LỜI MỞ ĐẦU
Qua hơn 20 năm đổi mới, nền kinh tế Việt Nam đã đạt được những thành
tựu đáng kể: cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tiến bộ, tăng trưởng ổn định
trong thời gian dài, các tỉnh thành khai thác được tiềm năng sẵn có của mình, góp
phần rất lớn trong việc nâng cao đời sống của nhân dân…Việt Nam đã dần
khẳng định mình trên trường thế giới với những thành tựu đổi mới trong quá trình
xây dựng đất nước theo định hướng XHCN.
Ngày 7 tháng 11 năm 2006, Việt Nam trở thành thành viên chính thức của
WTO. Đối với một nước có nền kinh tế chủ yếu là nông nghiệp thì tác động của
WTO vào khu vực này càng rõ nét. Đến nay sau 2 năm vào WTO, Nhà nước phải
thực hiện cam kết mở cửa thị trường nội địa theo yêu cầu cắt giảm thuế và bãi bỏ
hàng rào phi thuế quan. Đồng thời phải thực hiện theo đúng những nguyên tắc mà
tổ chức đã đề ra là nguyên tắc tối huệ quốc và đối xử quốc gia. Không riêng một
ngành, một DN cụ thể nào, tất cả đều phải thực hiện theo những nguyên tắc đó.
Ngành công nghiệp mía đường cũng không ngoại lệ, họ cũng vận động
theo xu hướng chung đó. Mặc dù ngành công nghiệp mía đường trong những
năm qua đã góp phần đáng kể, làm thay đổi bộ mặt kinh tế xã hội của nhiều vùng
nông thôn Việt Nam. Tuy nhiên, việc gia nhập WTO dẫn đến dỡ bỏ bảo hộ sản
xuất sẽ gây ra áp lực lớn, đặt các nhà máy đường Việt Nam trước trước thử thách
gay gắt: đóng cửa hay tiếp tục tồn tại và phát triển? Việc đóng cửa các nhà máy
sẽ gây ra nhiều khó khăn cho một số vùng trồng mía, nhất là vùng nghèo.Vậy
điều cấp bách cần làm bây giờ là gì? Cần phải đổi mới tổ chức quản lý đối với
ngành công nghiệp mía đường, tăng cường liên kết kinh tế giữa các tác nhân
trong ngành, đặc biệt là gắn kết người nông dân với các nhà máy chế biến là một
nhiệm vụ quan trọng.
Vì vậy, trước những khó khăn đó,cần phải có những biện pháp để nâng
cao sức canh tranh và hiệu quả trong sản xuất , kinh doanh, đưa ra những chính
sách phù hợp để ngành công nghịêp mía đường thực sự là một ngành mũi nhọn
trong khu vực kinh tế nông thôn. Do đó em đã chọn đề tài: “ Tăng cường liên kết
kinh tế trong ngành công nghiệp mía đường ở Việt Nam”.
Mục tiêu của đề án nhằm phân tích thuận lợi và khó khăn hiện tại của ngành

nhận một bộ phận hoặc một số công đoạn nào đó); liên kết nghiêng (hợp tác
trong nghiên cứu công nghệ); liên kết theo lãnh thổ; liên kết toàn cầu…mỗi loại
hình đều có những đặc điểm riêng cũng như những ưu điểm riêng của nó.
Liên kết kinh tế mang lại lợi ích cho tất cả các bên tham gia, cụ thể là: tạo
điều kiện để tiết kiệm quy mô, chi phí; giúp doanh nghiệp làm chủ tốt hơn, phản
ứng nhanh nhạy hơn với những thay đổi của môi trường kinh doanh; tạo điều
kiện tăng khả năng linh hoạt của doanh nghiệp; giúp doanh nghiệp tiếp cận nhanh
chóng với công nghệ mới, giảm thiểu rủi ro, chinh phục những thị trường mới và
tạo điều kiện giảm nhẹ cơ cấu bên trong doanh nghiệp thông qua việc chuyên
môn hoá.
Tuy nhiên, liên kết kinh tế cũng có mặt tiêu cực, đó là nó có thể tạo ra sự
độc quyền, không khuyến khích cạnh tranh giữa các chủ thể tham gia thị trường,
dẫn đến gây thiệt hại cho người mua và người bán. Ngoài ra, còn có thể dẫn tới
tình trạng sụp đổ dây chuyền. Để đảm bảo cho sự thành công của các liên kết
kinh tế, cần phải có một chính sách minh bạch, bình đẳng giữa các thành phần
kinh tế.
1.2. Nguyên tắc liên kết kinh tế
Mọi hoạt động muốn đạt được kết quả như mong muốn đều phải thực hiện trên
những quy tắc nhất định.Hoạt động liên kết cũng không ngoại trừ.Nó được chi
phối bởi 3 nguyên tắc cơ bản sau:
Thứ nhất: Nguyên tắc lợi ích kinh tế cao nhất. Các hoạt động trong môi
trường của nền kinh tế thị trường, các chủ thể kinh doanh có quyền lựa chọn
nhiều phương thức hoạt động khác nhau để đạt được mục tiêu tối đa hoá lợi
nhuận. Vì vậy DN có thể lựa chọn hoạt động độc lập hoặc tham gia vào liên kết
kinh tế cụ thể nào đó khi nó có thể đem lại lợi ích kinh tế cao nhất cho DN. Nếu
đến khi quyền lợi kinh tế mang lại không như mong muốn, DN có thể chấm dứt
hoạt động liên kết.
Thứ hai: Nguyên tắc bình đẳng về nghĩa vụ và quyền lợi giữa các thành
viên tham gia tổ chức liên kết. Quyền lợi của các thành viên sẽ theo đúng thoả
thuận ghi trong hợp đồng liên kết và tương ứng với mức độ đóng góp vào tổ chức

năng triển khai nhanh các phương án sản xuất mới. Chính sự liên kết sẽ giúp cho
DN thực hiện được điều đó.
Thứ hai, liên kết kinh tế giúp cho DN tiêu thụ sản phẩm của mình được nhanh
hơn do có sự liên kết giữa hệ thống các nhà thương mại với nhà sản xuất thông
qua hình thức đại lý bán hàng. Do đó sản phẩm của DN được đưa vào thị trường
một cách nhanh chóng hơn, kịp thời hơn.
Thứ ba, liên kết kinh tế giúp cho DN có thể tiếp cận nhanh với các công nghệ
và kỹ thuật mới, nhờ sự phối hợp với các nhà nghiên cứu ở các trường đại học
hay cơ sở nghiên cứu trong và ngoài nước.
Ngược lại, sự thay đổi của thị trường cũng thúc đẩy liên kết kinh tế. Trong
thực tế, khi những thay đổi của môi trường vượt ra khỏi khả năng đáp ứng của
DN, buộc các DN phải tìm cách liên kết với nhau để tìm kiếm sự hỗ trợ về vốn và
công nghệ, kể cả việc tiến hành đặt gia công sản xuất bên ngoài. Mục tiêu cuối
cùng là duy trì sự phồn thịnh của DN và đưa doanh nghiệp lên một vị thế mới.
1.3.3. Giảm rủi ro trong kinh doanh
Ngoài hai lợi ích trên, liên kết kinh tế còn góp phần làm giảm rủi ro trong kinh
doanh. Phát triển sản xuất là một quá trình vận động không ngừng, tích tụ tập
trung rồi lại chia tách, sát nhập, để đáp ứng nhu cầu xã hội và phù hợp với khả
năng nội tại của DN, với mục tiêu tìm kiếm được lợi nhuận cao nhất mà lại giảm
được rủi ro trong kinh doanh.
Trước đây, hai doanh nghiệp là hai đối thủ cạnh tranh của nhau trên cùng
một thị trường với cùng một loại sản phẩm. Nay, khi họ liên kết lại, cùng thoả
hiệp phân chia lại thị trường, cùng hưởng lợi theo tỷ lệ đóng góp. Như vậy liên
kết kinh tế làm giảm đi sự cạnh tranh trong môi trường kinh doanh đầy biến
động.
Khi đứng trước một dự án lớn, nhiều khi vượt quá khả năng sản xuất của
doanh nghiệp. Nếu DN bỏ lỡ thì sẽ mất cơ hội làm ăn, nhưng nếu DN đơn độc
một mình triển khai thực hiện dự án, nhiều khi không kham nổi sẽ dẫn đến hiệu
quả thấp, thậm chí thua lỗ dẫn tới hậu quả đáng tiếc. Để tránh hiện tượng này,
DN đã mời các DN khác tham gia cùng thực hiện. Như vậy, nếu xảy ra rủi ro,

cơ bản sau đây:
Với nhà nước: Thực hiện được các nguyên tắc quản lý kinh tế vĩ mô về kinh tế
như: tập trung dân chủ; phân công phân cấp mạnh cho cấp dưới và cơ sở kinh
doanh; vận dụng có hiệu quả các quy luật khách quan, đặc biệt là các quy luật,
phạm trù của kinh tế thị trường; hiệu quả kinh tế; kết hợp hài hoà các lợi ích nhà
nước, tập thể,cá nhân người lao động…
Với các “nhà” khác: Tuân thủ pháp luật; thích nghi với thị trường; tự nguyện,
bình đẳng, dân chủ; hiệu quả kinh doanh; và cùng có lợi.
2.2. Chuỗi cung ứng trong ngành công nghiệp mía đường ở Việt Nam
2.2.1. Đặc điểm các tác nhân trong chuỗi
Chuỗi cung ứng trong ngành công nghiệp mía đường bao gồm các tác nhân
chính: các nhà cung ứng nguyên vật liệu, các nhà máy chế biến,các lò đường thủ
công và các nhà phân phối.
2.2.1.1. Nhà cung ứng nguyên liệu
Do điều kiện khí hậu và đất đai ở Việt Nam nên cây mía rất dễ sinh trưởng,
phát triển. Tuy nhiên, chúng chủ yếu được trồng trên những thửa ruộng nhỏ, chỉ
có một số ít vùng chuyên canh cây mía, là vùng nguyên liệu tập trung cho các
nhà máy chế biến. Mía được trồng ở một số nông trường quốc doanh( Lam Sơn
-Thanh Hoá), còn lại phần lớn là do các hộ nông dân sản xuất với qui mô nhỏ và
không đồng đều, xa khu chế biến. Quy mô của các hộ chỉ dưới 0,5 ha/hộ, riêng
khu vực ĐBSCL, Đông Nam Bộ và Tây Nguyên có diện tích 5 ha/ hộ. Do không
tập trung nên khi thu hoạch rất tốn công, chi phí về nhân công và vận chuyển.
2.2.1.2. Các nhà máy chế biến
Hầu hết tại các nhà máy được xây dựng mới và mở rộng, công nghệ và
thiết bị chế biến đều được nhập khẩu từ các nước phát triển như Ôxtrâylia,
Pháp, Anh, Nhật…Công nghệ và thiết bị tiên tiến chủ yếu áp dụng ở các nhà máy
có quy mô lớn. Còn ở những nhà máy quy mô nhỏ và trung bình, chủ yếu là các
công nghệ và thiết bị đơn giản nhập khẩu từ Trung Quốc, Ấn Độ…Những nhà
máy sử dụng thiết bị có nguồn gốc nhập khẩu từ Trung Quốc chỉ sản xuất được
đường thô và đường trắng RS.