VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN THỊ HƯƠNG NGỌC

THI HÀNH ÁN TREO TỪ THỰC TIỄN
TỈNH BẮC NINH

Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
Mã số: 60.38.01.04

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, 2017


Công trình được hoàn thành tại:
Học viện Khoa học Xã hội

Người hướng dẫn khoa học:
TS. PHẠM MINH TUYÊN

Phản biện 1: TS. ĐẶNG QUANG PHƯƠNG
Phản biện 2: PGS.TS. TRƯƠNG QUANG VINH

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ
họp tại: Học Viện Khoa học Xã hội vào lúc: 8 giờ, ngày 19 tháng 10
năm 2017.

Có thể tìm hiểu luận văn tại:


hành án đi đâu, làm gì trong thời gian dài mà các cơ quan, tổ chức
được giao giám sát, giáo dục cũng không rõ, quá trình chấp hành án
ra sao chưa được báo cáo đầy đủ cho cơ quan đã ra quyết định thi
hành án là Tòa án được biết. Việc lập hồ sơ làm thủ tục rút ngắn thời
gian thử thách cho người phải chấp hành án còn lúng túng, chưa đáp
ứng được các điều kiện đặt ra.
Từ những lý do nêu trên, tác giả chọn đề tài “Thi hành án treo từ
thực tiễn tỉnh Bắc Ninh” để nghiên cứu viết luận văn thạc sĩ luật học của
mình, bởi đây bởi đây là đề tài rất cấp thiết có ý nghĩa quan trọng cả về
mặt lý luận và thực tiễn.
2. Tình hình nghiên cứu
Thứ nhất, về sách và các bài viết đăng trên báo, tạp chí:
- Chế định án treo trong luật hình sự Việt Nam. Sách xuất
bản năm 2007, tác giả Lê văn Luật.
- Một số suy nghĩ về Nghị định 61/2000/NĐ-CP về thi hành
hình phạt tù cho hưởng án treo, Tạp chí Toà án nhân dân, số
3/2001. Sự cần thiết của việc áp dụng án treo đối với người phạm
tội, tạp chí Toà án nhân dân,số 6/1994. Lê Văn Dũng.
- Nhân thân người phạm tội và việc áp dụng biện pháp án
treo theo điều 44 Bộ luật Hình sự, tạp chí Toà án nhân dân số
6/1990.
- Một số vần đề thi hành án hình sự, sách của tác giả Trần
Quang Tiệp.
- Dự thảo Bộ luật thi hành án. Pháp luật thi hành án Việt
Nam- những vấn đề lý luận và thực tiễn
2


Thứ hai, về đề tài khoa học:

4.2. Phạm vi nghiên cứu
Về thời gian: Luận văn đánh giá kết quả thực hiện pháp luật
thi hành án hình sự đối với người được hưởng án treo, thời gian từ
năm 2012 đến năm 2016.
Về không gian: Tác giả khảo sát thực trạng thực thi pháp
luật thi hành án hình sự đối với người được hưởng án treo trên địa
bàn tỉnh Bắc Ninh.
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Cơ sở lý luận
Đề tài được nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận chủ nghĩa
Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chi Minh và quan điểm của Đảng về công
tác thi hành án và chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Tác giả sử dụng phương pháp luận biện chứng duy vật của
Chủ nghĩa Mác- Lênin, đồng thời sử dụng các phương pháp nghiên
cứu cụ thể như: Phân tích, chứng minh, tổng hợp, diễn giải, hệ
thống hóa, so sánh, đối chiếu trong khi trình bày luận văn, chẳng
hạn tác giả sử dụng phương pháp phân tích, phương pháp lịch sử cụ
thể khi trình bày sự hình thành và phát triển các chế định án treo, có
so sánh khái niệm với một số quốc gia trên thế giới.
6. Đóng góp về lý luận và thực tiễn
Thứ nhất, tác giả phân tích lý luận về thực hiện pháp luật thi
4


hành án treo; quan điểm của một số nhà khoa học về thi hành án và
thực hiện pháp luật thi hành án. Thứ hai, tác giả trình bày vai trò của
thực hiện pháp luật nói chung, pháp luật thi hành án nói riêng và ý
nghĩa của nó trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền Xã hội
chủ nghĩa, các yếu tố nhằm đảm bảo thực hiện pháp luật thi hành án

thi hành là các bản án, quyết định của Tòa án, nhưng quá trình thi hành
án không chỉ là các hoạt động mang tính tố tụng, không chỉ áp dụng luật
tố tụng, mà nội dung của nó phải áp dụng nhiều văn bản pháp luật khác
để giải quyết luật nội dung.
Ba là, trong quá trình thi hành án, phương pháp áp dụng chủ
yếu là kết hợp giữa giáo dục thuyết phục và mệnh lệnh hành chính, .
Bốn là, việc thi hành án treo được giao cho cơ quan, tổ chức,
chính quyền địa phương thực hiện theo thủ tục hành chính. Pháp luật
được áp dụng không phải chỉ riêng luật tố tụng mà còn bao gồm các
qui định pháp luật hành chính - tư pháp.
Quan điểm thứ ba: Thi hành án là hoạt động tư pháp bởi
những lý do sau đây:
Một là, trước hết cần khẳng định, thi hành án là giai đoạn
tiếp theo của giai đoạn xét xử, hoạt động xét xử là tiền đề của hoạt
động thi hành án.
Hai là, mặc dù có sự lệ thuộc và chịu sự chi phối như trên, nhưng ở
giai đoạn thi hành án, tính chất tố tụng đã chấm dứt, bởi lẽ khi bản
án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, chức năng xét xử
6


đã hoàn thành, chân lý đã được làm sáng tỏ, có tội hay vô tội, đúng
hay sai đã được phân xử rõ ràng. Ba là, thi hành án không mang tính
chất hành chính, bởi hành chính là hoạt động chấp hành, điều hành,
các quyết định hành chính được đưa ra trên cơ sở mệnh lệnh có tính
bắt buộc thi hành của cấp trên đối với cấp dưới.
Từ sự phân tích ở trên, tác giả có thể đưa ra khái niệm thi hành án như
sau: Thi hành án là hoạt động của cơ quan, tổ chức, người có thẩm
quyền tiến hành theo trình tự, thủ tục do pháp luật qui định để đưa
bản án, quyết định của Tòa án ra thực hiện trên thực tế nhằm bảo

Về mô hình tổ chức và quản lí thi hành án, có thể nói hiện
nay vấn đề về mô hình tổ chức và quản lí thi hành án ở nước ta chưa
có được phương án tổng thể và có tính khả thi.
Vấn đề xã hội hoá trong thi hành án, xuất phát từ bản chất,
đặc trưng của thi hành án cũng như từ thực tiễn thi hành án, có thể
thấy rõ là có cơ sở để thực hiện vấn đề xã hội hóa trong thi hành án.
1.1.2. Khái niệm án treo, bản chất, trình tự, thủ tục thi hành án
1.1.2.1. Khái niệm án treo
Ở nước ta, chế định án treo được qui định ngay từ những
năm đầu của Nhà nước dân chủ nhân dân và tồn tại cho đến ngày
nay, mặc dù chưa có văn bản luật nào đưa ra định nghĩa chính thức
án treo là gì, song nhìn chung các văn bản đều đưa ra những qui định
về án treo, điều kiện được hưởng án treo.

8


Thứ nhất: án treo là biện pháp miễn chấp hành hình phạt tù
có điều kiện, không phải là hình phạt tù, đây là điểm cần phân biệt.
Thứ hai: Người được hưởng án treo sẽ phải chịu một thời
gian thử thách từ một đến năm năm, thời gian thử thách bằng hoặc
lớn hơn mức phạt tù. Trong thời gian thử thách phải chịu sự giám
sát, giáo dục của cơ quan tổ chức được Tòa án giao trách nhiệm giám
sát, giáo dục;
Thứ ba: Trong thời gian thử thách, nếu người đó phạm tội
mới thì biện pháp miễn chấp hành hình phạt tù bị xóa bỏ, người được
hưởng án treo buộc phải chấp hành hình phạt tù trong bản án mà Hội
đồng xét xử đã cho hưởng án treo trước đó cộng với hình phạt của
bản án về tội phạm mới thực hiện.
Tóm lại: án treo là biện pháp miễn chấp hành hình phạt tù có

Thứ bảy, Thực hiện việc kiểm điểm người được hưởng án treoThứ
tám, Bổ sung hồ sơ thi hành án treo
Thứ chín, Giải quyết trường hợp người được hưởng án treo thay đổi
nơi cư trú hoặc nơi làm việc
Hai là, Trường hợp người được hưởng án treo thay đổi nơi làm việc
trong phạm vi quân khu thì đơn vị quân đội có trách nhiệm thông báo
cho cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu để làm thủ tục chuyển
giao hồ sơ thi hành án cho đơn vị quân đội nơi người được hưởng án
treo đến làm việc để giám sát, giáo dục.
Thứ 10, Trách nhiệm của gia đình người được hưởng án treo
10


Một là, Gia đình người được hưởng án treo có trách nhiệm phối hợp
với Ủy ban nhân dân cấp xã và người được phân công trong việc
giám sát, giáo dục người được hưởng án treo. Hai là, Bồi thường
thiệt hại và thực hiện các nghĩa vụ dân sự khác do người được hưởng
án treo là người chưa thành niên gây ra theo bản án, quyết định của
Tòa án. Ba là, Phải có mặt tại cuộc họp kiểm điểm người được hưởng
án treo theo yêu cầu của Ủy ban nhân dân cấp xã được giao giám sát,
giáo dục.
Chương 2
THỰC TIỄN THI HÀNH ÁN TREO TRÊN ĐỊA BÀN
TỈNH BẮC NINH HIỆN NAY
2.1 Điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội, tình hình án treo ở
tỉnh Bắc Ninh và ảnh hưởng của nó đối với công tác thi hành án
treo
Điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội ở Bắc Ninh với thi hành án treo
ở tỉnh Bắc Ninh
* Khái quát chung

thủ đô Hà Nội, có nhiều tuyến Quốc lộ chạy qua. Đặc biệt đây là địa
bàn tập trung nhiều khu công nghiệp lớn ở miền Bắc, thu hút nhiều
lao động trong và ngoài nước.
Theo báo cáo công tác tổng kết của TAND tỉnh Bắc Ninh
cho thấy từ năm 2011 đến năm 2016 hai cấp TAND tỉnh Bắc Ninh đã
thụ lý một số lượng rất lớn vụ án các loại, trong đó riêng về xét xử án
12


hình sự theo thủ tục sơ thẩm là rất lớn, cụ thể: xem Phụ lục 1 của
luận văn.
* Thực tiễn công tác thi hành án treo trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
Trong năm vừa qua đã đạt được những kết quả quan trọng,
các bản án xét xử bị cáo nhưng cho hưởng án treo khi có hiệu lực
pháp luật đều được ra quyết định thi hành án và tổ chức thi hành
quyết định đó một cách nhanh chóng, đúng thời hạn quy định của
pháp luật.
Công tác thi hành án treo tại tỉnh Bắc Ninh ngày càng được
quan tâm. Cụ thể để tổ chức triển khai thực hiện UBND cấp xã đã
phân công nhiệm vụ cho Công an cấp xã có trách nhiệm trực tiếp
tham mưu giúp UBND xã thực hiện đúng các quy định; đồng thời
cũng giao cho cán bộ tư pháp và các tổ chức đoàn thể phối hợp với
Công an xã trong việc quản lý, giám sát, giáo dục người được hưởng
án treo .
Đối với những người đã chấp hành xong thời gian thử thách,
thời gian chấp hành án UBND xã đã thiết lập hồ sơ và làm thủ tục bàn
giao hồ sơ cho Cơ quan thi hành án hình sự Công an huyện để cấp giấy
chứng nhận đã chấp hành xong thời gian thử thách, chấp hành xong án
phạt cải tạo không giam giữ theo đúng thời hạn quy định.
2.2.2. Hạn chế và nguyên nhân

Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân, Công an, chính quyền các

14


cấp và các đoàn thể chính trị xã hội trên đại bàn tỉnh, đặc biệt là vai
trò của ủy ban nhân dân cấp xã, phường trong việc thi hành án treo.
Trong quá trình tổ chức thực hiện thi hành án treo, UBND
cấp xã đã có sự chỉ đạo Công an, tư pháp và các tổ chức đoàn thể ở
xã phối hợp với gia đình, tổ chức nơi người được hưởng án treo làm
việc, học tập để theo dõi, giám sát, giáo dục các bị án, đồng thời tạo
điều kiện để người đó tiếp tục học tập, làm việc, tìm kiếm việc làm.
2.2.3.1. Đánh giá thuận lợi, khó khăn vướng mắc
Việc phối hợp giữa các cơ quan thi hành án trong việc thi hành án
treo trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh có vai trò quan trọng ảnh hưởng trực tiếp
đến kết quả thi hành án treo của tỉnh. Đặc biệt việc triển khai công tác thi
hành án treo của UBND cấp xã theo quy định của Luật thi hành án hình
sự có những thuận lợi đó là có sự quan tâm, chỉ đạo thường xuyên của
Huyện ủy, Hội đồng nhân dân, UBND huyện và sự hướng dẫn nghiệp
vụ của Cơ quan thi hành án hình sự Công an huyện.
Tuy nhiên bên cạnh những mặt thuận lợi thì công tác thi hành
án treo của UBND cấp xã cũng còn có rất nhiều khó khăn, vướng
mắc như: Địa bàn rộng, kinh tế phát triển nhanh, nhân dân chủ yếu là
làm nông nghiệp nên điều kiện đời sống , trình độ dân trí không đồng
đều, nhận thức pháp luật của một bộ phận nhân dân còn hạn chế.
2.2.3.2. Đánh giá về ưu điểm và thiếu sót, tồn tại
Một là, sau khi tiếp nhận hồ sơ thi hành án treo từ Cơ quan
thi hành án hình sự Công an huyện bàn giao, một số UBND cấp xã
chưa thực hiện triển khai ngay việc tổ chức giám sát, giáo dục các bị
án mà để một thời gian dài sau đó mới thực hiện. Hai là, việc phân

Chương 3
NHỮNG GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ THI
HÀNH ÁN TREO TẠI TỈNH BẮC NINH
3.1. Quan điểm chỉ đạo thực hiện pháp luật thi hành án treo
3.1.1. Quán triệt quan điểm của Đảng về công tác thực hiện pháp
luật thi hành án treo.
Một là, "Trên cơ sở tổng kết, đánh giá về công tác thi hành
án, cần sớm xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách và nâng cao
trách nhiệm của cơ quan thi hành án, bảo đảm các bản án của Tòa án
đã có hiệu lực pháp luật phải được tôn trọng và thi hành nghiêm
chỉnh" [2].
Hai là, trong xây dựng pháp luật thi hành án treo phải quán
triệt quan điểm của Đảng: xác định rõ trách nhiệm của ủy ban nhân
dân xã, phường, thị trấn và xác định rõ các cơ quan chuyên môn của
ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trong việc thi hành một số hình phạt
tù, thực hiện nghiêm túc các bản án của Tòa án [4].
3.1.2. Thực hiện pháp luật thi hành án treo phải đặt trong mối
quan hệ với việc thực hiện pháp luật thi hành án nói chung
3.1.3. Thực hiện pháp luật thi hành án treo phải đảm bảo sự thống
nhất từ Trung ương đến địa phương và cơ sở
Pháp luật là thống nhất, bất luận trong trường hợp nào và vì
lý do gì thì việc thực hiện pháp luật cũng phải đảm bảo tính thống
nhất từ trung ương đến địa phương và cơ sở, góp phần giữ gìn nền
pháp chế xã hội chủ nghĩa.

17


Đảm bảo sự thống nhất trong bộ máy thi hành án từ trung
ương xuống địa phương và cơ sở.

hành án treo
3.2.1. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thi hành
án treo
-Tỉnh ủy Bắc Ninh và các huyện ủy cần sớm ban hành nghị
quyết, chỉ thị yêu cầu ủy ban nhân dân các cấp tăng cường quản lý
hoạt động thi hành án trong phạm vi địa phương.
- Cấp ủy Đảng tăng cường lãnh đạo công tác tổ chức, bộ
máy, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác thi hành án, lựa chọn
sắp xếp Đảng viên làm công tác thi hành án.
- Tỉnh ủy cần có chính sách quan tâm đầu tư cơ sở vật chất
cho hoạt động thi hành án, chính sách đãi ngộ đối với cán bộ làm
công tác thi hành án treo ở cấp xã, phường, thị trấn.
- Lãnh đạo công tác thanh tra, kiểm tra vi phạm, giải quyết
khiếu nại tố cáo, công tác thi đua khen thưởng trong hoạt động thi
hành án.
3.2.2. Hoàn thiện pháp luật về thi hành án hình sự
Thứ nhất, khó khăn trong việc quản lý, giám sát, giáo dục
của Uỷ ban nhân dân cấp xã đối với những bị án. Khoản 2 Điều 65
Luật THAHS quy định “Trong thời gian thử thách, người được
hưởng án treo không thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều
này được Uỷ ban nhân dân cấp xã tạo điều kiện để người đó tìm việc
19


làm” và tại điểm đ, khoản 1 Điều 63 Luật THAHS quy định một
trong những nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân cấp xã được
giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo là: “Giải quyết cho
người được hưởng án treo được vắng mặt ở nơi cư trú theo quy định
của Luật này và pháp luật về cư trú”. "Trong thời gian thử thách, nếu
người được hưởng án treo cố ý vi phạm nghĩa vụ theo quy định của

Công tác thi hành án là hoạt động mang tính xã hội rộng rãi,
cần có sự phối kết hợp giữa các chủ thể thực hiện pháp luật. Có thể
nêu lên các mối quan hệ phối hợp chủ yếu sau đây:
Quan hệ phối hợp giữa Tòa án nhân dân tỉnh và huyện, thị
xã, thành phố với xã phường, thị trấn và các cơ quan, tổ chức khác
trong việc giao nhận bản án, quyết định thi hành án, việc xem xét,
theo dõi kết quả thi hành án, đề nghị lập hồ sơ rút ngắn thời gian thử
thách hay giảm thời hạn chấp hành án.
Thực tiễn công tác thi hành án ở địa phương cho thấy sự
phối hợp giữa các chủ thể còn rất lúng túng, kém hiệu quả. Để đảm
bảo sự phối hợp đồng bộ, nhịp nhàng trong công tác thi hành án treo
, cần thiết phải xây dựng quy chế phối hợp; nguyên tắc phối hợp,
nội dung phối hợp, trách nhiệm các chủ thể trong quan hệ phối hợp
nhằm phát huy hiệu quả công tác thực hiện pháp luật thi hành án.

22


KẾT LUẬN
Việc thực hiện nghiêm chỉnh các văn bản pháp luật đã ban hành,
đưa pháp luật đi vào cuộc sống và phát huy sức điều chỉnh của nó là
một trong các yêu cầu xây dựng nhà nước Pháp quyền xã hội chủ
nghĩa.Với ba hình thức cơ bản: xây dựng pháp luật, thực hiện pháp
luật và bảo vệ pháp luật, Nhà nước Việt Nam đang tiếp tục phát huy
vai trò quản lý Nhà nước bằng pháp luật trên mọi mặt của đời sống,
trong đó thực hiện pháp luật chiếm vị trí quan trọng.
Thực hiện pháp luật thi hành án đối với người được hưởng án
treo là một nội dung không rộng, song nó có ý nghĩa thực tiễn sâu
sắc, mang đậm tính nhân đạo của pháp luật Xã hội chủ nghĩa. Tuy
nhiên trên thực tế, việc nhận thức tầm quan trọng và ý nghĩa việc