VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HÀ MINH LOAN

THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ TRONG GIAI ĐOẠN
ĐIỀU TRA CÁC TỘI PHẠM VỀ MA TÚY TRÊN ĐỊA
BÀN HUYỆN VĂN CHẤN, TỈNH YÊN BÁI

Chuyên ngành

: Luật Hình sự và tố tụng hình sự

Mã số

: 60.38.01.04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN VĂN HUYÊN

HÀ NỘI, 2017


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả
trong luận văn chưa được công bố trong bất kì công trình nào khác. Các số liệu, ví dụ
và trích dẫn trong luận văn đảm bảo tính chính xác và trung thực. Tôi đã hoàn thành
tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của
Học viện khoa học xã hội Hà Nội.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

BLHS

: Bộ luật hình sự

BLTHS

: Bộ luật tố tụng hình sự

CQĐT

: Cơ quan điều tra

ĐTV

: Điều tra viên

TNHS

: Trách nhiệm hình sự

KTVAHS

: Khởi tố vụ án hình sự

KTBC


TAND

: Tòa án nhân dân

HĐND

: Hội đồng nhân dân


MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Thực hiện nghị quyết số 49/NQ-TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị về chiến
lược cải cách tư pháp đến năm 2020 với mục tiêu xây dựng nền tư pháp trong sạch,
vững mạnh, dân chủ, nghiêm minh, bảo vệ công lý, trong những năm qua hoạt động
thực hành quyền công tố (THQCT) và Kiểm sát hoạt động tư pháp (KSHĐTP) được
đổi mới, nâng cao về chất lượng, đã hạn chế được tình trạng bỏ lọt tội phạm và người
phạm tội cũng như làm oan người vô tội, đảm bảo cho pháp luật được chấp hành
nghiêm chỉnh và thống nhất, góp phần không nhỏ trong công tác đấu tranh, phòng
ngừa tội phạm. Tuy nhiên, vì nhiều nguyên nhân mà hoạt động THQCT ở các giai
đoạn tố tụng, trong đó có hoạt động THQCT trong giai đoạn điều tra các vụ án hình sự
còn bộc lộ nhiều hạn chế, thiếu sót như: Việc tăng cường trách nhiệm công tố trong
hoạt động điều tra, gắn công tố với hoạt động điều tra chưa thưc sự đáp ứng yêu cầu
đấu tranh phòng, chống tội phạm; một số KSV chưa thực sự chủ động trong hoạt động
kiểm sát điều tra ngay từ giai đoạn đầu, việc đề ra yêu cầu điều tra còn sơ sài chưa cụ
thể nên việc định hướng cho hoạt động điều tra còn hạn chế; còn để xảy ra tình trạng
trả hồ sơ điều tra bổ sung giữa các cơ quan tiến hành tố tụng, việc bắt, tạm giữ sau đó
phải xử lý hành chính; việc phát hiện những vi phạm trong hoạt động điều tra của
CQĐT chưa thường xuyên, kiên quyết, còn hiện tượng nể nang làm ảnh hưởng không

túy nói riêng chưa được tổng kết rút kinh nghiệm thường xuyên. Để tiếp tục phát huy
những kết quả đã đạt được và hạn chế những yếu kém nêu trên, trong giai đoạn tiếp
theo, toàn ngành Kiểm sát nhân dân nói chung và VKSND huyện Văn Chấn, tỉnh Yên
Bái nói riêng tiếp tục thực hiện có hiệu quả Nghị quyết 49/NQ-TW; đẩy mạnh công
tác xây dựng và hoàn thiện thể chế trong lĩnh vực hoạt động tư pháp; bảo đảm triển
khai và thực hiện có hiệu quả Luật tổ chức VKSND sửa đổi được Quốc hội thông qua
ngày 24/11/2014 và chuẩn bị thực hiện BLTTHS năm 2015 sửa đổi bổ sung để nâng
cao chất lượng THQCT và KSHĐTP; tăng cường hợp tác quốc tế trong công tác đấu
tranh phòng, chống tội phạm, nhất là tội phạm có tổ chức, xuyên quốc gia, tội phạm
ma túy. Trong đó tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 21-CT/TW ngày 26/3/2008 của Bộ
Chính trị về “Tiếp tục tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống và kiểm
soát ma túy trong tình hình mới”; Kế hoạch số 88/KH-VKSTC ngày 13/9/2012 của
VKSND Tối cao về “Chiến lược quốc gia phòng, chống và kiểm soát ma túy ở Việt
2


Nam đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030 trong ngành Kiểm sát nhân dân”.
Chỉ thị số 06/CT-VKSTC ngày 06/12/2013 của VKSND Tối cao về “Tăng cường
trách nhiệm công tố trong hoạt động điều tra, gắn công tố với hoạt động điều tra đáp
ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm”.
Từ những lý do nêu trên, tác giả lựa chọn đề tài "Thực hành quyền công tố trong
giai đoạn điều tra các tội phạm về ma túy từ thực tiễn huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái" là
luận văn tốt nghiệp Cao học chuyên ngành Tố tụng hình sự của mình; nhằm đáp ứng cả về
phương diện lý luận và thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng THQCT trong giai đoạn
điều tra các tội phạm ma túy của VKSND huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Trong những năm qua, đã có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề
THQCT và vấn đề về ma túy. Cụ thể:
- Những vấn đề lý luận về quyền công tố và thực hành quyền công tố ở Việt
Nam từ 1945 đến nay, của VKSND Tối cao (năm 1999).

THQCT trong giai đoạn điều tra các tội phạm ma túy. Đánh giá thực trạng và đề xuất
các giải pháp bảo đảm, nâng cao chất lượng THQCT trong giai đoạn điều tra các tội
phạm ma túy của VKSND huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái.
Về nhiệm vụ nghiên cứu: Phân tích những vấn đề lý luận cơ bản về quyền công
tố, THQCT trong giai đoạn điều tra của VKSND như khái niệm, đối tượng, phạm vi,
nội dung của quyền công tố và THQCT trong giai đoạn điều tra. Đặc điểm và các giai
đoạn THQCT trong giai đoạn điều tra các tội phạm ma túy.
Đánh giá thực trạng THQCT trong giai đoạn điều tra các tội phạm ma túy của
VKSND huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái, nêu lên những thành quả đạt được, những hạn
chế, vướng mắc và nguyên nhân để từ đó đưa ra các quan điểm, giải pháp nhằm đảm
bảo đảm, nâng cao chất lượng THQCT trong giai đoạn điều tra các tội phạm ma túy
của VKSND huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn
của việc THQCT trong giai đoạn điều tra các tội phạm ma túy trên địa bàn huyện Văn
Chấn, tỉnh Yên Bái.
Phạm vi nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu việc THQCT trong giai đoạn điều
tra đối với các tội phạm ma túy xảy ra trên địa bàn huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái
trong 05 năm, từ ngày 01/12/ 2011 đến ngày 30/11/2016.
4


5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
Phương pháp luận: Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận của chủ
nghĩa Mác – Lênin; Tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và Pháp luật; các quan điểm,
đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và ngành Kiểm sát nhân dân
về đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy; đặc biệt là quan điểm của Đảng về cải
cách tư pháp được thể hiện trong Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 02/01/2002 và Nghị
quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ chính trị.
Phương pháp nghiên cứu: Trong quá trình nghiên cứu đề tài, luận văn sử dụng

phạm về ma túy
Theo Đại từ điển tiếng Việt, “Công” có nghĩa là “thuộc về Nhà nước, tập thể, trái
với tư”; còn “Tố” có nghĩa là “nói về những sai phạm, tội lỗi của người khác một cách
công khai trước người có thẩm quyền hoặc trước nhiều người”;“Công tố” có nghĩa là
“điều tra, truy tố, buộc tội kẻ phạm pháp và phát biểu ý kiến trước Tòa án”. Như vậy
công tố có mối liên hệ chặt chẽ với Pháp luật, đặc biệt là Pháp luật hình sự. Bất kỳ Nhà
nước nào cũng hết sức quan tâm đến lĩnh vực hình sự, bởi chính Pháp luật hình sự là
phương tiện cai trị hữu hiệu nhất. Khi một hành vi bị coi là tội phạm được thực hiện sẽ
làm phát sinh một quan hệ pháp luật giữa một bên là Nhà nước và bên kia là người phạm
tội. Trong mối quan hệ này, Nhà nước là chủ thể quyền lực (quyền lực công), là người
thực hiện sự buộc tội; còn đối tượng bị Nhà nước cáo buộc là người đã thực hiện hành vi
tội phạm. Vì thế, công tố được hiểu là sự buộc tội nhân danh công quyền (Nhà nước) đối
với người đã thực hiện hành vi bị coi là tội phạm trước Tòa án.
Ở Việt Nam, quyền công tố và THQCT được nhắc đến nhiều khi đề cập đến chức
năng của VKSND các cấp. Hiến pháp năm 1980 là văn bản pháp lý đầu tiên của Nhà
nước ta đưa ra thuật ngữ Thực hành quyền công tố (Điều 138) và được nhắc lại ở cùng
Điều 3 Luật tổ chức VKSND năm 1981; năm 2002 và năm 2014. Hiến pháp năm 2013 đã
được Quốc hội khóa XIII thông qua tại kỳ họp thứ 6 và Luật tổ chức VSKND sửa đổi bổ
sung năm 2014 được định
trọng lượng ma túy, trích mẫu gửi giám định, thực nghiệm điều tra ...
- Có chế độ lương, phụ cấp và các đãi ngộ thoả đáng đối với cán bộ, KSV để họ
có điều kiện ổn định cuộc sống, yên tâm công tác, không bị dao động, sa ngã trước
những cám dỗ trong quá trình thực hiện nhiệm vụ được giao.
Kết luận chương 3
Chương 3 của luận văn tác giả dùng phương phân tích và tổng hợp, nêu lên các
quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả THQCT trong giai đoạn điều tra các tội phạm ma
túy của VKSND huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái, trong đó tác giả đưa ra 02 nhóm giải pháp
với 05 giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng THQCT trong giai đoạn điều tra của
VKSND đó là: 1. Hoàn thiện pháp luật hình sự và tố tụng hình sự; 2. Đổi mới về nội dung
và phương pháp công tác THQCT; 3. Nâng cao năng lực, trình độ cho độ ngũ KSV; 4.

hình tội phạm ma tuý và thực trạng giải quyết án ma tuý xảy ra trên địa bàn của
VKSND huyện Văn Chấn, nêu lên những mặt tích cực, hạn chế, nguyên nhân tồn tại
và những vướng mắc trong việc THQCT trong giai đoạn điều tra các vụ án ma túy của
VKSND huyện Văn Chấn từ đó đề xuất một số giải pháp chủ yếu làm cơ sở để hoàn
thiện về mặt lý luận; góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thực hành
quyền công tố đối với loại tội phạm này của VKSND huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái.
68


Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần vào việc xây dựng và hoàn thiện hệ
thống lý luận về hoạt động của VKSND trong tố tụng hình sự và hoàn thiện khoa học
THQCT ở nước ta trong thời kỳ cải cách tư pháp. Về mặt thực tiễn, những nội dung
nghiên cứu của đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho hoạt động nghiên cứu khoa
học, giảng dạy, đào tạo kiểm sát viên, góp phần nâng cao hiệu quả, vai trò của
VKSND trong hoạt động THQCT đối với tội phạm ma tuý và thực hiện chương trình
quốc gia phòng chống tội phạm ma tuý của Chính phủ.
Những kết quả đã đạt được trong luận văn là sự nỗ lực, cố gắng của bản thân
tác giả; sự giúp đỡ nghiêm túc và trách nhiệm của các thầy cô, các đồng chí, đồng
nghiệp VKSND huyện Văn Chấn và đặc biệt là sự giúp đỡ tận tình của thầy giáo
hướng dẫn khoa học luận văn này. Tuy nhiên, do điều kiện nghiên cứu và khả năng
của bản thân tác giả nên luận văn không tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót nhất định.
Tác giả luận văn mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các nhà khoa học và các
đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn.

69


Danh mục tài liệu tham khảo

1. Dương Thanh Biểu - Phó viện trưởng VKSND Tối cao (năm 2001), Công tác

của VKSND trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn tỉnh Đắk Nông, Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội.

12. Nguyễn Văn Khánh, Luận văn thạc sỹ luật học (năm 2017), Kiểm sát điều tra
các vụ án về ma túy theo pháp luật TTHS Việt Nam từ thực tiễn thành phố Đà
Nẵng.

70


13. Vũ Mộc (1995), “Về thực hiện quyền công tố của Viện kiểm sát nhân dân trong
tố tụng hình sự, thực tiễn và kiến nghị”.

14. Nguyễn Thị Mai Nga, Luận án tiến sĩ luật học (năm 2012), Cơ sở lý luận và
thực trạng của điều tra và truy tố các tội phạm về ma túy.

15. Võ Quang Nhạn (1984), Bàn về quyền công tố, Kiểm sát (2), Hà Nội.
16. TS. Dương Văn Phùng, Vụ trưởng vụ B1, VKSNDTC, Tăng cường trách
nhiệm THQCT trong việc quy định áp dụng các biện pháp ngăn chặn theo yêu
cầu cải cách tư pháp.

17. Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1999), Bộ luật hình sự,
NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội.

18. Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2015), Bộ luật hình sự,
NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội.

19. Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2002), Luật tổ chức Viện
kiểm sát nhân dân, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội các năm 1981, 2002, 2014.

20. Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2003), Bộ luật tố tụng

37. Viện kiểm sát nhân dân tối cao (năm 1999), Những vấn đề lý luận về quyền
công tố và thực hành quyền công tố ở Việt Nam từ 1945 đến nay.

38. Viện kiểm sát nhân dân tối cao (2008), Quy chế về công tác thực hành quyền
công tố và kiểm sát tuân theo pháp luật trong việc điều tra các vụ án hình sự do
Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao ban hành kèm theo Quyết định số
07/2008/QĐ-VTC ngày 02/01/2008, Hà Nội.

39. Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Yên Bái, Báo cáo tổng kết công tác kiểm sát năm
2012.

40. Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Yên Bái, Báo cáo tổng kết công tác kiểm sát năm
2013.

72


41. Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Yên Bái, Báo cáo tổng kết công tác kiểm sát năm
2014.

42. Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Yên Bái, Báo cáo tổng kết công tác kiểm sát năm
2015.

43. Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Yên Bái, Báo cáo tổng kết công tác kiểm sát năm
2016.

44. Võ Khánh Vinh (2014), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam phần các tội phạm,
NXB Học viện Khoa học xã hội.

45. Võ Khánh Vinh (2010), Quyền con người: tiếp cận đa ngành và liên ngành

Vận chuyển

TPCMT

TPCMT

TPCMT

Tổ chức sử
dụng

Tổng số

TPCMT

Vụ

BC

Số

BC

Vụ

BC

Vụ

BC


46

2014

25

45

06

09

31

54

2015

19

25

02

02

2016

25

02

05

02

02

25

34

01

01

27

39

03

07

03

03

147



tố

khởi tố

truy tố

truy tố

xét xử

đã xét xử

2012

34

43

31

37

31

37

2013

30


22

30

22

30

2016

27

39

23

37

23

37

Tổng

147

216

133