MỤC LỤC
PHẦN

TRANG

A. Mở đầu

2

1. Lí do chọn đề tài

2

2. Mục đích nghiên cứu

3

3. Đối tượng nghiên cứu

3

4. Phương pháp nghiên cứu

3

B. Nội dung

4

1. Cơ sở lí luận


- Nâng cao nghiệp vụ chuyên môn, tích lũy thêm kinh nghiệm, giúp bản thân
và những giáo viên trong khối dạy tốt phân môn Chính tả.
- Có những ý kiến đề xuất nhằm góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy.
3. Đối tượng nghiên cứu:
- Thực trạng về lỗi chính tả phổ biến của học sinh lớp 3.
- Những giải pháp để nâng cao chất lượng dạy – học Chính tả.
4. Phương pháp nghiên cứu:
4.1. Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lí thuyết:
Sử dụng phương pháp này khi nghiên cứu các tài liệu nói về vấn đề dạy học
phân môn Chính tả, nghiên cứu các bài viết, công trình nghiên cứu trên tập san,
tạp chí, … có liên quan đến đề tài để làm cơ sở cho việc điều tra thực trạng.
4. 2. Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin:
Bằng các câu hỏi phỏng vấn:
- Giáo viên trực tiếp giảng dạy khối 3.
- Học sinh khối 3.
4.3. Phương pháp thống kê, xử lí số liệu:
Dùng công thức toán học tính tỉ lệ % các số liệu thu được để có sự đánh giá
đúng nhất.
Việc sử dụng các phương pháp nghiên cứu trên được thực hiện một cách
thống nhất, quan hệ chặt chẽ bổ sung lẫn nhau.

3


B. NỘI DUNG
1. Cơ sở lí luận
1.1. Cơ sở tâm lí học của việc xác lập nguyên tắc và phương pháp giảng dạy
chính tả.
Nguyên tắc dạy chính tả có cơ sở tâm lý học. Viết chữ và viết đúng không
chỉ là vận động cơ bắp mà còn là những thao tác trí óc của người viết. Kĩ năng

+ Phương pháp đàm thoại.
+ Phương pháp giao tiếp.
+ Phương pháp thảo luận nhóm.
Như vậy tâm lý học hiện đại đề cao vai trò của ý thức, phát huy tính tích cực
tự động hoá trong việc hình thành kỹ năng chính tả. Các nhà tâm lý nhấn mạnh
sự thống nhất giữa tính tự động và ý thức ở một mức độ nhất định ở kỹ năng
chính tả: "Trong nhà trường mọi công việc có liên quan đến sửa chữa lỗi đều
4


được tiến hành dựa vào sự tự giác ý thức của học sinh". Việc động viên học sinh
tiếp thu tài liệu chính tả mới càng đặc biệt quan trọng, tính tích cực đó được thể
hiện ở sự tập trung chú ý, tập trung tư tưởng cao độ của học sinh trong giờ học,
nó đánh dấu mức độ tự giác mà học sinh tiến hành. Xuất phát từ cơ sở tâm lý
học, trong dạy học chính tả cần sử dụng phương pháp thích hợp có tác dụng
khêu gợi và kích thích sự chú ý của học sinh, tích cực hoá hoạt động của học
sinh, làm cho học sinh nhận thức được đầy đủ ý nghĩa thực tiễn của việc học
chính tả.
1.4. Quy trình dạy chính tả.
* Kiểm tra bài cũ:
Học sinh nghe - viết một số từ ngữ đã được học ở bài Chính tả trước (hoặc
giáo viên nhận xét kết quả bài Chính tả tiết trước. Giáo viên chú ý tổ chức cho
cả lớp đều được làm việc (Ví dụ: một hoặc hai học sinh viết bảng lớp cả lớp viết
bảng con.)
*Dạy bài mới:
+ Giới thiệu bài: Nêu yêu cầu của tiết Chính tả.
+ Hướng dẫn chính tả.
Các hoạt động chính của giáo viên:
- Gợi ý học sinh xác định nội dung bài Chính tả (hay tập chép) và nhận xét
những hiện tượng chính tả cần lưu ý trong bài (theo SGK).

- Tìm trong bài đọc những tiếng chứa các âm, vần dễ lẫn
- Dựa vào nghĩa đã cho, tìm các tiếng chứa những âm, vần dễ lẫn.
2. Thực trạng của vấn đề nghiên cứu
2.1. Thực trạng dạy học
*Dạy của giáo viên:
- Giáo viên còn chịu ảnh hưởng khá nhiều tiếng địa phương nên phát âm
tiếng Việt vẫn chưa thực sự chuẩn.
- Giáo viên chuẩn bị bài lên lớp đôi lúc chưa chu đáo.
- Khi học sinh đọc, viết giáo viên chưa chú ý sửa sai kịp thời cho học sinh.
- Khâu chấm chữa bài, nhận xét cho học sinh đôi lúc chưa cẩn thận.
* Học của học sinh:
- Các em còn nói tiếng địa phương nhiều.
- Vốn từ của các em còn hạn chế.
- Đa số gia đình các em còn nghèo, cha mẹ còn lo đi làm để kiếm sống, chưa
thực sự quan tâm đến việc học tập của các em.
2.2. Thực trạng về lỗi chính tả phổ biến của học sinh.
Trong năm học 2014 – 2015, tôi được nhà trường phân công dạy lớp 3. Tôi
thấy học sinh viết sai lỗi chính tả rất nhiều. Qua nghiên cứu dự giờ đồng nghiệp
và thực trạng của lớp 3A tôi phụ trách, tôi đã phát hiện ra lỗi chính tả phổ biến
của học sinh là: Sai về phụ âm đầu và phụ âm cuối. Ngoài ra còn sai về âm đệm,
âm chính và về dấu thanh.
*Lỗi về dấu thanh:
Tiếng Việt có 6 dấu thanh (Ngang (không), huyền, sắc, hỏi, ngã, nặng).
Song, phần lớn học sinh không phân biệt được thanh hỏi và thanh ngã.
Ví dụ:
Từ đúng
Học sinh viết sai
sửa xe đạp
sữa xe đạp
hướng dẫn

Nhìn chung tất cả các lớp đều có hiện tượng viết sai chính tả. Đặc biệt là học
lớp nhỏ như lớp 1, 2, 3. Do các em còn nhỏ khả năng tập trung chưa cao nên bài
viết chưa sạch sẽ, chưa cẩn thận, không đúng cỡ chữ theo quy định và mắc nhiều
lỗi chính tả.
Sau khi nhận lớp đầu năm học 2014 - 2015, tôi tiến hành cho học sinh viết
bài để kiểm tra chữ viết của học sinh lớp tôi chủ nhiệm, kết quả như sau:
Tổng số học

Chữ viết

Chữ viết

Chữ viết sai ít

Chữ viết sai

sinh

đúng, đẹp

đúng, chưa

lỗi

nhiều lỗi

đẹp
31

SL

+ Do cách phát âm ở địa phương khác nhau, các em nói sao, đọc sao thì
viết vậy.
+ Các em không nắm vững các quy tắc ghi âm của chữ quốc ngữ và càng
ít được biết đến "mẹo luật" chính tả cơ bản, đơn giản.
+ Giáo viên chưa tạo điều kiện cho học được nghe nhiều, viết nhiều để tạo
một thói quen viết đúng. Giáo viên chưa chú trọng đến việc dạy chính tả theo
"quy tắc chính tả", học sinh chưa hiểu nội dung ngữ nghĩa của các từ dẫn đến
phát âm sai, viết sai.
+ Ngoài những nguyên nhân trên, còn một nguyên nhân không kém phần
quan trọng là giáo viên chưa chú ý đến đặc điểm phương ngữ của từng vùng
miền.
7


3. Biện pháp và tổ chức thực hiện
Biện pháp 1: Chuẩn bị cho tiết học.
Để giúp các em học tốt phân môn Chính tả thì việc đầu tiên tôi tìm hiểu hoàn
cảnh từng học sinh và tìm hiểu tâm tư nguyện vọng của từng học sinh xem các
em thiếu gì, cần gì?.... Trong cuộc họp phụ huynh đầu năm, tôi trao đổi với phụ
huynh nói cho họ hiểu về việc học nói chung và tầm quan trọng của chữ viết,
phân môn Chính tả nói riêng.
Trong giờ học đầu tiên của năm học, tôi thường dành thời gian cho việc
kiểm tra sách vở, đồ dùng học tập cá nhân. Mặt khác, tôi đặc biệt quan tâm giúp
các em việc mua vở, chọn bút. Loại vở 4 ly theo tiêu chuẩn, giấy trắng, dòng kẻ
rõ ràng, viết không nhoè mực, không bị trơn, không bị in sang trang khác. Loại
vở ô ly này có ô ngang và ô dọc giúp các em uốn nét thẳng, đều và viết các con
chữ g, l, y, d, b,… theo mẫu chữ hiện hành không bị đụng nhau giữa hàng trên
và hàng dưới. Bên cạnh việc chọn vở việc chọn bút cũng không kém phần quan
trọng. Hướng cho các em dùng bút nét thanh nét đậm hoặc bút chữ A, bút kim
hiệu Thiên Long. Loại bút này có ưu điểm mực chảy đều, không bị toè ngòi làm

hoá đọc cho thế hệ trẻ. Vì vậy phụ huynh học sinh nên tạo cho con em mình thói
quen đọc sách báo, giảm bớt thời gian xem ti vi, chơi game.
Như trên tôi đã nói, đọc tiếng Việt là đọc theo cách ghép vần. Do đó, học
sinh đọc như thế nào thì viết như thế ấy. Vậy làm thế nào để khắc phục tình
trạng học sinh viết sai do phát âm địa phương? Theo tôi, đọc nhiều là cách tốt
nhất để hạn chế viết sai lỗi chính tả. Đọc nhiều, người đọc sẽ nhớ mặt chữ, với
từ này phải viết thanh hỏi chứ không thể viết thanh ngã, với từ này phải viết iên
chứ không phải in, …
Qua việc sát sao học sinh ngay từ khi nhận lớp đã giúp tôi nắm được tình
hình học tập của lớp. Do nhiều nguyên nhân mà số học sinh đọc chậm, đọc chưa
thành thạo còn tương đối nhiều. Bản thân tôi cũng thấy băn khoăn "Làm thế nào
để các em viết được chính tả ?" Tôi đã suy nghĩ và đề ra cho mình hướng giúp
đỡ các em bằng cách: Tôi xác định nếu biết đọc các em mới biết viết. Biết đọc
các em mới hiểu được nội dung của từ, tiếng đó. Việc rèn phát âm cho học sinh
bắt đầu phải được thực hiện trong tiết Tập đọc và được thực hiện thường xuyên,
liên tục, lâu dài trong tất cả các tiết học như Chính tả, Luyện từ và câu, Tập làm
văn ... Chính vì vậy cứ vào 15 phút đầu giờ và vào các buổi học tôi chú ý tăng
rèn cho học sinh luyện đọc. Bước đầu chỉ yêu cầu các em đọc từ, câu, đoạn văn
và đọc cả bài. Yêu cầu khó dần đối với học sinh. Sau mỗi ngày tôi đều cho các
em cùng nhóm kiểm tra lại xem em đọc như thế nào? phát âm đã đúng yêu cầu
hay chưa? Việc viết chính tả trên lớp đối với những học sinh này vẫn cho các em
viết nhưng hình thức là nhìn chép cho kịp bài với bạn. Sau thời gian thấy em
tiến bộ thì giáo viên đọc chậm cho em viết và có thể chỉ cho em viết một phần
của bài.
Ví dụ: r và d đều xuất hiện ở các nguyên âm a, o, ô, ơ, u, ư,... nhưng học
sinh thường đọc r thành d và ngược lại nên các em viết sai:
Ví dụ: rổ/dổ; ra/da; răng/dăng...
Với những lỗi sai như vậy tôi thường giúp các em phát hiện và sửa bằng
cách: Yêu cầu các em phát âm cho chuẩn trước khi viết chữ.
Mục đích chính của rèn chính tả nghe đọc là học sinh viết đúng, viết đẹp. Để

hình, tranh ảnh… với những từ nhiều nghĩa giáo viên phải đặt từ đó trong văn
cảnh cụ thể để giải nghĩa từ.
Biện pháp 4: Áp dụng nguyên tắc xây dựng cái đúng, loại bỏ cái sai
* Cung cấp cho học sinh các quy tắc chính tả, hướng dẫn học sinh thực hành
luyện tập nhằm hình thành các kỹ năng kỹ xảo. Trong khi dạy, tôi phối hợp áp
dụng cách đưa ra trường hợp viết sai chính tả hướng dẫn học sinh phát hiện sửa
chữa rồi từ đó hướng dẫn học sinh tới cái đúng. Để sửa chữa lỗi này tôi đưa ra
những đoạn văn (thơ) có những từ viết sai chính tả để học sinh tự phát hiện lỗi,
tìm hiểu nguyên nhân và sửa lại cho đúng.
Ví dụ1:
Viết sai ch/tr
Sửa lại
Quê hương là cầu che nhỏ
Quê hương là cầu tre nhỏ
Mẹ về nón lá nghiêng tre
Mẹ về nón lá nghiêng che
Quê hương là đêm chăng tỏ
Quê hương là đêm trăng tỏ
Hoa cau rụng chắng ngoài thềm.
Hoa cau rụng trắng ngoài thềm.
Viết sai n/ng
Sửa lại
Cái ngủ mày ngủ cho ngoang
Cái ngủ mày ngủ cho ngoan
Để chị trải chiếu buôn màng cho em.
Để chị trải chiếu buông màn cho em.
Chổi ngoang mau quét sạch thềm
Chổi ngoan mau quét sạch thềm
Hòn bi thức đợi lim dim chân tườn.
Hòn bi thức đợi lim dim chân tường.

Hỏi + hỏi: Thỏ thẻ, hổn hển, rủ rỉ...
Trong các trường hợp trên tôi khai thác tối đa phương pháp có ý thức để
trang bị cho học sinh những kiến thức về ngữ âm học, về từ vựng ngữ nghĩa học
có liên quan đến chính tả để phân loại lỗi chính tả, phát hiện đặc điểm của từng
loại lỗi, nhất là việc xây dựng các quy tắc chính tả, mẹo chính tả, giúp học sinh
ghi nhớ cách viết một cách khái quát có hệ thống. Đó là:
Khi đứng trước nguyên âm i, iê, ê, e, thì:
+ âm "cờ" được viết là k
+ âm "gờ" viết là gh,
+ âm "ngờ" viết là ngh.
Khi đứng trước nguyên âm còn lại thì:
+ âm "cờ" được viết là c
+ âm "gờ" viết là g
+ âm "ngờ" viết là ng.
Ngoài ra GV có thể cung cấp thêm cho học sinh một số mẹo luật khác như:
* Để phân biệt ch/tr: Đa số các đồ vật trong nhà và tên con vật đều bắt đầu
bằng ch. VD : chăn, chiếu, chảo, chổi, chai, chày, chén, chum, chạn, chĩnh,
chuông, chiêng, choé, chồn, chuột, chó, chuồn chuồn, châu chấu, chào mào,
chiền chiện, chẫu chàng, chèo bẻo, chìa vôi...

11


* Để phân biệt âm đầu s/x: Đa số các từ chỉ tên cây và tên con vật đều bắt
đầu bằng s. VD: sả, si, sồi, sứ, sung, sắn, sim, su su, sầu đâu, sa nhân, sậy, sấu,
sến, săng lẻ, sầu riêng, so đũa,... sam, sán, sáo, sâu, sên, sến, sò, sóc, sói, sứa,
sáo sậu, săn sắt, sư tử, sơn dương, san hô...
* Để phân biệt các vần dễ lẫn lộn :
Đa số từ chỉ trạng thái bấp bênh, không vững chắc có vần ênh: Gập ghềnh,
khấp khểnh, chông chênh, lênh đênh, bập bềnh, chếnh choáng, lênh khênh, cồng

* Do ảnh hưởng đặc điểm tiếng địa phương, bên cạnh những lỗi viết sai âm
cuối t/c; i/y; n/ng thì học sinh còn viết sai d/r/gi. Việc giúp các em biết cách viết
như thế nào cho đúng chính tả là vấn đề cực kỳ khó.
+ Phân biệt gi và d:

12


- Gi không xuất hiện trong các âm tiết có âm đệm. Trong chữ viết, gi không
đứng trước oa, oă, uâ, oe, uê, uy (là những chữ kết của âm đệm của các chữ
chính âm).
- D xuất hiện trong các âm tiết có âm đệm. Trên chữ viết, chữ d có thể đứng
trước oa, uâ, oe, uê, uy.
Ví dụ: Viết chữ đúng: doan, duẩn, duệ, duy.
D và gi không cùng xuất hiện trong cùng một từ láy. Nếu trong từ láy có
cùng một âm tiết có nghĩa viết gi thì âm tiết thứ 2 cũng viết gi, nếu âm tiết có
nghĩa viết là d thì âm tiết kia cũng viết là d:
Ví dụ: Giặc giã; giận giỗi, giữ gìn...
Dai dẳng, dại dột, dông dài...
- Khi dạy bài chính tả "Đêm trăng trên Hồ Tây" (Tập 1-TV3) trong bài có
một số chữ khó viết và dễ sai như: Trong vắt, sóng vỗ, chiều gió với những chữ
này tôi hướng dẫn các em ghi nhớ lại cách phân tích âm tiết để viết đúng chính
tả:
+ Gió = gi + o + thanh sắc
+ Vắt = v + ăt + thanh sắc
+ Vỗ = v + ô + thanh ngã
*Hiện tượng đặt dấu thanh chưa đúng vị trí của chữ viết ở một số học sinh
cũng làm tôi thấy băn khoăn, mặc dù khi nhìn vào chữ đó người đọc vẫn đọc
được, vẫn hiểu được em đó viết từ, tiếng gì. Nhưng ở một góc độ giáo dục mà
trình bày như vậy là không đúng, không khoa học nên tôi thường nhấn mạnh cho

gạch nối. Giáo viên có thể kiểm tra bài của học đã đúng với quy định của giáo
viên hay chưa nếu chưa đúng tôi sẽ cho các em xem lại bài viết mẫu của cô đã
chuẩn bị sẵn ở nhà. Sau nhiều lần kiểm tra học sinh sẽ nắm được cách thức trình
bày một văn bản.
Bên cạnh một số vấn đề mà tôi quan tâm để giúp các em tích cực trong mọi
hoạt động là lời động viên khen ngợi của giáo viên. Một lời động viên sau khi
các em viết đúng được một từ, một câu, một đoạn văn đúng, một khổ thơ đúng
đều ảnh hưởng tốt đến tâm lý của các em. Nên trong giờ học tôi thường tạo cho
các em một không khí vui tươi thoải mái giúp các em tự tin để vươn lên.
Tóm lại: Dạy Chính tả cho học sinh lớp 3 phải xuất phát từ tình hình thực tế
mắc lỗi của học sinh ở từng vùng miền khác nhau để hình thành nội dung giảng
dạy, phải xác định được trọng điểm chính tả cần dạy cho học sinh của từng địa
phương. Giáo viên cần xác định rõ tầm quan trọng của môn học mà từ đó vận
dụng được những điều nói trên nên kết quả thu được của lớp tôi về phân môn
Chính tả tăng lên rõ rệt so với đầu năm học.
4. Kết quả :
Sau khi vận dụng những biện pháp rèn kĩ năng viết đúng chính tả cho học
sinh như trình bày ở trên, tôi đã thấy có những chuyển biến tích cực và hiệu quả.
Đa số học sinh có ý rèn luyện chữ viết khi học giờ Chính tả cũng như luyện viết
ở nhà. Cuối năm, kết quả chữ viết của học sinh đạt được như sau:
Tổng số học

Chữ viết

Chữ viết

Chữ viết sai ít

Chữ viết sai



SL
0

TL
0%

Thấy được sự tiến bộ rõ rệt của học sinh khi áp dụng các biện pháp này, nên
năm học 2015-2016 này, tôi tiếp tục áp dụng và phổ biến cho các giáo viên trong
khối cùng thực hiện. Tôi chắc chắn rằng, với cách làm này, chất lượng chữ viết
nói riêng và chất lượng học tập của học sinh nói chung sẽ được nâng cao.

14


C. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
1. Kết luận.
Chính tả tuy là một phân môn nhỏ của môn Tiếng Việt nhưng nó lại chiếm vị
trí rất quan trọng trong suốt quá trình học tập của học sinh từ cấp Tiểu học cho
đến bậc Trung học, Đại học, sau Đại học và cả cuộc đời, sự nghiệp của mỗi
người. Ngoài ra, nó còn là một nhân tố quyết định chất lượng của các môn học
khác.
Có thể nói việc dạy học Chính tả là cả một quá trình lâu dài đầy khó khăn
và thách thức, muốn làm được điều đó thì người giáo viên phải kiên trì, nhẫn nại
trong khi thực hiện, phải bồi dưỡng vun đắp cho học sinh một cách đều đặn, liên
tục vì giáo viên chính là người trực tiếp dẫn dắt, hướng dẫn học sinh chiếm lĩnh
kiến thức, vả lại không phải ngày một, ngày hai mà đạt được kết quả như mong
muốn. Còn đối với học sinh thì phải chủ động, tích cực trong mỗi tiết học thì
mới mong đạt được kết quả mĩ mãn. Từ những nhận định trên cho thấy rằng việc
rèn Chính tả cho học sinh trong trường phổ thông nói chung và học sinh lớp 3


cần biết kết hợp những học sinh viết đúng, viết đẹp kèm cặp. Như vậy sẽ tạo
điều kiện cho cả lớp được hoạt động.
- Quan hệ thầy trò bình đẳng và gần gũi tạo bầu không khí vui vẻ trong giờ
học, động viên khích lệ học sinh khi các em học tiến bộ.
2. Kiến nghị:
* Đối với nhà trường:
- Trong những hội thi, trong giờ ngoại khoá nên có một hệ thống câu hỏi có
tác dụng nâng cao kĩ năng viết đúng chính tả cho học sinh.
- Cần tạo điều kiện về đồ dùng dạy học phong phú hơn nữa để đáp ứng được
môn học
* Đối với phụ huynh học sinh:
Cần dạy thêm cho con em ở nhà, rèn về kĩ năng đọc đúng, đọc chuẩn để rèn
thói quen viết đúng chính tả.
* Đối với giáo viên:
- Nghiên cứu kĩ bài dạy trước khi lên lớp. Chuẩn bị đồ dùng cần thiết phục
vụ giờ dạy
- Phát huy cao độ vai trò chủ thể của học sinh trong hoạt động học tập
* Đối với học sinh:
Phải có ý chí vươn lên trong học tập, không ngại khó, ngại khổ để có kết quả
học tập cao nhất.
* Trên đây là những kinh nghiệm nhỏ của tôi trong việc rèn luyện một số kĩ
năng viết đúng chính tả cho học sinh lớp 3, nhằm giúp các em áp dụng và học
tốt môn Tiếng Việt trong nhà trường, góp phần giảm tỉ lệ học sinh viết sai lỗi
chính tả, viết xấu và học sinh ngồi sai lớp, hưởng ứng phong trào "Nói không
với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục". Hy vọng cách dạy,
cách học này sẽ đem lại kết quả thiết thực: "Số lượng thật - chất lượng thật"
trong nhà trường. Tạo cho các em lòng tin và hy vọng vào tương lai phía trước.
Tuy kết quả bước đầu chưa cao lắm, nhưng với sự cố gắng của bản thân, tôi
đã tích luỹ được một số bài học thực tiễn. Rất mong được sự góp ý của Hội đồng