VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHẠM THANH BÌNH

PHIÊN TÒA XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ
TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành: LUẬT HÌNH SỰ VÀ TỐ TỤNG HÌNH SỰ
Mã số

: 60.38.01.04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN VĂN ĐIỆP

HÀ NỘI, 2017

HÀ NỘI - năm


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên
cứu khoa học của riêng tôi. Các số liệu, ví dụ
và trích dẫn trong luận văn bảo đảm độ tin
cậy, chính xác và trung thực. Những kết luận
khoa học của luận văn chưa từng được ai công
bố trong bất kỳ công trình nào khác.
TÁC GIẢ LUẬN VĂN


1.2 Đặc điểm của phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án hình sự

7

1.3 Vị trí, vai trò của phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án hình sự

8

1.4 Các nguyên tắc tố tụng tại phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án hình sự

9

1.5 Phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án hình sự theo các mô hình tố tụng hình sự
trên thế giới
1.6 Sự hình thành và phát triển của các quy định pháp luật về phiên tòa trước
khi ban hành BLTTHS năm 2015
Chương 2. Quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 về phiên tòa
xét xử sơ thẩm vụ án hình sự

13
16
20

2.1 Thủ tục phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án hình sự

20

2.2 Những người tham gia phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án hình sự




DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BLHS

Bộ luật hình sự

BLDS

Bộ luật dân sự

BLTTHS

Bộ luật tố tu ̣ng hình sự

Nxb

Nhà xuất bản

TAND

Tòa án nhân dân

TANDTC

Tòa án nhân dân tối cao

TTHS


trong giai đoạn 2011-2016
Bảng số liệu thống kê số lượng vụ án hình sự sơ thẩm
Bảng 3.3

và số lượng vụ án bị hủy và s�pháp cụ thể sau:
- Tuyên truyền, giáo dục pháp luật đến quần chúng nhân dân thông qua nhiều
phương tiện, nhiều phương pháp mà chủ đạo là phương pháp đối thoại để người tham
gia tố tụng, nhất là người bị buộc tội thấy được tác dụng và ý nghĩa của việc sử dụng
dịch vụ bào chữa, bảo vệ quyền lợi trong tố tụng hình sự để những người này thực
hiện đầy đủ các quyền luật định của mình trong tố tụng.
- Phát huy vai trò của phương tiện thông tin đại chúng trong công tác phổ biến,
giáo dục pháp luật, nhất là tổ chức, hoạt động tư pháp nói chung và hoạt động xét xử
của Tòa án theo mô hình TTHS mới, thể chế hóa các quy định của Hiếp pháp 2013 về
quyền con người, về các nguyên tắc xét xử của Tòa án.
62


- Tạo sự chuyển biến tích cực trong nhận thức, thái độ của đội ngũ cán bộ làm
việc liên quan đến pháp luật khi tham gia các lớp tập huấn nghiệp vụ hay hội thảo
chuyên đề chuyên sâu về vấn đề bảo đảm nguyên tắc tranh tụng trong hoạt động xét xử
của Tòa án.
Kết luận chương 3
Từ thực tiễn xét xử sơ thẩm các vụ án hình sự của Toà án nói chung và các Tòa
án trên địa bàn thành phố Hà Nội nói riêng trong thời gian qua có thể thấy rằng các
quy định của BLTTHS năm 2003 về vấn đề này tương đối chặt chẽ, có tính hệ thống.
Nhờ đó phát huy hiệu quả trong công tác xét xử, góp phần bảo vệ lợi ích hợp pháp của
Nhà nước, bảo vệ quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, đảm bảo
các quyền tự do dân chủ, quyền bình đẳng trước pháp luật của công dân. Tuy nhiên,
qua nghiên cứu các quy định của BLTTHS về thủ tục tố tụng tại phiên toà và liên hệ
với thực tiễn áp dụng cho thấy một số quy định của BLTTHS năm 2003 còn chưa phù

quả hơn yêu cầu bảo vệ công lý, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước và công
dân. Để nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động xét xử sơ thẩm vụ án hình sự đáp
ứng yêu cầu của nền tư pháp dân chủ, nghiêm minh đòi hỏi phải tiến hành đồng bộ
nhiều giải pháp.

64


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Xuân Anh, Hồ Thế Hoè (2004), Thư ký Tòa án phải là một nghề, Tạp chí
Nghiên cứu lập pháp, Hà Nội;
2. Bộ luật tố tụng hình sự 1988, 2003, 2015;
3. Dương Thanh Biểu, Tranh luận tại phiên toà sơ thẩm, Nxb. Tư pháp, Hà Nội,
2007;
4. Nguyễn Đăng Dung (2004), Thể chế tư pháp trong nhà nước pháp quyền, Nxb
Tư pháp, Hà Nội;
5. Đỗ Văn Đương (2003), “Tranh tụng trong tố tu ̣ng hin
̀ h sự Việt Nam”, Tạp chí
nghiên cứu lập pháp, Hà Nội;
6. Trần Văn Độ (2004), Từ nguyên tắc hai cấp xét xử đến việc tổ chức Tòa án các
cấp, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, Hà Nội;
7. Trần Văn Độ (2003), “Đổi mới tổ chức và hoạt động của TANĐ”, Tạp chí Nhà
nước và Pháp luật, Hà Nội;
8. Trần Ngọc Đường (2005), “Cải cách tư pháp và xây dựng nhà nước pháp quyền
xã hội chủ nghĩa Việt Nam”, Tạp chí Cộng sản, Hà Nội;
9. Phạm Hồng Hải (2003), “Tiến tới xây dựng tố tu ̣ng hiǹ h sự ở Việt Nam theo
kiểu tranh tụng”, Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, Hà Nội;
10. Phạm Hồng Hải (2006), “Đổi mới mô hình tổ chức và hoạt động của hệthống
các cơ quan thực hiện chức năng thực hành quyền công tố đáp ứng yêu cầu cải
cách tư pháp” , Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, Hà Nội;

chủ Cộng hòa.
24. Nguyễn Quang Sơn (2004), “Tính độc lập và chỉ tuân theo pháp luật của Thẩm
phán và Hội thẩm nhân dân trong hoạt động xét xử”, Tạp chí dân chủ và pháp
luật, Hà Nội;
25. Nghị quyết số 743/2004/NQ-UBTVQH11 NGÀY 24/12/2004 của Uỷ ban
Thường ban Thường vụ Quốc hội.
26. Trần Đại Thắng (2003), Tố tụng “tranh tụng” và tố tụng “thẩm cứu” , Tạp chí
Nhà nước và Pháp luật, Hà Nội;
27. Lê Văn Thảo (2004), Nâng cao kỹ năng xét xử vụ án hình sự, Tạp chí Nghiên
cứu lập pháp, Hà Nội;

66


28. TAND tối cao (1996), Vị trí vai trò và chức năng của Tòa án trong bộ máy nhà
nước giữa các thời kỳ cách mang Viê ̣t Nam, Đề tài nghiên cứu khoa học, Hà
Nội;
29. TAND tối cao (2006), Báo cáo thực hiện các Nghị quyết của Quốc Hội, Ủy ban
thường vụ Quốc hội về tăng thẩm quyền xét xử cho TAND cấp huyện;
30. TAND tối cao, Báo cáo số 28,/BC-TANDTC ngày 16 tháng 9 năm 2005 về công
tác của các Tòa án tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XI;
31. TAND tối cao, Báo cáo số 39/BCTANDTC-TK ngày 18 tháng 11 năm 2005 của
Chánh án TAND tối cao trả lời chất vấn của đại biểu quốc hội tại kỳ họp thứ 8,
Quốc hộ khóa XI, Hà Nội;
32. TAND tối cao, Báo cáo tổng kết công tác hàng năm của ngành TA qua các
năm; Hà Nội;
33. TAND thành phố Hà Nội, Báo cáo số 89/BC-TA ngày 18 tháng 1 năm 2012
Tổng kết công tác năm 2011 và phương hướng nhiệm vụ công tác năm 2012
của Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội;
34. TAND thành phố Hà Nội, Báo cáo số 2092/BC-TA ngày 18 tháng 12 năm 2012

Nxb. CAND, Hà Nội;
46. Vụ bổ trợ tư pháp, Đổi mới tổ chức, hoạt động giám định tư pháp, Nxb. Tư
pháp, Hà Nội, 2004;

68