1.Tên đề tài: MỘT VÀI BIỆN PHÁP TỔ CHỨC CHO HỌC SINH
LỚP 3 HOẠT ĐỘNG NHÓM CÓ HIỆU QUẢ KHI GIẢNG DẠY MÔN
TIẾNG VIỆT
2. Đặt vấn đề:
2.1. Tầm quan trọng của việc tổ chức cho học sinh hoạt động nhóm
có hiệu quả khi giảng dạy môn Tiếng Việt
Hoạt động nhóm có ý nghĩa rất quan trọng đối với việc giảng dạy ở bậc
Tiểu học. Hoạt động nhóm trở thành một đòi hỏi cơ bản của lớp học. Đầu tiên
học sinh phải học, sau đó các em biết hoạt động nhóm. Hoạt động nhóm giúp
các em thể hiện tư tưởng, trao đổi với bạn bè tư duy của mình. Hoạt động
nhóm là cơ sở để học sinh mạnh dạn tiếp thu, diễn đạt tốt tất cả các môn học.
Nhóm còn là cầu nối giữa giáo viên và học sinh, là sợi dây liên kết giữa hoạt
động chủ đạo của giáo viên với từng hoạt động của học sinh. Hoạt động nhóm
tạo điều kiện để các em có nhiều cơ hội giao lưu, học hỏi lẫn nhau, góp phần
vào việc giáo dục toàn diện nhân cách cho học sinh. Hoạt động nhóm còn rèn
cho các em được một số kĩ năng cơ bản: kĩ năng giao tiếp, kĩ năng sử dụng
ngôn ngữ, kĩ năng xây dựng niềm tin....Trong các tiết dạy, nhất là trong môn
Tiếng Việt nếu được tổ chức đúng lúc và đúng phương pháp thì hình thức hoạt
động nhóm sẽ góp phần mang lại hiệu quả cao cho tiết học.
2.2 Thực trạng:
a. Về phía giáo viên:
Tuy thời gian gần đây, hình thức tổ chức học theo nhóm đã được tổ
chức rộng rãi trong trường Tiểu học và giáo viên đưa vào giảng dạy hầu hết
các phân môn trong môn Tiếng Việt (và cả những môn học khác). Nhưng thực
tế, tôi cũng như một số anh chị em đồng nghiệp vẫn thấy còn ít nhiều lúng
túng khi tổ chức cho học sinh học theo nhóm. Do chưa có kinh nghiệm nhiều
và chưa làm tốt bước chuẩn bị nên khi tổ chức cho học sinh hoạt động nhóm
thì kết quả không đồng bộ: có nhóm hoạt động tích cực, có nhóm hoạt động
một cách hình thức. Hoặc trong cùng một nhóm thì có một số em không tham
gia làm việc cùng với các bạn hoặc có tham gia nhưng lại không tích cực.
Điều này đã làm ảnh hưởng đến hoạt động của cả nhóm và những nhóm khác.

giáo viên luôn trăn trở, suy nghĩ. Để làm tốt được vấn đề đặt ra này, tôi đã suy
nghĩ và tìm ra: “Một số biện pháp tổ chức cho học sinh lớp 3D trường Tiểu
học Hồ Phước Hậu hoạt động nhóm có hiệu quả khi giảng dạy môn Tiếng
Việt”. Đó cũng là đề tài sáng kiến kinh nghiệm của tôi trong năm học này.
2.4 Giới hạn của đề tài: Việc tổ chức hoạt động nhóm trong môn
Tiếng Việt tại lớp 3D trường Tiểu học Hồ Phước Hậu năm học 2015- 2016.
3. Cơ sở lí luận:
Như chúng ta biết, mục tiêu môn Tiếng Việt cấp Tiểu học là hình thành
và phát triển ở học sinh các kỹ năng sử dụng Tiếng Việt (nghe, nói, đọc, viết)
để học tập và giao tiếp, cung cấp những kiến thức sơ giản về Tiếng Việt, bồi
dưỡng tình yêu Tiếng Việt và hình thành thói quen giữ gìn sự trong sáng, giàu
đẹp của Tiếng Việt cho học sinh. Mặt khác, vì là môn công cụ giao tiếp nên
phương pháp dạy học tích cực, trong đó học sinh đóng vai trò chủ đạo trong
học tập là yêu cầu rất cần thiết.
Vì vậy, hoạt động nhóm là một kĩ năng vô cùng quan trọng. Khi nói về
rèn kĩ năng hoạt động nhóm chúng ta hãy nghĩ nhiều đến việc trao đổi, trình
bày, ý kiến, thảo luận....là dạy học giao tiếp, học sinh với học sinh cùng trao
đổi.


4.Cơ sở thực tiễn:
Trong quá trình giảng dạy, tôi thấy việc hoạt động nhóm đòi hỏi học
sinh phải tự nêu ý kiến, nhận xét, thảo luận, trình bày,...Hoạt động nhóm là
thước đo chính xác về năng lực tư duy, bày tỏ ý kiến, trình bày về tổng hợp
của các phân môn: Tập đọc, Chính tả, Luyện từ và câu, Kể chuyện...Và thực
tế giảng dạy lớp 3, tôi thấy hoạt động nhóm là một hoạt động xuyên suốt năm
học cũng như trong tất cả các môn học, các em phải hoạt động nhóm để giải
quyết được các bài tập, các câu hỏi khó,...
Mặt khác, tại trường tôi có giáo viên chưa mạnh dạn đổi mới phương
pháp theo cách tổ chức cho học sinh hoạt động nhóm, thiếu tự tin khi giao



tôi đã áp dụng cách chia nhóm ngẫu nhiên. Có nhiều cách chia nhóm ngẫu
nhiên như:
+ Chia nhóm theo cách đánh số: Nếu dự định chia lớp thành 5 nhóm,
giáo viên cho học sinh đếm từ 1 đến 5 sau đó lặp lại. Khi chia nhóm tất cả học
sinh mang số 1 vào nhóm 1, học sinh mang số 2 vào nhóm 2 ...hoặc chia lớp
theo nhóm 5 thì 5 học sinh từ số 1 đến số 5 vào một nhóm...
+ Chia nhóm theo địa bàn cư trú.
+ Chia nhóm theo đặc điểm tâm sinh lí học sinh: Những em nào thường
chơi với nhau, có thói quen đặc điểm tâm sinh lý giống nhau thì được ghép
vào một nhóm. Những em trong nhóm này thường là dễ gần, dễ hiểu nhau nên
dễ trao đổi với nhau hơn. Song để tạo thêm hứng thú cho học sinh, tôi đặt
thêm những cái tên rất ngộ nghĩnh cho mỗi nhóm hoặc các em tự chọn
"Nhóm thỏ trắng, Nhóm mèo đen, Nhóm hoa hồng,....”để xưng hô, gọi tên, trả
lời với nhau.
- Chia nhóm theo đối tượng: Bản thân tôi phải nghiên cứu nội dung bài,
phân loại câu hỏi trước để giao cho từng nhóm. Những câu khó giao cho
nhóm học tốt, những em chậm thì giao những câu hỏi vừa sức. Cách làm này
sẽ giúp các em tận dụng hết mọi năng lực của bản thân. Do câu hỏi sát đối
tượng nên đa phần các em hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình. Chính vì thế,
các nhóm làm việc rất hào hứng và tự tin.
Ngoài ra, khi nội dung kiến thức cần có sự phân hóa về độ khó, dễ nên
chia nhóm cùng trình độ. Khi nội dung kiến thức cần có sự hỗ trợ lẫn nhau
như các bài ôn tập thì nên chia nhóm đủ trình độ để các em học tốt giúp đỡ
những em chậm.
Tôi thường xuyên thay đổi việc chia nhóm như vậy trong quá trình dạy
học môn Tiếng Việt. Để cho học sinh hoạt động nhóm có hiệu quả, phải luôn
tổ chức cho tất cả các thành viên trong nhóm đều hoạt động như nhau, có vai
trò như nhau. Trong một nhóm dù ít hay nhiều cũng phải có nhóm trưởng, thư

lên kế hoạch hoạt động nhóm thật chi tiết. Việc làm này tuy mất thời gian của
giáo viên nhưng đem lại nhiều hiệu quả rất cao. Các nhóm sẽ hoạt động một
cách hợp lí, khoa học và không lãng phí thời gian. Bởi trong một tiết dạy, cần
tổ chức xen kẽ nhiều hình thức dạy học và thời gian dành cho hoạt động nhóm
cũng không nhiều. Ví dụ : Khi dạy phân môn "Luyện từ và câu" trong bài "Từ
ngữ về thành thị và nông thôn. Dấu phẩy" ở bài tập 2 "Hãy kể tên các sự vật
và công việc thường thấy ở thành phố và nông thôn" giáo viên sẽ chuẩn bị thẻ
chữ, bảng cài, bảng nhóm, bút dạ...Đầu tiên giáo viên giới thiệu yêu cầu bài
trên thẻ chữ và bảng cài để đỡ thời gian ghi vì đề bài tương đối dài và cũng để
các em hình dung sơ lược cách làm. Tiếp đó, giáo viên chia nhóm 4, giao
nhiệm vụ cụ thể rồi phát bảng nhóm cho các nhóm làm bài. Sau khi các nhóm
đã trình bày xong bài của nhóm mình, giáo viên yêu cầu thêm " Ngoài các câu
trên bảng, các em tìm xem có câu nào khác nữa?" lần này những câu mà các
em tìm được giáo viên thực hiện trên bảng cài và thẻ chữ. Cách làm này vừa
tiết kiệm thời gian vừa kích thích thêm sự suy nghĩ động não của học sinh
đồng thời cũng tạo thêm hứng thú cho tiết học. Bên cạnh đó, đặc điểm của
học sinh Tiểu học rất say mê với cái mới nhưng cũng rất chóng chán. Cho nên
trong tiết dạy, giáo viên cần thực hiện xen kẽ nhiều hoạt động dạy học khác
nhau: học trên lớp, học cá nhân, học theo nhóm...và cả việc thay đổi không
gian lớp học: học ngoài trời, học trong lớp. Giáo viên không nên lạm dụng, tổ
chức quá nhiều hoạt động nhóm trong một tiết dạy. Đồng thời phải luôn tạo ra
một không khí chân tình, cởi mở, dí dỏm trong lớp học nhằm giúp các em học
tập một cách tự nhiên không bị gò ép. Và khi đó, hiệu quả của việc hoạt động
nhóm cũng như các hoạt động khác sẽ tăng lên rất nhiều.


5.4 Việc điều hành lớp của giáo viên
Để bao quát lớp, khi các nhóm hoạt động giáo viên thường xuyên đến
với các nhóm giúp các em làm việc, đồng thời động viên các em hay lơ là
cùng tham gia hoạt động với cả nhóm. Em nào mải chơi, mải nghịch giáo viên

các nhóm báo cáo để đưa ra lời nhận xét, tránh nhận xét chung chung.
VD: Trong tiết Tập đọc, ở bước thi đọc giữa các nhóm, nếu có em nhận
xét: Thưa cô, bạn đọc to, rõ, nhưng ngắt nghỉ hơi chưa đúng. Thì giáo viên
yêu cầu em chỉ ra bạn đó ngắt hơi chưa đúng ở câu nào và theo em phải đọc
như thế nào là đúng? Hoặc trong tiết Kể chuyện, khi nhận xét đại diện các
nhóm kể, tôi cũng yêu cầu các em nhận xét cụ thể về nội dung, cách thể hiện,
cách diễn đạt....Bản thân giáo viên thì lựa lời nhận xét để nhóm nào cũng thấy


được cái hay của mình, ví dụ: Nhóm 2 kể tốt lắm, nhóm 3 thể hiện vai rất tốt,
nhóm 5 có cách dùng từ hay,...
Giáo viên cần quy định thời gian cụ thể cho các nhóm lên báo cáo.
Không chỉ trích cá nhân mà chỉ phân tích ý tưởng và suy nghĩ hợp lí hay chưa
hợp lí. Khi nhận xét, đánh giá luôn động viên nêu thành tích chung của nhóm.
5.6 Xếp mô hình lớp: Đây cũng là một yếu tố góp phần cho hoạt động
nhóm có hiệu quả. Khi xếp mô hình lớp phải phù hợp với yêu cầu tổ chức
hoạt động dạy - học. Xếp thế nào phải đảm bảo có lối di chuyển để giáo viên
có thể tiếp cận giúp đỡ các nhóm, học sinh có thể xoay trở dễ dàng, không bị
ngồi sai tư thế. Giáo viên không nên cố định vị trí của học sinh hoặc cố định
nhóm để học sinh có cơ hội thay đổi hướng nhìn.
6. Kết quả nghiên cứu:
Với những giải pháp trên, tôi đã giúp cho học sinh hoạt động nhóm có
hiệu quả khi dạy môn Tiếng Việt cũng như các môn khác theo chương trình
mới. Sau một thời gian, với nề nếp hoạt động tốt, với nỗ lực của các em cùng
với sự nhiệt tình trong giảng dạy của tôi, học sinh ngày càng tích cực hơn
trong việc hoạt động nhóm và đạt được kết quả ngày càng cao. Một số em
trước kia thường lơ là không tham gia hoạt động nhóm thì dần dần các em
cũng đã hứng thú, ham mê hoạt động cùng các bạn. Các em đã khắc phục
được tính rụt rè, thụ động và rất mạnh dạn tự tin khi trình bày ý kiến. Đến bây
giờ, tôi đã thực hiện một số tiết dạy được tổ, hội đồng cũng như đồng nghiệp


Điểm 9-10

Điểm 7-8

Điểm 5-6

SL

TL

SL

TL

SL

TL

SL

TV

6 20.0

11

36.7

9


0

Toán

28 93.3

2

6.7

0

TL

Đạt
SL

Chưa đạt

TL

SL

TL

0

100.0


phương pháp hoạt động phù hợp và cũng không nên máy móc, lạm dụng tiết
dạy nào cũng hoạt động nhóm. Điều quan trọng là khi giảng dạy chương trình
Tiểu học mới, giáo viên cần phải khéo léo phối hợp những hình thức dạy học
khác nhau để tạo sự mềm dẻo, linh hoạt trong quá trình dạy nhằm mang lại
hiệu quả cao.


8. Đề nghị:
Qua việc nghiên cứu đề tài, tôi xin đề nghị:
Giáo viên Tiểu học nên mạnh dạn tổ chức dạy học theo nhóm vào thời
điểm thích hợp của tiết học để giúp học sinh quen dần với hoạt động nhóm, có
kĩ năng thảo luận nhóm.
Thời lượng dành cho học sinh hoạt động nhóm phải thích hợp để hoàn
chỉnh các bước: Làm việc độc lập, thảo luận trong nhóm, trình bày kết quả và
thảo luận chung.
Trên đây là một số kinh nghiệm mà bản thân tôi đã đúc kết trong những
năm làm công tác giảng dạy. Đồng thời tôi cũng chia sẻ cùng đội ngũ giáo
viên của mình và đã thực hiện có hiệu quả. Tôi rất mong được sự đóng góp
của tất cả quý thầy cô để tôi có thêm những kinh nghiệm nhằm góp phần vào
công tác giáo dục- đào tạo trong những năm tiếp theo đạt được hiệu quả cao
hơn. Tôi xin chân thành cảm ơn!
Đại Đồng, ngày

tháng 3 năm 2016

Người viết
Huỳnh Thị Trung


10. Tài liệu tham khảo:

Cơ sở lí luận
Cơ sở thực tiễn
Nội dung nghiên cứu
5.1. Soạn bài
5.2. Chia nhóm
5.3. Giao nhiệm vụ cho từng nhóm
5.4. Việc điều hành lớp của giáo viên
5.5. Tổ chức báo cáo
5.6. Xếp mô hình lớp
Kết quả nghiên cứu
Kết luận
Đề nghị
Phụ lục
Tài liệu tham khảo
Mục lục

Trang
1
1
1
1
2
2
2
2
3
3
3
4
6