I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT

NGUYN THANH THY

THựC HIệN PHáP LUậT
Về DÂN CHủ CƠ Sở ở PHƯờNG - QUA THựC TIễN
PHƯờNG VĂN QUáN, QUậN Hà ĐÔNG, THàNH PHố Hà NộI

LUN VN THC S LUT HC

H NI - 2016


I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT

NGUYN THANH THY

THựC HIệN PHáP LUậT
Về DÂN CHủ CƠ Sở ở PHƯờNG - QUA THựC TIễN
PHƯờNG VĂN QUáN, QUậN Hà ĐÔNG, THàNH PHố Hà NộI

Chuyờn ngnh: Lut Hin phỏp - Lut Hnh chớnh
Mó s: 60 38 01 02

LUN VN THC S LUT HC

Cỏn b hng dn khoa hc: TS. NGUYN MU TUN

H NI - 2016


Khái niệm, đặc điểm, nội dung, hình thức thực hiện pháp luật về
dân chủ ở cơ sở........................................... Error! Bookmark not defined.

1.2.1.

Khái niệm .................................................... Error! Bookmark not defined.

1.2.2.

Đặc điểm ...................................................... Error! Bookmark not defined.

1.2.3.

Nội dung ...................................................... Error! Bookmark not defined.

1.2.4.

Hình thức ..................................................... Error! Bookmark not defined.

1.3.

Vai trò của việc thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sởError! Bookmark not defin

1.3.1.

Đảm bảo các quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân theo phương
châm dân biết, bàn, làm, kiểm tra ................ Error! Bookmark not defined.

1.3.2.


1.4.4.

Sự phối hợp của Mặt trật Tổ quốc và các đoàn thể cấp xãError! Bookmark not define

1.4.5.

Trình độ, năng lực, uy tín của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xãError! Bookmark not

1.4.6.

Đặc điểm địa bàn dân cư, trình độ dân trí ... Error! Bookmark not defined.

1.5.

Các tiêu chí đánh giá chất lƣợng thực hiện pháp luật dân chủ ở cơ sởError! Bookma

1.5.1.

Sự hài lòng của người dân đối với hoạt động của chính quyềnError! Bookmark not de

1.5.2.

Điểm nóng về khiếu nại, tố cáo ................... Error! Bookmark not defined.

1.5.3.

Kinh tế - xã hội phát triển, đời sống văn hóa nâng caoError! Bookmark not defined.

1.5.4.

Văn Quán, quận Hà Đông, thành phố Hà NộiError! Bookmark not defined.

2.2.1.

Quá trình triển khai thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ s ở tại phường
Văn Quán, quận Hà Đông, thành phố Hà NộiError! Bookmark not defined.

2.2.2.

Hoạt động của Ban chỉ đạo xây dựng và thực hiện QCDC ở cơ sởError! Bookmark no

2.2.3.

Hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong

việc chỉ đạo, hướng dẫn và phối hợp thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sởError! Bookmark
2.3.

Kết quả thực hiện pháp luật dân chủ ở cơ sở tại phƣờng (theo
Pháp lệnh số 34//2007/PL-UBTVQH 11) . Error! Bookmark not defined.

2.4.

Những hạn chế và nguyên nhân trong thực hiện pháp luật về dân

chủ ở cơ sở tại phƣờng Văn Quán, quận Hà Đông, thành phố Hà NộiError! Bookma
2.4.1.

Những hạn chế, tồn tại ................................. Error! Bookmark not defined.


3.1.3.

Mở rộng dân chủ phải đảm bảo trật tự, kỷ cương, trong khuôn khổ
Hiến pháp và pháp luật ................................ Error! Bookmark not defined.

3.1.4.

Thực hiện pháp luật dân chủ ở cấp xã gắn với đẩy mạnh học tập và
làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh và các phong trào thi đua
yêu nước ...................................................... Error! Bookmark not defined.

3.1.5.

Phát huy vai trò làm chủ của nhân dân trong phòng, chống quan liêu,
tham nhũng, lãng phí, tiêu cực ở cơ sở ........ Error! Bookmark not defined.

3.2.

Một số giải pháp ......................................... Error! Bookmark not defined.

3.2.1.

Giải pháp chung ........................................... Error! Bookmark not defined.

3.2.2.

Giải pháp cụ thể đối với phường Văn Quán, quận Hà Đông, thành phố
Hà Nội.......................................................... Error! Bookmark not defined.

KẾT LUẬN .............................................................. Error! Bookmark not defined.

hiện quyền dân chủ của nhân dân một cách trực tiếp và rộng rãi nhất [7].
Sau khi Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 30-CT/TW, để cụ thể hóa các chủ
trương của Đảng, Chính phủ đã ban hành các Nghị định số 29/1998/NĐ-CP ngày

4


11/5/1998 (sau được sửa đổi bằng Nghị định số 79/2003/NĐ-CP ngày 7/7/2003)
kèm theo Quy chế thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn quy định các nội dung,
phương thức và trách nhiệm của chính quyền cấp xã trong việc thực hiện quyền
dân chủ của nhân dân, và sự kiện quan trọng nhất, khẳng định vai trò và tầm quan
trọng của việc thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn đối với hệ thống chính trị xã hội nước ta, đó là Ủy Ban Thường vụ Quốc hội khóa 11 (2007), đã ban hành
Pháp lệnh số 34/2007/PL-UBTVQH11 ngày 20/4/2007 về thực hiện dân chủ ở xã,
phường, thị trấn.
Thực hiện dân chủ ở cơ sở luôn là vấn đề mang tính thời sự và đòi hỏi phát
triển không ngừng. Vì thế, chúng ta vừa phải đi sâu nghiên cứu và nhận thức đúng
đắn về lý luận, vừa phải thường xuyên tổng kết thực tiễn để tìm ra hình thức, biện
pháp tổ chức thực hiện phù hợp để đưa pháp luật về dân chủ vào cuộc sống. Từ khi
Đảng và Nhà nước ta ban hành chủ trương xây dựng và thực hiện các quy định về
dân chủ ở cơ sở, dân chủ ở cấp xã, cho đến nay chúng ta đã triển khai thực hiện
rộng khắp trong cả nước và đạt được những thành tựu quan trọng trên tất cả các lĩnh
vực của đời sống xã hội: quyền làm chủ của nhân dân và không khí dân chủ trong
xã hội được mở rộng, góp phần ổn định chính trị, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã
hội, giữ vững an ninh quốc phòng, đẩy mạnh thực hiện các cuộc vận động, các
phong trào thi đua yêu nước trong nhân dân, hệ thống chính trị ở cơ sở ngày càng
được củng cố, hiệu lực quản lý của nhà nước ngày càng hiệu quả hơn. Song song
với những thành tựu đạt được, việc thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở còn hạn
chế, yếu kém; gặp nhiều khó khăn trong thực tiễn gây bức xúc trong quần chúng
nhân dân, làm xói mòn lòng tin của nhân dân đối với Đảng và là rào cản đối với sự
phát triển của đất nước, của địa phương.

- Thực hiện dân chủ ở nước ta hiện nay: vấn đề đặt ra và giải pháp, Tạp chí
lý luận Chính trị, số 9/2004 của PGS.TS. Trần Khắc Việt. Tác giả chỉ ra những vấn
đề nảy sinh trong quá trình thực hiện dân chủ hóa đời sống xã hội ở nước ta, đồng
thời đề ra giải pháp nhằm tiếp tục phát huy dân chủ.
Ngoài ra còn có một số luận văn, luận án đề cập đến vấn đề này như:
- “Thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn trên địa bàn các
tỉnh Tây Nguyên” (2014) của Đỗ Văn Dương, Học viện chính trị quốc gia Hồ
Chí Minh.

6


- “Hoàn thiện quy chế thực hiện dân chủ ở cơ sở ở Việt Nam hiện nay”
(2005) của Trần Quốc Huy, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh.
- “Kết hợp giữa dân chủ đại diện và dân chủ trực tiếp trong thực hiện quy
chế dân chủ ở xã trên địa bàn thủ đô Hà Nội” (2005) của Nguyễn Tiến Thành, Học
viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh…
Có nhiều công trình nghiên cứu về dân chủ cơ sở nói chung và việc thực hiện
dân chủ cơ sở nói riêng, nhưng mỗi công trình lại đề cập đến những khía cạnh khác
nhau, trên mỗi địa phương khác nhau nên chúng mang những giá trị khác nhau.
Riêng Phường Văn Quán với đặc điểm là phường đô thị loại 1 của Quận Hà Đông,
theo tôi biết, hiện tại chưa có công trình nào nghiên cứu về đề tài “Thực hiện pháp
luật về dân chủ cơ sở ở phường - Qua thực tiễn phường Văn Quán, quận Hà
Đông, thành phố Hà Nội”.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu luận giải về lý luận và đánh giá thực trạng để đưa ra được những
phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về dân chủ ở
phường Văn Quán nói riêng và cả nước nói chung.
Nhiệm vụ nghiên cứu

Chính phủ về thực hiện dân chủ trong hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước và
đơn vị sự nghiệp công lập (Nghị định này thay thế Nghị định số 71/1998/NĐ-CP về
ban hành Quy chế thực hiện dân chủ trong hoạt động của cơ quan),… Đây là những
văn bản đ ể thực hiện và thể chế hóa quan điểm của Chỉ thị 30/CT–TW ngày
18/12/1998 của Bộ Chính trị về xây dựng và thực hiê ̣n quy chế dân chủ ở cơ sở . Sự
ra đời của quy chế dân chủ cơ sở là một trong những điều kiện quan trọng đảm bảo
cho các quy định của Hiến pháp được thực hiện trên thực tế, giúp nhân dân nắm
vững và thực hiện được các quyền dân chủ của mình. Nhưng để đánh giá rõ nét nhất
việc thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở thì xã, phường, thị trấn là loại hình cơ
sở tiêu biểu để lựa chọn. Do đó trong phạm vi đề tài này, tác giả tập trung nghiên
cứu vấn đề lý luận và thực tiễn thực hiện pháp luật về dân chủ ở phường trên địa
bàn phường Văn Quán dựa theo Pháp lệnh số 34/2007/PL-UBTVQH11 ngày
20/4/2007 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị
trấn (sau đây gọi tắt là Pháp lệnh 34).

8


5. Phƣơng pháp nghiên cứu
Luận văn được thực hiện dựa trên cơ sở phương pháp luận là chủ nghĩa duy
vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử của Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ
Chí Minh về nhà nước và pháp luật; dựa trên đường lối, chủ trương của Đảng, chính
sách, pháp luật của Nhà nước về dân chủ và dân chủ cơ sở; dựa trên những công
trình, tài liệu của các nhà khoa học pháp lý, chính trị. Đồng thời, luận văn sử dụng
các phương pháp nghiên cứu hệ thống, phân tích và tổng hợp, phương pháp khái
quát hoá, phương pháp thống kê, so sánh, mô tả… Trong đó, sử dụng nhiều là
phương pháp phân tích và tổng hợp.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
Việc nghiên cứu luận văn góp phần bổ sung những vấn đề lý luận về dân chủ
cơ sở, thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở nói chung và dân chủ cơ sở ở phường

Ban Chỉ đạo phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”
UBND phường Văn Quán (2015), Báo cáo kết quả xây dựng “Phường đạt
chuẩn văn minh đô thị” Phường Văn quán (năm 2013-2015), Hà Nội.

3.

Ban Chỉ đạo thực hiện QCDC ở cơ sở Đảng ủy phường Văn Quán (2013),
Báo cáo tổng kết việc xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ năm 2013
phương hướng nhiệm vụ năm 2014, Hà Nội.

4.

Ban Chỉ đạo thực hiện QCDC ở cơ sở Đảng ủy phường Văn Quán (2014),
Báo cáo tổng kết việc xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ năm 2014
phương hướng nhiệm vụ năm 2015, Hà Nội.

5.

Ban Chỉ đạo thực hiện QCDC ở cơ sở Đảng ủy phường Văn Quán (2015),
Báo cáo tổng kết việc xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ năm 2015
phương hướng nhiệm vụ năm 2016, Hà Nội.

6.

Ban Tuyên giáo trung ương (2015), Những nội dung cốt lõi trong dự thảo các
văn kiện trình đại hội XII của Đảng, Nxb Chính trị Quốc gia - sự thật, Hà Nội.

7.

Bộ Chính trị (khóa VIII) (1998), Chỉ thị số 30 – CT/TW ngày 18/02/1998 “về

thứ VIII, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

13.

Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần
thứ IX, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

14.

Đảng Cộng sản Việt Nam (2002), Nghị quyết Ban chấp hành Trung ương lần
thứ 6, Khóa IX, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

15.

Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần
thứ X, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

16.

Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời
kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011), Hà Nội.

17.

Đảng cộng sản Việt Nam (2011), Chỉ thị số 03-CT/TW của Bộ Chính trị về
tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh,
Hà Nội.

18.



24.

Đảng ủy phường Văn Quán (2014), Kết quả thực hiện nhiệm vụ năm 2013
của Đảng bộ phường Văn Quán, Hà Nội.

11


25.

Đảng ủy phường Văn Quán (2014), Tổng kết việc xây dựng và thực hiện Quy
chế dân chủ năm 2014 phương hướng nhiệm vụ năm 2015, Hà Nội.

26.

Đảng ủy phường Văn Quán (2015), Kết quả thực hiện nhiệm vụ năm 2013
của Đảng bộ phường Văn Quán, Hà Nội.

27.

Đảng ủy phường Văn Quán (2015), Tổng kết việc xây dựng và thực hiện Quy
chế dân chủ năm 2015 phương hướng nhiệm vụ năm 2016, Hà Nội.

28.

Hồng Hà (2000), Dân chủ và tập trung dân chủ, Lý luận và thực tiễn, Nxb
Khoa học xã hội, Hà Nội.

29.

35.

Hội đồng nhân dân phường Văn Quán (2015), Báo cáo trả lời ý kiến, kiến nghị
của cử tri trước kỳ họp thứ 10 HĐND phường Văn Quán khóa II, Hà Nội.

36.

Hội đồng nhân dân phường Văn Quán (2016), Báo cáo tình hình tổ chức và
hoạt động của Hội đồng nhân dân phường Văn Quán khóa II, nhiệm kỳ 2011
- 2016, Hà Nội.

37.

Hội đồng quốc gia chỉ đạo biên soạn Từ điển bách khoa Việt Nam (1995), Từ
điển bách khoa Việt Nam, tập 1, Nxb Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội.

38.

Trần Quốc Huy (2005), Hoàn thiện quy chế thực hiện dân chủ ở cơ sở ở Việt
Nam hiện nay, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội.

12


39.

Khoa luật - Đại học quốc gia Hà Nội (2011), Giáo trình Lý luận và pháp luật
về quyền con người, Nxb Đại học QGHN, Hà Nội.

40.


47.

Nguyễn Tuấn Triết (2011), “Dân chủ cơ sở: một số tiếp cận lý luận và thực
tiễn”, Tạp chí Khoa học xã hội, (1).

48.

Trường Đại học Luật Hà Nội (2006), Giáo trình Lý luận chung Nhà nước và
Pháp luật, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.

49.

UBND phường Văn Mỗ (2007), Đề án đề nghị điều chỉnh địa giới hành
chính, tách phường Văn Mỗ thành hai phường mới là phường Văn Quán và
phường Mộ Lao, Hà Nội.

50.

UBND phường Văn Quán (2013), Báo cáo tình hình thực hiện kế hoạch phát
triển kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng năm 2013, phương hướng nhiệm
vụ năm 2014, Hà Nội.

51.

UBND phường Văn Quán (2014), Báo cáo tình hình thực hiện kế hoạch phát
triển kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng năm 2014, phương hướng nhiệm
vụ năm 2015, Hà Nội.

52.

57.

Ủy ban MTTQ phường Văn Quán (2015), Báo cáo MTTQ tham gia xây dựng
Đảng, xây dựng chính quyền hoạt động phản biện xã hội năm 2015, Hà Nội.

58.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội (2007), Pháp lệnh số 34/2007/PL – UBTVQH,
Hà Nội.

14