
nhau và được giáo viên uốn nắn hay động viên.

1 đồng hồ, SGK, giáo viên dự kiến số nhóm tham gia chơi.
9


* Tiến hành:
- Giáo viên yêu cầu hướng dẫn cách chơi.
- Giáo viên quy định các nhóm có số lượng học sinh bằng nhau.
- Từng nhóm lên bảng đứng thành hàng ngang, mỗi em cầm một cuốn SGK
đã mở sẵn trong đó có bài văn sẽ thi đọc.
+ Giáo viên hô lệnh: “ bắt đầu”, em số 1 (đầu hàng bên phải hoặc bên trái)
đọc câu thứ nhất của bài dứt tiếng cuối cùng câu thứ nhất, em số 2 (cạnh số 1) mới
được đọc tiếp câu thứ hai…Cứ như vậy cho đến em cuối cùng của nhóm. Nếu chưa
hết bài, câu tiếp theo lại đến em số 1, em số 2 đọc…cho đến hết bài văn thì dừng
lại - Giáo viên tính và ghi bảng thời gian đọc của mỗi nhóm.
- Học sinh sẽ bị trừ điểm nếu đọc sai, lẫn hay thừa, thiếu tiếng trong câu
hoặc đọc câu sau khi người trước chưa đọc xong, đọc vượt quá một câu theo quy
định.
- Giáo viên cho từng nhóm thi đọc, tính thời gian của mỗi nhóm cho điểm
nhóm “đọc tiếp sức” mỗi câu văn đọc đúng cho một điểm, không cho điểm các
trường hợp vi phạm.
- Giáo viên cùng cả lớp nhận xét, chọn và tuyên dương nhóm đọc tiếp sức
nhanh nhất, hay nhất.
* Lưu ý: Ở tiết Tập đọc là một bài thơ, giáo viên nên cho học sinh đọc 2 dòng
hoặc một câu lục bát. Nếu là tiết tập đọc - Học thuộc lòng, giáo viên cho thi tiếp
sức theo cách trên nhưng học sinh không nhìn SGK.
b) Thả thơ:
* Chuẩn bị:
Giáo viên viết vào phiếu câu thơ đầu (hoặc giữa) ở mỗi khổ thơ, hoặc 1-2 từ
đầu của mối khổ thơ. Ví dụ: bài “ Bài thơ về tiểu đội xe không kính” (Tập đọc Học thuộc lòng, lớp 4 - Tập 2). Giáo viên làm các phiếu như sau:
Phiếu 1: Không có kính……………………………nhìn thẳng.

HS A2: Đọc khổ thơ 3
; HS B2: đọc khổ thơ 4…
Tiếp tục như vậy cho đến hết bài. Trường hợp học sinh được “truyền điện”
chưa thuộc, các bạn nhóm đối diện sẽ hô từ 1 đến 5, nếu không đọc được phải
đứng yên tại chỗ bị “điện giật” . Lúc đó HS A1 chỉ tiếp HS B2…
Nhóm nào có nhiều người phải đứng bị “điện giật” là nhóm thua cuộc. như
vậy. ta thấy tổ chức trò chơi học tập luôn luôn làm cho học sinh hào hứng, say mê,
tích cực trong học tập, làm cho học sinh ham mê học hơn.
Để nâng cao chất lượng đọc diễn cảm cho học sinh là một việc làm
đòi hỏi sự kiên trì và có thời gian. Vì vậy giáo viên cần phải áp dụng các biện
pháp luyện tập ở lớp cũng như ở nhà một cách đồng bộ mới mang lại hiệu quả cao.
IV. Hiệu quả của sáng kiến:
Tuy thời gian không dài, với cách tổ chức dạy học theo các biện pháp nêu
trên, hiệu quả giờ dạy được nâng lên rõ rệt. Học sinh hứng thú học tập, hoạt động
tích cực hơn, các em mạnh dạn tự tin hơn khi đọc bài. Số em đọc chưa đạt yêu cầu
không còn. Số em đọc đúng, đọc diễn cảm được nâng lên rõ rệt. Kết quả thực
nghiệm được thể hiện qua bảng sau:
11


Bảng 2: Kết quả thực nghiệm
Lớp

4A

Tổng
số
HS
30


- Việc đọc mẫu diễn cảm của giáo viên là khâu quan trọng giúp học sinh
luyện tập thể hiện sự cảm nhận về nội dung, ý nghĩa của bài đọc qua giọng đọc,
đồng thời các em học tập cách đọc của giáo viên.
- Việc nắm nội dung bài đọc và xác định giọng đọc của cả bài, đoạn, câu là
một yếu tố cơ bản giúp học sinh đọc diễn cảm tốt.
- Cần phát huy luyện đọc diễn cảm theo cặp, theo nhóm để học sinh học tập
lẫn nhau.
- Trong quá trình giảng dạy nên tổ chức trò chơi học tập để thay đổi không
khí học tập gây hứng thú cho học sinh.
- Việc rèn học sinh có thói quen học ở nhà là một việc cần thiết trong khâu
đọc diễn cảm, bởi vì ở lớp thời gian học tập rất ít. Các em chuẩn bị bài ở nhà tốt thì
đến lớp tiếp thu bài nhanh hơn, đọc tốt hơn.

PHẦN THỨ BA
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

I. Kết luận:
12


Trong thời đại ngày nay - Thời đại của tri thức và trí tuệ, của khoa học
công nghệ và thông tin. Biết đọc càng quan trọng vì nó sẽ giúp người ta sử dụng
các nguồn thông tin, để đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội. dạy đọc diễn cảm
cho học sinh Tiểu học là một vấn đề hết sức cần thiết, nó có ý nghĩa rất lớn để kích
thích sáng tạo của học sinh, mở rộng vốn hiểu biết, bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm,
nhân cách cho học sinh. Qua bài Tập đọc, học sinh còn được cung cấp vốn từ ngữ,
năng lực diễn đạt, những hiểu biết về tác phẩm văn học. Từ đó nâng cao trình độ
văn hóa nói chung và trình độ Tiếng Việt nói riêng.
Vậy để nâng cao hiệu quả dạy đọc diễn cảm cho học sinh, đòi hỏi mỗi
giáo viên chúng ta phải nỗ lực hết mình, tích cực đổi mới phương pháp dạy học,

1. Đối với nhà trường:
- Nhà trường cần tổ chức thêm nhiều hoạt động ngoại khóa như: Thi đọc diễn
cảm, thuyết trình văn học, thi kể chuyện, thi dẫn chương trình,....để các em có điều
kiện trao đổi, học hỏi lẫn nhau và phát huy năng lực sẵn có.
2. Đối với Sở, phòng GD& ĐT.
- Để giúp giáo viên thực hiện soạn giảng đạt kết quả cao thì các cấp cần
cung cấp các tài liệu tham khảo kịp thời, nhất là máy chiếu đa năng, cần trang bị
mỗi lớp đều có để giáo viên soạn giảng Giáo án điện tử và tìm kiếm tranh ảnh, tư
liệu về môn Tiếng Việt để giờ dạy của giáo viên được hoàn thiện hơn.
- Tạo điều kiện cho giáo viên được tham gia giao lưu học tập, tập huấn về
đổi mới phương pháp dạy học, bố trí nhiều tiết dạy mẫu…để giáo viên vận dụng
một cách linh hoạt trong việc giảng dạy với từng đối tượng học sinh.
- Các cấp quản lí giáo dục cần tạo cơ hội và động viên kịp thời khi giáo viên
thực hiện đổi mới phương pháp dạy học dù là nhỏ nhất.
Trên đây là một vài ý kiến đề xuất của tôi. Tôi rất mong được sự đóng góp ý
kiến của các đồng nghiệp, của BGH nhà trường và của cấp trên.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Xác nhận của thủ trưởng đơn vị

Thọ xuân, ngày 28 tháng 5 năm 2016
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,
không sao chép nội dung của người khác.
Người viết

Hoàng Thị Hà

TÀI LIỆU THAM KHẢO
14



Phần nội dung
3
I. Cơ sở lí luận của SKKN
3
II. Thực trạng của việc dạy đọc diễn cảm cho Học sinh
4
III. Các giải pháp nâng cao hiệu quả dạy đọc diễn cảm cho học sinh
5
IV. Hiệu quả của sáng kiến
11
PHẦN THỨ BA
Kết luận. kiến nghị
13
I. Kết luận
13
II. Kiến nghị
13
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
* Tài liệu tham khảo
15
* Mục
lục SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG RÈN
16
MỘT

ĐỌC DIỄN CẢM CHO HỌC SINH LỚP 4

Người thực hiện: Hoàng Thị Hà
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Tây Hồ -Thọ Xuân