VIỆN HÀN LÂM
KHOA HOC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN ĐÌNH TĂNG

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI TỔ CHỨC PHI CHÍNH
PHỦ TRONG LĨNH VỰC GIÁO DỤC TỪ THỰC TIỄN
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Chuyên ngành: Luật hiến pháp và Luật hành chính
Mã số: 60.38.01.02

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2017


Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học xã hội
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Nguyễn Thị Việt Hương

Phản biện 1: …………………………………………
…………………………………………
Phản biện 2: …………………………………………
…………………………………………

Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn thạc
sĩ họp tại: Học viện Khoa học xã hội ..... giờ ...... ngày ...... tháng ......
năm ......

Có thể tìm hiểu luận văn tại: Thư viện Học viện Khoa học xã hội




đó, việc quản lý nhà nước (QLNN) đối với tổ chức PCP tại Việt Nam
là rất cần thiết.
Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) là một trong những trung
tâm lớn của cả nước về nhiều mặt: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã
hội.... là địa bàn trong điểm về an ninh quốc phòng. Hầu hết các quốc
gia có quan hệ ngoại giao với Việt Nam, các tổ chức quốc tế, tổ chức
PCP phần lớn đều có trụ sở cơ quan làm việc, có văn phòng liên lạc,
văn phòng dự án và triển khai các mặt hoạt động tại đây. Có thể nói,
TP.HCM là đầu mối giao lưu rộng lớn đối với các nước, đồng thời là
nơi tiếp nhận và triển khai các dự án, các nguồn viện trợ từ các tổ
chức PCP.
Đặc biệt, tại TP.HCM hiện nay có hơn 150 tổ chức PCP được
cấp giấy phép hoạt động thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau. Tuy nhiên,
các tổ chức có dự án và hoạt động hiệu quả chỉ chiếm khoảng 60%.
Thực tế cho thấy, tổ chức PCP trong lĩnh vực giáo dục tại TP.HCM
thường có các hình thức như: Cấp học bổng du học, tổ chức hội nghị,
hội thảo, triển lãm, hợp tác giảng dạy và tài trợ về vật chất, phương
tiện kỹ thuật học tập. Vì những lý do trên, tác giả đã chọn đề tài:
“Quản lý nhà nước đối với tổ chức phi chính phủ trong lĩnh vực
giáo dục từ thực tiễn thành phố Hồ Chí Minh” là cần thết, có ý
nghĩa cả về lý luận lẫn thực tiễn.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Trong thời gian qua có một số công trình nghiên cứu công tác
QLNN đối với tổ chức phi chính phủ và nghiên cứu về vấn đề QLNN
trên lĩnh vực giáo dục, điển hình như:
- Đề tài khoa học cấp B ộ “Giải pháp nâng cao hiệu quả công
tác QLNN đối với hoạt động của các tổ chức phi chính phủ nước


3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
3


Để làm rõ nội dung của đề tài, thực hiện mục tiêu đã đặt ra,
nhiệm vụ đề tài thực hiện là:
- Hệ thống hóa và tiếp tục làm sáng tỏ các khía cạnh lý luận cơ
bản của QLNN đối với các tổ chức PCP trong lĩnh vực giáo dục.
- Mô tả, phân tích, đánh giá thực trạng QLNN đối với tổ chức
PCP trong lĩnh vực giáo dục tại TP.HCM.
- Đề xuất và lập luận thuyết phục về các giải pháp nâng cao
hiệu quả QLNN đối với tổ chức phi chính phủ trong lĩnh vực giáo
dục từ thực tiễn thành phố Hồ Chí Minh.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Hiện nay, trên địa bàn TP.HCM có rất nhiều tổ chức PCP gồm
các tổ chức PCP nước ngoài hoặc các hội, quỹ từ thiện đọc thành lập
tại Việt Nam.... Ngoài ra, còn có các quỹ tín thác, các Trung tâm liên
kết và các tổ chức quốc tế mang nhiều quốc tịch khác nhau hoạt động
tài trợ trong lĩnh vực giáo dục. Tuy nhiên, trong phạm vi đề tài chỉ
tập trung nghiên cứu các tổ chức phi chính phủ nước ngoài (PCPNN)
có dự án tài trợ trong lĩnh vực giáo dục tại TP.HCM hiện nay.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài chỉ tập trung vào nội dung QLNN đối với các tổ chức
PCP được cấp phép hoặc có dự án đã được phê duyệt thực hiện trên
địa bàn TP.HCM từ đầu năm 2011 đến hết năm 2016.
Ngoài ra, đề tài chỉ tập trung nghiên cứu các tổ chức PCP hoạt
động trong những lĩnh vực được pháp luật nhà nước Cộng hòa
XHCN Việt Nam cho phép, cụ thể là lĩnh vực giáo dục chứ không
nghiên cứu các tổ chức PCP hoạt động trên các lĩnh vực khác như y

số tồn tại trong quy định của pháp luật điều chỉnh quan hệ liên quan
đối với tổ chức PCP. Ngoài ra, luận văn cũng đánh giá thực tiển
trong quá trình thực hiện các văn bản pháp luật đối với tổ chức PCP
5


trong lĩnh vực giáo dục, để làm cơ sở cho đề xuất, kiến nghị giải
pháp hoàn thiện quy định pháp luật về QLNN đối với tổ chức PCP.
Các kết quả nghiên cứu của luận văn có thể làm cơ sở để cơ quan có
thẩm quyền nghiên cứu vận dụng vào thực tế QLNN đối với tổ chức
PCP trong lĩnh vực giáo dục một cách tốt hơn.
7. Cơ cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận và danh mục tài liệu tham
khảo, luận văn có kết cấu 3 chương, cụ thể như sau:
Chương 1: Những vấn đề lý luận và pháp luật về quản lý nhà
nước đối với tổ chức phi chính phủ trong lĩnh vực giáo dục.
Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước đối với tổ chức phi
chính phủ trong lĩnh vực giáo dục tại thành phố Hồ Chí Minh.
Chương 3: Quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý
nhà nước đối với tổ chức phi chính phủ trong lĩnh vực giáo dục từ
thực tiễn thành phố Hồ Chí Minh.

6


Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI TỔ CHỨC PHI CHÍNH PHỦ
TRONG LĨNH VỰC GIÁO DỤC
1.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của quản lý nhà nước đối

nhất cho sự phát triển đất nước và mỗi con người. Nói cách khác
QLNN là việc thực thi các loại quyền lực nhà nước nhằm tác động và
điều chỉnh mọi quan hệ xã hội nhằm làm cho quốc gia phát triển ổn
định và bền vững. Ngoài ra, QLNN đối với tổ chức PCP trong lĩnh
vực giáo dục là một bộ phận trong tổng thể hoạt động quản lý của
nhà nước đối với nền kinh tế - xã hội của nước ta. Cụ thể hơn, đó là
một bộ phận của QLNN trên lĩnh vực đối ngoại.
QLNN đối với tổ chức PCP trong lĩnh vực giáo dục là một
dạng quản lý xã hội mang tính chất nhà nước, điều chỉnh hoạt động
của các tổ chức PCP tại Việt Nam bằng quyền lực nhà nước. Nói
cách khác QLNN đối với tổ chức PCP trong lĩnh vực giáo dục là quá
trình Nhà nước sử dụng các phương thức quản lý để tác động, điều
chỉnh các hoạt động đối với các tổ chức PCP diễn ra theo quy định.
Tóm lại, có thể thấy QLNN đối với tổ chức PCP trong lĩnh vực
giáo dục là tất cả các hoạt động quản lý của nhà nước liên quan đến
các tổ chức trên lĩnh vực này tại Việt Nam từ việc quản lý tổ chức và
cả con người làm việc tại các tổ chức này để các tổ chức này hoạt
động theo đúng mục tiêu tôn chỉ và pháp luật Việt Nam góp phần
phát triển kinh tế - xã hội.
1.1.2. Đặc điểm quản lý nhà nước đối với tổ chức phi chính
phủ trong lĩnh vực giáo dục
QLNN đối với tổ chức PCP trong lĩnh vực giáo dục là một bộ
phận trong tổng thể hoạt động QLNN về đối ngoại nhân dân, vì vậy

8


nó cũng mang những đặc điểm chung của hoạt động QLNN về đối
ngoại và đối ngoại nhân dân.
1.1.3. Vai trò quản lý nhà nước đối với tổ chức phi chính

Để thực hiện tốt việc QLNN của mình, nhà nước cần phải sử
dụng rất nhiều công cụ quản lý như chính sách, pháp luật, bộ máy,
tài sản công…Có thể thấy các nội dung đầu tiên của việc QLNN đối
với tổ chức PCP trong lĩnh vực giáo dục chính là xây dựng và ban
hành các chính sách và các văn bản pháp luật về QLNN đối với tổ
chức PCP trong lĩnh vực giáo dục tại Việt Nam.
Tuy nhiên thực tế cho thấy, nội dung điều chỉnh của các văn
bản này thực sự vẫn chưa theo kịp yêu cầu của sự phát triển. Việc áp
dụng phương thức QLNN theo pháp luật, bằng pháp luật đối với các
tổ chức PCP trong lĩnh vực giáo dục vẫn còn nhiều bất cập. Để có
thể tiếp tục QLNN đối với tổ chức PCP mà đặc biệt là trong lĩnh vực
giáo dục đồng thời tranh thủ nguồn viện trợ một cách hiệu quả phục
vụ nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong điều kiện đất nước còn
khó khăn, cần phải tiếp tục xây dựng và hoàn thiện các văn bản pháp
qui từ đó tạo môi truờng pháp lý thuận lợi cho việc QLNN đối với tổ
chức PCP trong lĩnh vực giáo dục tại Việt Nam.
1.2.2. Tổ chức thực hiện quản lý nhà nước đối với tổ chức
phi chính phủ trong lĩnh vực giáo dục
Việc tổ chức thực hiện QLNN đối với tổ chức PCP trong lĩnh
vực giáo dục ở nước ta trên phương diện lý luận phải tập trung vào
một số hoạt động chính sau:
- Một là, QLNN về sự hiện diện và hoạt động của các tổ chức
PCP trong lĩnh vực giáo dục.
- Hai là, QLNN về các chương trình, dự án viện trợ của các tổ
chức PCP trong lĩnh vực giáo dục và việc sử dụng nguồn viện trợ của
các tổ chức PCP trong lĩnh vực này.
10


- Ba là, QLNN đối với cán bộ, nhân viên làm việc cho các tổ

Đối với các cơ quan quản lý và đối tác Việt Nam thì hoạt động
thanh tra, kiểm tra nhằm mục đích đảm bảo bộ máy quản lý vận hành
đúng khuôn khổ pháp luật, đúng các quy định của nhà nước và tránh
xảy ra các hiện tượng tiêu cực trong quản lý như: sử dụng nguồn
viện trợ không đúng mục đích, buông lỏng, nhũng nhiễu, quan liêu…
đồng thời kịp thời phát hiện, ngăn chặn những sai phạm của cơ quan
quản lý và hạn chế tối đa những hậu quả phát sinh.
1.2.3. Xử lý các vi phạm của tổ chức phi chính phủ trong
lĩnh vực giáo dục
Có bao nhiêu hoạt động của các tổ chức PCP trong lĩnh vực
giáo dục thì phải tiến hành thanh tra, kiểm tra trên bấy nhiêu hoạt
động nhằm phát hiện để xử lý các vi phạm. Bởi càng chia nhỏ hoạt
động kiểm tra càng được cụ thể hơn. Tuy nhiên trên thực tế việc xử
lý vi phạm rất khó khăn. Nguyên nhân cũng do cho đến nay vẫn chưa
có một văn bản chính thức quy định việc xử phạt trong lĩnh vực này.
Vì vậy, khi phát hiện các vi phạm việc xử lý cũng chỉ dừng lại ở mức
lập biên bản và đề nghị tổ chức, cá nhân vi phạm tạm ngưng các hoạt
động trên đồng thời báo cáo về cơ quan chủ quản là Liên hiệp các tổ
chức Hữu nghị và Sở GD&ĐT TP. Ngoài ra, một nguyên nhân khiến
hiệu quả của hoạt động này chưa cao là công tác thanh tra, kiểm tra
cho tới nay vẫn còn mang nặng tính hình thức, qua loa và vẫn chưa
được thực hiện một cách nghiêm túc mà vẫn còn mang tính chủ quan
chủ yếu dựa trên các báo cáo.
1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý nhà nước
đối với tổ chức PCP trong lĩnh vực giáo dục
1.3.1. Quan điểm, nhận thức và chính sách của Đảng, Nhà
nước đối với tổ chức PCP

12



Bên cạnh những văn bản của Đảng và Nhà nước về công tác
PCP, thì một số cơ quan, ban nghành cũng có một số văn bản liên
quan đến công tác PCP như sau:
+ Bộ ngoại giao đã ban hành Thông tư số 05/2012/TT-BNG
hướng dẫn thi hành Nghị định số 12/NĐ-CP. Trong đó quy định rõ
trách nhiệm của các tổ chức PCP khi vào hoạt động tại Việt Nam.
+ Bộ GD&ĐT ban hành Thông tư số 35/2011/TT-BGDĐT
ngày 11/8/2011 quy định về trao và nhận học bổng, trợ cấp cho
người học trong các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc
dân.
+ Bộ Kế hoạch và Đầu tư ban hành Thông tư số 07/2010/TTBKH ngày 30/03/2010 hướng dẫn thi hành Nghị định số
93/2009/NĐ-CP ngày 22/10/2009 của Chính phủ ban hành quy chế
quản lý và sử dụng viện trợ phi chính phủ nước ngoài.
+ Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 225/2010/TT-BTC, ngày
31/12/2010 hướng dẫn chế độ quản lý tài chính nhà nước đối với
viện trợ không hoàn lại của nước ngoài thuộc nguồn thu ngân sách
nhà nước.
+ Bộ GD&ĐT ban hành Thông tư số 35/2011/TT-BGDĐT
ngày 11/08/2011 quy định về trao và nhận học bổng, trợ cấp cho
người học trong các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc
dân.
1.3.3. Nguồn lực quản lý nhà nước đối với tổ chức phi chính
phủ trong lĩnh vực giáo dục
Một trong những yêu cầu thiết yếu đầu tiên đối với cán bộ làm
công tác quản lý đối với tổ chức PCP trong lĩnh vực giáo dục và trực
tiếp có quan hệ phối hợp với các tổ chức PCP trong lĩnh vực giáo dục
là phải nắm vững và quán triệt đầy đủ, sâu sắc các quan điểm của
14


Thực tế cho thấy, tại các địa phương khác nhau, tùy theo điều
kiện tự nhiên cũng như đặc điểm kinh tế - xã hội khác nhau thì sự
phân bổ và tính chất hoạt động của các tổ chức PCP cũng không
giống nhau. Bên cạnh đó, bộ máy QLNN tại các địa phương cũng
hoàn toàn không thống nhất như nhau.
Do đó, để tìm hiểu về tình hình tổ chức và hoạt động của các
tổ chức PCP ta phân loại các tổ chức phi chính phủ tại thành phố Hồ
Chí Minh
Có rất nhiều tiêu chí khác nhau để phân loại các tổ chức PCP
đang hoạt động tại thành phố. Tùy theo mục tiêu khác nhau mà có
các tiêu chí phân loại khác nhau. Dưới đây là một số cách thức phân
loại các tổ chức PCP thường hay được sử dụng nhất trong công tác
quản lý.
Một là, phân loại theo khu vực địa lý là cơ sở để xác định các
kênh dẫn vốn, kênh quan hệ ngoại giao nhân dân, xu hướng viện trợ,
đồng thời là cơ sở cho việc xây dựng quy hoạch và chiến lược vận
động viện trợ PCP.
Hai là, phân loại theo lĩnh vực hoạt động giúp xác định các
lĩnh vực được nhiều tổ chức PCP quan tâm nhất, thu hút đông nhất
về mặt số lượng tổ chức và giá trị viện trợ. Điều này góp phần giúp
thành phố trong việc dự báo, lập kế hoạch các hoạt động trong tương
lai gần của các tổ chức PCP.
16


Ngoài ra, còn có một số cách phân loại các tổ chức PCP khác
như phân loại theo nguồn vốn, theo tính chất, phạm vi hoạt động,
quy mô dự án… cũng thường được sử dụng để phân tích hoạt động
của các tổ chức PCP tại TP.HCM.
2.2. Thực trạng quản lý nhà nước đối với tổ chức phi chính

chức thực hiện thanh tra, kiểm tra toàn diện; Tổng kết, đánh giá tình
hình tổ chức PCP trong lĩnh vực giáo dục cũng gặp nhiều khó khăn.

18


Chương 3
QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN
LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI TỔ CHỨC PHI CHÍNH PHỦ
TRONG LĨNH VỰC GIÁO DỤC TỪ THỰC TIỄN
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
3.1. Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với tổ chức
phi chính phủ trong lĩnh vực giáo dục phải phù hợp với chủ
trương đổi mới giáo dục ở Việt Nam hiện nay
Trong thời gian qua, lĩnh vực giáo dục và đào tạo nước ta đã
đạt được những thành tựu không nhỏ, góp phần quan trọng vào thành
công của sự nghiệp đổi mới. Tại TP.HCM các chương trình, dự án
viện trợ của các tổ chức PCP trong lĩnh vực giáo dục và đang góp
phần giải quyết một số vấn đề kinh tế - xã hội, tác động tích cực đến
đời sống của người dân. Tuy nhiên, một số tổ chức PCP thường chọn
cách thức tài trợ cho các đối tác là các trường, các cơ sở giáo dục có
vị trí thuận lợi trong việc đi lại để việc viện trợ được triển khai dễ
dàng hơn. Trong khi một số đối tác nằm xa tại các địa bàn đi lại khó
khăn thì lại chưa được các tổ chức này quan tâm tài trợ.
3.2. Nâng cao hiệu quả chất lượng nguồn nhân lực quản lý
nhà nước đối với tổ chức phi chính phủ trong lĩnh vực giáo dục
Cần tăng cường củng cố, nâng cao năng lực, trình độ cho đội
ngũ cán bộ công tác quản lý đối với tổ chức PCP trong lĩnh vực giáo
dục. Trong thời gian tới cần thành lập một bộ phận chuyên trách thực
hiện công tác này nhằm hạn chế và đi đến chấm dứt tình trạng kiêm

các tổ chức PCP trong lĩnh vực giáo dục tuy không lớn nhưng là
nguồn bổ sung kịp thời cho những nhu cầu của đối tượng được
hưởng lợi từ dự án; là sự hỗ trợ quý báu đối với các trường, các cơ sở
đào tạo còn khó khăn về cơ sở vật chất, các học sinh nghèo có nguy
cơ bỏ học và góp phần tích cực trong công cuộc giáo dục ở thành
phố.
QLNN đối với tổ chức PCP trong lĩnh vực giáo dục đã được
xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng. Tại TP.HCM
trong thời gian qua QLNN đối với tổ chức PCP trong lĩnh vực giáo
dục đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận nhờ vào chủ trương,
đường lối rõ ràng, nhất quán của Đảng; những chính sách hợp lý của
nhà nước và khuôn khổ pháp lý quản lý đối với tổ chức PCP trong
lĩnh vực giáo dục khá cơ bản; cơ chế phối hợp QLNN tương đối
đồng bộ; chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý ngày càng được quan
tâm... Qua đó đã tranh thủ được sự ủng hộ, giúp đỡ của các tổ chức
PCP trong lĩnh vực giáo dục góp phần vào sự phát triển chung của
thành phố.
Tuy nhiên, là một trong những lĩnh vực khá mới mẻ, nhiều
phức tạp và nhạy cảm nên QLNN đối với tổ chức PCP trong lĩnh vực
giáo dục vẫn còn tồn tại những hạn chế nhất định. Mặc dù, trong
thực tiễn phần lớn các tổ chức PCP trong lĩnh vực này có thiện chí,
thực lòng muốn giúp đỡ người dân nhưng bên cạnh đó cũng có
không ít tổ chức lợi dụng hoạt động của mình để thực hiện các mưu
21


đồ gây ảnh hưởng không tốt đến tình hình an ninh, chính trị và lợi
ích lâu dài của quốc gia. Điều này cần phải sớm được khắc phục.
Thực hiện được điều đó sẽ góp phần quan trọng để các cơ quan,
người có thẩm quyền QLNN đối với tổ chức PCP trong lĩnh vực giáo