I. MỞ ĐẦU
Mĩ thuật là một môn học thể hiện năng khiếu nghệ thuật nhằm giáo dục
tính thẩm mĩ cho Học sinh lấy hoạt động thực hành là chủ yếu. được thể hiện
xuyên suốt trong chương trình từ xây dựng mục tiêu, đề ra nội dung kiến thức và
phương pháp dạy học. Mĩ thuật là môn học chính thức trong chương trình và kế
hoạch dạy học ở trường THCS. Cung cấp một số kiến thức và kĩ năng cơ bản,
ban đầu về mĩ thuật, giúp học sinh tiếp cận, làm quen và vận dụng vào học tập,
sinh hoạt. Đồng thời, có sự linh hoạt để đảm bảo tính khả thi cho mọi vùng,
miền và phù hợp với hoàn cảnh thực tiễn của giáo dục Việt Nam.
Môn mĩ thuật ở trường THCS có khả năng liên kết, tích hợp các môn học
khác như Lịch sử, Địa lí, Ngữ văn, Âm nhạc, Giáo dục công dân…, làm cho
nhận thức của học sinh phong phú và sâu sắc hơn trong tiếp thu bài.
Mục tiêu của việc dạy mĩ thuật không nhằm đào tạo các em trở thành họa
sĩ, kiến trúc sư, làm nghệ thuật…, mà nhằm giáo dục thẩm mĩ cho các em, chủ
yếu tạo điều kiện cho các em tiếp xúc làm quen và thưởng thức cái đẹp và biết
vận dụng cái đẹp vào cuộc sống hằng ngày, tích cực tham gia vào các hoạt động
mĩ thuật trong và ngoài nhà trường. Góp phần tạo dựng môi trường thẩm mĩ cho
Xã hội.
Đây là môn học có kết cấu đồng tâm, nội dung và các chủ đề kiến thức
của phân môn, bài học được lặp đi lặp lại song nâng cao dần với những yêu cầu
về kiến thức, kĩ năng để học sinh dễ tiếp thu và thực hành có hiệu quả vµ vẽ
tranh là một trong bốn phân môn mĩ thuật được dạy trong trường THCS . Nên
môn vẽ tranh thể hiện rất rõ mục tiêu trên, vẽ tranh là dạy cho các em có khả
năng quan sát, trí tưởng tượng, tư duy sáng tạo, luyện tay mềm mại, cảm thụ
mầu sắc …yêu quý quê hương đất nước và thể hiện cảm xúc của bản thân. biết
đánh giá những bài vẽ của bản thân,…phân tích sơ lược một số tác phẩm tiêu
biểu của mĩ thuật trong chương trình và sách giáo khoa
1. Lý do chọn đề tài
Mỹ thuật là một môn học có vai trò quan trọng trong chương trình giáo
dục THCS. Với môn học học sinh biết cách cảm nhận cái đẹp, yêu cái đẹp từ đó
biết cách rèn luyện đôi bàn tay trí óc của mình để tạo ra cái đẹp qua việc phát

* Nhận xét chung về môn mĩ thuật trong nhà trường phổ thông
- Nhìn chung chưa được coi trọng, chỉ là môn học phụ. Các em tập trung
nhiều cho các môn văn hóa. Những năm học trước đây việc bồi dưỡng chuyên
môn, nghiệp vụ, đầu tư trang thiết bị cho bộ môn mĩ thuật chưa được chú trọng.
Những năm gần đây đã có sự đầu tư vào bộ môn như: Tranh ảnh minh họa, tài
liệu, bảng vẽ, giá vẽ, bên cạnh đó giáo viên được đi học các chuyên đề thay
sách, chuyên đề đổi mới phương pháp dạy học nhằm tiến tới hoàn chỉnh hơn
nâng cao chất lượng hiệu quả trong giảng dạy
* Thực tế của vấn đề trong trường, lớp
a) Những hạn chế.
Từ học sinh. Do đặc điểm tâm sinh lí của học sinh lứa tuổi cấp II. Đa số
các em vẫn làm theo cảm tính (Vẽ theo ý mình mặc dù giáo viên hướng dẫn rất
kĩ, nhưng vẫn làm khác với yêu cầu của giáo viên).
Một số em khi được khi tham gia kí hoạ không làm theo hướng dẫn mà
còn chép lại các hình trong sách báo, nghĩ ra vẽ mà quên đi yêu cầu của tiết học.
Từ nhà trường: Chưa có phòng học chức năng. Mỗi tiết học vẫn bị gò bó
về kỷ luật trật tự gò bó về tầm nhìn, về môi trường thẩm mĩ. Chưa thấy rõ được
vai trò, tác dụng của bộ môn nên chưa có hướng để bộ môn phát huy.
Từ nhận thức của người dân địa phương: Chưa thấy rõ vai trò cuả bộ
môn trong việc bổ trợ cho các môn học khác, chưa quan tâm đầu tư cho con em
học trong nhà trường.
b). Những thuận lợi.
Ban giám hiệu nhà trương luôn quan tâm và hiểu được đặc thù của môn
mĩ thuật, không quá khắt khe trong việc đánh giá kỷ luật, trật tự trong giờ học
vẽ. Thấy được việc làm của giáo viên môn mĩ thuật ảnh hưởng tốt đến giáo dục
thẩm mĩ trong nhà trường.
Học sinh dần dần cảm thấy hứng thú yêu thích môn mĩ thuật.
* Suy nghĩ và việc làm của giáo viên
-2-


Phát huy tính tự giác, tích cực, chủ động phát huy tính sáng tạo trong mỗi
bài vẽ, cả giáo viên và học sinh cùng làm bài

-3-


II. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1. Cơ sở lý luận
Mĩ thuật là một trong những phân môn đòi hỏi tính sáng tạo, giàu tính
thẩm mĩ, làm cho con người biết làm ra cái đẹp và vận dụng vào cuộc sống. Vì
thế nó có vai trò hết sức quan trọng trong việc hình thành nhân cách và lối sống
của mỗi con người.
Nhưng để phát huy hết tính sáng tạo ở lứa tuổi học sinh THCS là một vấn
đề hết sức khó khăn , các em chỉ vẽ theo cảm tính hoặc sao chép nên hiệu quả
bài học mang lại chưa cao, chưa có tính sáng tạo, chưa phát huy hết khả năng
của các em, do đó cần có những kỹ năng truyền đạt mới để tạo thêm hứng thú
trong học tập sáng tạo cho các em. Trên cơ sở đổ mới phương pháp dạy học
tích cực phát huy tính làm việc hiệu quả của học sinh, đòi hỏi người giáo viên
phải biết khai thác tìm tòi bằng những câu hỏi, những gợi ý, ví dụ cụ thể. Nhằm
tạo cho các em có thói quen tích cực suy nghĩ trong học tập và sáng tạo.
2. Thực trạng đề tài
Khi nghiên cứ về đề tài này tôi khảo sát và nhận thấy thực trạng sau:
Các em chưa quen cách sắp xếp bố cục trong phân môn vẽ tranh các hình
mảng trong tranh chưa tốt, chưa phân rõ hình ảnh chính phụ. Tạo bố cục lệch,
hình vẽ quá nhỏ hoặc quá to so với khổ giấy, khó biểu đạt nội dung đối tượng.
chưa chịu khó sưu tầm tranh ảnh tư liệu phục vụ cho môn học, thiếu sự sáng tạo
riêng thường chỉ nhìn vào tranh mẫu có sẵn để vẽ nên bài vẽ thiếu phong phú,
thiếu sinh động, thiếu đi yếu tố tạo nét riêng, nỗi bật trong bài vẽ của mình.
Bên cạnh đó về phía gia đình học sinh chưa quan tâm đến việc học mỹ
thuật của con em mình với quan niệm “là những môn học phụ ” nên không


17

51,5%

16

48,5%

Tổng

73

42

57,5%

31

42,5%

Bản thân tôi suy nghĩ và đưa ra quyết định nghiên cứu, học hỏi kinh
nghiệm trong chuyên môn để dạy tốt môn mỹ thuật cấp THCS nói chung và
phân môn vẽ tranh nói riêng vì đây là phân môn học sinh thích học nhưng chưa
-4-


được sản phẩm tốt nhất từ những tác phẩm của các em. Từ đó tôi cũng tự hỏi:
Học sinh hiểu và học tốt môn vẽ tranh bằng cách nào? Từ đó có rất nhiều
nguyên nhân dẫn đến tình trang trên là: các em chưa hiểu rõ được nội dung, yêu

Học mỹ thuật, “phương pháp vấn đáp” được sử dụng nhiều vì kích thích
được học sinh suy nghĩ, giúp các em hiểu, áp dụng vào bài vẽ. Kết hợp các trò
chơi hỗ trợ cho nội dung bài học. Tạo mọi điều kiện để học sinh chủ động , tích
cực. và cần qua tâm đến từng đối tượng học sinh
Phân bố thời gian hợp lý. Lựa chọn các phương tiện công nghệ thông tin:
Băng, đĩa, máy chiếu, tivi.. trong các tiết dạy
Như vậy để bài dạy đạt kết quả cao. Bản thân giáo viên phải thực hiện
theo đúng các quy trình bài vẽ tranh đề tài
3.1. Hướng dẫn học sinh tìm và chọn nội dung đề tài

-5-


Bằng một “ Phương pháp tạo tình huống” nội dung có thể phù hợp theo
từng lớp để hướng dẫn các em. “ Phương pháp trực quan, quan sát, gợi mở, vấn
đáp, nhóm”….cũng được áp dụng. Đây là một trong những bước rất quan trọng
giúp các em biết cách quan sát mọi hiện tượng, sự vật xung quanh, xem tranh
minh họa trong SGK, tranh của giáo viên.. để tìm ý tưởng, hướng dẫn từ tổng
thể đến chi tiết, so sánh, phân tích, tổng hợp khái quát để nắm được nội dung ,
yêu cầu của đề tài.
Ví dụ như bài 5. “Vẽ tranh : Tranh phong cảnh’’ Lớp 7
Giáo viên phải đặt câu hỏi hợp lý để dẫn dắt vào bài : Tranh phong cảnh
là tranh vẽ như thế nào ?
? Em hãy kể tên một số phong cảnh ở các vùng miền mà em biết ?
Đặt câu hỏi cho từng học sinh: ? Em thích vẽ phong cảnh vùng miền nào nhất…
Ta cần phải hỏi như thế, vì sao phải làm thế nào để có những câu hỏi vừa
sát nội dung lại vừa dễ hiểu? Với điều này tôi đã tự đặt mình vào trường hợp
một người cần vẽ một tranh về phong cảnh và chắt lọc ra những nội dung cần
biết mà còn phải liên quan và thật gần gũi, quen thuộc với đời sống hàng ngày
của chính bản thân mình. Điều này sẽ thôi thúc người học vẽ phải tư duy, nghĩ

3.2. Hướng dẫn học sinh cách vẽ
Phần này tôi luôn đặt các câu hỏi gợi ý
-7-


VD: Em hãy nhớ lại kiến thức cũ, xem SGK và nhắc lại các bước tiến
hành bài vẽ tranh đề tài
Giáo viên cho học sinh thảo luận và đưa ra ý kiến của mình sau đó điều
chỉnh và kết luận
* Xác định nội dung đề tài
Đây là bước giúp học sinh lựa chọn đề tài phù hợp, lựa chọn những hình
ảnh nội dung cụ thể, phù hợp với khả năng, năng lực và sở thích của mình, góp
phần định hướng cho học sinh trong cách lựa chọn nội dung bài vẽ và đặt các
câu hỏi :
? Theo em trong đề tài Chú bộ đội em thích vẽ về hình ảnh nào nhất ?
? Vì sao em chọn hình ảnh đó?....
* Tìm bố cục
Giáo viên cần hướng dẫn cho học sinh cách sắp xếp bố cục ( Hình tháp,
hình tròn, hình vuông…) giúc các em biết sắp xếp các hình tượng thể hiện nội
dung chủ đề . Bố cục có mảng chính, mảng phụ . Mảng chính lớn nằm ở trung
tâm bức tranh, mảng phụ nằm xung quanh, Bố cục cân đối đẹp mắt không chỉ
thể hiện ở kỷ năng sắp xếp hình tượng mà nó còn bị chi phối bởi sự sắp xếp các
mảng đậm nhạt và màu sắc

* Tìm hình và vẽ hình
Trên cơ sở bố cục đã phác thảo sẵn tôi sẽ hướng dẫn các em lựa chọn các
hình tượng đặc trưng, đặc điểm , động tác của từng nhân vật phù hợp với nội
dung

-8-

vào nó đã có thể đánh giá được tiết học đó “thành công” đến mức nào. Minh hoạ
đẹp, phong phú, “phương pháp minh họa trực quan” sinh động sẽ làm tăng thêm
tính hấp dẫn của tiết học và thuyết phục học sinh, nó có tác động quan trọng đến
việc cảm nhận tác phẩm, hình thành nên nhận thức thẩm mỹ của các em, rèn

-9-


luyện cho các em một trực giác nhạy bén, khả năng quan sát và phát hiện những
vấn đề trong cuộc sống. Sau khi hướng dẫn các Học sinh xem tranh

3.3 Hướng dẫn học sinh thực hành
Tôi hướng dẫn và bao quát lớp xuyên suốt thời gian thực hành trên lớp
tuy nhiên cần động viên, khuyến khích tuỳ vào khả năng các em, tạo ra được
không khí cạnh tranh trong học tập, kích thích sự sáng tạo, xóa bỏ tư tưởng chán
học không muốn trong học tập. Trong đó nhóm học sinh khá, giỏi là giáo viên
ta có thể dùng làm hạt nhân kích thích gây ra một làn sóng hứng thú lan truyền
trong tiết học.

- 10 -


Tuy vậy phải biết động viên khích lệ tế nhị khi có những bài vẽ chưa tốt,
“Nhìn chung bài vẽ của em cuả em cũng dược, nhưng e cần cố gắng lên một
chút nữa bài sẽ đẹp hơn”
3. 4 Hướng dẫn học sinh nhận xét đánh giá bài vẽ
Là bước quan trọng bởi các em vừa nghe các bạn nhận xét vừa tìm ra đc
ưu điểm và nhược điểm để đối chiếu với bài của mình .Giáo viên không nên quá
áp đặt để học sinh nhận xét, đánh giá theo kiểu nhìn của người lớn sẽ không phù
hợp so với nét hồn nhiên trong tranh của các em học sinh.

nào các em thường mắc phải trong khi vẽ tranh, vẽ theo mẫu, vẽ trang trí,…
Trong nhiều phương pháp cụ thể thì phương pháp trực quan là phương
pháp rất thực tế trong bộ môn, có thể tạo cho các em được nhiều cảm hứng khi
học, tạo thói quen quan sát, tư duy cho HS,…nhưng không phải lúc nào cũng
chuẩn bị nhiều hình ảnh cho các em xem là hiệu quả, cụ thể trong khi hướng dẫn
- 11 -


học sinh thực hành là thực tế nhất đối với đặc thù bộ môn, các em muốn tận mắt,
nghe tận tai những bước vẽ và giải thích của GV để các em tường tận hơn, rõ
hơn so với những bộ tranh vẽ sẵn của GV khi treo cho HS xem các em còn mơ
hồ về bức tranh mà chính bản thân các em chưa xác định rõ ai vẽ, vẽ nội dung
gì, vẽ ra sao,…?
3.6. Tiết học cụ thể
Nội dung nghiên cứu: Tiến hành một bài dạy cụ thể : Lớp 8
Bài 1
tiết 13 Vẽ tranh
ĐỀ TÀI GIA ĐÌNH ( Tiết 1)
I. Mục tiêu bài học:
- HS biết tìm nội dung và cách vẽ tranh đề tài gia đình
- HS vẽ được tranh theo ý thích
- Yêu thương ông bà, cha mẹ, anh chị em và các thành viên khác trong
gia đình, họ hàng….
II. Chuẩn bị:
1 .Giáo viên
- Sưu tầm tài liệu ( Sách báo..) về đề tài gia đình
- Tranh của họa sĩ trong nước và thế giới, tranh của học sinh khóa trước
- SGK. SGV, ĐDDH Mĩ thuật 8
2. Học sinh
- ĐDHT : Vở thực hành, màu ,tẩy, chì ( Hoặc giấy màu, keo…)


Hoạt động 2:

Kết luận: Đề tài Gia đình nội dung phong phú và đa
dạng.
Hướng dẫn học sinh cách vẽ và làm bài

- GV yêu cầu học sinhc chọn *4 bước
nội dung gần gũi có những - Tìm và chọn nội dung đề tài
hình ảnh quen thuộc để vẽ.
- Phác thảo bố cục
- Phác và vẽ hình
- Tô màu và hoàn thiện bài
GV treo tranh các bước tiến
hành và hướng dẫn

GV cho học sinh xem tranh

- 13 -


Hoạt động 3:

Thực hành

GV theo dõi , quan sát và - Học sinh thực hành bài ( Có thể vẽ hoặc xé dán)
hướng dẫn học sinh làm bài
4. Dặn dò
Cuối tiết học giáo viên đánh giá tinh thần học tập và dặn dò tiết sau tiếp
tục đem bài và hoàn thiện bài.

85,4%
III. KẾT LUẬN

Chưa đạt
5
11,1%
7
18,9%
12
14,6

1. Kết luận:
- 14 -


Quả đúng như G.Guibe đã viết: ‘ Dạy tức là học hai lần”, qua mỗi trang
kiến thức, người giáo viên lại tự đem đến cho mình một tri thức mới. Mỗi lần
sáng tạo, người giáo viên lại có những trải nghiệm mới, những bài học mới.
Chính những bài học thôi thúc những đam mê sống với nghề, sống với niềm tin
vào thế hệ trẻ, sống với những ánh mắt trẻ thơ tràn đầy ước mơ và hi vọng.
Người giáo viên chỉ có thể làm hết mình, sống hết mình với nghề nếu biết thay
đổi mình ngày càng mới, ngày càng linh hoạt, sáng tạo hơn trong mắt học trò.
Mỗi lần thay đổi cũng là mỗi lần tìm thấy thêm một bài học mới để thấy mình
còn phải học nhiều hơn thế. Học sinh THCS rất nhạy cảm, các em rất dễ bị mệt
mỏi và bị động nếu thấy nhàm chán, vì thế tôi luôn hi vọng mình không lặp lại
chính mình qua mỗi bài giảng để các em thấy thích thú hơn với mỗi bài học,
thích thú hơn với môi trường mĩ thuật đẹp đẽ trong cuộc sống qua mỗi tiết học.
Học sinh ở lứa tuổi nào cũng vậy, chúng thích xem, thích chơi, thích
khám phá…. Vì thế giúp các em đáp ứng nhu cầu học mà chơi, đem đến cho các
em niềm vui; chất liệu thay đổi đáp ứng cho các em nhu cầu khám phá bản thân.


XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG
ĐƠN VỊ

Tĩnh Gia, ngày 07 tháng 4 năm 2016
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung
của người khác.

Hoàng Thị Chi

- 16 -


Tài liệu tham khảo
1. SGV mĩ thuật 8
2. SGK mĩ thuật 8
3. Bồi dưỡng thường xuyên
4. Lịch sử mĩ thuật
5. Nghệ thuật học
6. Những vấn đề chung về đổi mới giáo dục THCS môn mĩ thuật
7. Một số tài liệu khác có liên quan…..

- 17 -