VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LÊ HUỲNH NHƯ

PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM TRÊN
ĐỊA BÀN QUẬN 12, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Chuyên ngành: Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm
Mã số: 60.38.01.05

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2017


Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học xã hội
Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Thanh Dương

Phản biện 1:

PGS.TS. Trần Đình Nhã

Phản biện 2:

TS. Đặng Quang Phương

Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận thạc sĩ họp tại:
Học viện Khoa học xã hội lúc 11 giờ 30, ngày 09 tháng 10 năm 2017

Có thể tìm hiểu luận văn tại: Thư viện Học viện Khoa học xã hội

1


3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
- Mục đích nghiên cứu: Luận văn đề xuất một số biện pháp
nhằm góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động phòng ngừa tình hình
tội phạm này trong thời gian tới.
- Nhiệm vụ nghiên cứu: Phân tích để làm rõ những vấn đề lý
luận về phòng ngừa tình hình tội phạm; Thực trạng hoạt động phòng
ngừa tình hình tội phạm; làm rõ những hạn chế trong hoạt động
phòng ngừa tình hình tội phạm và dự báo cũng như đề xuất các giải
pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động phòng ngừa tình hình phạm
trên địa bàn quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Những vấn đề lý luận, thực tiển hoạt
động phòng ngừa tình hình tội phạm trên địa bàn quận 12, Thành phố
Hồ Chí Minh
- Phạm vi nghiên cứu: các vấn đề lý luận chung về thực tiển
hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm; thực trạng phòng ngừa
tình hình tội phạm trên địa bàn Quận 12, từ năm 2012 đến năm 2016.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp luận nghiên cứu: Dựa trên cơ sở phép biện
chứng duy vật của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và
những quan điểm, đường lối của Đảng, Nhà nước ta về phòng ngừa
tội phạm .
- Phương pháp nghiên cứu: Dựa trên cơ sở phương pháp luận
của Chủ nghĩa Mác-Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và
pháp luật, các cơ quan điểm cơ bản của Đảng, Nhà nước và ngành
Công an về phòng, chống tội phạm.và phương pháp nghiên cứu cụ
thể như: Phân tích, tổng hợp, so sánh đối chiếu, tọa đàm trao đổi,

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÒNG NGỪA
TÌNH HÌNH TỘI PHẠM
1.1. Khái niệm, ý nghĩa của phòng ngừa tình hình tội phạm
1.1.1. Khái niệm phòng ngừa tình hình tội phạm
Phòng ngừa tình hình tội phạm bao gồm trước hết là việc làm
rõ nguyên nhân và điều kiện của tội phạm trên phạm vi toàn xã hội
từ đó áp dụng các biện pháp nhằm xoá bỏ nguyên nhân và điều kiện
dẫn đến phạm tội, xoá bỏ nguồn gốc phát sinh tội phạm. Đồng thời
tiến hành quản lý giáo dục đối với những người có điều kiện khả
năng phạm tội nhằm không để họ tiếp tục thực hiện tội phạm, làm
giảm tình hình tội phạm tiến tới loại trừ tội phạm ra khỏi đời sống xã
hội.
Việc xây dựng chương trình phòng ngừa tình hình tội phạm
cũng cần phải thực hiện trên cơ sở các đặc điểm kinh tế, tâm lý, xã
hội và các đặc điểm truyền thống của từng địa phương; cần mang
tính kế hoạch, thường xuyên có sự chỉ đạo chặt chẽ của Nhà nước,
Đảng và các tổ chức xã hội khác.
1.1.2. Ý nghĩa của việc nghiên cứu phòng ngừa tình hình tội
phạm
Phòng ngừa tình hình tội phạm nhằm loại bỏ các tác động tiêu
cực của nó đối với xã hội và hạn chế làm giảm tới mức thấp nhất xảy
ra tội phạm trong xã hội.
Phòng ngừa tình hình tội phạm tốt còn góp phần huy động sức
mạnh tổng thể, đồng bộ trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, làm
giảm sự gia tăng của tội phạm và vi phạm pháp luật.
Thực hiện tốt phòng ngừa tình hình tội phạm góp phần nâng
cao ý thức chấp hành pháp luật, tích cực tác động đến các đối tượng
4




có hiệu quả trong công cuộc đấu tranh phòng ngừa tội phạm trước
mắt và lâu dài.
- Bốn là, tiếp tục phát huy sức mạnh của quần chúng nhân dân,
xây dựng phong trào toàn dân tham gia phòng ngừa, phát hiện, tố
giác và đấu tranh chống tội phạm và tệ nạn xã hội.
1.2.2. Các nguyên tắc phòng ngừa tình hình tội phạm
- Nguyên tắc pháp chế XHCN
- Nguyên tắc dân chủ Xã hội chủ nghĩa.
- Nguyên tắc nhân đạo Xã hội chủ nghĩa.
- Nguyên tắc khoa học và tiến bộ của hoạt động phòng ngừa
tình hình tội phạm .
- Nguyên tắc phối hợp chặt chẽ hoạt động phòng ngừa tình
hình tội phạm giữa các chủ thể.
- Nguyên tắc phân hóa hoạt động phòng ngừa tình hình tội
phạm.
1.3. Nội dung phòng ngừa tình hình tội phạm
- Nghiên cứu, xác định rõ các nguyên nhân, điều kiện của tình
trạng phạm tội
- Nghiên cứu, soạn thảo đề ra các chủ trương, giải pháp, biện
pháp thích hợp nhằm từng bước xoá bỏ nguyên nhân, điều kiện của
tội phạm
- Tổ chức tiến hành các hoạt động phòng ngừa tội phạm
- Tổ chức tiến hành các hoạt động phát hiện, điều tra, xử lý tội
phạm
1.4. Các chủ thể phòng ngừa tình hình tội phạm:
1.4.1. Chủ thể lãnh đạo hoạt động phòng ngừa tình hình tội
phạm

6

7


- Căn cứ vào địa bàn, lĩnh vực cần phòng ngừa tình hình tội
phạm :
+ Biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm áp dụng chung
trong toàn bộ lãnh thổ quốc gia.
+ Biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm áp dụng riêng
cho địa phương, vùng, miền.
+Biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm áp dụng riêng cho
ngành, lĩnh vực hoạt động.
Kết luận Chương 1
Trong Chương 1, luận văn đã đề cập những vấn đề có tính chất
nền móng để giải quyết các vấn đề l ý luận và thực tiễn khác có liên
quan đến “Phòng ngừa tình hình tội phạm trên địa bàn quận 12,
Thành phố Hồ Chí Minh”. Kết quả nghiên cứu cho thấy:
- Việc phân tích các nguyên tắc phòng ngừa tình hình tội
phạm, các chủ thể trực tiếp phòng ngừa tình hình tội phạm, cơ chế
phối hợp của các chủ thể. Từ đó xây dựng các biện pháp phòng ngừa
tình hình phạm.
- Phòng ngừa tình hình tội phạm cần tiến hành đồng bộ các
biện pháp nhằm nghiên cứu cải thiện các điều kiện kinh tế, xã hội,
phát hiện ngăn chặn, xóa bỏ các nguyên nhân, điều kiện làm nảy sinh
tội phạm, bên cạnh đó, phải phát hiện, ngăn chặn, điều tra xử lý kịp
thời khi có tội phạm xảy ra và giáo dục kẻ phạm tội thành người có
ích cho xã hội.
Những kết luận trong chương 1 sẽ làm căn cứ lý luận để đánh
giá thực trạng phòng ngừa tình hình tội phạm trên địa bàn quận 12,
Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2012 – 2016 ở Chương 2.


9


- Công tác quản lý Nhà nước trong lĩnh vực ANTT có lúc có
nơi còn bất cập, chưa theo kịp với tình hình, chưa chủ động và thiếu
một cơ chế phối hợp đồng bộ, thống nhất.
2.1.4. Đặc điểm, nhân thân của người phạm tội
- Đối với tội phạm về hình sự
- Đối với tội phạm về Ma túy
- Đối với nạn mại dâm
- Đối với tội phạm vi phạm về quy tắc giao thông đường bộ .
2.2. Thực trạng nhận thức về mục đích, ý nghĩa, các
nguyên tắc, nội dung phòng ngừa tình hình tội phạm trên địa
bàn quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh
Nhận thức về phòng ngừa tình hình tội phạm trên địa bàn quận
12, thành phố Hồ Chí Minh chưa thật sự đầy đủ.
2.3. Thực trạng về tổ chức các chủ thể phòng ngừa tình
hình tội phạm trên địa bàn quận 12 , Thành phố Hồ Chí Minh
2.3.1. Về đội ngũ trực tiếp thực hiện chức năng, nhiệm vụ
phòng ngừa tình hình tội phạm: gồm có các lực lượng tuyên truyền
pháp luật, hiện nay theo thống kê của Phòng Tư pháp quận 12, lực
lượng cán bộ chiến sĩ trực tiếp làm nhiệm vụ phòng chống tội phạm,
kiểm sát viên, Thẩm phán. Ngoài ra, trên địa bàn quận còn có 13.460
Đoàn viên Thanh niên, 07 mô hình nhân dân tự quản.
2.3.2. Những hạn chế trong đội ngũ phòng ngừa tình hình
tội phạm
+ Trình độ chuyên môn của đội ngũ báo cáo viên pháp luật
không đồng đều .
+ Có sự “quá tải” trong công việc của chủ thể phát hiện và xử
lý tội phạm và sẽ có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả hoạt động phòng


11


2.4.2 Các biện pháp văn hóa – giáo dục: chính quyền quận
chú trọng việc giáo dục tuyên truyền pháp luật đến từng lớp học sinh,
sinh viên; tập huấn và tổ chức giới thiệu việc làm hoặc học nghề
miễn phí cho người hồi gia và các đối tượng xã hội khác
- Những hạn chế trong việc áp dụng các biện pháp văn hóa giáo dục: đa số người phạm tội hiện nay trên địa bàn quận chủ yếu
tập trung ở nhóm trình độ thấp; Hoạt động tuyên truyền pháp luật
phòng ngừa tình hình tội phạm không mang tính thường xuyên, đôi
khi được thực hiện mang tính phong trào; chưa có những chương
trình hướng đến các đối tượng có nguy cơ phạm tội cao …
- Nguyên nhân tồn tại: Sự ảnh hưởng của văn hóa, tâm lý đề
cao sự hưởng thụ cá nhân; Sự buông lỏng của chính quyền; Chất
lượng đội ngũ giảng dạy pháp luật tại các trường chưa đạt yêu cầu;
Các cơ sở dạy nghề đang hoạt động trên địa bàn quận chưa đáp ứng
nhu cầu tạo nghề ngày càng tăng của thị trường lao động quận.
2.4.3 Các biện pháp tổ chức, quản lý xã hội: công tác tổ
chức, quản lý người có nguy cơ phạm tội cao tương đối tốt, các biện
pháp tổ chức quản lý xã hội các khu vực, địa bàn phạm tội xảy ra
thường xuyên; làm tốt biện pháp tổ chức, quản lý các cơ sở kinh
doanh có thể là nơi tiêu thụ tài sản phạm tội mà có của các đối tượng
phạm tội.
- Những hạn chế trong áp dụng các biện pháp tổ chức, quản
lý xã hội: công tác tổ chức, quản lý người có nguy cơ phạm tội cao
đó là người có tiền án, tiền sự, người có nhân thân xấu và người
nghiện ma túy chưa thực sự có khoa học và thường xuyên; việc
chuyển hóa địa bàn chưa có biện pháp cương quyết và khả thi hơn;
Công tác kiểm tra các cơ sở kinh doanh có thể là nơi tiêu thụ tài sản

Về tình hình tội phạm, trên cơ sở phân tích tình hình an ninh
chính trị, PPHS, tình hình tệ nạn xã hội.., cơ cấu và tính chất của tình
hình tội phạm xảy ra ở địa bàn quận 12 để rút ra nhận xét chung

13


đồng thời chỉ ra những nguyên nhân và điều kiện của tình trạng
phạm tội đó cũng như rút ra đặc điểm nhân thân của người phạm tội.
Về thực trạng của các chủ thể phòng ngừa tình hình tội phạm
trên địa bàn quận 12, tác giả đã nêu thực trạng đội ngũ trực tiếp thực
hiện chức năng, nhiệm vụ phòng ngừa tình hình tội phạm. Trên cơ sở
đó đưa ra nhận xét về ưu điểm kết quả đạt được, những tồn tại thiếu
sót và nguyên nhân của những tồn tại thiếu sót đó.
Về thực trạng áp dụng các biện pháp phòng ngừa tình hình tội
phạm, tác giả đã nêu các biện pháp tiến hành và kết quả đạt được.
Những dữ liệu thu thập này là cơ sở, căn cứ cho việc hoàn thiện hệ
thống các biện pháp phòng ngừa hiện nay nhằm kiểm soát tình hình
tội phạm, ngăn chặn động thái gia tăng về số lượng cũng như tính
chất nguy hiểm cho xã hội, đảm bảo trật tự xã hội, an ninh, phát triển
của đất nước.

14


Chương 3
TĂNG CƯỜNG PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM
TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 12, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
3.1. Dự báo tình hình tội phạm trên địa bàn quận 12,
Thành phố Hồ Chí Minh

tình hình tội phạm phù hợp với từng đối tượng, từng địa bàn và mỗi
loại chủ thể trong những điều kiện địa lý, kinh tế - xã hội cụ thể.
- Nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Ban chỉ đạo
Phòng, chống tội phạm, tệ nạn xã hội và phong trào toàn dân bảo vệ
ANTQ quận, phường .
- Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp
luật về phòng, chống tội phạm; đảm bảo nội dung, hình thức tuyên
truyền phải phong phú, thiết thực, phù họp với từng ngành, từng
giới...
- Củng cố và nhân rộng các mô hình tự quản về an ninh trật tự;
thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở, tạo điều kiện cho nhân dân
tham gia phòng, chống tội phạm .
- Nâng cao năng lực, hiệu quả quản lý Nhà nước về an ninh
trật tự. Rà soát lại việc cấp phép, kiểm tra chặt chẽ việc kinh doanh
tiền chất thuốc nổ và hóa chất nguy hiểm.
- Nắm chắc tình hình, tham mưu cho cấp ủy đảng, chính quyền
thực hiện có hiệu quả công tác phòng ngừa xã hội; giải quyết kịp thời
những vấn đề mới phát sinh trong nội bộ nhân dân, không để xảy ra
tình trạng phức tạp về an ninh trật tự kéo dài.
- Phát huy vai trò nòng cốt của lực lượng Công an trong công
tác đấu tranh phòng, chống tội phạm
- Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể chính trị xã
hội quận tiếp tục phối hợp thực hiện có hiệu quả các kế hoạch, nghị
quyết liên tịch tại cơ sở.

16


- Ban Tuyên giáo Quận ủy phối hợp Ủy ban nhân dân quận chỉ
đạo, định hướng các cơ quan đơn vị làm nhiệm vụ tuyên truyền tăng

+ Đảng và Nhà nước cần nâng cao trách nhiệm, quán triệt sâu
sắc và cụ thể hóa các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp đổi
mới căn bản, toàn diện nền giáo dục và đào tạo trong hệ thống chính
trị. Bên cạnh đó, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà
trường trong việc giáo dục học sinh để hình thành và phát triển nhân
cách tốt ở các em.
+ Nhà trường cần tăng cường xây dựng đội ngũ giáo viên.
3.3.1.3. Biện pháp tuyên truyền, phổ biến pháp luật, giáo dục ý
thức cảnh giác cho quần chúng nhân dân, vận động quần chúng
nhân dân tham gia vào hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm
- Vận động tuyên truyền để người dân tự bảo vệ tài sản.
- Tuyên truyền vận động quần chúng nhân dân nâng cao ý thức
tố giác tội phạm, loại trừ tư tưởng “đèn nhà ai nấy rạng”.
- Tuyên truyền nâng cao nhận thức pháp luật và ý thức chấp
hành pháp luật của các tầng lớp nhân dân trên các phương tiện thông
tin đại chúng.
- Thành lập các Ban chỉ đạo tuyên truyền giáo dục pháp luật
về tình hình tội phạm.
3.3.1.4. Biện pháp về quản lý trật tự xã hội
- Cần tăng cường hiệu lực về quản lý cư trú.
- Cần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an ninh trật tự.
- Tăng cường sự quản lý của các cơ quan văn hoá.
- Tăng cường quản lý các phương tiện giao thông, cả trên bộ
và trên sông .
- Cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, kiểm soát và
phát hiện kịp thời những địa điểm, những người chuyên tiêu thụ tài
sản do người phạm tội mà có.
- Quản lý đối với những nghề lưu động như buôn bán, sửa
chữa dạo.
18


19


3.4.1. Đối với cơ quan Công an
- Đẩy mạnh công tác tuần tra để quản lý, kiểm soát các tuyến
đường, địa bàn trọng điểm.
- Tăng cường hoạt động của lực lượng an ninh cơ sở.
- Thực hiện nhiều hình thức tiếp nhận và xử lý tin báo, tố giác
tội phạm để tạo thuận lợi cho người dân khi thực hiện việc báo tin tội
phạm.
- Tăng cường và nâng cao công tác áp dụng khoa học kỹ thuật
vào đấu tranh phòng ngừa tình hình tội phạm .
3.4.2. Đối với Viện kiểm sát nhân dân
- Tăng cường kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội
phạm, đảm bảo việc tố giác, tin báo về tội phạm kịp thời, đúng pháp
luật.
- Ngành kiểm sát cần chú trọng công tác xây dựng ngành trong
sạch, vững mạnh, từng bước kiện toàn củng cố tổ chức, rèn luyện,
giáo dục phẩm chất đạo đức người cán bộ kiểm sát.
- Thực hiện có hiệu quả cuộc vận động của ngành Kiểm sát
xây dựng đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên
- Viện kiểm sát nhân dân các cấp cần thực hiện tốt các Quy
chế phối hợp liên ngành với cơ quan bảo vệ pháp luật.
3.4.3 Đối với Tòa án nhân dân
- Coi trọng và tăng cường công tác giáo dục chính trị tư tưởng,
tiếp tục đẩy mạnh phong trào thi đua “Phụng công, thủ pháp, chí
công vô tư” gắn với việc “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức
Hồ Chí Minh”.
- Tiếp tục nghiên cứu thực hiện tốt “Cải cách mạnh mẽ các thủ

văn bản quy phạm pháp luật có mâu thuẫn, chồng chéo trái với quy
định của Hiến pháp, luật, Pháp lệnh hoặc ban hành sai thẩm quyền để
kịp thời hủy bỏ, sửa đổi bổ sung cho phù hợp với thực tiễn phòng
chống tội phạm hiện nay.
- Trên cơ sở rà soát sửa đổi bổ sung hệ thống hóa các văn bản
quy phạm pháp luật trong lĩnh vực phòng chống tội phạm tiến hành
phân loại công bố danh mục văn bản quy phạm pháp luật về phòng
21


chống tội phạm nói chung và PNTP ở địa bàn cơ sở của lực lượng
Công an nói riêng. Xuất bản các tập hệ thống hóa văn bản quy phạm
pháp luật còn hiệu lực về PNTP, PNTP tại địa bàn cơ sở của lực
lượng Công an để áp dụng thống nhất.
- Sau khi hoàn thiện hệ thống các văn bản quy phạm pháp
luật có liên quan đến hoạt động PNTP. Cần tăng cường tổ chức tuyên
truyền phổ biến giáo dục pháp luật cho nhân dân nhằm nâng cao ý
thức tôn trọng và chấp hành pháp luật, ý thức trách nhiệm trong
phòng ngừa đấu tranh chống tội phạm giữ vững ANTT trên địa bàn
cơ sở.
- Về lâu dài: Theo quan điểm của chúng tôi những quy phạm
pháp luật này cần được hệ thống hóa trong một văn bản pháp luật và
đề nghị xây dựng thành luật PNTP. Có như vậy mới tạo cơ sở pháp
lý cho PNTP nói chung và hoạt động PNTP của lực lượng Công an
nói riêng.
Kết luận Chương 3
Trên cơ sở thực trạng phòng ngừa tình hình tội phạm trên địa
bàn Quận 12 từ năm 2012 đến năm 2016, định hướng cải cách tư
pháp, thực trạng phòng ngừa tình hình tội phạm hiện nay, tác giả đã
đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tăng cường phòng ngừa tình hình

phòng ngừa tình hình tội phạm.
Ở Chương 2: trên cơ sở kết quả nghiên cứu những vấn đề lý
luận chung, luận văn đã phân tích thực trạng nhận thức phòng ngừa
tình hình tội phạm trên địa bàn Quận 12 từ năm 2012 đến năm 2016
thông qua các đặc điểm định tính và định lượng tình tình tội phạm;
Thực trạng áp dụng các biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm
trên địa bàn Quận 12, từ đó đánh giá thực trạng nhận thức, thực trạng
áp dụng các biện pháp phòng ngừa, rút ra những hạn chế, tồn tại
trong hoạt động phòng ngừa cũng như nguyên nhân của thực trạng
đó.
23