SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT BÁ THƯỚC 3

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIẢNG DẠY
BÀI “TRUYỀN THỐNG ĐÁNH GIẶC GIỮ NƯỚC CỦA DÂN
TỘC VIỆT NAM” CHO HỌC SINH KHỐI 10 Ở TRƯỜNG
THPT BÁ THƯỚC 3

Người thực hiện: Lê Văn Sâm
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị: Trường THPT Bá Thước 3
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Quốc phòng-An ninh

THANH HÓA NĂM 2016
1


MỤC LỤC
MỤC LỤC...................................................................................................................................2

A - PHẦN MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn đề tài:
Giáo dục quốc phòng - An ninh là một bộ phận của nền giáo dục quốc dân,
nhằm thống nhất nhận thức về nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, xây dựng con người
mới XHCN có sự phát triển toàn diện. Việc GDQP - AN cho học sinh là nhiệm
vụ hết sức quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân, góp phần bồi dưỡng
cho thế hệ trẻ những kiến thức cơ bản về đường lối quân sự, quốc phòng của
Đảng ta và kỹ năng quân sự để sẵn sàng tham gia lực lượng vũ trang khi cần


1. Phương pháp phân tích tổng hợp:
- Phương pháp này nhằm nghiên cứu các văn bản của Bộ, Sở GD&ĐT Thanh
Hóa cũng như kế hoạch triển khai công tác thực hiện giảng dạy môn học GDQP
- AN của Ban giám hiệu nhà trường.
- Nghiên cứu phân phối chương trình, số tiết qui định của bài giảng đó. Xây
dựng giáo án và phương pháp, tổ chức bài giảng.
2. Phương pháp quan sát:
- Tôi sử dụng phương pháp này đánh giá cơ sở vật chất, kiểm tra thực địa hiện
có để từ đó xây dựng giáo án, kế hoạch bài giảng sao cho phù hợp.
3. Phương pháp thực nghiệm:
- Nhằm mục đích đưa ra các nhân tố mới cần nghiên cứu vào thực tiễn bài giảng
sao cho thật sinh động, gây hứng thú đến cho người học. Qua thực nghiệm làm
sáng tỏ nhiệm vụ nghiên cứu.
B - PHẦN NỘI DUNG
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN:
1. Cơ sở lý luận:
1.1. Vị trí:
- Giáo dục Quốc phòng - An ninh là một bộ phận của nền quốc dân, một nội
dung cơ bản trong xây dựng nền Quốc phòng toàn dân, An ninh nhân dân, là
môn học chính khóa trong trương trình giáo dục của cấp THPT.
- Môn GDQP - AN góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh về lòng yêu nước,
yêu chủ nghĩa xã hội và niềm tự hào dân tộc của các lực lượng vũ trang nhân
dân Việt nam; có ý thức cảnh giác trước âm mưu thủ đoạn của các thế lực thù
địch; có kỹ năng quân sự, an ninh cần thiết để tham gia vào sự nghiệp xây dựng,
củng cố Quốc phòng toàn dân, An ninh nhân dân.
1.2. Mục tiêu:
- Về kiến thức: Có những hiểu biết ban đầu về nền Quốc phòng toàn dân - An
ninh nhân dân, về truyền thống chống ngoại xâm vẻ vang của dân tộc, của quân
đội, công an và nghệ thuật đánh giặc giữ nước của ông cha. Có những kiến thức

- Tăng cường GDQP - AN ra ngày 31/03/2010 số 417/CT-TTG.
- Dựa trên các văn bản chỉ đạo của Sở GD&ĐT Thanh Hóa về việc thực hiện
nhiệm vụ GDQP - AN năm học 2014 - 2015, 2015 - 2016.
II. Thực trạng:
1. Thuận lợi:
- Được sự quan tâm và chỉ đạo của Bộ giáo dục, Sở giáo dục và kế hoạch tổ
chức dạy rải môn học GDQP - AN và xác định đây là môn học chính khóa.
- Trang thiết bị, cơ sở vật chất, tài liệu, sân bãi cho môn học đáp ứng theo yêu
cầu của môn học.
- Môn học luôn đòi hỏi có sức khỏe, thể lực tốt, tính kiên trì. Đối với học
sinh nhà trường cơ bản 100% học sinh có sức khỏe tốt chính vì vậy đáp ứng khá
tốt yêu cầu của môn học.
- Bản thân tôi là giáo viên chuyên trách và thường xuyên tham gia các lớp tập
huấn chuyên môn do Bộ giáo dục đào tạo và Sở giáo dục đào tạo tổ chức hàng
năm. Chính vì vậy ít nhiều có kinh nghiệm trong công tác giảng dạy môn học
GDQP - AN.
- Đồng nghiệp trong tổ luôn hòa đồng có tinh thần tương trợ, trao đổi lẫn nhau
trong công tác chuyên môn cũng như công tác tổ chức và phương pháp giảng
dạy.
2. Khó khăn:
2. 1. Đối với giáo viên:
Cả trường chỉ có một giáo viên bộ môn GDQP - AN nên việc trao đổi kinh
nghiệm chuyên môn nghiệp vụ còn hạn chế. Giáo viên phải tự lực cánh sinh rất
nhiều trong việc nghiên cứu phương pháp, hình thức để đạt hiệu quả trong giảng
dạy. Một khó khăn nữa của giáo viên là tài liệu tham khảo, trang thiết bị đồ dùng
dạy học cũng còn hạn chế, kinh nghiệm thì còn khiêm tốn mà những bài viết,
những chuyên đề về vấn đề này còn quá ít ỏi.
2.2. Đối với học sinh:

4

không tạo hứng thú cho học sinh học tập theo tôi với những bài này nên làm thế
nào phát huy tính hoạt động tích cực của học sinh bằng cách.
Ví dụ:
Câu hỏi 1: Từ những sự kiện lịch sử sau hãy làm rõ nội dung của giai đoạn lịch
sử đó?
- Học sinh trả lời sẽ rút ra được nội dung giai đoạn này đó là “Những cuộc chiến
tranh giữ nước đầu tiên”.
Sự kiện lịch sử
- Văn hoá Đông Sơn.
- Nước Văn Lang - Vua Hùng.
- Thục Phán.
- Chống Tần - Triệu Đà.
- Mị Châu - Trọng Thuỷ.

Nội Dung
- Sự hình thành nhà nước Văn Lang - Âu
Lạc. Cuộc đấu tranh chống Ngoại xâm của
dân tộc, bài học về sự cảnh giác trước hoạ
xâm lăng, 179 TCN dân tộc ta bị phong
kiến Phương Bắc đô hộ 1000 năm (Thời kì
5


- Năm 179 TCN.

Bắc Thuộc).

Câu hỏi 2: Từ những cuộc chiến tranh giữ nước từ thế kỉ X đến cuối thế kỉ
XVIII hãy rút ra những nét đặc sắc về Nghệ thuật quân sự?
Sự kiện lịch sử

“Tôi kể người nghe chuyện Mị Châu
Trái tim lầm chỗ để lên đầu
Nỏ thần vô ý trao tay giặc
Nên nỗi cơ đồ đắm biển sâu”
Tố Hữu.
- Khi nói về cuộc chiến chống quân Tống có thể dẫn chứng về bài thơ “Thần”
của Lý Thường Kiệt:

6


- Khi giảng về hai cuộc kháng chiến chống Thực dân Pháp và Đế quốc
Mỹ với những chiến thắng vang dội như Điện Biên Phủ, đai thắng Mùa
xuân 1975, sự chiến đấu hi sinh anh dũng của quân và dân ta, tôi trích
dẫn một số câu của nhà thơ Tó Hữu:
Hoan hô chiến sĩ Điện Biên
Chiến sĩ anh hùng
Đầu nung lửa sắt
Năm mươi sáu ngày đêm khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt
Máu trộn bùn non
Gan không núng
Trí không mòn!..."
(Trích - Hoan Hô chiến sĩ Điện Biên)
- Khi giảng về “Truyền thống cả nước chung sức đánh giặc, toàn dân đánh giặc,
đánh giặc toàn diện”, để học sinh hiểu rõ hơn về truyền thống này tôi dẫn chứng
bằng các gương anh hùng của dân tộc: hai Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Quốc Tuấn,
Nguyễn Huệ, La Văn Cầu, Phan Đình Giót, Nguyễn Viết Xuân... Trích dẫn
những câu nói, quan niệm nổi tiếng của các anh hùng: “Bao giờ người Tây nhổ
hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây” của Nguyễn Trung Trực;
“Cuộc đời đẹp nhất là trên trận tuyến chống quân thù” của Lê Mã Lương....


8


Chúng ta biết một phần không thể thiếu khi giảng dạy các bài học về truyền
thống và lịch sử đó là việc ghi nhớ và hiểu về các sự kiện lịch sử vốn rất phong
phú với một dân tộc có hàng ngàn năm lịch sử như dân tộc Việt Nam.
Có rất nhiều cách khác nhau như đọc sách báo, xem phim... nhưng để có thể
phát huy được tính tự giác tham gia của tất cả các học sinh thì nên có những
buổi chiếu phim tập thể tại trường. Theo tôi đó là một biện pháp trực quan nhất
tác động đến nhận thức của học sinh vì theo triết học Mác - Lênin đã khẳng định
“Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng là con đường biện chứng của sự
nhận thức hiện thực khách quan”.
Thực tế cho thấy dù người giáo viên có mô tả sự kiện lịch sử hấp dẫn đến đâu
chăng nữa thì nhận thức của người học chỉ dừng lại ở mức hình dung sự kiện đó
mà thôi chứ không thể có những biểu tượng về nó. Nhưng nếu như học sinh
được xem trực tiếp nội dung của sự kiện đó thì hình ảnh đó sẽ khắc sâu trong
học sinh.
Ví Dụ: Khi giảng về Chiến dịch Điện Biên Phủ giáo viên kết hợp với
chiếu phim về chiến dịch các đợt quân ta tấn công, câu chuyện về các tấm gương
anh hùng như Tô Vĩnh Diện, Phan Đình Giót.....chắc chắn sẽ thu hút được sự
quan tâm rất lớn của học sinh.
6. Hướng dẫn học sinh viết chuyên đề:
Trong chương trình môn học Giáo dục quốc phòng - An ninh nội dung rất đa
dạng:
- Liên quan đến Địa lý có bài: Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia,
thường thức phòng tránh một số loại bom đạn và thiên tai.
- Liên quan đến Giáo Dục Công Dân có bài: Tác hại của Ma túy và trách nhiệm
của học sinh trong phòng chống ma túy.
- Liên quan đến Sinh học có bài: Cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và

các năng lực (tự học, sáng tạo, hợp tác).
Từ những việc nắm vững công nghệ thông tin, kiến thức, giáo viên hướng dẫn
học sinh tự tìm tòi học hỏi và nghiên cứu chuyên đề của môn học, học sinh sẽ
thấm nhuần bài học hơn bởi nguồn thông tin mà học sinh tìm tòi từ các trang
web, báo chí và các mạng lưới thông tin khác … góp phần tạo cho nội dung
chuyên đề càng phong phú hơn, thực tế hơn và sinh động hơn… từ những cuốn
chuyên đề học sinh tự làm, tự tìm tòi sáng tạo và dưới sự hướng dẫn của giáo
viên bộ môn nhưng không đi quá xa nội dung của bài học… trong các chuyên đề
mỗi em đều thể hiện, bày tỏ những ưu tư, cảm xúc, và những ý kiến chân thành
được rút ra từ việc nhận thức sâu sắc trong quá trình viết chuyên đề.
7. Tham quan thực tế
Hình thức tham quan thực tế là một phương pháp giáo dục trực quan giúp cung
cấp cho học sinh những bằng chứng “Sống”.Việc này được triển khai cho những
trường gần các di tích lịch sử, các đơn vị quân đội, các bảo tàng....
Vì vậy Nhà trường đã tổ chức cho học sinh tham quan và tham gia hội trại “Về
nguồn” do Huyện đoàn tổ chức tại đây. Qua buổi tham quan học sinh tỏ ra rất
thích thú, hào hứng và quan trọng hơn đã giúp học sinh hiểu rõ về lịch sử, truyền
thống của địa phương.
Tôi nghĩ đây là một biện pháp khá hay vì qua đó học sinh sẽ biết được rõ hơn
về lịch sử của địa phương về quá trình đấu tranh giữ nước của cha ông ta.
Tuy nhiên để làm tốt việc này cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà
trường và chính quyền địa phương.
8. Tiếp tục đổi mới nội dung, chương trình, giáo trình môn GDQP - AN và
tăng cường đầu tư cho cơ sở vật chất - kỹ thuật, các trang thiết bị, phương
tiện hỗ trợ công tác dạy và học môn giáo dục quốc phòng.
Bên cạnh những mặt tích cực của giáo trình, thì nội dung chương trình, giáo
trình môn giáo dục quốc phòng an ninh nói riêng, cũng như của tất cả các bộ
môn khác nói chung có phần thiên về các kiến thức khoa học xã hội và nhân
văn, nhiều khi nặng về quan điểm chính trị, đôi chỗ còn hạn chế về hàm lượng
khoa học. Chính vì vậy, môn Giáo dục quốc phòng - An ninh còn chưa có sức

với những nội dung thực hành, tác phong học tập nghiêm túc thể hiện rõ vai trò
trách nhiệm với môn học.
Trong các bài học lí thuyết học sinh cảm thấy hứng thú học tập đặc biệt
khi được nghe giáo viên kể các câu chuyện về các tấm gương anh hùng của dân
tộc như Hai Bà Trưng, Lê Lợi..... các cách đánh giặc của cha ông ta điều đó tạo
cho các em có sự hứng thú nhất. Đặc biệt khi được giao bài tập về nhà hầu hết
các em đã tìm tòi tài liệu nghiên cứu để hoàn thành các bài tập do giáo viên đặt
ra ví dụ như về tác hại của Ma tuý, chủ quyền biển đảo Việt Nam, các mẩu
chuyện về các nhân vật lịch sử...
Với những kết quả bước đầu đạt được như vậy là rất tích cực tạo tiền đề
cho những bước phát triển về sau.
Sau nhiều năm áp dụng phương pháp này, tôi thấy có sự phân hóa học sinh như
sau: học sinh giỏi, khá nắm vững, vận dụng tốt kiến thức, kỹ năng, học bài, làm
bài rất tốt; Học sinh trung bình nắm được kiến thức cơ bản, học bài, làm bài
tương đối tốt; Một số học sinh chưa chăm chỉ, chưa chú ý, lười suy nghĩ kết quả
học tập chưa cao.
Kết quả xếp loại học lực môn Quốc phòng-An ninh các năm gần đây ( chỉ
tính riêng học sinh khối 10) như sau:

11


TT
1
2
3

Năm học
20132014
20142015

Yếu
SL %

Kém
SL %

58%

45

31%

0

0

0

0

64

27

19%

0

0


sinh tránh sự nhàm chán, khô cứng của bộ môn.
Cần tích cực áp dụng CNTT và sử dụng các loại tranh ảnh, các đoạn phim tư
liệu vào trong quá trình giảng dạy, nhằm thu hút sự chú ý, tạo ra hứng thú học
tập của học sinh giúp các em hiểu bài nhanh hơn. Đặc biệt Giáo viên cần tạo ra
một không gian vui nhộn trong các tiết học sẽ thu hút được tất cả các em tham
gia, các em sẽ có hứng thú học hơn và góp phần nâng cao chất lượng dạy học.
Dạy học nói chung và dạy học GDQP - AN nói riêng yêu cầu người giáo viên
phải biết linh hoạt sử dụng các phương pháp trong tiết dạy thì mới giúp cho học
sinh khắc sâu kiến thức một cách chủ động. Do đó yêu cầu người giáo viên phải
có nghệ thuật sư phạm và nắm được những nội dung cơ bản. Trong quá trình
giảng dạy, sưu tầm bổ sung tư liệu phục vụ cho việc dạy, tiếp tục học hỏi kinh
nghiệm và tìm cách truyền đạt để có được sự vững chắc trong kiến thức, nhằm
lôi cuốn học sinh. Ngoài ra, hình thành cho học sinh tính độc lập, sáng tạo và
năng động để tiếp thu và lĩnh hội kiến thức trong quá trình học.
C - KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
I. KẾT LUẬN:
Tóm lại để nâng cao chất lượng môn học GDQP - AN cần phải thực hiện
đồng bộ nhiều vấn đề như xây dựng đội ngũ giáo viên đủ về số lượng đảm bảo
về chất lượng, nghiệp vụ được coi là trọng tâm cơ bản. Nghiên cứu về thực trạng
và giải pháp nâng cao chất lượng môn học GDQP - AN là một vấn đề lớn, khó
12


khăn và phức tạp, đòi hỏi nhiều công sức và trí tuệ tập thể. Đây không chỉ là yêu
cầu với tất cả các trường THPT trên địa bàn tỉnh mà còn là của tất cả các trường
trên địa bàn cả nước. Vì vậy cần có sự phối hợp của nhiều ban nghành, cơ quan.
Trong khuôn khổ hạn hẹp của bài viết này, những vấn đề mà tôi đưa ra mới chỉ
là những nghiên cứu bước đầu với hi vọng sẽ nhận được sự đóng góp của quý
thầy cô giáo trong nhà trường cùng các nhà quản lí và những giáo viên trực tiếp
làm công tác GDQP - AN, nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng dạy và học môn

13


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Giáo trình GDQP tập 1, NXB Giáo dục, 2004
2. Tài liệu tập huấn giáo viên GDQP-AN năm 2011, Vụ GDQP Bộ GDĐT.
3. Sách giáo khoa GDQPAN lớp 11, NXBGD, 2011.
4. Chương trình GDQP - AN cấp trung học phổ thông, Bộ GDĐT năm 2007.

14