Thực trạng bài làm văn và những giải pháp nhằm nâng
cao chất lợng bài văn cho học sinh lớp 8
PHầN I. Lí LịCH.
Họ và tên tác giả: Lu Thị Toan
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trờng THCS Tam Đa
Tên đề tài: Thực trạng bài làm văn và những giải pháp
nhằm nâng cao chất lợng bài văn cho học sinh lớp 8.
PHầN II. NộI DUNG
A. Đặt vấn đề.
Hiện nay học sinh có xu hớng xem nhẹ học những môn xã
hội nói chung môn Ngữ văn nói riêng. Cũng chính vì thế mà
chất lợng học văn có chiều hớng giảm sút. Học sinh không say
mê yêu thích môn học. Mà say mê vào những môn mang xu hớng thời cuộc nh tiếng anh, điện tử , tin học ... có vẻ nh không
còn hứng thú với những vần thơ lục bát truyền thống, những
vâu tục ngữ ca dao dễ thuộc dễ hiểu đi sâu vào lòng ngời.
Chính vì thế lại càng đòi hỏi ngời giáo viên đặc biệt là giáo
viên Ngữ văn phải tạo đợc giờ học thu hút học sinh, làm cho học
sinh mong chờ đến giờ học, điều này không phải dễ nhất là
trong thời kỳ hiện nay nền kinh tế thị trờng đã chi phối khá
nhiều đến đời sống của ngời giáo viên . Đòi hỏi ngời giáo viên
phải có tâm huyết với nghề nghiệp. Tìm ra đợc những thuận
lợi -khó khăn trong giờ học để kịp thời uốn nắn và sửa sai cho
học sinh. Bằng khả năng của mình để đẩy cao chất lợng bài
làm văn cho học sinh. Cũng chính vì những thực trạng hiện
nay của học sinh lớp 8 trờng THCS Tam Đa nên tôi mạnh dạn đa
ra Thực trạng bài làm văn và những giải pháp của bản thân
nhằm nâng cao chất lợng cho bài văn. Đó là nội dung đề tài
Lu Thị Toan
Đa


sinh muốn tham khảo không có nên rất khó khăn học sinh khó
hình dung đợc đoạn trích tác phẩm.
- Học sinh hiện nay có xu thế xem nhẹ các môn xã hội trong
đó có môn ngữ văn dẫn đến chất lợng học tập không cao.
1. Đối tợng- phơng pháp nghiên cứu.
Lu Thị Toan
Đa

2

Trờng THCS Tam


Thực trạng bài làm văn và những giải pháp nhằm nâng
cao chất lợng bài văn cho học sinh lớp 8
- Học sinh lớp 8B Trờng THCS Tam Đa.
- Phơng pháp nghiên cứu tài liệu, dự giờ đồng nghiệp, kiểm
tra, đối chiếu, so sánh kết quả của học sinh.
2. Đề tài đa ra giải pháp mới.
Phơng pháp chủ đạo của môn Ngữ văn là tích hợp ba
phân môn: Văn, Tiếng việt và Tập làm văn nên:
+ Ngời thầy phải rèn luyện cho mình có đợc những kỷ
năng, kỷ xảo cần thiết cho hoạt động nông nghiệp: Các kỹ
năng thiết kế, kỹ năng tổ chức, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng
nhận thức kỹ năng dạy học, kỹ năng dạy học, kỹ năng nghiên
cứu khoa học, hoạt động xã hội ...
+

Ngời giáo viên cần khéo léo tế nhị, không nóng vội


vn l ch yu l dy cho hc sinh din t ci gỡ mỡnh suy ngh, mỡnh cn by t
mt cỏch trung thnh, sỏng t chớnh xỏc, lm ni bt iu mỡnh mun núi . . .
( Dy vn l mt quỏ trỡnh rốn luyn ton din, Nghiờn cu giỏo dc, s 28,
11/1973).
2. Cơ sở thực tiễn.
Qua thực tế giảng dạy và học tập, nghiên cứu, tôi nhận
thức dạy học văn đòi hỏi chúng ta phải nghiên cứu tìm hiểu,
tiếp thu nó bằng cả trí óc lẫn tâm hồn. có khi cảm thụ đợc nhng lại trình bày sự hiểu biết của mình không đạt yêu cầu. một
bài tập làm văn đòi hỏi kết quả của sự tổng hợp các kiến thức
về lí thuyết làm văn, kiến thức văn hoá, kiến thức xã hội, kĩ
năng diễn đạt. Để biến những kiến thức đó của mình thì
học sinh đó phải có một thời gian miệt mài rèn luyện, đặc
biệt phải ham thích học văn. Thế nhng kết quả hiện nay cho
thấy chất lợng bài làm văn của học sinh cha cao. Qua theo dõi
các bài viết của học sinh kết quả cha nh mong muốn. Thực tế
nh sau:
Bài viết số 1:
Đề bài: Kể lại kỉ niệm ngày đầu tiên đi học.
Yêu cầu: - xác định ngôi kể thứ 1 - thứ3.
- Xác định trình tự kể:
+ Theo thời gian - không gian.
+ Theo diễn biến sự việc.
Lu Thị Toan
Đa

4

Trờng THCS Tam




%

bình
SL
%

1

2.3

5

11.

30

69.7 7

6
- Sau khi thu bài tôi đã chấm bài sữa lỗi cho học sinh

-

16.4
và tìm

ra nguyên nhân tại sao bài làm của học sinh lại cha cao nh vậy:
Đó là do thời gian trên lớp có hạn, kiến thức học sinh lĩnh hội
cha đầy đủ cha sát từng đối tợng học sinh. cha phân loại đợc

Lớp

sĩ

Loại giỏi

Loại khá

Trung

Yếu - kém

số

bình
SL
%
SL
%
SL
%
SL
%
43
4
9.3
4
9.3 23
53.5 12
27.9


Thực trạng bài làm văn và những giải pháp nhằm nâng
cao chất lợng bài văn cho học sinh lớp 8
Lỗi về chính tả:
- Học sinh cấp THCS không còn những tiết luyện viết, chữ viết
xấu sai lỗi chính tả nh: viết hoa tuỳ tiện, lẫn lộn các từ gần
âm, câu sai ngữ pháp, sử dụng dấu câu không hợp lí.
- Thiếu cấu trúc văn bản và tính liên kết câu.
C. NộI DUNG: GIảI QUYếT VấN Đề
1. Mục tiêu.
- Theo phân phối chơng trình hiện nay, môn Ngữ văn 8 mỗi

tuần gồm 4 tiết, mà hầu nh tiết nào cũng có những kiến thứckhía niệm mới. Nên đòi hỏi cả giáo viên và học sinh phải đầu t
nhiều thời gian hơn để nghiên cứu bài học từ đó giúp các em
chú ý đến chủ đề và kiến thức trọng tâm của bài học.
- Về sự phân bố tiết trong tuần có khi một buổi các em phải
học hai tiết ngữ văn liên tiếp, phải tìm hiểu nhiều kiến thứckhái niệm mới. Điều này gây tâm lí quá tảI cho một số học
sinh, gây ảnh hởng nhiều đến tiết học sau.
- Về phía học sinh: Bên cạnh một số em học hành nghiêm túc,
có không ít học sinh chỉ học qua loa, không khắc sâu đợc
khái niệm nào vào trong trí nhớ, không tập đọc, tập viết thờng
xuyên, không thuộc khái niệm. Đến khi giáo viên yêu cầu các em
sẽ không nắm đợc kiến thức, yêu cầu của câu hỏi nên không
trả lời đợc.
- Về phía giáo viên: Cũng rất khó khăc trong việc kiểm tra
hoặc hớng dẫn các em tự học ở nhà. Bởi các em chỉ học và làm
mang tính chất chong đối: chép sách tham khỏa triền miên
không biết đúng, sai; chép thật nhiều chữ để mang ra chống
chế là mình đã làm bài ở nhà rồi.
Lu Thị Toan

nghiệp.
- Ngời giáo viên có lí tởng nghề nghiệp trong sáng, luôn luôn
say xa học tập, rèn luyện để không ngừng nâng cao kiến thức,
đặc điểm nghề nghiệp, có năng lực và trình độ tổ chức
thành công các quá trình dạy học và giáo dục.
Lu Thị Toan
Đa

8

Trờng THCS Tam


Thực trạng bài làm văn và những giải pháp nhằm nâng
cao chất lợng bài văn cho học sinh lớp 8
- Ngời giáo viên ngữ văn luôn tiếp xúc hoạt động với thế hệ trẻ.
muốn hoạt đọng s phạm thu hút và có tác dụng cảm hoá, thuyết
phục đợc các em, đòi hỏi bản thân nhà giáo dục phải có tâm
hồn trong sáng,

tơi trẻ, có tình cảm cao thợng, có thái độ

khoan dung.
Nhờ vậy nhà giáo mới có khả năng hiểu biết và có khả
năng phát huy sở trờng của bản thân trong công tác giáo dục.
Đặc biệt là lòng yêu trẻ, yêu nghề, thái độ c xử công bằng đầy
tình thơng, biết tự kiềm chế bản thân, gơng mẫu để học
sinh noi theo, tôn trọng nhân cách trẻ, biết hợp tác với trẻ trong
quá trình dạy học và giáo dục, biết tạo dựng bầu không khí
dân chủ trong lớp học ....

+ Ngời giáo viên cần khéo léo tế nhị, không nóng vội trong
dạy học.
+ Tận dụng tối đa các tiết dạy học trả bài.
- Do sự thay đổi cơ bản nội dung, phơng pháp và hình thức
tổ chức dạy học cũng nh thay đổi các mối quan hệ xã hội nên
học sinh T. H. C. S nói chung, học sinh lớp 8 trờng THCS Vân Đồn
nói riêng có những đặc đặc điểm nhận thức riêng so với học
sinh tiểu học. Nên đòi hỏi ngời giáo viên phải hiểu biết đặc
điểm phát triển trí tuệ của học sinh để làm cơ sở thiết kế
bài giảng, lựa chọn nội dung, phơng pháp dạy học có cơ sở
khoa học phù hợp với sự phát triển trí tuệ của các em. thực hiện
nguyên tắc sát đối tợng. Phân loại đối tợng học sinh trong quá
trình dạy học
Tạo lập nhóm đối tợng:
+) Nhóm học sinh khá - giỏi: Giáo viên nên mở rộng, đào sâu,
nâng cao những tri thức đã học trong chơng trình. nội dung
và phơng pháp dạy học chủ yếu là giới thiệu một số vấn đề mới
cha đợc học hoặc cha có diều kiện học kỹ học sâu.
+) Nhóm học sinh trung bình - trung bình khá:
Giáo viên phải giúp các em nắm vững đợc những kiến thức và
kỹ năng đã đợc học. phơng pháp dạy học chủ yếu là tổng kết,
hệ thống lại những vấn đề cần thiết. Giáo viên đa ra những
bài tập nhằm bổ xung, củng cố và rèn luyện.
Lu Thị Toan
Đa

10

Trờng THCS Tam


xỳc dy lờn trong lũng, ch khụng phi cú nhng vic lm, hnh ng no ú
Lu Thị Toan
Đa

11

Trờng THCS Tam


Thực trạng bài làm văn và những giải pháp nhằm nâng
cao chất lợng bài văn cho học sinh lớp 8
biu hin ra ngoi mt cỏch thỏi quỏ. Ngi giỏo viờn, khi dy vn THCS núi
chung ngoi nm kin thc, phng phỏp lờn lp cũn cn cú mt tõm hn, mt
trỏi tim sng cựng tỏc gi ,tỏc phm.
Dự dy vn miờu t v s vt v con ngi hay vn miờu t v tỏc phm
vn hc, giỏo viờn luụn phi nh hng v hng dn cỏc em nm vng quy
trỡnh lm mt bi vn tt.Quy trỡnh ú bao gm:
Bc 1:Tỡm hiu v tỡm ý
* Tỡm hiu
* Tỡm ý
Bc 2: Lp dn ý
Bc 3: Vit bi
Bc 4: Sa bi
Sau đây tôi xin đa ra một số biện pháp cụ thể:
C th tng Phm Vn ng tng ỏnh giỏ rt cao la tui hc sinh
trong nh trng nh sau La tui t 7 n 17 l rt nhy cm, thụng minh l
lựng lm.T thc t ging dy, tụi mnh dn a ra mt s gii biện pháp
nõng cao cht lng dy v hc vn bc THCS nh sau:
Ngoi mt s phng phỏp tớch cc trong dy hc phõn mụn tp lm vn
nh: Phng phỏp dy tp lm vn thụng qua hot ng, phng phỏp trc

th sung só; cũn vit cho thõy cụ hoc b m phi thõn thit nhng nghiờm
trang)
* Tỡm ý
Tỡm ý cho bi vn chớnh l tỡm cm xỳc, tỡm nhng ý ngh v tỡnh cm
din t thnh ni dung ca bi .í ngh, cm xỳc, tỡnh cm muụn mu muụn v
trong cỏc bi vn miờu t u bt ngun t vic quan sỏt cuc sng xung quanh,
t nhng gỡ ngi vit ó sng v tri qua, ó tip xỳc trong tỏc phm.Vỡ th
,mun tỡm ý cho bi vn miờu t khụng phi c ngi mt ch m i ý ngh,
cm xỳc n. Sau khi cú mt bi, hóy quan sỏt k i tng bi nờu ra
t ú, cm xỳc xut hin. Nu khụng cú iu kin quan sỏt trc tip, hóy lc li
trong trớ nh, trong k nim nhng gỡ mỡnh bit v i tng v t t nh li cỏc
chi tit. Nu c k nim trong kớ c cng khụng cú thỡ tỡm c sỏch bỏo, xem
phim nh v i tng ghi nhn cỏc chi tit cn thit.
i vi bài văn về tỏc phm vn hc, cm xỳc v suy ngh v tỏc phm
vn hc c ny sinh t bn thõn tỏc phm.Tỡm ý trong trng hp ny chớnh
l c k ,c i c li nhiu ln tỏc phm, ngm ngh tỡm ra v p, tỡm ra trit
lớ ca ni dung ,tỡm ra cỏi mi, cỏi c ỏo ca cỏc yu t hỡnh thc ngh thut.
Lu Thị Toan
Đa

13

Trờng THCS Tam


Thực trạng bài làm văn và những giải pháp nhằm nâng
cao chất lợng bài văn cho học sinh lớp 8
to ý cho bi cần khi ngun cho mch cm xỳc ny sinh, ngi
giỏo viờn cn rốn cho hc sinh cỏc cỏch lp ý sau:
- Liờn h hin ti vi tng lai:

Trờng THCS Tam


Thực trạng bài làm văn và những giải pháp nhằm nâng
cao chất lợng bài văn cho học sinh lớp 8
mt hon cnh mi, tt c nhng gỡ cú th xy ra, vi m c ca mỡnh. Cu bộ
En-ri-cụ hỡnh dung khi mỡnh ó ln khng nh rng cu mói mói khụng th
quờn c cụ giỏo yờu quý vi nhng k nim sõu sc v cụ( Nhng tm lũng
cao c). Nh vn Nguyn Tuõn tng tng cnh vt mi C Mau v mong
c khi t nc thng nht i mỏy bay trc thng tc hnh t mi C Mau ra
Lng Cỳ by t khỏt vng thng nht t nc ( Mừm Lng Cỳ tt Bc)
- Quan sỏt, suy ngm:
Ngi vit bao gii cng phi tp trung quan sỏt i tng ca mỡnh.Vit
v ngi thõn thỡ phi quan sỏt dỏng ngi, v mt, n ci. Vit v s vt thỡ
quan sỏt c im ni bt ca s vt. Vit v tỏc phm vn hc phi c i c
li tỏc phm hiu, cú n tng, cm xỳc, suy ngh v tỏc phm.
Nh vn Tụ Hoi quan sỏt ngi u ca mỡnh suy ngm v cuc sng
gian nan vt v ca ngi, by t lũng yờu kớnh thit tha ca mỡnh qua s tht
lờn thng tht: U tụi gi i t bao gi? U tụi gi i t lỳc no? ( C di). Nh th
Vin Phng quan sỏt hng tre bờn lng Bỏc dựng hỡnh nh Hng tre xanh
xanh Vit Nam - Bóo t ma sa ng thng hng tng trng cho nhng ngi
con quờ hng v sp hng canh cho gic ng ca Ngi.
i vi vn v nhõn vt trong tỏc phm vn hc, vn ỏp dng cỏch lp ý
chung nh ó trỡnh by trờn, cú chỳ ý n c trng ca tỏc phm. C th l,
vi tỏc phm vn xuụi, cn chỳ ý vo cỏc nhan vt, chi tit. Liờn tng, so sỏnh
vi cỏc nhõn vt v chi tit trong tỏc phm cu cỏc tỏc gi khỏc. Khi lp ý cho
bi vn biu cm v cỏc tỏc phm th, cn nhn mnh cm xỳc do bi th gi ra.
Chỳ ý vo cỏc cõu th, on th, hỡnh nh th, cỏc nột ni bt v nhp iu, tit
tu...
Nhõn vt trong tỏc phm vn hc mc dự mang nhiu yu t cm nhn

ni cỏc on trong bi vn miờu t cn chỳ ý n lụgớc phỏt trin ca cm xỳc,
ca tỡnh cm .Theo lụgớc ny, mi on trong bi u phi hng vo lm ni rừ
lờn cm xỳc chớnh, tỡnh cn chớnh.
Lu ý: Trong khi hc lm vn núi chung, cỏc em cn chỳ ý phõn bit vi
cỏc phng thc biu t gn gi: vớ d nh miờu t chng hn: trong vn miu
t, i tng miờu t l con ngi, phong cnh, vt. Trong vn miờu t con
ngi cng bc l t tng, cm xỳc nhng ú khụng phi l ni dung ch yu
ca phng thc biu t miờu t. Chớnh vỡ vy, trong vn miờu t, ngi ta
miờu t mt vt, mt cnh vt hoc con ngi t ti mc c th, hon chnh.
Ngi ta ch chn nhng chi tit, nhng thuc tớnh, s vic no cú kh nng gi
cm biu hin cm xỳc, t tng m thụi. Chỳng ta cú th tham kho v phõn
Lu Thị Toan
Đa

16

Trờng THCS Tam


Thực trạng bài làm văn và những giải pháp nhằm nâng
cao chất lợng bài văn cho học sinh lớp 8
bit 2 on vn sau:
on 1: Nhỡn b ngoi, ụng tụi rt cao to, dỏng i y qu quyt. Khuụn
mt ch in, nhng n ci ci m v ỏnh mt m ỏp ó khin ụng tr nờn d
mn, d gn hn c. Ging núi ca ụng trm v vang, ụng m ci thỡ ting ci
ca ụng rt d lõy sang ngi khỏc nim vui ú. C ch ca ụng dt khoỏt v
cỏch núi nh mnh lnh l du n ca mt v ch huy trung on trc õy. Ch
th m ụng thớch k chuyn ngy khỏng chin xa kia.
on 2: Mi ln v quờ, khi bc vo ba gian nh c, lũng em li thy run
run, xỳc ng trc nhng k nim m ụng ni ca em ó li khi ụng ri xa

ỏo trong suy ngh, rung ng cú trong ni dung hn l di ca bi. Nu bi
vn miờu t ca cỏc em ch cn cú c mt, hai cm nhn hoc mt, hai ni
dung cú sc thỏi tỡnh cm riờng, cỏc thy cụ giỏo nờn trõn trng, biu dng v
t thỏi ỏnh giỏ cao qua cỏch cho im.
Giỏo viờn cn hng dn, khuyn khớch v khuyn khớch hn na vic
hc sinh c sỏch, bt u t vic c cỏc vn bn trong SGK.Thc t cho thy
hc sinh rt li c sỏch dn n c yu, gõy khú khn cho vic cm th vn
bn. Chớnh vỡ th, GV cn khi ngun v nuụi dng thúi quen c sỏch ca hc
sinh bng cỏch :trong mi tit dy GV ly dn chng, vớ d, trớch cỏc cõu núi,
on th, on vn hay t cỏc sỏch tham kho, sỏch nõng cao, cỏc tỏc phm vn
hc v cho cỏc em trc tip nhỡn thy. Khi GV lm c nh th, khụng cn
phi Khua chiờng gừ mừ, t cỏc em s tỡm n vi sỏch, lm bn vi sỏch.
Mt hc sinh mun hc tt vn cn phi cú k nng din t trụi chy ,hp
dn. GV nờn giao cỏc bi tp rốn vit nh cho hc sinh sau mi tit hc. c
bit, GV nờn hng dn cỏc em cỏch vit nht kớ giỳp cỏc em nuụi dng
tỡnh cm p khi cũn ngi trờn gh nh trng.
4. Hớng dẫn học sinh tự học, tự làm để nâng cao chất lợng bài văn.
làm tt vn cn bit to nờn cm xỳc; bi cm xỳc l s cm th ca
trỏi tim ,ca tm lũng v tỡnh cm ngi hc. Cỏc em hóy n vi gi vn bng
trỏi tim, bng tm lũng ca mỡnh thỡ nhng cung bc tỡnh cm vui, bun, thng,
hn gin t bi ging ca thy cụ s i vo lũng cỏc em.Cỏc em s bit thng
cm nhng s phn bt hnh, bit cm ghột s bt cụng, cỏi xu, cỏi ỏc; Bit yờu
thiờn nhiờn hoa c, yờu quờ hng t nc, Ngi vi ngi sng yờu
nhau( T Hu)
Hóy tp trung trỡnh by nhng tỡnh cm, cm xỳc, suy ngh ú mt cỏch
trc tip hoc giỏn tip (qua miờu t cnh vt, qua mt cõu chuyn. . . ).Cỏc em
Lu Thị Toan
Đa

18


Loại giỏi

Loại khá

Trung

Yếu - kém

số

8B

bình
SL
%
SL
%
SL
%
SL
%
43
5
11.6 13
30.2 21
48.9 4
9.3
Tuy nhiên kết quả nh vậy cha phải là cao nhng đó cũng là


6. Phạm vi áp dụng.
- Có thể áp dụng cho học sinh các khối lớp ở trờng đặc biệt là
học sinh khối 8.
7. Hiệu quả áp dụng.
- Các tiết học trở nên sôi nổi và sinh động hơn.
- Học sinh có thể nắm đợc kiến thức ngay trên lớp.
- Kĩ năng làm bài của các em đợc nâng cao hơn rõ rệt.
- Các em học yếu, kém có thể sử dụng đợc cách làm bài sao
cho đạt yêu cầu cơ bản. Các em học sinh khá có thể sáng tạo
hơn dựa trên cơ sở cách làm bài đã đợc học.
D. Kết luận.
Lu Thị Toan
Đa

20

Trờng THCS Tam


Thực trạng bài làm văn và những giải pháp nhằm nâng
cao chất lợng bài văn cho học sinh lớp 8
Cú l trong nh trng khụng cú mụn khoa hc no cú th thay th c
mụn Vn. Nay khoa hc k thut phỏt trin rt nhanh, mụn Vn s gi li tõm
hn con ngi, gi li nhng cm giỏc nhõn vn con ngi tỡm n vi con
ngi, trỏi tim hũa cựng nhp p trỏi tim. Sau khi nghiờn cu, ỏp dng sỏng
kin kinh nghim ny, bn thõn tụi cng cú cỏi nhỡn mi m, tớch cc hn v
phng phỏp dy v hc vn ú l mụn hc va hỡnh thnh nhõn cỏch va hỡnh
thnh tõm hn. Trong thi i hin biu cm.T ú, tụi cng rt hi vng s dựng
ngn la cm xỳc ca mỡnh thp lờn trong trỏi tim cỏc em hc sinh nhng
cm xỳc, tỡnh cm chỏy bng nht i vi th gii xung quanh, giỳp cỏc em

Tam Đa, ngày 20
tháng 3 năm 2014
Giáo Viên

Lu Thị Toan

Tài liệu tham khảo:
1. Giáo trình tâm lí giáo dục.
2. Tài liệu giáo dục học.
3. Sách giáo khoa lớp 8.
4. Sách giáo viên lớp 8.
5. Thiết kế bài giảng lớp 8.
Mục lục
Phần I. Lí lịch
Phần II. Nội dung
A. Đặt vấn đề
1.Đối tợng- Phơng pháp nghiên cứu
Lu Thị Toan
Đa

22

Trang
Trang
Trang
Trang

1
1
1


giải pháp nhằm nâng cao chất lợng
bài làm văn.
3. Biện pháp tổ chức thực hiện
Trang 9
4. Hớng dẫn học sinh tự học, tự làm Trang
để nâng cao chất lợng bài văn.
5. Kết quả

16
Trang

6. Phạm vi áp dụng

17
Trang

7. Hiệu quả áp dụng

18
Trang

D. Kết luận

18
Trang

Tài liệu tham khảo.

19