A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Xã hội ngày nay đang và sẽ có những bước phát triển mạnh về mọi mặt: đó
là sự phát triển về kinh tế; sự phong phú, đa dạng về văn hoá; là những đổi thay
tích cực về mặt xã hội Tất cả những điều đó tạo nên một môi trường thuận lợi
cho sự phát triển toàn diện con người, đặc biệt đối với thế hệ trẻ thì đây thực sự
là một cơ hội giúp các em sớm phát triển tài năng. Tuy nhiên, cùng với sự phát
triển của xã hội thì tình trạng xuống cấp đạo đức của một bộ phận giới trẻ ngày
một gia tăng. Trong thời gian qua, hàng loạt các vụ việc xảy ra có liên quan đến
học sinh như bạo lực học đường, cờ bạc, trộm cắp, nghiện hút, đua xe…Tại cuộc
hội thảo “Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giáo dục đạo đức, lối sống,
phòng chống tội phạm, bạo lực trong học sinh phổ thông” do Bộ GD&ĐT tổ
chức ngày 25-11-2012 đưa ra nhiều con số khiến mọi người phải giật mình: từ
năm 2005 đến nay, tổng số vi phạm hình sự trong học sinh, sinh viên khoảng
8.000 trường hợp. Trong đó có hơn 2.000 trường hợp đánh nhau, gây rối trật tự
công cộng, gần 900 trường hợp tội phạm ma túy, 83 vụ giết người, gần 1.400
trường hợp cướp tài sản Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến các hiện tượng tiêu
cực trên mà một trong những nguyên nhân đó là do các em thiếu kỹ năng sống.
Vậy làm thế nào để giáo dục kỹ năng sống cho các em? Một câu hỏi đặt ra đòi
hỏi phải có sự phối kết hợp của các nghành, đoàn thể trong xã hội trong đó có
Giáo dục và Đào tạo. Tuy nhiên, việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh ở các
trường phổ thông hiện nay còn rất hạn chế, mới chỉ là bước đầu và chỉ mang tính
tích hợp, lồng ghép Một thực tế diễn ra là đa số giáo viên chưa chú trọng đến
việc giáo dục kỹ năng sống; còn xem nhẹ vai trò, tầm quan trong của vấn đề
này. Trong khi, giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong các trường phổ thông
là rất cần thiết và có tầm quan trọng rất đặc biệt:
Kỹ năng sống thúc đẩy sự phát triển cá nhân, là nhịp cầu giúp con người
biến kiến thức thành thái độ hành vi và thói quen tích cực, lành mạnh. Người có
kỹ năng phù hợp sẽ tự tin, vững vàng trước những khó khăn, thử thách và sẽ
1
thành công trong cuộc sống. Ngược lại, người thiếu kỹ năng thường bị vấp váp
và dễ thất bại trong cuộc sống.

Bản thân tôi và các giáo viên trong nhóm lần đầu tiên khi tiếp cận với tiết:
“Thực hành, ngoại khoá với nội dung:Giáo dục kỹ năng sống” (Tiết PPCT: 16-
lớp 10) cũng cảm thấy rất lúng túng. Tôi đã dạy thử ở một số lớp với nhiều cách
dạy khác nhau và nhờ các giáo viên cùng nhóm tới dự. Sau mỗi tiết dạy chúng
tôi lại cùng nhau đóng góp ý kiến bổ sung và rút kinh nghiệm để cho bài dạy
hoàn thiện hơn. Cuối cùng, chúng tôi đã tìm ra hướng đi phù hợp, tiết học đã tạo
được nhiều hứng thú cho các em và đạt hiệu quả cao.
Nhận thức được vai trò, tầm quan trọng của việc "giáo dục kỹ năng sống"
cho học sinh tôi đã lựa chọn nội dung: Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
lớp 10 qua dạy tiết 16 “Thực hành, ngoại khoá” môn GDCD để trao đổi kinh
nghiệm với bạn bè, đồng nghiệp. Đây là một số kinh nghiệm của bản thân và
đang bước đầu thực hiện, vì vậy sẽ không tránh khỏi những sai sót, kính mong
nhận được sự giúp đỡ, đóng góp của đồng nghiệp.
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I . Thực trạng
Nội dung giáo dục kỹ năng sống hiện nay đã được nhiều quốc gia trên thế
giới đưa vào dạy cho học sinh trong các trường phổ thông, dưới nhiều hình thức
khác nhau và kỹ năng sống được coi như một nội dung của chất lượng giáo dục.
Ở Việt Nam, để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ, đáp ứng
nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đáp
ứng yêu cầu hội nhập quốc tế, bên cạnh việc trang bị kiến thức thì giáo dục kỹ
năng sống đang ngày càng được chú trọng. Mục tiêu giáo dục phổ thông đã và
đang chuyển hướng từ chủ yếu là trang bị kiến thức sang trang bị những năng
3
lực cần thiết cho các em học sinh. Phương pháp giáo dục phổ thông cũng đã và
đang đổi mới theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của
người học, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, tăng cường khả năng làm
việc theo nhóm, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn tác động
đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh. Nội dung giáo
dục kỹ năng sống đã được tích hợp trong một số môn học và hoạt động giáo

máy chiếu, loa …
- Mạng internet được phổ biến rộng khắp đó cũng là điều kiện thuận lợi
để giáo viên có thể khai thác các thông tin, các hình ảnh và các đoạn video
clip… để sử dụng vào bài giảng.
2. Khó khăn:
- Trường tôi ở huyện miền núi, đôi khi mạng lưới điện không đảm bảo
nên phải chuẩn bị phương án hai. Đối với tiết này nếu không sử dụng máy chiếu
thì khó thực hiện đúng ý đồ và khó hấp dẫn.
- Tại các lớp học chưa có máy chiếu, phòng học máy chiếu xa lớp học
nên học sinh đi lại mất thời gian, lộn xộn, thời gian ổn định tổ chức lâu làm ảnh
hưởng đến giờ dạy.
- Để tìm kiếm những thông tin, hình ảnh và các đoạn video…phù hợp
với tiết thực hành, ngoại khoá thì phải mất khá nhiều thời gian, do đó đòi hỏi
giáo viên phải có tính kiên trì.
Với lòng say mê nhiệt tình tôi đã từng bước khắc phục khó khăn trên để
thực hiện thành công tiết “Thực hành, ngoại khoá với nội dung: giáo dục kỹ
năng sống”. Sau đây tôi xin mạnh dạn đưa ra một số kinh nghiệm mà tôi rút ra
được trong quá trình thực hiện.
II. Các biện pháp để giải quyết vấn đề
5
1. Kinh nghiệm trong việc xác định nội dung, phương pháp để dạy tiết
thực hành, ngoại khoá giáo dục kỹ năng sống
1.1 Về nội dung:
Để dạy tiết thực hành, ngoại khoá “giáo dục kỹ năng sống” thì giáo viên có
thể tiến hành theo những cách thức và nội dung khác nhau, điều đó tuỳ thuộc
vào điều kiện và năng lực học sinh của từng trường. Nhưng quan trọng là các
giáo viên trong nhóm phải thống nhất nội dung và mục tiêu cần đạt trong tiết
thực hành, ngoại khoá đó là gì?
Theo chúng tôi thì đây là tiết thực hành, ngoại khoá giáo dục về kỹ năng
sống đầu tiên của cấp học, vì vậy muốn “giáo dục kỹ năng sống” cho các em

định hướng cho các em nhiều kỹ năng sống mà tôi cho là thiết thực nhất. Bên
cạnh đó, thời gian gần đây, dư luận xã hội đang lên án mạnh mẽ tình trạng bạo
lực học đường của một bộ phận học sinh. Mọi người chưa hết bàng hoàng khi
chứng kiến cảnh những nữ sinh đánh nhau, trong khi có rất nhiều học sinh khác
chỉ đứng nhìn và dùng máy quay rồi tung lên mạng mà không hề can ngăn, hay
trình báo với người có chức trách Câu chuyện về giáo dục đạo đức, lối sống
cho học sinh không phải là mới, nhưng đang là yêu cầu cấp thiết đặt ra hiện nay.
Trong nhiều nguyên nhân dẫn đến các hành vi sai trái về đạo đức, lối sống, vi
phạm pháp luật của học sinh, bên cạnh trách nhiệm của gia đình, nhà trường và
xã hội, nguyên nhân sâu xa là do bản thân học sinh thiếu kĩ năng sống, thiếu
những kiến thức, suy nghĩ nông cạn, thiếu hiểu biết để giải quyết đúng đắn các
vấn đề trong cuộc sống.
1.2. Về phương pháp:
7
Phương pháp và hình thức tổ chức dạy học môn GDCD rất phong phú, đa
dạng, bao gồm cả phương pháp truyền thống (trực quan, giảng giải, vấn đáp )
và các phương pháp hiện đại (như đóng vai, hoạt động nhóm, trò chơi, điều tra
thực tiễn, dự án ); bao gồm các hình thức: học theo lớp, theo nhóm và cá nhân;
học ở trong lớp, ngoài sân trường, vườn trường hoặc ở một địa điểm nào đó có
liên quan đến nội dung học tập.
Mỗi phương pháp và hình thức dạy học môn GDCD đều có mặt mạnh và
mặt hạn chế riêng, phù hợp với từng loại bài riêng, từng khâu riêng của tiết dạy.
Vì vậy không nên quá lạm dụng hoặc phủ định hoàn toàn một phương pháp hoặc
hình thức dạy học nào. Cần biết lấy chỗ mạnh của phương pháp này để hạn chế
chỗ yếu của phương pháp kia nhằm phát huy tối đa sức mạnh tổng hợp của các
phương pháp dạy học. Do đó, điều quan trọng là giáo viên cần phải lựa chọn và
sử dụng kết hợp các phương pháp và hình thức dạy học một cách nhuần nhuyễn,
hợp lý.
* Trong bài này tôi sử dụng những phương pháp cơ bản như:
+ Phương pháp thảo luận nhóm

phương pháp này nhiều ở các bài dạy thì ở mỗi bài giáo viên nên thay đổi bằng
nhiều dạng câu hỏi, để học sinh có thể trình bày nội dung dưới nhiều hình thức
khác nhau: đóng vai, bằng lời, viết hoặc vẽ tranh Nếu lúc nào cũng trình bày
bằng viết thì sẽ tạo cảm giác nhàm chán.
- Trong thời gian học sinh thảo luận theo nhóm, giáo viên cần đi vòng
quanh các nhóm và lắng nghe ý kiến của học sinh, nhắc nhở về thời gian và giúp
đỡ cho các em- nếu cần thiết.
9
- Hết giờ giáo viên yêu cầu tất cả các nhóm treo kết quả lên để tránh tình
trạng một số nhóm làm thêm bài ngoài thời gian quy định. Như thế vừa mất tập
trung, vừa không đảm bảo công bằng giữa các nhóm.
- Đại diện các nhóm lên trình bày.
- Sau khi các nhóm trình bày xong giáo viên sử dụng thêm một số câu
hỏi vấn đáp để bổ trợ, khắc sâu kiến thức.
- Cuối cùng giáo viên nhận xét bổ sung ý kiến, giáo viên chốt lại vấn đề
cơ bản để học sinh biết được trong phần này mình cần nắm được những vấn đề
gì.
Với những kinh nghiệm trên đây tôi đã khắc phục phần nào những nhược
điểm của phương pháp này và đem lại hiệu quả cao.
* Phương pháp thảo luận nhóm có thể giáo dục được nhiều kỹ năng
sống khác nhau, với tôi trong tiết dạy này tôi sử dụng phương pháp thảo luận
nhóm để dạy nội dung 2 “Một số kỹ năng sống”: kỹ năng hợp tác và kỹ năng
tư duy phê phán. Tôi đã tiến hành trong thời gian 18 phút và làm như sau:
- Giáo viên chiếu một đoạn video clip về bạo lực học đường: hai học
sinh nữ đánh nhau và một nhóm bạn đứng reo hò cổ vũ- trong khoảng thời gian
1 phút.
- Sau khi chiếu đoạn video clip giáo viên chia lớp thành 4 nhóm.
- Giáo viên chiếu câu hỏi chung cho cả 4 nhóm:
Các em hãy cho biết suy nghĩ của mình qua những hình ảnh trên?
- Để tránh sự nhàm chán giáo viên phát bảng phụ cho 4 nhóm có vẽ sẵn

- Câu hỏi 2: Như vậy, qua hoạt động vừa rồi chúng ta thực hiện kỹ
năng gì?
- HS: Kỹ năng hợp tác.
- Câu hỏi 3: Vậy theo các em thế nào là kỹ năng hợp tác?
- HS…
- Giáo viên kết luận (HS ghi bài):
Kỹ năng hợp tác là khả năng cá nhân biết chia sẻ trách nhiệm, biết cam
kết và cùng làm việc có hiệu quả với những thành viên khác trong nhóm.
- Câu hỏi 4: Vậy để ngăn chặn tình trạng bạo lực học đường, là học
sinh chúng ta cần phải làm gì?
- HS
13
- GV: Phải lên án những người có hành vi tương tự như thế, bên cạnh đó
để tránh tình trạng bạo lực học đường ngoài những giờ học tập căng thẳng, mệt
mỏi chúng ta nên tham gia vào các hoạt động bổ ích như: văn hoá- văn nghệ,
TD- TT, đền ơn đáp nghĩa, các phong trào đoàn thể
* Giáo viên chuyển ý: Qua hoạt động thảo luận nhóm trên nhìn chung các
nhóm đã biết phân tích, so sánh đối chiếu, lí giải các thông tin thu thập được.
Đặc biệt các em đã nhận định được mặt tiêu cực của vấn đề và có thái độ phê
phán rất nghiêm túc. Ví dụ như: đáng lên án, thiếu kỹ năng sống, không thể chấp
nhận, mất nhân tính, thô bạo, xem thường pháp luật Những việc làm đó chúng
ta gọi là kỹ năng tư duy phê phán.
- Câu hỏi 5: Vậy theo các em thế nào là kỹ năng tư duy phê phán?
- HS…
- Giáo viên kết luận (HS ghi bài):
Kỹ năng tư duy phê phán là khả năng phân tích một cách khách quan và
toàn diện các vấn đề, sự vật, hiện tượng… xảy ra. Để từ đó biết lên án những
hiện tượng tiêu cực.
- Giáo viên: Như vậy, qua hoạt động thảo luận nhóm trên bên cạnh “kỹ
năng hợp tác” các em còn thực hiện “kỹ năng tư duy phê phán”.

thách thức của cuộc sống thực tiễn để có một cuộc sống chất lượng, an toàn và
lành mạnh.
- Giúp học sinh phát triển tư duy sáng tạo, tư duy phê phán và kỹ năng
ra quyết định.
15
- Huy động được sự tham gia của học sinh.
Bên cạnh đó hạn chế của phương pháp này là: Có thể bị lạc đề, mất nhiều
thời gian
* Để phát huy những ưu điểm và khắc phực những những mặt hạn chế
tôi đã rút ra một số kinh nghiệm cho phương pháp này như sau:
- Để đảm bảo thời gian và để học sinh xác định đúng vấn đề, câu hỏi
giáo viên đưa ra phải rõ ràng, không quá khó; tình huống không quá dài, phải
gần gũi với cuộc sống. Khi học sinh xác định sai vấn đề, giáo viên có thể gợi ý
để các em hiểu rõ hơn tình huống đặt ra.
- Khi học sinh đưa ra các giải pháp giáo viên nên liệt kê tóm tắt các ý
kiến lên bảng để các em dễ dàng so sánh và lựa chọn giải pháp tối ưu nhất.
* Với phương pháp này, tôi áp dụng để dạy mục 2: “kỹ năng giải quyết
mâu thuẫn” như sau ( tôi đã tiến hành trong thời gian 10 phút):
- Giáo viên chiếu tình huống và câu hỏi:
Tình huống: Tuấn học sinh lớp 10 H là thành viên trong đội quản lý nề
nếp. Trong giờ sinh hoạt 15 phút, Tuấn đi kiểm tra nề nếp các lớp. Hôm đó
do đứng ngoài cửa lớp nhìn vào nên Tuấn đã ghi nhầm Minh ở lớp 10 I
không đi dép quai hậu. Sau khi nghe các bạn cùng lớp lớp kể, giờ ra chơi
Minh cùng một số người bạn của Minh đến lớp 10 H gặp Tuấn… Minh gọi
Tuấn ra và hỏi về sự việc, Tuấn chưa kịp trả lời thì Minh cùng một số
người bạn đã vào đánh Tuấn tới tấp.
Câu hỏi: 1. Em có ý kiến như thế nào về cách xử sự của Minh?
2. Nếu em là Minh em sẽ xử sự như thế nào?
- Cả lớp nghiên cứu và thảo luận tình huống.
- Giáo viên cử một em lên làm thư ký.

ngoại khoá giáo dục kỹ năng sống
Phương pháp chơi trò chơi là phương pháp tổ chức cho học sinh tìm hiểu
một vấn đề hay thể nghiệm những hành động, những thái độ, những việc làm
thông qua một trò chơi nào đó. Giúp các em hình thành được niềm tin vào hành
vi tích cực, tạo ra động cơ bên trong cho những hành vi ứng xử trong cuộc
sống Thông qua trò chơi, việc học được tiến hành một cách nhẹ nhàng, sinh
động, không khô khan nhàm chán, học sinh được lôi cuốn vào quá trình học tập
một cách tự nhiên, hứng thú, và có tinh thần trách nhiệm, đồng thời giải trừ
được mệt mỏi căng thẳng trong học tập Tuy nhiên bên cạnh mặt ưu điểm còn
có mặt hạn chế đó là trong quá trình chơi, học sinh có thể ồn ào, ham vui, kéo
dài thời gian, nếu trò chơi không phù hợp hoặc tổ chức không tốt thì ý nghĩa
giáo dục của trò chơi có thể bị hạn chế.
* Để phát huy những ưu điểm và khắc phực những những mặt hạn chế
tôi đã rút ra một số kinh nghiệm chung cho phương pháp này như sau:
- Để có các trò chơi hấp dẫn, mới lạ giáo viên phải có quá trình theo dõi,
sưu tầm, tích luỹ các trò chơi từ các kênh truyền hình, từ mạng internet và khi
soạn bài giáo viên có thể vận dụng một trong các trò chơi đó.
- Giáo viên vận dụng các trò chơi phải phù hợp với nội dụng bài học và
phải có tính giáo dục đối với học sinh. .
* Ở bài này tôi vận dụng trò chơi “ai là triệu phú”, tiến hành trong thời gian
khoảng 9 phút như sau:
Công tác chuẩn bị:
18
- Để thiết kế trò chơi này trước hết tôi vào mạng để tải phần mềm “ai là
triệu phú” .
- Tiếp theo, tôi chuẩn bị hệ thống câu hỏi trắc nghiệm và phương án trả
lời. Trong bài này tôi sử dụng phương pháp trò chơi vừa để rèn luyện kỹ năng,
vừa để củng cố kiến thức bài học nên câu hỏi có tính chất đơn giản, không quá
khó đối với các em. Câu hỏi là những tình huống thường gặp trong cuộc sống và
những câu có tính chất kiểm tra lại kiến thức mà các em vừa học xong.

A. Ứng phó B. Làm chủ
C. Ứng xử D. Xử lý
20
7. Biểu hiện của kỹ năng hợp tác là:
A. Tôn trọng mục tiêu chung của nhóm B. Đoàn kết, thông cảm, chia sẻ
C. Biết lắng nghe, tôn trọng, xem xét các ý kiến D. Tất cả
8. Yêu cầu trước hết của kỹ năng giải quyết mâu thuẫn là:
A. Luôn kiềm chế cảm xúc B. Tránh bị khích động, nóng vội
C. Giữ bình tĩnh để tìm nguyên nhân mâu thuẫn D. Tất cả
9. Kỹ năng tư duy phê phán rất cần thiết để con người có thể đưa ra được
những quyết định, những ( ) phù hợp.
A. Việc làm B. Suy nghĩ
C. Cách giải quyết D. Hành động
10. Trong tiết học hôm nay đã rèn luyện cho các em những kỹ năng cơ bản
nào?
A. Giải quyết mâu thuẫn B. Tư duy phê phán
C. Hợp tác D. Tất cả
- Sau đó, tôi nhập hệ thống câu hỏi và các phương án trả lời vào chương
trình.
Tiến hành trên lớp:
- Giáo viên giới thiệu qua về trò chơi.
Luật chơi như sau:
- Các ứng cử viên (cả lớp) sẽ tham gia trả lời 1 câu hỏi nhanh . Người
có câu trả lời chính xác và nhanh nhất sẽ được chọn làm người chơi chính thức.
- Người chơi sẽ trả lời lần lượt 10 câu hỏi, mỗi câu trả lời đúng người
chơi sẽ được 1 điểm, nếu trả lời sai thì sẽ phải về chỗ và giành lượt chơi cho
các ứng cử viên khác.
21
Người chơi sẽ có 2 sự trợ giúp:
Trợ giúp 1: 50/50

Tôi vận dụng để đặt vấn đề (trong thời gian 1 phút):
- GV hỏi: Em có nhận xét gì về tình trạng bạo lực học đường hiện
nay?
- HS: Tình trạng bạo lực học đường ngày một gia tăng…
- GV: Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng đó do một bộ
phận các em học sinh thiếu kỹ năng sống. Vậy kỹ năng sống là gì? Bài học hôm
nay sẽ giúp chúng ta rèn luyện một số kỹ năng sống thông qua chủ đề “ Bạo lực
học đường”.
Tôi vận dụng để dạy mục 1: Khái niệm kỹ năng sống (trong thời gian 5 phút)
- Giáo viên: Theo các em kỹ năng sống là gi?
- HS:…
- Giáo viên: Có nhiều quan niệm khác nhau về kỹ năng sống, nhưng
chúng ta có thể hiểu:
- Giáo viên giảng (HS ghi): Kỹ năng sống là khả năng làm chủ bản thân
của mỗi người, khả năng ứng xử phù hợp với người khác và với xã hội, khả
năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống.
Bên cạnh đó tôi vận dụng phương pháp vấn đáp để bổ trợ cho một số phương
pháp dạy học tích cực khác như:
- Ở phương pháp thảo luận nhóm: Sau khi các nhóm trình bày, giáo viên
nhận xét xong, tôi vận dụng kết hợp một số câu hỏi vấn đáp sau:
23
+ Nhờ đâu mà các em đạt được kết quả đó?
+ Các em hãy chia sẻ kinh nghiệm cho những nhóm khác được
không?
+ Như vậy chúng ta vừa thực hiện kỹ năng gì?
- Ở phương pháp tình huống (phương pháp giải quyết vấn đề) tôi vận
dụng kết hợp một số câu hỏi vấn đáp sau:
+ Qua việc giải quyết tình huống trên chúng ta được thực hiện kỹ
năng gì?
+ Vậy kỹ năng giải quyết mâu thuẫn là gì?

không làm nặng nề, quá tải thêm nội dung bài học, mà ngược lại còn làm cho
các giờ học trở nên nhẹ nhàng hơn, thiết thực và bổ ích hơn đối với học sinh.
Tuy nhiên, kỹ năng sống rất phong phú, đa dạng và mang đặc trưng vùng,
miền. Việc sử dụng phương pháp và kỹ thuật dạy học cũng rất đa dạng, tuỳ
thuộc vào hoàn cảnh, điều kiện dạy học cụ thể. Vì vậy giáo viên cần vận dụng
một cách linh hoạt, sáng tạo cho phù hợp với nhu cầu, trình độ của học sinh và
đặc điểm, hoàn cảnh cụ thể của nhà trường và địa phương.
Trong hệ thống các môn khoa học thì môn GDCD có vai trò rất lớn trong
việc hình thành kĩ năng sống cho học sinh. Nó trang bị cho các em những kiến
thức, giá trị, thái độ và kỹ năng phù hợp.
Thế nhưng, cho tới nay việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong môn
học còn bị coi nhẹ- một trong những nguyên nhân cơ bản làm cho đạo đức, tư
cách, lối sống của một bộ phận học sinh đang xuống cấp ở mức báo động, đe
doạ đến sự phát triển nhân cách của học sinh.
25