ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGUYỄN THỊ TRÀ MY

NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA HOẠT ĐỘNG
DU LỊCH ĐẾN ĐỜI SỐNG VĂN HOÁ - XÃ HỘI
CỦA CỘNG ĐỒNG NGƢỜI H’MÔNG
Ở SA PA, LÀO CAI

LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH

Hà Nội - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGUYỄN THỊ TRÀ MY

NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA HOẠT ĐỘNG
DU LỊCH ĐẾN ĐỜI SỐNG VĂN HOÁ - XÃ HỘI
CỦA CỘNG ĐỒNG NGƢỜI H’MÔNG
Ở SA PA, LÀO CAI

Chuyên ngành: Du lịch
(Chương trình đào tạo thí điểm)

LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. Lê Anh Tuấn

Bookmark not defined.
1.3.5. Tác động đến văn hóa-nghệ thuật .. Error! Bookmark not defined.


1.3.6. Tác động đến cơ cấu kinh tế, phân công lao động ................. Error!
Bookmark not defined.
1.3.7. Tác động đến ngôn ngữ .................. Error! Bookmark not defined.
1.4. Các yếu tố tác động đến việc ảnh hƣởng của du lịch tới đời sống
văn hóa-xã hội ............................................ Error! Bookmark not defined.
1.4.1. Chính sách phát triển du lịch ......... Error! Bookmark not defined.
1.4.2. Nhận thức và ý thức của người dân Error! Bookmark not defined.
1.4.3. Lưu lượng khách du lịch ................ Error! Bookmark not defined.
Tiểu kết chƣơng 1 ........................................... Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ TÁC ĐỘNG CỦA DU LỊCH ĐẾN

ĐỜI SỐNG VĂN HÓA - XÃ HỘI Ở SA PA, LÀO CAIError! Bookmark not defined
2.1. Khái quát về hoạt động du lịch ở Sapa, Lào Cai .. Error! Bookmark
not defined.
2.1.1. Sự hình thành và phát triển du lịch ở Sa Pa, Lào Cai ............ Error!
Bookmark not defined.
2.1.2. Hoạt động kinh doanh du lịch ở Sa Pa-Lào Cai . Error! Bookmark
not defined.
2.1.3. Vai trò của người H’Mông trong phát triển du lịch ở Sa Pa .. Error!
Bookmark not defined.
2.2. Tác động của du lịch đến đời sống văn hóa-xã hội của ngƣời
H’Mông ở Sa Pa, Lào Cai ......................... Error! Bookmark not defined.
2.2.1. Tác động đến xây dựng, trang trí nhà cửa .... Error! Bookmark not
defined.
2.2.2. Tác động đến trang phục................ Error! Bookmark not defined.
2.2.3. Tác động đến ẩm thực .................... Error! Bookmark not defined.

động du lịch .............................................. Error! Bookmark not defined.
3.3.3. Bảo tồn và phát huy nét văn hóa dân tộc truyền thống .......... Error!
Bookmark not defined.


3.4. Các đề xuất, kiến nghị ........................ Error! Bookmark not defined.
3.4.1. Kiến nghị đối với tỉnh Lào Cai và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch
tỉnh Lào Cai .............................................. Error! Bookmark not defined.
3.4.2. Kiến nghị đối với chính quyền địa phương ...... Error! Bookmark not
defined.
3.4.3. Kiến nghị đối với doanh nghiệp du lịch ........ Error! Bookmark not
defined.
3.4.5. Kiến nghị đối với người dân địa phương ...... Error! Bookmark not
defined.
Tiểu kết chƣơng 3 ........................................... Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN ..................................................... Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................. 11
PHỤ LỤC ........................................................ Error! Bookmark not defined.


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BOT

Built-Operation-Transfer: Xây dựng-Vận hành-Chuyển giao

BT

Built-Transfer: Xây dựng-Chuyển giao

BTO


Nhà xuất bản

ODA

Official Development Assistance: Hỗ trợ phát triển chính
thức

PV

Phỏng vấn

PVDL

Phục vụ du lịch

QĐ-TTg

Quyết định của Thủ tướng chính phủ

SLPV

Số lượng phỏng vấn

SN

Số người

SNV



DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1. Lượng khách du lịch của Sa Pa giai đoạn 2010 đến năm 2014 Error!
Bookmark not defined.
Biểu đồ 2.2. Doanh thu từ hoạt động du lịch của Sa Pa từ năm 2010 đến năm 2014
.............................................................................................. Error! Bookmark not defined.
Biểu đồ 2.3. Cơ cấu chi tiêu của khách du lịch tại Sa Pa năm 2014 ........ Error!
Bookmark not defined.
Biểu đồ 2.4. Tổng số lao động trực tiếp trong hoạt động du lịch tại Sa Pa giai
đoạn 2010-2014 ............................................... Error! Bookmark not defined.


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Hiện nay, ngành du lịch được xem như là một trong những ngành kinh tế
quan trọng của nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Không những
được thiên nhiên ưu ái ban tặng nhiều thắng cảnh hùng vĩ, bản sắc văn hóa truyền
thống của dân tộc cũng góp phần tạo nên sức hấp dẫn đối với du khách trong và
ngoài nước. Trên dải đất hình chữ S, hoạt động du lịch ngày nay không chỉ hình
thành và phát triển ở những thành phố lớn, hiện đại mà đã mở rộng tới các địa bàn
vùng sâu, vùng xa, nơi cư trú của một số đồng bào các dân tộc thiểu số Việt Nam.
Nằm ở phía Tây Bắc Việt Nam, từ hàng trăm năm trước, Sa Pa đã được ví như
thủ đô mùa hè của miền Bắc. Với bản sắc văn hóa truyền thống, cùng vẻ đẹp hùng vĩ
và khí hậu mát mẻ quanh năm do thiên nhiên ban tặng đã đem đến cho Sa Pa một sự
cuốn hút khó quên. Với thế mạnh về cảnh đẹp, khí hậu và nền văn hóa đặc sắc của các
dân tộc thiểu số, Sa Pa luôn được khách du lịch lựa chọn như điểm du lịch không thể
bỏ qua trong hành trình của họ. Ngoài sự ưu đãi của thiên nhiên, Sa Pa có nguồn tài
nguyên du lịch nhân văn rất độc đáo. Với 8 tộc người anh em sống dọc theo sườn núi
dãy Hoàng Liên Sơn (Kinh, Mông, Dao, Tày, Thái, Dáy, Hoa, Xá Phó), sự đa dạng
văn hóa và sự giao lưu kết hợp giữa các dân tộc với nhau đã hình thành nên bản sắc

người H’Mông ở Việt Nam truyền thống và hiện đại” (2006) của tác giả Vương
Duy Quang. Các nghiên cứu trên đây đề cập tới nguồn gốc của người H’Mông, các
đặc điểm liên quan đến đời sống của họ. Các tác phẩm đưa ra thông tin về đời sống
văn hóa, kinh tế, xã hội của người H’Mông, như: nhà cửa, ẩm thực, quan hệ xã hội,
đời sống kinh tế, ngôn ngữ...
Đối với vấn đề tác động của du lịch đến đời sống của người H’Mông, đã có một số
bài viết ngắn về vấn đề này, tiêu biểu như nghiên cứu “Tác động


TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tài liệu Tiếng Việt
1. Phan Ngọc Anh, Lê Chí Cường, Vũ Xuân Cường, Trần Thu Giang, Lê Thu Hà,
Nguyễn Thị Vĩnh Hà, Phạm Thị Thu Hương (1998), Du lịch Sa Pa-Hiện trạng
và thách thức, Khoa du lịch, Đại học KHXHNV Hà Nội
2. Trần Thúy Anh (Chủ biên) (2011), Giáo trình Du lịch văn hóa (Những vấn đề
lý luận và nghiệp vụ), Nxb Giáo dục Việt Nam
3. Ban chỉ đạo đại hội đại biểu các dân tộc thiểu số Việt Nam (2010), Cộng đồng
các dân tộc Việt Nam, Nxb Giáo dục Việt Nam
4. Bế Viết Đẳng (2006), Các dân tộc thiểu số trong sự phát triển kinh tế-xã hội
miền núi, NXB Chính trị Quốc gia và Văn hoá dân tộc, Hà Nội.
5. Nguyễn Văn Đính, Trần Thị Minh Hòa (2009), Giáo trình Kinh tế du lịch, Nxb
Đại học Kinh tế Quốc dân
6. Vũ Thị Thu Hà, Hoàng Thị Hiền, Hoàng Thị Lê Lan, Hoàng Thị Quý, Nguyễn
Thị Minh Thoa, Bàn về vấn đề môi trường và phát triển bền vững tại điểm du
lịch Sa Pa, Khoa du lịch, Đại học KHXHNV Hà Nội, 1998
7. Phạm Thị Mộng Hoa, Lâm Thị Mai Lan (2000), Du lịch với dân tộc thiểu số ở
Sa Pa, Nxb Văn hóa Dân tộc
8. Nguyễn Đình Hoè, Vũ Văn Hiếu (2001), Du lịch bền vững, NXB ĐH Quốc gia
Hà Nội
9. Nguyễn Thị Hường (2011), Du lịch cộng đồng ở vùng núi phía Bắc Việt Nam

25. Tổng cục du lịch (2004), Non nước Việt Nam, Sách hướng dẫn du lịch
26. Tổng cục du lịch (2013), Giáo trình Bồi dưỡng nghiệp vụ cho thuyết minh viên
du lịch


27. Lê Anh Tuấn (2009), Đánh giá tác động của hoạt động du lịch tới môi trường
xã hội, Tạp chí du lịch Việt Nam, số 12/2009, tr.10-12
28. Nguyễn Minh Tuệ (Chủ biên) (2011), Địa lý du lịch Việt Nam, Nxb Giáo dục
Việt Nam
29. Nguyễn Thị Hồng Vân (2007), Tác động của du lịch đến đời sống văn hóa-xã hội
của người Thái ở Mai Châu-Hòa Bình và các giải pháp phát triển (Nghiên cứu
trường hợp 4 bản: Bản Lác, Bản Pom Coọng, Bản Văn, Bản Nhót , Luận văn Thạc
sỹ Du lịch học, Trường ĐH KHXH&NV Hà Nội
30. Cư Hòa Vần, Hoàng Nam (1994), Dân tộc Mông ở Việt Nam, Nxb Văn hóa
dân tộc
31. Viện Dân tộc học, Ủy ban KHXH Việt Nam (1973), Các dân tộc ít người ở
Việt Nam (Khu vực phía Bắc), Nxb KHXH, Hà Nội
32. Trần Quốc Vượng (Chủ biên) (2008), Cơ sở văn hóa Việt Nam, Nxb Giáo dục
Tài liệu tiếng nƣớc ngoài
33. Center of Culture, Information, Sport and Tourism Sapa, SNV-IUCN Vietnam
(2002), Study on the Sapa Guides
34. Nguyen Duc Hoa Cuong and Toot Oostveen (2005), Sustainable TourismBringing balance to the tourism boom: Equitable tourism development in Sa
Pa, Vietnam, SNV Vietnam
35. Nguyen Van Lam (1999), The role of tourism in local economy, The Threats
Of Ecotourism Development, The Case Of Sa Pa, Vietnam
36. Toot Oostveen, Nguyen Minh Thu, Nguyen Van Lam (2004), Community
based tourism development in SaPa-Vietnam, SNV/IUCN Support to
Sustainable Tourism Project
37. SNV (2011), Market needs rearche to drive the development tourism products
and services in Lao Cai province