MỤC LỤC
MỞ ĐẦU....................................................................................................2
1. KHÁI NIỆM QUẢN LÝ NHÂN LỰC TRONG THƯ VIỆN............................2
Về yếu tố tâm lý....................................................................................8
3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC THÔNG TIN THƯ
VIỆN TẠI TRƯỜNG CHÍNH TRỊ THANH HÓA...........................................8
3.1. Yêu cầu đối với người cán bộ quản lý thư viện.....................................8
3.2. Hoàn thiÖn cơ cấu nguån nh©n lùc ë th viÖn Trường Chính trị
Thanh Hóa:....................................................................................................11
3.3. Đào tạo và phát triển cán bộ thông tin thư viện..................................12
3.4. Nâng cao trình độ cho cán bộ quản lý TV............................................13
KẾT LUẬN................................................................................................15
1
MỞ ĐẦU
Thế giới đang diễn ra quá trình hội nhập và tiến vào “xã hội thông tin
toàn cầu”. Trong bối cảnh bùng nổ thông tin, con người có những trạng thái
đối nghịch: đói thông tin khi thiếu những TT để cho công việc, bội thực TT
khi không biết chọn những TT gì trong cả dòng thác TT khổng lồ. Xu hướng
tiếp cận với các nguồn TT tài liệu và đảm bảo TT cho NDT trong xã hội đặt ra
yêu cầu tổ chức các thư viện và cơ quan TT có hiệu quả. Cơ quan TTTV là
một thiết chế xã hội quan trọng có nhiệm vụ tạo lập ra được một hệ thống
NLTT tới ngưỡng cần thiết trong từng cấp tổ chức nói riêng và toàn xã hội nói
chung. Việc hướng tới sự định hình một xã hội thông tin ở từng nước cũng đặt
ra yêu cầu đối với việc khai thác và sử dụng thông tin như một nguồn lực cơ
bản và quan trọng để phát triển quốc gia và điều này có nghĩa cần thiết phải
xây dựng các cơ quan TTTV hoạt động có hiệu quả. Kinh nghiệm cho thấy,
cơ quan TTTV để hoạt động có hiệu quá thì điều cốt tử phải xây dựng được
Là tổng số những người trong độ tuổi lao động và thời gian làm việc có
thể huy động của họ. Việc quy định cụ thể độ tuổi lao động của mỗi nước (kể
cả cận dưới và cận trên) rất khác nhau tuỳ theo yêu cầu của lao động xã hội
trong từng giai đoạn.
Về chất lượng :
Nguồn nhân lực là khả năng lao động trình độ chuyên môn, sức khoẻ và
các phẩm chất khác của người cán bộ về chất lượng: Nguồn nhân lực là khả
n¨ng lao động, trình độ chuyên hư tính năng động, thông minh, sáng tạo, sự
cần cù, chăm chỉ…; được xem xét trên các mặt trí lực và thể lực, là mức độ
đáp ứng, phù hợp về chất lượng nguồn lực mà cơ quan Thông tin - Thư viện
yêu cầu. Thể lực phụ thuộc vào tình trạng sức khoẻ, mức sống, thu nhập, chế
độ ăn uống, chế độ làm việc, nghỉ ngơi, chế độ chăm sóc y tế, thời gian công
tác, tuổi tác, giới tính v.v. Trí lực được thể hiện bởi tài năng, năng khiếu, sự
đào tạo, quan điểm, nhân cách, lòng tin, sự cống hiến v.v. Trí lực của con
người được thể hiện thông qua sự lao động, sáng tạo, tư duy của mỗi con
người và là kho tàng đầy tiềm năng và bí ẩn chứa đựng trong mỗi con người.
Trí lực của con người chỉ được khai thác tối đa khi con người đó được đào
tạo, giáo dục, quản lý một cách bài bản và khoa học trong một môi trường
.Trong công tác quản lý thì quản lý nguồn nhân lực là khó khăn nhất đồng
thời cũng là công việc rất quan trọng. Dù bất cứ ở xã hội nào, thời đại nào đi
nữa, dù ở thư viện truyền thống hay hiện đại thì nguồn nhân lực vẫn là quan
3
trọng hàng đầu. Thực chất của hoạt động quản lý nguồn nhân lực Thông tin Thư viện là hoạt động quản lý con người trong phạm vi nội bộ của một Thư
viện, là sự đối xử của tổ chức đối với người cán bộ. Nói cách khác, quản lý
nguồn nhân lực chịu trách nhiệm về việc đưa con người vào thư viện, giúp họ
thực hiện công việc, thù lao cho sức lao động của họ và giải quyết các vấn đề
phát sinh. Vì vậy, hoạt động quản lý Nguồn nhân lực thông tin thư viện có
việc thể hiện ở việc một người nào đó sẵn lòng làm việc chăm chỉ và nỗ lực
làm việc vượt mức trung bình”. Khi mỗi cá nhân đạt được những mục tiêu
này thì chắc chắn, cán bộ quản lý sẽ đạt được mục tiêu của mình trong hoạt
động quản lý nguån nh©n lùc. Để đạt được mục đích cuối cùng, các cán bộ
quản lý nguån nh©n lùc phải đặt ra mục tiêu là đạt được sự hòa hợp tối đa có
thể giữa nhu cầu và nguån nh©n lùc, sử dụngnguån nh©n lùc thật hiệu quả
nhằm tăng năng suất lao động và nâng cao tính hiệu quả của Thư viện. Xã hội
ngày càng phát triển, đòi hỏi người cán bộ nguån nh©n lùc cần đáp ứng nhu
cầu ngày càng cao của cán bộ, tạo kiện cho cán bộ phát huy được tối đa các
năng lực cá nhân, được kích thích, động viên nhiều nhất tại nơi làm việc và
trung thành, tận tâm với cơ quan Thông tin - Thư viện.
2.THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC Ở TRƯỜNG CHÍNH
TRỊ TỈNH THANH HÓA
2.1. Khái quát về thư viện Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa
Thư viện được thành lập từ năm 1949, có chức năng xây dựng phát
triển và quản lý nguồn lực thông tin phục vụ cho công tác đào tạo, nghiên cứu
khoa học của cán bộ sinh viên trong toàn trường.
Trải qua 66 năm hoạt động Thư viện không ngừng phát triển hoà cùng
sự đi lên của nhà trường. Từ nguồn tài liệu ban đầu là kho sách nhỏ, cơ sở vật
chất còn nghèo nàn lạc hậu, đội ngũ cán bộ Thư viện có 2 người, tôt nghiệp
trung cấp nhưng ở các chuyên nghành khác song thư viện vẫn duy trì hoạt
động của mình.
Ngµy nay, th viện Trường với diện tích sử dụng 350 m2, có vốn tư liệu
7000 đầu sách và 10.000 cuốn sách. Hiện tại, thư viện có hệ thống phòng đọc
đủ tiêu chuẩn, đủ chỗ cho sinh viên, cán bộ đến đọc sách đáp ứng nhu cầu học
tập nghiên cứu của độc giả. Ngoài những sách báo phục vụ cho các chuyên
ngành đào tạo của nhà trường, thư viện còn có sách báo tài liệu rèn luyện kỹ
năng và tài liệu phục vụ cho nhu cầu giải trí của độc giả. Công tác bổ sung
sách được thực hiện xuyên suốt năm học nên tài liệu mới được cập nhật tương
đối tốt.
thông tin khác tại các phòng đọc, phòng mượn, mượn giữa các thư viện, sao
chụp tài liệu. Phòng đọc bao gồm 03 phòng đọc đó là
Phòng đọc tổng hợp
Phòng đọc tra cứu
Phòng đọc báo tạp chí
6
2. Tổ nghiệp vụ Thư viện : Bao gồm bộ phận bổ sung, phân loại và xử
lý nghiệp vụ. Là bộ phận sưu tầm, nghiên cứu và lựa chọn các loại hình tài
liệu có giá trị khoa học, thực tiễn, nghệ thuật cao, nội dung tư tuởng tốt. Tiếp
đó xử lý về nội dung và hình thức của tài liệu, giúp người dùng tin nắm bắt
được thông tin về mọi mặt của tài liệu; nội dung, công dụng, hình thức để tiến
hành lựa chọn hợp với yêu cầu của người dùng tin.
3. Phòng mượn sách giáo khoa giáo trình: Phục vụ cho mượn sách giáo khoa
giáo trình và cung cấp toàn bộ sách cho sinh viên đi thực tập của các môn học
Căn cứ theo múc độ phục vụ bạn đọc tại thư viện.
Trong những năm gần đây, số lượng cán bộ có trình độ cao về chuyên
nghành thư viện và một số nghành khoa học khác của thư viện cũng cải thiện
đáng kể. Tuy nhiên, số cán bộ được đào tạo lâu năm , đến nay cũng có mặt
hạn chế nhất định: kiến thức lạc hậu, không tiếp nhận, lĩnh hội được kiến thức
mới, đặc biệt chưa thích ứng được với những đòi hỏi đặt ra của thời kỳ công
nghệ kỹ thuật điện tử cung như xu thế hội nhập trong giai đoạn hiện nay.
Lớp cán bộ trẻ tuy được đào tạo chính quy từ các cơ sở đào tạo thông tin thư
viện trong nước nhưng khi thực hiện vào những công việc cụ thể, chưa phát huy
được sức mạnh của mình. Một mặt họ chưa đủ kinh nghiệm thực tế, mặt khác
những kiến thức họ thu nhận được trong quá trình đào tạo lại áp dụng chưa có hiệu
quả trong thực tiễn công việc. Đặc biệt những kiến thức về ngoại ngữ tin học đang
là một hạn chế chung của đội ngũ cán bộ thông tin thư viện trường Chính trị tỉnh, vì
lượng cán bộ trẻ mới được nhận về là những người sẽ đảm trách chính trong công
việc này. ưu điểm của họ là có kiến thức về tin học, ngoại ngữ được đào tạo về
chuyên môn, nghiệp vụ và tiếp thu nhanh những kiến thức khoa học công nghệ
mới.
3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC THÔNG TIN
THƯ VIỆN TẠI TRƯỜNG CHÍNH TRỊ THANH HÓA
Mặc dù có những lý do khác nhau, nhưng trong việc phục vụ nhiệm vụ
giáo dục đào tạo và nghiên cứu khoa học của trường Chính trị, lực lượng cán
bộ thông tin thư viện đã có những đóng góp nhất định. Về cơ bản đội ngũ này
vẫn luôn nhiệt tình, có lòng yêu nghề và có trách nhiệm trong công việc, vì
vậy đã đáp ứng được đáng kể nhu cầu thông tin của người dùng tin.
3.1. Yêu cầu đối với người cán bộ quản lý thư viện
Để quản lý nguồn nhân lực thông tin thư viện ở trường Chính trị có
hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng công việc trước hết người quản lý lãnh
đạo thư viện: “phải là người có đủ năng lực chuyên môn về quản lý, có năng
8
lực tổ chức thực tiễn và có nghệ thuật trong quản lý lĩnh vực thông tin thư
viện, sao cho đáp ứng yêu cầu quản lý một cách hiệu quả, cao nhất về mặt
kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội, tâm lý phù hợp với kinh tế thị trường hiện
nay”.
Cán bộ quản lý phải có kiến thức, hiểu và nắm bắt được luật pháp, đặc
biệt là những ngành luật có liên quan đến chuyên môn ngành nghề của mình
quản lý. Ở mỗi vị trí khác nhau, đòi hỏi các cán bộ quản lý phải hiểu kiến
thức về luật pháp ở vị trí đó, để trong quá trình làm việc không vi phạm pháp
luật.
Người cán bộ quản lý phải là người am hiểu chuyên môn, có tư duy
khoa học, đủ tri thức quản lý ngành nghề chuyên môn của mình. Nhìn nhận
hoàn thành nhiệm vụ, biết kết hợp nhiệm vụ trước mắt và lâu dài, là người
dám làm và dám chịu trách nhiệm, sẵn sàng chuyển giao và chia sẻ sự hiểu
biết với mọi người. Cán bộ quản lý phải luôn biết tự đặt mình vào địa vị,
trường hợp, hoàn cảnh của nhân viên, biết hy sinh lợi ích cá nhân của mình vì
lợi ích của tập thể. Đặc biệt, khi đưa ra các quyết định phải phù hợp với thực
tế của cơ quan cũng như hợp với lòng người, khi ra các quết định yêu cầu
phải nhanh chóng, kịp thời, chính xác.
Tác phong thể hiện thông qua các phương pháp và nghệ thuật ứng xử
để thực hiện nhiệm vụ. Tùy thuộc vào phẩm chất đạo đức, tài năng cá nhân và
môi trường cụ thể, mỗi người có tác phong riêng. Nhưng muốn quản lý và
động viên được người khác thì phải có tác phong khoa học, nói đi đôi với làm,
tác phong quần chúng, đòi hỏi người cán bộ phải xuất phát từ quần chúng, vì
quyền lợi quần chúng. Muốn vậy, người cán bộ quản lý phải biết lắng nghe,
thuyết phục và tin yêu quần chúng.
Có thể nhận thấy, đạo đức, tác phong là chuẩn mực quan trọng đối với
cán bộ quản lý trong thực tiễn, đồng thời cũng là tiêu chí cơ bản để đánh giá
cán bộ. Phẩm chất và đạo đức tác phong là yêu cầu không thể thiếu của người
cán bộ quản lý nguồn nhân lực Thông tin – Thư viện. Đặc biệt là trong giai
đoạn hiện nay, khi các ngành nghề trong xã hội đang phát triển, nền kinh tế thị
trường cuốn hút con người làm ăn kinh tế, quên dần đi những chuẩn mực đạo
đức trong cuộc sống. Người cán bộ qu¶n lý phải biết làm thế nào để đội ngũ
c¸n bé tin yêu để mọi người cùng đoàn kết, phát huy khả năng đưa cơ quan
thông tin thư viện phát triển nhanh, mạnh và bền vững.
10
3.2. Hoàn thiÖn cơ cấu nguån nh©n lùc ë th viÖn Trường Chính trị
Thanh Hóa:
Mặc dù có những lý do khác nhau, nhưng trong việc phục vụ nhiệm vụ
- Ở phòng mượn giáo trình thì học viên chỉ tập trung mượn nhiều sách và
thời gian đầu kỳ học, vì thế Thư viện cần nhanh chóng giải quyết cho các em
có sách vào đầu kỳ học, có thể xin ý kiến của nhà trường làm thêm việc vào
các buổi tối, tăng thêm người ở phòng mượn giáo trình vào các đầu học kỳ.
- Bố trí cán bộ theo đúng với năng lực và sở trường của họ để phát huy
khả năng của mình phục vụ của mình . Bố trí theo trình độ, năng lực cán bộ :
là phân công theo năng lực, trình độ, sở trường của mỗi cán bộ ví dụ: Những
cán bộ có trình độ ngoại giao tốt, ăn nói nhẹ nhành, dễ hiểu, tính cách linh
hoạt, mềm dẻo sẽ phân công vào các bộ phận dịch vụ thông tin.v.v.
- Bố trí theo giới tính: Những bộ phận thường có những công việc cần
nhiều đến sức khỏe đuợc phân nhiều nam giới và ngược lại.
- Bố trí nhân lực theo hoàn cảnh địa lý, sức khỏe, gia đình: Cán bộ ở xa
cơ quan, những cán bộ có hoàn cảnh gia đình đặc biệt (hay ốm đau, con nhỏ),
phải xắp xếp công việc để mọi người có thể tương trợ lẫn nhau.
- Trong mỗi bộ phận, nên phân công cụ thể công việc của từng người,
tránh việc đùn đẩy nhau trong công việc dẫn đến công việc kém hiệu quả.
- Chuyên môn hóa cho từng bộ phận và từng cán bộ, tạo tâm lý ổn định
của mỗi cán bộ trong công việc.
- Nên giao quyền đi đôi với trách nhiệm cho những cán bộ quản lý ở mỗi bộ
phận, kèm theo một số đặc lợi để họ phấn đấu trong công việc mà họ được
giao.
- Nên tạo động lực cho các cán bộ trẻ, khuyến khích họ say mê và sáng
tạo trong công việc để họ phát huy hết tiềm năng phục vụ cho công việc của
đơn vị.
Cán bộ quản lý phải hiểu được tính cách, hoàn cảnh, tâm lý của từng cán
bộ, hiểu họ và làm cho họ nhận thấy trách nhiệm của mình với vị trí, công
việc của họ và trách nhiệm của họ với cơ quan để sử dụng được tối đa khả
năng của người cán bộ đối với công việc chung.
nắm bắt được luật pháp, pháp lệnh Thư viện, các quy định, pháp quy của Bộ
Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Vụ Thư viện, Bộ Giáo dục Đào tạo, các quy
định của Trường đối với việc phát triển Thư viện, công tác quản lý hành chính
nhà nước, các Văn kiện của Đảng, Chính phủ về công tác quản lý, nắm vững
đường lối chủ chương của Đảng và Nhà nước trong thời kỳ đổi mới, nhất là
những điều luật có liên quan để dùng cho chuyên môn ngành nghề của mình
sao cho trong quá trình làm việc không vi phạm pháp luật. Tùy theo vị trí mà
các bộ quản lý phải là người am hiểu luật pháp nhất định. Người cán bộ quản
13
lý phải tự thực hành, xây dựng, phân tích và xử lý các tình huống điển hình
trong quản lý.
Ngoài những kiến thức mà người cán bộ quản lý tự mình nâng cao trình độ,
người cán bộ quản lý cũng cần được đào tạo những khóa học cơ bản sau:
- Người cán bộ quản lý phải thường xuyên được học tập, nâng cao trình
độ chính trị, tư tưởng, được cập nhật đường lối, chính sách của Đảng và Nhà
nước trong từng giai đoạn.
- Cán bộ quản lý phải được học những khóa học ngắn hạn để nắm bắt
được luật pháp, nhất là những điều luật có liên quan để dùng cho chuyên môn,
ngành nghề của mình như luật xuất bản, luật bản quyền tác giả.v.v.
- Thường xuyên được cử đi dự hội thảo, hội nghị để cập nhật các kiến
thức mới trong lĩnh vực chuyên môn.
- Được tham dự các lớp nâng cao năng lực quản lý và điều hành thư
viện hiện đại ở trong và ngoài nước với thời gian từ 6 tháng đến 1 năm.
- Nâng cao khả năng kiểm tra, đánh giá kết quả công việc ở mọi quá
trình. Biết được ưu, nhược điểm, từ đó tìm cách khắc phục, áp dụng công
nghệ mới vào công tác quản lý.
- Mở các lớp học hoặc gửi các cán bộ quản lý đi học các lớp học về quản lý
lễ, tết cho những cán bộ hưu trí, đóng góp nhiều công sức cho sự nghiệp phát
triển th viÖn.
KẾT LUẬN
Trong những năm qua, Thư viện Trường Chính trị tỉnh Thạnh Hóa đã
được Ban giám hiệu Nhà trường quan tâm đến công tác phát triển nguồn nhân
lực thông tin nhưng vẫn còn rất nhiều hạn chế, khiếm khuyết. Nhà trường cần
quan tâm nhiều hơn và coi việc phát triển nguồn nhân lực thông tin là một
trong những nhiệm vụ trọng tâm, hàng đầu. Xét cho cùng, Thư viện có phát
triển được hay không, vị thế của Thư viện như thế nào ...phụ thuộc phần lớn
vào chất lượng nguồn nhân lực của Thư viện.
15