ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------

NGUYỄN THỊ HỒNG VÂN

TÁC ĐỘNG CỦA DU LỊCH ĐẾN ĐỜI SỐNG VĂN HÓA - XÃ HỘI
CỦA NGƯỜI THÁI Ở MAI CHÂU - HÒA BÌNH VÀ CÁC GIẢI PHÁP PHÁT
TRIỂN
(NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP 4 BẢN: BẢN LÁC, BẢN POM COỌNG, BẢN VĂN, BẢN
NHÓT)

LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH HỌC
(CHƢƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO THÍ ĐIỂM)

HÀ NỘI, 2007


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------

NGUYỄN THỊ HỒNG VÂN

TÁC ĐỘNG CỦA DU LỊCH ĐẾN ĐỜI SỐNG VĂN HÓA - XÃ HỘI
CỦA NGƯỜI THÁI Ở MAI CHÂU - HÒA BÌNH VÀ CÁC GIẢI PHÁP PHÁT
TRIỂN
(NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP 4 BẢN: BẢN LÁC, BẢN POM COỌNG, BẢN VĂN, BẢN
NHÓT)

CHUYÊN NGÀNH

con người với con người trong gia đình, trong từng bản, con người với con người
giữa các bản cũng có sự thay đổi. Sự thay đổi đó còn ảnh hưởng đến các sản phẩm
của các làng nghề truyền thống, các lễ hội, các điệu múa, trang phục, văn hóa, nghệ
thuật .v.v.
Sự tác động của du lịch đến đời sống văn hóa-xã hội ở các địa phương là
không tránh khỏi, nhưng một trong yếu tố sống còn để phát triển du lịch là phải giữ
gìn được giá trị văn hóa-xã hội truyền thống tốt đẹp, các bản sắc, sắc thái văn hóa
riêng. Chính vì vậy, để phát triển du lịch bền vững và đạt hiệu quả cao, một trong
những yêu cầu bức thiết của các nhà quản lý và kinh doanh là phải biết được các
tác động của du lịch đến đời sống văn hóa-xã hội của địa phương-trước mắt cũng


như lâu dài, từ đó có các giải pháp phát triển du lịch một cách bền vững và đạt hiệu
quả cao.
Từ các yêu cầu của thực tiễn và lý luận trên, tôi đã chọn đề tài:
Tác động của du lịch đến đời sống văn hóa-xã hội của người Thái ở Mai ChâuHòa Bình và các giải pháp phát triển (Nghiên cứu trường hợp 4 bản: bản Lác,
bản Pom Coọng, bản Văn, bản Nhót).
Du lịch mới được phát triển mạnh ở Mai Châu-Hòa Bình hơn thập kỷ gần đây
(1993-2007) nhưng đã đem lại nhiều lợi ích cho nhân dân vùng này, đặc biệt đối
với dân tộc Thái-chiếm đại đa số dân số ở Mai Châu-Hòa Bình.
Việc thực hiện đề tài sẽ góp phần thêm vào sự hiểu biết về thực trạng phát
triển du lịch ở Mai Châu-Hòa Bình, các tác động của du lịch đến đời sống văn hóaxã hội của đồng bào Thái tại Mai Châu-Hòa Bình; từ đó đề xuất một số giải pháp
để du lịch phát triển nhưng vẫn đảm bảo tính bền vững và hiệu quả cao.
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Luận văn đề cập đến các vấn đề chính sau: văn hóa-xã hội của người Thái ở
Mai Châu-Hòa Bình; sự phát triển của du lịch ở Mai Châu-Hòa Bình và ảnh hưởng
của nó đến đời sống văn hóa-xã hội của người Thái ở Mai Châu-Hòa Bình; các giải
pháp phát triển du lịch tại các bản người Thái ở Mai Châu-Hòa Bình.
Về vấn đề văn hóa-xã hội của người Thái, các học giả trên thế giới cũng như
trong nước quan tâm nghiên cứu từ rất lâu. Các tài liệu về văn hóa-xã hội của

tìm hiểu thực tế và các số liệu ở các bản người Thái ở Mai Châu-Hòa Bình, ở các


cơ quan quản lý về kinh tế, du lịch, kế hoạch và đầu tư của huyện Mai Châu và tỉnh
Hòa Bình.
3. Mục đích và yêu cầu của đề tài
Luận văn được thực hiện với các mục đích và yêu cầu chính sau:
- Tìm hiểu và nắm bắt được lịch sử hình thành và phát triển văn hóa-xã hội
của người Thái Mai Châu-Hòa Bình trước khi du lịch phát triển;
- Tìm hiểu và nắm bắt được quá trình hình thành và phát triển du lịch ở Mai
Châu-Hòa Bình nói chung và ở bản Lác, bản Pom Coọng, bản Văn, bản Nhót nói
riêng. Xu hướng phát triển của du lịch ở Mai Châu-Hòa Bình trong tương lai.
- Tìm hiểu và nắm bắt được các ảnh hưởng của du lịch đến đời sống văn
hóa-xã hội của người Thái ở Mai Châu-Hòa Bình. Các tác động của du lịch có thể
ảnh hưởng đến đời sống văn hóa-xã hội của người Thái ở Mai Châu-Hòa Bình
trong tương lai;
- Nghiên cứu, tìm hiểu và đề xuất các giải pháp phát triển du lịch bền vững và
hiệu quả ở Mai Châu-Hòa Bình mà vẫn giữ gìn được bản sắc văn hóa-xã hội truyền
thống tốt đẹp của người Thái ở Mai Châu-Hòa Bình.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu chính của đề tài là văn hóa-xã hội của người
Thái ở Mai Châu-Hòa Bình trước và sau khi có du lịch phát triển, ảnh hưởng của
du lịch đến đời sống văn hóa-xã hội của họ trước kia, hiện tại và trong tương lai.
Bên cạnh đó, đề tài còn tiến hành tìm hiểu về quan điểm phát triển du lịch, định
hướng qui hoạch, đầu tư phát triển du lịch của tỉnh Hòa Bình nói chung và của Mai
Châu-Hòa Bình nói riêng để dự đoán được diễn thế các ảnh hưởng đó đến đời sống


văn hóa-xã hội của người Thái ở Mai Châu-Hòa Bình, từ đó đề xuất giải pháp phát
triển du lịch bền vững.

- Văn học, nghệ thuật, ngôn ngữ.
Bên cạnh thu thập phiếu điều tra, phỏng vấn và ghi chép, chúng tôi còn thu
thập một số tư liệu khác bằng cách quan sát, chụp ảnh.
Các thông tin trên được phân tích, tổng hợp, đánh giá sẽ cho ta thấy những tác
động của du lịch đến đời sống văn hóa-xã hội của người Thái ở Mai Châu-Hòa
Bình và một phần nào đó diễn thế của các tác động đó trong tương lai.
Mặt khác, để có được những đề xuất cho các giải pháp phát triển du lịch bền
vững ở Mai Châu-Hòa Bình, học viên đã tiến hành tìm hiểu các định hướng phát
triển, qui hoạch, định hướng đầu tư trong tương lai để phát triển du lịch của tỉnh
Hòa Bình nói chung và của ở Mai Châu nói riêng tại Sở Thương mại-Du lịch tỉnh
Hòa Bình (Phòng Du lịch) và Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Hòa Bình.
3. Phân tích và tổng hợp tài liệu:
Dựa trên các nguồn tài liệu hiện thu thập được về đời sống văn hóa-xã hội
của người Thái, về hoạt động du lịch trên địa bàn Mai Châu-Hòa Bình, luận văn
tiến hành các phân tích và tổng hợp tư liệu, từ đó rút ra các kết quả nghiên cứu cho
nội dung đề tài.
6. Đóng góp của luận văn
Đề tài của luận văn đòi hỏi nhiều đến các tư liệu thực tiễn và khi viết sẽ liên
quan đến nhiều các phân tích, tổng hợp, đánh giá. Chính vì vậy, trong quá trình


thực hiện đề tài, học viên đã chủ động học hỏi nhiều ở thầy cô và bạn bè-kết quả
của luận văn là một phần thành quả sự giúp đỡ nhiệt tình, trách nhiệm cao của thầy
hướng dẫn, cố PGS.TS. Đinh Trung Kiên và đặc biệt là của PGS.TS. Nguyễn
Phạm Hùng. Cũng bởi vậy, luận văn có tính lý luận và thực tiễn cao.
Luận văn còn là một kết quả nghiên cứu trong chuyên ngành mà người thực
hiện đứng trên quan điểm của cả một người nghiên cứu và một người quản lý, bảo
tồn văn hóa-xã hội để nhìn nhận, nghiên cứu, đánh giá mối quan hệ biện chứng
giữa phát triển du lịch và việc bảo tồn, phát triển văn hóa-xã hội của người Thái ở
Mai Châu-Hòa Bình.

3.2.

Phương hướng phát triển du lịch của người Thái ở Mai Châu-Hòa Bình;

3.3.

Mục tiêu của các giải pháp phát triển du lịch bền vững nhằm bảo tồn
bản sắc văn hóa-xã hội truyền thống của người Thái ở Mai Châu-Hòa
Bình

3.4.

Các giải pháp phát triển du lịch bền vững, hiện đại mà vẫn bảo tồn được
bản sắc văn hoá-xã hội truyền thống.


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bế Viết Đẳng, Một số vấn đề về lịch sử văn hoá tộc người và những đặc điểm
chủ yếu của văn hoá các dân tộc Tày-Thái, Tạp chí Dân tộc học, số 4, 1988.
2. Carsten Huttche, giám đốc tư vấn - Envirinmental Professionals Ltd Singapore
tại hội thảo Community base Tourism tại Indonesia, 27 -28 tháng 6 năm 2001
Jakarta Indonesia.
3. Cầm Biêu, Lễ Xiên kẻ của dân tộc Thái, NXB Dân tộc, Hà Nội, 1997.
4. Cầm Trọng, Sự hình thành bản Mường và bản Mường đổi mới của người Thái
ở Tây Bắc Việt Nam, Tạp chí Dân tộc học, Số 4, 1988.
5. Cầm Trọng, Phan Hữu Dật, Văn hoá Thái Việt Nam, Nhà xuất bản Văn hoá dân
tộc, Hà Nội, 1955.
6. Đặng Nghiêm Vạn, Sơ lược về sự thiên di của các bộ tộc Thái vào Tây Bắc Việt
Nam, Nghiên cứu lịch sử, 1965.
7. Đặng Nghiêm Vạn, Quá trình hình thành các nhóm Tày Thái ở Việt Nam,

giải pháp, Kỷ yếu hội thảo xoá đói giảm nghèo-vấn đề và giải pháp ở vùng
dân tộc thiểu số phía bắc Việt Nam, Nhà xuất bản nông nghiệp, Hà Nội, 2004.
20. Lê Ngọc Thắng, Nghệ thuật trang phục Thái, Nhà xuất bản văn hóa dân tộc,
Hà Nội, 1990.
21. Lê Sỹ Giáo, Về bản chất và ý nghĩa tên gọi Thái trắng, Thái đen ở Việt Nam,
Tạp chí Dân tộc học, số 2, 1988.
22. Nguyễn Đình Hoè, Phát triển du lịch bền vững, Nxb Đại học Quốc gia, 2005.


23. Nguyễn Hữu Thước, Lễ cơm mới, Tìm hiểu văn hóa cổ truyền của người Thái
Mai Châu, Sở Văn hóa tỉnh Hòa Bình, 1988.
24. Nguyễn Hữu Thức, Vài ảnh hưởng qua lại giữa văn hoá Thái (Mai Châu) và
văn hoá Mường ở tỉnh Hoà Bình, (Chương trình Thái học Việt Nam: Văn hoá
và lịch sử người Thái ở Việt Nam), Nhà xuất bản văn hoá dân tộc, Hà Nội,
1998.
25. Nhiều tác giả, Địa chí tỉnh Hòa Bình, 2005.
26. Tập bản đồ hành chính Việt Nam, Nhà xuất bản bản đồ.
27. Trần Nam Sơn, Lê Hải Anh, Những qui định về chính sách dân tộc, Nhà xuất
bản lao động, Hà Nội, 2001.
28. Uỷ ban nhân dân huyện Mai Châu, Tình hình phát triển kinh tế-xã hội của
huyện năm 2006, Báo cáo nội bộ, 2006.
29. Uỷ ban nhân huyện Mai Châu, Tình hình phát triển thương mại-du lịch của
huyện giai đoạn 2002-2006, Báo cáo nội bộ, 2006.
30. Uỷ ban nhân dân tỉnh Hòa Bình, Tình hình thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh
tế-xã hội, quốc phòng-an ninh năm 2006 và phương hướng, nhiệm vụ năm
2007, Báo cáo của UBND tỉnh Hòa Bình với Thủ tướng Chính phủ Nguyễn
Tấn Dũng, 2007.
31. Uỷ ban nhân dân tỉnh Hòa Bình, Tình hình thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh
tế-xã hội, quốc phòng-an ninh năm 2006 và phương hướng, nhiệm vụ năm
2007, Báo cáo của UBND tỉnh Hòa Bình với Tổng cục trưởng Tổng cục Du