1. Mở đầu:
1.1. Lí do chọn đề tài:
Giáo dục quốc phòng - An ninh là một môn học nằm trong hệ thống
giáo dục quốc dân nhằm đào tạo con người mới XHCN. Đây là một trong
những nhiệm vụ quan trọng góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện,
tạo cho thế hệ trẻ có điều kiện tu dưỡng phẩm chất, rèn luyện năng lực để sẵn
sàng thực hiện 2 nhiệm vụ chiến lược của đất nước: Xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; góp phần nâng cao ý thức Quốc phòng - An
ninh, củng cố nền quốc phòng toàn dân an ninh nhân dân, xây dựng nền
QPTD, ANND vững mạnh. Trải qua hơn 50 năm (1961 đến nay) hình thành và
phát triển môn học GDQP-AN đã khẳng định vị thế của mình với sự nỗ lực
của không chỉ riêng ngành Giáo dục mà còn nhận được sự quan tâm sâu sắc
của Đảng, Nhà nước và các cấp, các ngành qua từng giai đoạn[1].
Thực hiện Chỉ thị 12-CT/TW ngày 03/5/2007 của Bộ Chính trị về Tăng
cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác GDQP-AN trong tình hình mới;
Chỉ thị số 417/CT-TTg ngày 31/3/2010 của Thủ tướng Chính phủ vế việc tăng
cường chỉ đạo, thực hiện công tác GDQP-AN năm 2010 và những năm tiếp
theo; Nghị định 116/2007-NĐ-CP về GDQP-AN cùng nhiều văn bản quy
phạm pháp luật khác làm cơ sở pháp lý để thực hiện nhiệm vụ GDQP-AN
trong các trường THPT. Từng bước tác động sâu sắc đến cả các cơ quan quản
lý và tổ chức thực hiện nhiệm vụ GDQP-AN, làm thay đổi tư duy của các cấp,
các ngành cũng như toàn xã hội đối với môn học, góp phần khẳng định được vị
thế của môn học trong hệ thống giáo dục quốc dân. Xác định rõ vị trí, vai trò
của nhiệm vụ đó, trong những năm qua Cấp Uỷ, Ban Giám hiệu Trường THPT
Thường Xuân 2 luôn quan tâm chỉ đạo và tổ chức triển khai thực hiện tốt công
tác Giáo dục quốc phòng - An ninh cho học sinh. Đặc biệt chỉ đạo, xây dựng kế
hoạch hướng dẫn giáo viên chọn các hình thức tổ chức Dạy - Học tích cực; Các
giáo viên cũng thường xuyên được tập huấn về đổi mới phương pháp dạy học,
từ đó đã mạnh dạn thay đổi cách soạn giáo án, phương pháp và hình thức tổ
chức dạy học phù hợp với trình độ nhận thức lứa tuổi cũng như nội dung và
kiến thức môn học. Việc đổi mới phương pháp Dạy - Học là một vấn đề đang

được nâng lên toàn diện cụ thể, Học sinh hăng say tham gia, giờ học đảm bảo
quân số đầy đủ hơn, tinh thần thái độ học tập nghiêm túc tự giác cao, trang phục
mang mặc đúng quy định chỉnh tề, em nào cũng cảm thấy thích thú hăng say
kiên trì, chịu khó luyện tập. Đặc biệt qua thống kê so sánh kết quả học tập nội
dung “điều lệnh đội ngũ ” trong chương trình GDQP - AN 10, tỷ lệ loại khá,
giỏi được nâng lên cách biệt, loại trung bình, yếu giảm xuống một cách rõ rệt.
Giờ dạy của giáo viên trở nên phong phú, sinh động và nhẹ nhàng. Thiết nghĩ
đây là môn học được nhiều học sinh yêu thích và có hứng thú khi học, bản thân
chúng tôi cũng luôn trăn trở muốn bằng cách nào đó giúp cho tất cả các em đều
được tham gia học tâp sôi nổi nhiệt tình, tạo cho các em biết hoà mình trong tập
thể, một tâm thế sẵn sàng, mạnh dạn tự tin, ham học và đây cũng là một điều
kiện thuận lợi giúp cho các em học tốt những môn học khác. Xuất phát từ thực
trạng nêu trên, từ những yêu cầu, nhiệm vụ mới đặt ra của môn học cũng như
hiệu quả của việc áp dụng một số biện pháp, bài tập cụ thể vào trong quá trình
giảng dạy, học tập và tập luyện điều lệnh đội ngũ. Tôi đề xuất sáng kiến kinh
nghiệm với đề tài:
“ Một số biện pháp và bài tập nhằm nâng cao chất lượng dạy và học điều
lệnh đội ngũ ở trường THPT Thường Xuân 2”
Nhằm giúp người dạy cũng như người học chủ động xây dựng được kế
hoạch giảng dạy và học tập cho bản thân, có những biện pháp tối ưu để nâng
cao chất lượng dạy, học và luyện tập nội dung “ Điều lệnh đội ngũ” sữa đổi,
bổ sung trong chương trình giáo dục Quốc Phòng – An ninh lớp 10 ở trường
THPH Thường Xuân 2[4].
1.2. Mục đích nghiên cứu:
Trong những năm qua, những thay đổi trong cách dạy học môn GDQP –
AN của giáo viên còn chậm, gặp nhiều khó khăn do đội ngũ giáo viên đa số
còn non trẻ, thiếu kinh nghiệm. Giáo viên mới chỉ biết chú trọng đầu tư trong
việc biên soạn giáo án, "thục luyện" giáo án… theo đúng nội dung chuẩn kiến
2


Bổ sung thêm một số biện pháp và bài tập điều lệnh mới vào trong giáo
án của mỗi tiết học thực hành điều lệnh, giúp học sinh tập luyện các động tác
nhỏ lẽ, đơn giản đến phức tạp trong mỗi giờ học.
Việc áp dụng tốt các phương pháp dạy học tích cực, một số bài tập phân
đoạn và tích hợp toàn diện nhằm phát huy tính tự giác, tích cực trong học tập
của học sinh.
Phát huy tính tích cực, độc lập suy nghĩ, sáng tạo trong tập luyện thông
qua việc học sinh tham gia quá trình tập luyện, sửa sai và hoàn thiện động tác
một cách chủ động.
2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm:
3


2.1. Cơ sở lí luận của SKKN:
Giáo dục phổ thông nói chung và môn học GDQP - AN nói riêng là góp
phần “giáo dục học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm
mĩ và các kĩ năng cơ bản, phát triển năng lực khả năng, tính năng động và
sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây
dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên
hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”;
Chương trình giáo dục phổ thông ban hành kèm theo quyết định số
16/2006/QĐ-BGDĐT ngày 5/5/2006 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục Đào tạo
cũng đã nêu : “Phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học
sinh; phù hợp với đặc trưng môn học, đặc điểm đối tượng học sinh, điều kiện
của từng lớp học; bồi dưỡng cho học sinh phương pháp tự học, khả năng hợp
tác; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình
cảm, đem lại niềm vui, hứng thú và trách nhiệm học tập cho học sinh”. Điều
lệnh đội ngũ từng người không có súng là nội dung thực hành nằm trong
chương trình GDQP -AN 10. Gồm các động tác nghỉ, nghiêm, quay tại chỗ,
động tác chào, thôi chào, động tác đi đều, đứng lại đổi chân khi đang đi đều,


NĂM HỌC

TS
HS

KẾT QUẢ HỌC LỰC ĐIỀU LỆNH ĐỘI NGŨ KHỐI
10
GIỎI

%

KH Á

%

TB

%

YẾU

%

2014 - 2015

325

38


5

1,6

(Trước khi áp dụng sang kiến)
Từ kết quả trên và thông qua quá trình thực nghiệm giảng dạy, học tập
của giáo viên và học sinh trong hai năm qua tôi có thể kết luận rằng: Việc dạy
và học điều lệnh đội ngũ của môn GDQP - AN trong trường THPT Thường
Xuân 2 cơ bản đã đáp ứng được yêu cầu và nhiệm vụ đặt ra. Tuy nhiên tỷ lệ
học sinh đạt điểm giỏi chưa nhiều, số lượng học sinh đạt điểm trung bình và
yếu vẫn còn nhiều. Chưa thực sự tương xứng với những điều kiện về cơ sở vật
chất, năng lực người thầy và chất lượng chung của môn học.
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên:
Do giáo viên chưa áp dụng các biện pháp dạy học phù hợp để phát huy
hết tính độc lập, sáng tạo, tự giác, tích cực của học sinh trong tập luyện. Việc
sửa sai của giáo viên cho học sinh chưa kịp thời hoặc chưa tìm ra được
phương pháp hiệu quả nhất.
Học sinh chưa có phương pháp tập luyện tối ưu trong luyện tập và sửa
sai động tác, ý thức tự tập luyện chưa tốt, chưa thật sự chịu khó, chịu khổ
trong tập luyện, thời gian tự tập luyện ở nhà chưa nhiều.
Đa số học sinh là người dân tộc thiểu số, việc tiếp cận với môn học còn
lạ và nhiều bở ngỡ, e ngại, nhút nhát khi tự tập.
Học sinh đa số thực hiện sai những cử động cơ bản của đông tác giậm
chân, đi đều và đứng lại như động tác đánh tay, động tác chân và động tác đổi
chân.
2.3.

Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề:

Xuất phát từ thực trạng giảng dạy và tập luyện điều lệnh đội ngũ trong

tập một cách khoa học, chuẩn bị đầy đủ cơ sở vật chất phục vụ cho giảng dạy
và tập luyện, duy trì nghiêm chế độ học tập cho học sinh. Đây là một nội dung
quan trọng quyết định đến kết quả học tập điều lệnh đội ngũ. Xây dựng kế
hoạch luyện tập nhằm điều hành, duy trì học tập của học sinh có kết quả cao
trong môn học cũng như đạt kết quả cao trong các môn học khác.
Giáo dục cho học sinh nhận thức một cách đầy đủ về nội dung, ý nghĩa,
mục đích và yêu cầu của điều lệnh đội ngũ. Làm chho học sinh có chuyển biến
mạnh mẽ từ nhận thức đến hành động, có kết quả học tập tốt. Kết quả học tập
điều lệnh đội ngũ là sản phẩm của quá trình giáo dục ý thức, trách nhiệm và tổ
chức tập luyện điều lệnh ở các trượng THPT.
Giáo dục cho học sinh có ý thức, trách nhiệm trong quá trình tập luyện,
thấy được vị trí, tầm quan trọng của môn học GDQP - AN nói chung và nội
dung điều lệnh nói riêng nhằm thực hiện tốt trách nhiệm, nghĩa vụ của bản
thân đối với sự nghiệp xây dựng, cũng cố nền quốc phòng toàn dân, an ninh
nhân dân, đối với sự nghiệp bảo vệ tổ quốc Việt Nam XHCN hiện nay.
Xây dựng kế hoạch giảng dạy, tập luyện phù hợp với khả năng của giáo
viên, phù hợp với đặc điểm của học sinh, phù hợp với phong tục tập quán
vùng miền, văn hóa địa phương, điều kiện thực tế phục vụ cho giảng dạy và
học tập của nhà trường nhưng vẫn giữ được tính tổ chức, kỹ luật nghiêm minh,
khí thế hùng hồn, phong thái nhanh nhẹn, tâm thế sẵn sàng nhận nhiệm vụ
theo điều lệnh đôi ngũ trong quân đội.
c. Một số biện pháp và bài tập vận dụng trong giảng dạy, tập luyện điều lệnh:
+ Các biện pháp được sử dụng:
6


Biện pháp 1: Luyện tập và sửa tập phải thực hiện đúng quy trình, từ
luyện tập cơ bản đến luyện tập tổng hợp, học sinh phải tự nghiên cứu kỹ thuật
động tác ở nhà, theo dõi động tác mẫu của giáo viên, tập luyện động tác dễ
thành thục mới chuyển sang luyện tập động tác khó, các động tác phải mang

Bài tập 2: Đứng tại chỗ hô khẩu lệnh và thực hiện động tác chân
(không thực hiện động tác đánh tay). Từng học sinh hô khẩu lệnh và thực hiện,
“một” chân trái nâng lên cách mặt đất 20cm và đặt xuống, “hai” chân phải
nâng lên cách mặt đất 20 cm rồi đặt xuống, không đánh tay.
Bài tập 3: Đi đều thực hiện động tác chân theo khẩu lệnh (không kết
hợp động tác đánh tay). “Một” chân trái bước lên trước một bước rồi đặt
xuống đất, khoảng cách từ gót chân này đến mũi chân kia là 70 cm, “hai” chân
phải bước lên, không thực hiện động tác đánh tay.
7


Bài tập 4: Tại chỗ thực hiện động tác giậm chân, đổi chân khi đang
giậm (không kết hợp động tác đánh tay).
Bài tập 5: Đi đều theo khẩu lệnh, thực hiện động tác đổi chân khi đang
đi đều (không kết hợp động tác đánh tay).
Bài tập 6: Thực hiện động tác giậm chân chuyển thành đi đều theo khẩu
lệnh (không kết hợp động tác đánh tay).
Bài tập 7: Kết hợp động tác đánh tay và động tác chân cho từng động
tác theo nội dung điêu lệnh đội ngũ sưa đổi, bổ sung [8].
Lưu ý: Các bài tập phải sử dụng một cách linh hoạt và sáng tạo. Trong
mỗi tiết dạy tùy thuộc vào nội dung giảng dạy, đặc điểm, trình độ của học sinh
các lớp cụ thể khác nhau, tùy thuộc vào điều kiện thực tiễn để vận dụng các
bài tập một cách khoa học, phù hợp và đạt hiệu quả cao.
2.4. Hiệu quả của SKKN đối với hoạt động giáo dục, với bản thân đồng
nghiệp và nhà trường:
Sau khi khảo sát, thống kê chất lượng học sinh nội dung điều lênh qua 2
năm học một cách chính xác, khách quan. Chúng tôi đã tiến hành áp dụng một
số biện pháp và bài tập vào giảng dạy và tập luyện điều lệnh đội ngũ trong
chương trình GDQP - AN của toàn khối 10.
Trong từng tiết học, tùy thuộc vào nội dung của tiết học, đặc điểm, trình


TB

%

YẾU

%
8


2016 - 2017

320

60

18,8

235

73,4

25

7,8

0

0

- Kiến nghị:
Khuôn viên, bãi tập của nhà trường phục vụ cho công tác dạy và học các
tiết thực hành nói chung và điều lệnh đội ngũ nói riêng còn hạn chế; mỗi khi cả
ba lớp học cùng tiết thì việc triển khai luyện tập gặp rất nhiều khó khăn.
Việc học nội dung thực hành và điều lệnh theo tiết chung với thời khóa
biểu toàn trường khiến một số học sinh ngại vận động, chưa thực hiện đồng
phục quân sự trong học tập.
9


Tài liệu tham khảo phục vụ cho công tác dạy học đối với bộ môn còn
thiếu hoặc chưa bổ sung kịp thời theo chương trình mới, đa số sách giáo khoa
và tài liệu cũ, không còn phù hợp với thực tiễn.
Trên đây là những kinh nghiệm của tôi được đúc kết trong quá trình
giảng dạy. Kết quả cho thấy học sinh đã có những chuyển biến mạnh mẽ, tự
giác, tích cực, sáng tạo và chăm chỉ trong luyện tập, biết cách cộng tác tư duy
để đạt kết quả một cách nhanh nhất. Bên cạnh đó khuyến khích được giáo
viên trong quá trình giảng dạy nội dung điều lệnh đội ngũ.
Tuy nhiên trong phạm vi khiêm tốn của đề tài, cũng như thời gian và
khả năng bản thân có hạn, nhiều nội dung còn mang tính chủ quan nên không
thể tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong nhận được ý kiến đóng góp chân
thành của các cấp lãnh đạo, đội ngũ những người làm công tác giáo dục quốc
phòng và bạn bè đồng nghiệp để đề tài của chúng tôi ngày càng được hoàn
thiện hơn. Mục đích cuối cùng của tôi là nhằm nâng cao hơn nửa hiệu quả chất
lượng dạy và học “Điều lệnh đội ngũ” nói riêng và môn học GDQP – AN nói
chung, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mà môn học đặt ra, xứng đáng với sự quan
tâm của các cấp, các ngành cũng như toàn xã hội đối với môn học.
XÁC NHẬN CỦA THỦ
TRƯỞNG ĐƠN VỊ


GDQP – AN: Giáo dục quốc phòng – An ninh
G: giỏi
K: Khá
TB: Trung bình
Y: Yếu
XHCN: Xã hội chủ nghĩa
QPTD: Quốc phòng toàn dân
ANND: An ninh nhân dân
GV: Giáo viên
HS: Học sinh
bt’: Trung đội trưởng
at’: Tiểu đội trưởng

11