MỤC LỤC
1. MỞ ĐẦU………………………………………………………………….1
1.1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI………………………………………………..1
1.2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU………………………………………….1
1.3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU………………………………………..1
1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊCỨU………………………………………2
2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINNGHIỆM………………………………..2
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinnghiệm………………………………2
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinhnghiệm…………3
2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm để giải quyết vấn đề…………….……….4
3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ…………………………………………….19

1. MỞ ĐẦU
1.1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1


Xã hội loài người ngày càng phát triển, những thay đổi mạnh mẽ về các
mặt: xã hội, chính trị, thể thao, văn hóa… trong đó có kinh tế mang lại nhiều
thành tựu to lớn giúp cho đất nước trở nên giàu có, hàng hóa có sức cạnh tranh
trên thế giới. Bên cạnh những mặt tích cực của kinh tế mang lại thì mặt trái của
kinh tế thị trường như: chạy theo lợi nhuận một cách thiếu ý thức vi phạm quy
luật tự nhiên; để giành lợi nhuận nhiều hơn, một số người không từ những thủ
đoạn phi pháp và bất lương…
Ngày nay, tình hình buôn lậu, buôn bán hàng cấm diễn biến phức tạp, tinh
vi mà nhu cầu của con người ngày càng cao thì việc đi chợ, đi siêu thị, shopping
đòi hỏi người tiêu dùng cần phải có kỹ năng tiêu dùng nhất định để có thể có
những lựa chọn tốt nhất cho mình. Về vấn đề này, không phải ai cũng có
nhiều kỹ năng, có nhiều người còn lúng túng và dễ mua hàng không ưng ý, mua
đắt, mua phải hàng giả. Đặc biệt các em học sinh lứa tuổi này còn ít kinh nghiệm
mua bán, ít va vấp với thị trường. Các em cũng là đối tượng dễ bị lừa, lợi dụng

câu hỏi thường gặp trong cuộc sống hàng ngày của con người.[2]
Tổ chức Y tế Thế giới WHO định nghĩa kỹ năng sống là "khả năng thích
nghi và hành vi tích cực cho phép cá nhân có khả năng đối phó hiệu quả với nhu
cầu và thách thức của cuộc sống hàng ngày". [2]
Cũng theo WHO, kỹ năng sống được chia thành 2 loại là kỹ năng tâm lý
xã hội và kỹ năng cá nhân, lĩnh hội và tư duy, với 10 yếu tố như: tự nhận thức,
tư duy sáng tạo, giải quyết vấn đề, kỹ năng giao tiếp ứng xử với người khác, ứng
phó với các tình huống căng thẳng và cảm xúc, biết cảm thông, tư duy bình luận
và phê phán, cách quyết định, giao tiếp hiệu quả và cách thương thuyết.[2]
2.1.2. Tiêu dùng thông minh
Người tiêu dùng thông minh là người biết trang bị cho mình cách chọn
lọc, đánh giá và sử dụng thông tin 1 cách hợp lý trong từng trường hợp tiêu dùng
cụ thể dựa trên các quyền và trách nhiệm của người tiêu dùng.[1]
Người tiêu dùng thông minh trước hết phải là người có kiến thức nhất
định về vệ sinh an toàn thực phẩm để phòng ngừa ngộ độc thực phẩm mọi lúc
mọi nơi, biết lựa chọn thực phẩm tươi sống tự nhiên, đảm bảo vệ sinh, có sự
hiểu biết xã hội để không bị lừa khi đi mua sắm.
Bên cạnh đó, người tiêu dùng thông minh còn là người phải biết tự bảo vệ
quyền lợi cho người tiêu dùng nói chung, trong đó có quyền lợi của chính mình.
Khi thấy hàng hoá có dấu hiệu không bình thường cần thông báo ngay cho cơ
quan chức năng, chứ không chỉ phản ứng tiêu cực là im lặng... Sự lên tiếng của
những người tiêu dùng chính là một kênh quan trọng để các cơ quan chức năng
vào cuộc...
2.1.3. Cạnh tranh và các loại cạnh tranh.
2.1.3.1. Cạnh tranh

3


Cạnh tranh kinh tế là sự ganh đua giữa các chủ thể kinh tế trong sản xuất,

- Không biết thông tin về sản phẩm
- Do tâm lí đồ thích mua đồ rẻ
4


- Ít được tiếp cận với phương tiền truyền thông.
Từ thực trạng trên, trong năm học 2015 – 2016, khi dạy tiết 16 thực hành ,
ngoại khóa cho học sinh lớp 11B3, tôi đã khắc phục bằng cách:
- Trang bị cho học sinh những kỹ năng đơn giản nhất để chọn mua hàng
hóa đảm bảo.
- Trang bị cho học sinh những thông tin cần thiết về một sản phẩm đúng
chất lượng cần có.
- Cung cấp cho học sinh những kênh thông tin tiêu dùng thông minh,
tranh ảnh, hậu quả về việc sử dụng hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng.
- Giúp học sinh rèn luyện kỹ năng thông qua thực tế thị trường Như Xuân
Sau đây là các biện pháp tiến hành cụ thể.
2.3. CÁC SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM SỬ DỤNG ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN
ĐỀ
2.3.1. Cơ sở phương pháp
2.3.1.1 Phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình (Phương pháp tình
huống)
Tình huống là một hoàn cảnh thực tế, trong đó chứa đựng những mâu
thuẫn, xung đột. Người ta phải đưa ra một quyết định trên cơ sở cân nhắc các
phương án giải quyết khác nhau. Tình huống cũng có thể là một hoàn cảnh gắn
với câu chuyện có cốt truyện, nhân vật, có chứa xung đột, có tính phức hợp
được viết ra để minh chứng một vấn đề hay một số vấn đề của cuộc sống thực tế.
tình huống trong dạy học là những tình huống thực hoặc mô phỏng theo tình
huống thực, được cấu trúc hóa nhằm mục đích dạy học[4,16]
2.3.1.2 Phương pháp giải quyết vấn đề
Giải quyết vấn đề là quá trình xem xét, phân tích những vấn đề đang tồn

- Máy tính, máy chiếu…
III. Tiến trình lên lớp.
1. Ổn định tổ chức lớp.
2. Giới thiệu bài.
GV : Các em có phải hay đi chợ, đại lí mua hàng hóa không ?
HSTL :
GV : Em có bao giờ phải mua phải hàng giả chưa ?
HSTL :
GV : Làm thế nào để phân biệt được dấu hiệu hàng giả, hàng nhái, hàng
kém chất lượng tiết thực hành ngoại khóa hôm nay cô sẽ cung cấp cho các em
một số kỹ năng tiêu dùng thông minh.
3. Nội dung chính
Hoạt động 1 : Giáo viên giới thiệu về thị trường tiêu dùng ở địa phương
Như Xuân là một huyện nghèo miền núi gồm 1 thị trấn và 17 xã. Có chợ
Yên Cát là trung tâm mua bán, trao đổi hàng hóa lớn nhất của huyện. Bên cạnh

6


đó. Trung tâm huyện phát triển rất nhiều đại lí, hàng tạp hóa nhỏ có siêu thị
Miền Tây….
Việc trao đổi, mua bán hàng hóa diễn ra nhộn nhịp, sôi động với sự tham
gia của đông đảo nhân dân. Trong đó, có đối tượng chiếm số lượng không nhỏ
tham gia quá trình đó là học sinh THPT Như Xuân. Những thiết yếu của cuộc
sống như : thực phẩm, quần áo, sách vở, giày dép, tư trang khác…các em gần
như tự quyết định việc mua.
Qua quan sát thì thị trường huyện có tồn tại hàng không rõ nguồn gốc,
hàng trôi nổi, hàng Trung Quốc rất nhiều. Việc học sinh tiêu dùng hàng hóa đó
diễn ra hàng ngày.
Hoạt động 2: Giới thiệu cho học sinh các kỹ năng phân biệt hàng giả, hàng

Mã vạch hàng hóa Việt Nam : 893
Mã vạch hàng Trung Quốc : 690 – 692
Mã vạch hàng Thái Lan : 885
Mã vạch hàng Nhật Bản : 49 - 45
Mã vạch hàng Hàn Quốc : 880
Mã vạch hàng Ấn Độ : 890

2. Phân biệt bằng tem chống hàng giả SMS ra đời và được áp dụng
Khác với các loại tem chống giả trên thị trường, mỗi chiếc tem SMS trên
sản phẩm đều có một mã số bí mật được in dưới lớp thẻ cào. Bằng việc cào mã
số bí mật và nhắn tin gửi về tổng đài 1127, khách hàng có thể nhận được thông
tin về nguồn gốc sản phẩm, cũng như địa chỉ nhà sản xuất. Người tiêu dùng sẽ
dùng an tâm hơn rất nhiều khi có thể xác định được nguồn gốc xuất xứ của món
hàng, như vậy sẽ tránh mua phải hàng giả, hàng nhái.

Mẫu tem điện tử chống hàng giả SMS đang được một số doanh nghiệp
trong nước sử dụng rộng rãi.

8


3.Phân biệt hàng giả bằng mẫu mã bao bì sản phẩm

9


Kỹ năng hình thành : Với sự tiếp xúc bên ngoài học sinh có thể nhận biết,
đánh giá đó là hàng thật – giả qua một số chi tiết trên nhãn, mác hàng hóa.
4. Phân biệt củ quả Việt Nam - Trung Quốc và một số quốc gia khác
*Cà rốt

- Trung Quốc: chỉ có theo mùa, từ khoảng tháng Mười âm lịch đến Tết.
Trái to, quả có màu đậm, vỏ mỏng, bề mặt vỏ mịn màng, phần cuống hơi nhọn
và phần đít quả hơi bầu; đôi khi có kèm theo cả cành lá. Không hạt.
* Quả Táo
- Mỹ: táo xanh Mỹ có vỏ màu xanh lá đậm, ăn giòn, ngọt. Táo đỏ Mỹ
thường có cạnh góc của quả đều nên dễ trưng bày, tạo hình đẹp; bề mặt da láng
bóng.
- Trung Quốc: táo xanh Trung Quốc có vỏ màu xanh nhạt gần như là xanh
trắng, ăn có vị chát. Táo đỏ (còn gọi là táo năm góc) kích cỡ thường lớn nhỏ
khác nhau, độ chênh góc không đều nên khi đặt đứng thường bị nghiêng. Táo
Fuji, người dùng thường nhầm lẫn là táo Nhật, có màu đỏ nhạt, không đều trên
cả bề mặt, không có độ láng bóng. Táo Trung Quốc còn có loại gọi là táo xanh
đường, hình thức tương tự táo Fuji, màu hồng nhạt. Đây là loại táo Trung Quốc
có giá rẻ nhất.
* Quả Quýt

11


Quýt Việt nam thường mỏng vỏ, hơi nám
Việt Nam: Loại quýt Thái thường chỉ có một lượng rất ít được trồng ở
vùng Lâm Đồng, dễ bị nhầm lẫn với quýt Thái Trung Quốc. Riêng quýt Tiều thì
trái to, màu vàng; quýt đường vỏ mỏng thường bị nám không dễ bị nhầm lẫn với
quýt Trung Quốc.
5. Phân biệt thực phẩm sạch – thực phẩm bẩn
*Cà chua
Chín tự nhiên sẽ không có màu đỏ
tươi đồng đều mà sẽ chín lấm tấm chỗ
vàng chỗ đỏ, thậm chí chỗ còn màu
hơi xanh. Cà chua sạch vẫn còn

công nghệ ‘kinh dị’: Khi hạt đỗ nảy
mầm, người ta dùng phân bón lá trộn
với các loại thuốc trừ sâu, đem pha
loãng tưới lên mầm giá rồi ủ kín,
thuốc có tác dụng thúc giá đỗ nảy
mầm nhanh và phát triển hơn bình
thường. Loại giá này khi xào sẽ có
nước đục, ăn không ngon và dễ gây
độc hạ

13


*Đậu phụ ngon, sạch
- Một miếng đậu phụ ngon bao giờ
cũng thường có màu trắng ngà, rất
mềm mại.
- Đậu phụ an toàn sẽ có mùi thơm, vị
béo đặc trưng của đậu nành, giống
như khi ăn váng sữa đậu nành còn
nóng.
Đậu phụ pha thạch cao
- Vị: Đậu phụ cho nhiều thạch cao
thường có vị hơi chát, cầm nặng tay.
- Màu sắc: Đậu phụ có thạch cao màu
thường vàng hơn, càng vàng thì càng
nhiều thạch cao và độ cứng, độ chắc
nhiều hơn rất nhiều đậu phụ tươi bình
thường.
6. Phân biệt hàng hóa bằng cách đọc thông tin trên sản phẩm

5. Lựa chọn hàng hóa thật qua phần mềm ứng dụng
Sau khi tải ứng dụng iCheck trên App Store (iOs), Google Play (Android)
hoặc Windowsphone, các bạn sử dụng iCheck như sau :
Cách 1: Sử dụng camera
– Bật iCheck (màn hình quét mã)
– Hướng camera của máy về phía mã
vạch sản phẩm, bật đèn flash nếu cần

Cách 2: Nhập trực tiếp mã vạch

15


– Bật iCheck, nhập mã vạch
sản phẩm ( barcode) vào
thanh tìm kiếm trên đầu màn
hình và nhấn tìm

Cách 3: Tìm theo tên sản phẩm
– Bật iCheck, chuyển sang trang màn hình
Home ( trang chủ )
– Nhập tên sản phẩm/ hoặc tên đại lý bán
sản phẩm ( ví dụ : Big C) vào ô nhập và
nhấn Tìm
-Sau khi quét hoặc nhập mã thành công
phần mềm iCheck sẽ trả về kết quả là thông
tin sản phẩm cho

* Có các trường hợp kết quả sau


17


Trường hợp 3: Sản phẩm mang mã
vạch giả hoặc không đúng tiêu chuẩn
quốc tế, phần mềm sẽ bật cảnh báo

Trường hợp 4: Một số sản phẩm có
thể không tìm thấy thông tin, do sản
phẩm đó được đăng ký mã số, mã
vạch hoặc cơ sở dữ liệu của mã số,
mã vạch nước tại gặp trục trặc, với
những sản phẩm này chưa thể kết
luận là sản phẩm giả, tuy nhiên các
bạn cũng nên lưu ý cẩn trọng
Ngoài ra iCheck còn thêm 1 tính
năng rất hay nữa, đó là bật cảnh báo
với những sản phẩm bị nhà nước
cấm bán, thu hồi, sản phẩm, hàng
hóa được xác định là kém chất
lượng.
iCheck còn cho ra đời tính năng kiểm tra tính độc hại của thành phần mỹ
phẩm/ thực phẩm từ đó phát hiện những sản phẩm có sử dụng hóa chất gây nguy
hại cho sức khỏe
Rất đơn giản, bạn vào trang chủ iCheck, tìm mục TRA CỨU CHẤT PHỤ
GIA, sau đó nhập thành phần cần tra cứu được in trên bao bì sản phẩm. iCheck
sẽ trả lại thông tin cho bạn là chất đó có ảnh hưởng gì đến sức khỏe không.

18


có những kiến thức cơ bản để phân biệt hàng giả, hàng nhái, thực phẩm kém
chất lượng
- Hình thành kỹ năng tiêu dùng thông minh khi tham gia thị trường mua –
bán.
- Tự tin khi lựa chọn hàng hóa, thực phẩm…
- Hạn chế tình trạng mua hàng hóa, thực phẩm không đảm bảo chất lượng.
Từ đó sức khỏe các em học sinh ít bị ảnh hưởng bởi các chất độc hại từ hàng
giả, thực phẩm bẩn. Đảm bảo tinh thần và thể lực tốt đáp ứng việc học hiệu quả
hơn.
- Sau khi dạy tiết thực hành ngoại khóa này sức lan tỏa về truyền thông
mạnh mẽ hơn không chỉ học sinh trao đổi với nhau mà còn đó là người thân, bố
mẹ, bạn bè biết có các kỹ năng, kiến thức tiêu dùng thông minh.
Đối với bản thân, khi thiết kế và dạy tiết thực hành, ngoại khóa này có sử
dụng sáng kiến kinh nghiệm tôi thấy hiệu quả trước mắt và lâu dài bản thân tôi
yên tâm khi học sinh biết cách tiêu dùng thông minh mang lại điều tốt cho bản
thân, gia đình và có ích cho xã hội.
Ngoài ra, Sáng kiến kinh nghiệm này đã được tổ chuyên đánh giá tốt, thiết
thực và được đồng ý triển khai vận dụng cho những năm học tới trong các tiết
dạy thực hành, ngoại khóa và Đoàn trường có thể xây dựng thành buổi hoạt
động ngoại khóa về vấn đề này.
Như vậy, Sáng kiến kinh nghiệm này đã mang lại hiệu quả tích cực và
thiết thực cho giáo viên và nhất là học sinh vận dụng được vào cuộc sống.

3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

20


3.1. KẾT LUẬN
Qua việc nghiên cứu, triển khai vận dụng Sáng kiến kinh nghiệm này, tôi


1. Báo mạng “Phong cách người tiêu dùng thông minh.
(WWW.sudungtien.vn)
2.
3. Sách giáo khoa Giáo dục công dân 11
4. Sách giáo viên Giáo dục công dân 11
5. Google.com

22