Giáo án Công nghệ 11 -
GV: Thu Huyền
Trờng THPT Cẩm thủy 1- Huyện Cẩm Thủy-
Thanh hóa
C
hơng6.cấu tạo của động cơ đốt
trong
Bài22- thân máy và nắp
máy
(Bài gồm 1 tiết: Tiết 29)
Ngày soạn: 15/02/2009
A/Mục tiêu
1/Kiến thức:
- Trang b cho HS mt s kin thc c bn v nhim v v cu to chung ca thõn
mỏy v np mỏy.
2/Kỹ năng:
- Sau khi hc song bi HS bit c: nhim v v cu to chung ca thõn mỏy v
np mỏy; bit c c im cu to ca thõn xilanh v np mỏy /c lm mỏt bng
nc v bng khụng khớ.
3/Thái độ:
- HS bit tm quan trng ca thõn mỏy v np mỏy; cỏc phng thc v tm quan
trng phi lm mỏt /c.
B.Chuẩn bị bài dạy
1.Chuẩn bị nội dung:
- Ni dung bi hc trong SGK v tham kho thờm cỏc thụng tin cú liờn quan trong
cỏc ti liu khỏc.
2.Chuẩn bị phơng tiện dạy học:
- Tranh v phúng to cỏc hỡnh trong SGK, mụ hỡnh thõn v np mỏy ng c (nu cú).
C/Tiến trình tổ chức dạy học
1.ổn định lớp:
2. Kiểm tra bài cũ:

nhng thân máy có thể liền hoặc gồm
nhiều phần ghép với nhau.
- Có thể sử dụng một số câu hỏi sau:
+ Tại sao nói thân máy và nắp máy là
khung, x ơng của động cơ ? (Vì tất cả
các cơ cấu và hệ thống của động cơ đợc
lắp trên đó).
+ Trên hình 22.1 SGK thì xilanh và trục
khuỷu đợc lắp ở phần nào ? (Xilanh đợc
lắp ở phần thân xilanh còn trục khuỷu đ-
I/ Giới thiệu chung
Thân máy và nắp máy là những chi tiết
cố định, dùng để lắp các cơ cấu và hệ
thống của động cơ.
Cấu tạo của thân máy rất đa dạng tuỳ
thuộc mỗi loại động cơ. Thân máy có thể
đợc chế tạo liền khối hoặc gồm một số
phần lắp ghép với nhau bằng bulông hoặc
gugiông (hình22-1). Trong thân máy,
phần để lắp xilanh gọi là thân xilanh,
phần để lắp trục khuỷu đợc gọi là cacte
hoặc hộp trục khuỷu. Cacte cũng có thể
chế tạo liền khối hoặc chia làm hai nửa:
nửa trên và nửa dới. ở một số loại động
cơ, nửa trên của cacte đợc làm liền với
thân xilanh. ở động cơ xe máy, cacte đợc
chia thành 2 nửa theo mặt phẳng vuông
góc với trục khuỷu của động cơ.
2
Giáo án Công nghệ 11 -

1. Nhiệm vụ
Thân máy dùng để lắp các cơ cấu và hệ thống
của động cơ.
2. Cấu tạo

Cấu tạo của thân máy phụ thuộc vào sự
bố trí các xilanh, cơ cấu và hệ thống của
động cơ. Hình dạng cơ bản của thân máy đ-
ợc minh họa trên hình 22.2. Nhìn chung
cấu tạo của cacte tơng đối giống nhau, sự
khác biệt chủ yếu là ở phần thân xilanh.
- Thân xilanh của động cơ làm mát bằng n-
ớc có cấu tạo khoang chứa nớc làm mát,
khoang này đợc gọi là "áo nớc".
- Thân xilanh của động cơ làm mát bằng
không khí có đúc các cánh tản nhiệt.
Xilanh đợc lắp trong thân xilanh, có dạng
3
Hình 22-1
Sơ đồ cấu tạo thân máy, nắp máy
1. Nắp máy; 2.Thân máy; 3.Các te
a) b) c) d)
Hình 22-2
Thân máy ĐC làm mát bằng nớc và không khí
a,b) Động cơ làm mát bằng nớc
c,d) Động cơ làm mát bằng khôn khí
1.Thân xi lanh; 2.Xi lanh; 3.áo nớc làm mát;
4. Các te; 5. Cánh tản nhiệt
Giáo án Công nghệ 11 -
GV: Thu Huyền

1. Nhiệm vụ
- Nắp máy (còn gọi là nắp xilanh) cùng
với xilanh và đỉnh pit-tông tạo thành
buồng cháy của động cơ.
- Nắp máy còn dùng để lắp các chi tiết và
cụm chi tiết nh bugi hoặc vòi phun, một số
chi tiết của cơ cấu phân phối khí ; để bố
trí các đờng ống nạp - thải, áo nớc làm
mát hoặc cánh tản nhiệt v.v...
2. Cấu tạo
Cấu tạo của nắp máy tuỳ thuộc vào việc
lắp đặt, bố trí các chi tiết và cụm chi tiết
trên nó.
- Nắp máy động cơ làm mát bằng nớc, dùng
cơ cấu phân phối khí xupap treo có cấu tạo
khá phức tạp (hình 22.3) do phải cấu tạo áo
nớc làm mát, cấu tạo đờng ống nạp, thải và
lỗ lắp các xupap v.v...
- Nắp máy động cơ làm mát bằng không khí,
dùng cơ cấu phân phối khí xupap đặt hoặc
động cơ 2 kì thờng có cấu tạo đơn giản hơn.

4
Hình 22-3
Sơ đồ cấu tạo nắp máy động cơ xăng 4kỳ
1.áo nớc làm mát 2.Lỗ lắp xupap
3.Đờng ống nạp thải 4.Lỗ lắp Buzi
5. Buồng cháy.
Giáo án Công nghệ 11 -
GV: Thu Huyền

- Trang b cho HS mt s kin thc c bn v nhim v v cu to chung ca thõn
A/ Mục tiêu
1.Kiến thức:
Sau bài này, HS phải biết đợc nhiệm vụ và cấu tạo của các chi tiết chính trong cơ cấu
trục khuỷu thanh truyền.
2.Kỹ năng:
Đọc đợc sơ đồ cấu tạo của pit-tông, thanh truyền và trục khuỷu.
3.Thái độ:
Có ý thức tìm hiểu các chi tiết của cơ cấu trục khuỷu thanh truyền trong thực tế và
liên hệ với bài học.
B/ Chuẩn bị bài dạy
1.Chuẩn bị nội dung:
-Nghiên cứu kỹ bài 23-SGK và lập kế hoạch bài giảng.
- Tham khảo tài liệu có liên quan.
2.Chuẩn bị phơng tiện dạy học:
- Tranh giáo khoa hoặc tranh vẽ các hình 23.1, 23.2, 23.3 23.4 trên giấy khổ lớn.
- Phần mềm mô phỏng các loại pit-tông, thanh truyền, trục khuỷu và phơng tiện
trình chiếu.
C/ Tiến trình tổ chức dạy học
1.ổn định lớp:
2. Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi: 1/ Nêu nhiệm vụ, cấu tạo của thân máy?
2/ Nêu nhiệm vụ, cấu tạo của nắp máy?
3.Dạy bài mới:
*Đặt vấn đề vào bài mới
: (2phút)
Trong động cơ đốt trong, mỗi cơ cấu, hệ thống đều đóng vai trò rất quan trọng
để động cơ hoạt động đợc ? Vậy cơ cấu trục khuỷu thanh truyền có nhiệm vụ gì,
cấu tạo ra sao ? Chúng ta hãy nghiên cứu bài 23 : Cơ cấu trục khuỷu thanh
truyền

thành ba nhóm, mỗi nhóm có một chi tiết
chính. Đó là:
- Nhóm pit-tông có các chi tiết: pit-tông
(chi tiết chính của nhóm), xecmăng,chốt pit-
tông và khoá hãm chốt pit-tông.
- Nhóm thanh truyền có các chi tiết:
thanh truyền (chi tiết chính của nhóm),
bulông thanh truyền và bạc lót hoặc vòng bi.
- Nhóm trục khuỷu có các chi tiết: trục
khuỷu (chi tiết chính của nhóm), bạc lót hoặc
vòng bi, các phớt, vòng chặn,...

Hoạt động 2: (8phút) Tìm hiểu nhiệm vụ và cấu tạo của pit-tông
Hoạt động của GV và HS Nội dung
*GV yêu cầu HS trình bày nhiệm vụ
của pit-tông
* Sau khi trình bày nhiệm vụ của
pittông, GV sử dụng hình 23.1 và
23.2 giới thiệu cấu tạo của pittông.
Để giúp HS biết đợc đặc điểm cấu
tạo của pittông, GV có thể sử dụng
các câu hỏi:
+ Đỉnh piston có nhiệm vụ gì ?
Đỉnh piston có mấy dạng ? (Tơng tự
nhiệm vụ của pittông, đợc nêu trong
SGK. Có 3 dạng: bằng, lồi, lõm).
+ Đầu pittông có nhiệm vụ gì ?
II/ Pit-tông
1. Nhiệm vụ
Pit-tông có nhiệm vụ cùng với xilanh và nắp

+ Thân pittông có nhiệm vụ gì ?
(Thân pittông có nhiệm vụ dẫn hớng
cho pittông chuyển động trong
xilanh và liên kết với thanh truyền
để truyền lực).
Pit-tông đợc chia làm 3 phần chính : đỉnh,
đầu và thân (hình 23.1).
- Đỉnh pit-tông có 3 dạng (hình 23.2) : đỉnh
bằng, đỉnh lồi và đỉnh lõm.
- Đầu pit-tông có các rãnh để lắp xecmăng
khí và xecmăng dầu. Xecmăng dầu đợc lắp ở
phía dới. Đáy rãnh lắp xecmăng dầu có khoan
các lỗ nhỏ thông vào bên trong để thoát dầu.
- Thân pit-tông có nhiệm vụ dẫn hớng cho
pit-tông chuyển động trong xilanh và liên kết
với thanh truyền để truyền lực. Trên thân pit-
tông có lỗ ngang để lắp chốt pit-tông.

Hoạt động 3: (8phút) Tìm hiểu nhiệm vụ và cấu tạo của thanh truyền
Hoạt động của GV và HS Nội dung
- Sau khi trình bày nhiệm vụ của
thanh truyền, GV sử dụng hình 23.3
hoặc mô hình, vật thật để giới thiệu
cấu tạo của thanh truyền. Trong hoạt
động này GV cần giúp HS hiểu đợc
nhiệm vụ của thanh truyền, biết đợc
hình dạng cơ bản của đầu nhỏ, đầu
to và thân thanh truyền.
- Có thể đặt câu hỏi:
+ Tại sao ở đầu nhỏ và đầu to