SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THƯỜNG XUÂN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÍCH HỢP BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở PHẦN SINH VẬT VÀ
MÔI TRƯỜNG TRONG SINH HỌC 9
TẠI TRƯỜNG THCS XUÂN THẮNG, THƯỜNG XUÂN

Người thực hiện: Hoàng Huy Bách
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THCS Xuân thắng
SKKN thuộc môn: Sinh học

THANH HOÁ, NĂM 2017
1


MỤC LỤC
Nội dung

Trang
1. Mở đầu
1
1.1 Lí do chọn đề tài
1
1.2 Mục đích nghiên cứu
1
1.3 Đối tượng nghiên cứu
1

sinh thái, sự ô nhiễm không khí, đất, nguồn nước ở khắp mọi nơi, đã ảnh hưởng
lớn đến chất lượng cuộc sống của nhân loại. Một trong những nguyên nhân cơ
bản gây nên tình trạng trên là do tiến trình công nghiệp hoá, sự yếu kém về khoa
học và quản lý lỏng lẻo việc xử lý các loại chất thải, sự thiếu ý thức, thiếu hiểu
biết của con người về việc bảo vệ môi trường.
Trong quá trình giảng dạy bản thân tôi nhận thấy giáo viên không chỉ
cần hướng dẫn học sinh nắm bắt được những kiến thức cơ bản trọng tâm trong
sách giáo khoa mà việc lồng ghép nội dung giáo dục ý thức bảo vệ môi trường
cho học sinh vào một số môn học trong nhà trường trung học nói chung và
THCS nói riêng đã và đang giữ vai trò quan trọng.
Trên tinh thần đó tôi mạnh dạn viết đề tài " Tích hợp bảo vệ môi trường
ở phần sinh vật và môi trường trong sinh học 9 ” làm sáng kiến kinh nghiệm
trong năm học này.
1.2 Mục đích nghiên cứu
Thông qua việc lồng ghép những nội dung có liên quan đến ô nhiễm môi
trường và bảo vệ môi trường trong các bài giảng của chương trình sinh học lớp 9
nhằm các mục đích sau đây:
Trang bị cho các em học sinh những hiểu biết cơ bản về vấn đề môi
trường và ô nhiễm
Tuyên truyền nâng cao nhận thức và trách nhiệm bảo vệ môi trường. Từ
đó học sinh có những hành động thiết thực nhằm cải thiện và xây dựng môi
trường trong nhà trường THCS Xuân Thắng Thường Xuân, Thanh Hóa xanhsạch- đẹp.
Đẩy mạnh công tác "giáo dục môi trường" trong các nhà trường THCS.
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Tích hợp bảo vệ môi trường ở phần sinh vật và môi trường trong sinh học
9
Trong khuôn viên nhà trường THCS Xuân Thắng, khu vực nhà ở gần
trường.
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Điều tra, định lượng.

thức thực tế dẫn đến việc liên hệ cho các em là rất khó khăn...
- Đa số học sinh THCS chưa có kỹ năng thu nhận thông tin từ mọi
phương tiện (như xem báo, đài,…) làm vốn kiến thức để vận dụng kiến thức
thực tế vào bài học, ít được tiếp xúc với thực tế nên chưa đánh giá hết mức độ ô
nhiễm môi trường, còn thờ ơ trước sự ô nhiễm môi trường.
- Bản thân một số học sinh là tác nhân trực tiếp gây ô nhiễm môi trường.
2.2.2. Thực trạng tại trường trung học cơ sở Xuân Thắng, Thường Xuân,
Thanh hóa
Trong quá trình thực hiện đề tài tôi đã có 2 lần khảo sát thực tiễn khu vực
khuôn viên nhà trường và 2 lớp 9A,9B trường THCS Xuân Thắng, Thường
Xuân, Thanh hóa vào đầu tháng 02 năm 2016. Kết quả cho thấy ý thức, hành vi
của các em về vấn đề bảo vệ môi trường còn yếu kém.
Kết quả điều tra về tình trạng vệ sinh trong lớp học, vệ sinh trong khuôn
viên nhà trường
Vị trí điều tra
Thực trạng
Ghi chú
Trong
khuôn - Nhiều rác và giấy lôn, túi nilon, vỏ bánh kẹo
viên
Sau dãy nhà học - Nhiều giấy lộn, rác thải, rãnh nước cây cối
mọc và bẩn
Trong lớp học - Chậu đựng nước không được vệ sinh, nhiều
lớp 9A
vỏ bánh kẹo trong gầm bàn học
- Góc lớp nhiều rác và bụi bẩn
Trong lớp học - Chậu đựng nước không được vệ sinh, nhiều
lớp 9B
vỏ bánh kẹo trong gầm bàn học
-

Số học sinh hiểu
biết về vấn đề ô
nhiễm môi trường
Số lượng
9
7

Số học sinh thiếu
hiểu biết về vấn đề
ô nhiễm môi
trường

tỉ lệ % Số lượng
32,1
22,7

15
13

tỉ lệ %
53,5
41,9

Số học sinh
không hiểu biết
về vấn đề ô
nhiễm môi
trường
Số
tỉ lệ %

Bài 47: Quần thể trường sống tự nhiên của quần vật của con người
sinh vật
thể, thay đổi sự cân bằng của
quần thể. Cần tôn trọng môi
trường tự nhiên của quần thể.
Dân số nhiều nảy sinh nhiều
nhu cầu phục vụ đời sống, cần
nhiều lương thực, nhiều quần
áo, nhiều nơi ở, nhiều phương
Bài 48: Quần thể tiện đi lại… nên nhiều nhà

- Hỏi đáp với học sinh
- Cho xem tranh về
tăng dân số quá nhanh
dẫn tới ô nhiễm môi
trường
7


người

Bài 49: Quần xã sinh
vật

Bài 51-52: Thực
Hành: Hệ Sinh Thái

Bài 53: Tác động của
con người đối với
môi trường

như: mất cân bằng sinh thái,
xói mòn đất, lũ lụt, hạn hán,
cạn kiệt nước ngầm, nhiều
loài động vật quý hiếm có
nguy cơ bị tuyệt chủng
Phủ xanh đồi trọc; Xây dựng
các khu bảo tồn; Xây dựng
nhà máy thủy điện...
Có bảo vệ được môi trường
không bị ô nhiễm thì các thế
hệ hiện tại và tương lai mới
đươc sống trong bầu không
khí trong lành, đó là sự bền
vững
Trong quá trình thực hành,
bằng kiến thức gắn liền với
điều tra thực tế môi trường,
tuy ở mức độ nhỏ nhưng học
sinh cảm nhận được vai trò

- Lấy các ví dụ cụ thể
về săn bắt, chặt phá
bừa bãi tại địa phương
em
- Tuyên truyền bằng
văn bản pháp luật
- Lồng gép nội dung
tích hợp trong giáo án
- Tuyên truyền giáo
dục học sinh

sau.
Tham gia tuyên truyền về giá
trị của thiên nhiên và mục
Bài 59: Khôi phục đích bảo vệ thiên nhiên cho
môi trường và gìn bạn bè và cộng đồng dân cư.
giữ
thiên
nhiên Có nhiều biện pháp bảo vệ
hoang dã
thiên nhiên nhưng quan trọng
nhất vẫn là ý thức trách nhiệm
với thiên nhiên của mỗi học
sinh.

Bài 60 Bảo vệ đa
dạng các hệ sinh thái

Bài 62. Vận dụng
luật bảo vệ môi
trường vào việc bảo

Xây dựng kế hoạch để khai
thác nguồn tài nguyên ở mức
độ phù hợp.
Xây dựng các khu bảo tồn
thiên nhiên, vườn quốc gia…
Trồng cây gây rừng.
Phòng chống cháy rừng.
Vận động đồng bào dân tộc ít
người định canh, định cư.


vệ môi trường ở địa cho học sinh ý thức, trách
phương.
nhiệm, nghĩa vụ của mọi công
dân là bảo vệ, phục hồi môi
trường sống của chúng ta.
* Thiết kế bài giảng có lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường
THIẾT KẾ BÀI GIẢNG MẪU: 01
Bài 47:

QUẦN THỂ SINH VẬT
(Sách giáo khoa sinh học 9 cơ bản)
Phần: III. Ảnh hưởng của môi trường tới quần thể
* Lồng ghép vào nội dung bài giảng
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung cần đạt
- GV: Các nhân tố môi trường ảnh hưởng - Mật độ của quần thể được điều
tới đặc điểm nào của quần thể?
chỉnh do cơ chế duy trì trạng thái
- GV: Mật độ của quần thể được điều cân bằng của quần thể: Khi mật
chỉnh tự nhiên như thế nào?
độ quá cao, điều kiện sống suy
- HS: Trả lời
giảm, trong quần thể dẫn đến
- GV: Qua hiện tượng đó rút ra kết luận giảm số lượng như hiện tượng di
gì?
cư của một bộ phận quần thể,
- HS: Trả lời
giảm khả năng sinh sản và mắn
- GV: Theo em đối với mỗi HS ta cần làm đẻ của các cá thể cái, giảm sức

Nội dung cần đạt
Giáo viên chọn địa điểm ( khu vực chợ, con rạch nhỏ…) Trong quá trình
gần trường sau đó thông báo cho học sinh chuẩn bị về thực hành, bằng
phương tiện, vật dụng cần thiết, hướng dẫn cho học sinh kiến thức gắn liền
kẻ một số biểu bảng cần thiết như:
Bảng 1: với điều tra thực tế
Nhân tố vô
Nhân tố hữu
Hoạt động của con người
môi trường, tuy ở
sinh
sinh
trong môi trường.
mức độ nhỏ nhưng
học sinh cảm nhận
được vai trò của
việc bảo vệ môi
Bảng 2:
trường tại địa
Các nhân Mức độ ô Nguyên
Đề xuất
phương nói riêng
tố
nhiễm
nhân
và trên toàn cầu nói
gây ô
gây ô
chung trong giai
nhiễm

Kết quả điều tra về tình trạng vệ sinh trong lớp học, vệ sinh trong khuôn
viên nhà trường
Vị trí điều tra
Thực trạng
Ghi chú
Trong
khuôn - Sạch sẽ
viên
Sau dãy nhà học - Không còn rác thải, giấy lộn, rãnh nước được
dọn sạch sẽ
Trong lớp học - Chậu đựng nước được vệ sinh, gầm bàn học
lớp 9A
không còn vỏ bánh kẹo, nền nhà sạch bóng
- Lớp có thùng đựng rác thải
Trong lớp học - Chậu đựng nước được vệ sinh, gầm bàn học
lớp 9B
không còn vỏ bánh kẹo, góc lớp sạch, quạt trần
được lau sạch sẽ
- Lớp có thùng đựng rác thải
Hình ảnh thực tế trong khuôn viên trường và trong lớp 9A và 9B sau khi
tích hợp cho lớp.

12


13


14


28
19
67,8
9
32,2
0
0
Lớp 9B
31
18
58
13
42
0
0
Như vậy sau khi đề tài được triển khai áp dụng trong nhà trường chúng tôi,
thực tiễn cho thấy vấn đề rác thải trong khuôn viên nhà trường và trong từng lớp
học đã có sự chuyển biến theo hướng tích cực, tỉ lệ học sinh có hiểu biết và có ý
thức giữ gìn vệ sinh, bảo vệ môi trường sống đã tăng lên đáng kể so với lần điều
tra trong đầu học kì II năm học.
15


3. Kết luận, kiến nghị
- Kết luận: Đề tài chỉ nghiên cứu về thực trạng của vấn đề ở phạm vi nhà
trường THCS Xuân Thắng, Thường Xuân, Thanh Hóa. Trong giới hạn của đề
tài, tôi chỉ đưa ra một số giải pháp nhằm tích hợp giáo dục ý thức bảo vệ môi
trường cho các em học sinh thông qua một số bài giảng phần sinh vật và môi
trường trong chương trình sinh học lớp 9. Tuy chưa thật sự là những giải pháp
tối ưu, nhưng đó cũng là sự nỗ lực của bản thân tôi cùng sự giúp đỡ của ban