VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

VƢƠNG THU HƢƠNG

NHỮNG VẤN ĐỀ CỦA ĐỒNG TIỀN CHUNG CHÂU ÂU
HIỆN NAY VÀ MỘT SỐ HÀM Ý CHO ĐÔNG NAM Á

Chuyên ngành: Kinh tế Quốc tế
Mã số: 60 31 01 06

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. TS ĐINH CÔNG TUẤN
TS. LÊ THANH BÌNH

HÀ NỘI, NĂM 2017


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu,
tƣ liệu, kết quả sử dụng trong Luận án là trung thực, có xuất xứ rõ ràng,
những phát hiện, đƣa ra trong Luận án là kết quả nghiên cứu của riêng tôi
chƣa đƣợc công bố. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về nội dung Luận án.
Tác giả Luận án

Vƣơng Thu Hƣơng


MỤC LỤC

2.1.1. Lý thuyết khu vực tiền tệ tối ƣu .......................................................................... 24
2.1.2. Lý thuyết chủ nghĩa tiền tệ.................................................................................. 25
2.1.3. Lý thuyết “chu kỳ kinh tế thực”.......................................................................... 27
2.2. Cơ sở thực tiễn để vận hành ổn định đồng tiền chung .................................... 31
2.2.1. Một số hình thức liên kết kinh tế quốc tế chủ yếu ............................................. 31
2.2.1.1. Hiệp định mậu dịch ƣu đãi (Preferential Trade Agreement/PTA) ..................... 31
p2.2.1.2. Khu vực mậu dịch tự do (Free Trade Area/Zone) ........................................................ 32
2.2.1.3. Liên minh về thuế quan (Customs Union) ............................................................................. 32


2.2.1.4. Thị trƣờng chung (Common Market) ......................................................................................... 32
2.2.1.5. Liên minh về Kinh tế-Tiền tệ (Economi-Monetery Union) .................................... 33
2.2.2. Quá trình hình thành và cơ chế vận hành Euro và Eurozone ............................ 35
2.2.2.1. Nền tảng pháp lý và cơ cấu tổ chức Eurozone .................................................................... 35
2.2.2.2. Đồng tiền chung và điều kiện gia nhập khu vực đồng tiền chung ..................... 39
2.2.3. Một số tác động hai mặt khi tham gia Euro và Eurozone .................................. 42
2.2.3.1. Những tác động tích cực ........................................................................................................................ 42
2.2.3.2. Những tác động tiêu cực ........................................................................................................................ 47
Tiểu kết chƣơng 2 ........................................................................................................ 49
Chƣơng 3 NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP CHO ĐỒNG EURO VÀ
EUROZONE TỪ NĂM 2008 ĐẾN NAY ................................................................. 51
3.1. Một số vấn đề đặt ra trong hoạt động của đồng Euro và Eurozone giai đoạn
từ năm 2008 đến năm 2016......................................................................................... 51
3.1.1. Sự mất giá của đồng tiền chung .......................................................................... 51
3.1.2. Áp lực suy giảm vị thế và lòng tin vào đồng tiền chung ................................... 55
3.2. Những nguyên nhân chủ yếu .............................................................................. 59
3.2.1. Gánh nặng nợ công của các thành viên .............................................................. 59
3.2.2. Lỗ hổng cơ chế kiểm soát an ninh tài chính nội khối ........................................ 67
3.3. Giải pháp tháo gỡ và triển vọng của Euro và Eurozone ................................. 76
3.3.1. Một số giải pháp chủ yếu .................................................................................... 76



DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT
Từ viết tắt
AC
AEC

Tiếng Anh
Tiếng Việt
ASEAN Community
Cộng đồng ASEAN
ASEAN
Economic Cộng đồng kinh tế ASEAN
Community

AFTA (ASEAN)

ASEAN Free Trade Area

ASC

ASEAN Security
Community
ASEAN
Social-Cultural
Community
Association of Southeast
Asian Nations
ASEAN Trade In Goods
Agreement

Mechanism
European Union
Liên minh châu Âu
Đồng Ơ-rô
Khu vực đồng tiền chung
châu Âu
Free Trade Area
Hiệp định thƣơng mại tự do
Đồng Bảng Anh
Gross Domestic Product
Tổng sản phẩm quốc nội

HDI

Human Development Index Chỉ số phát triển con ngƣời

IMF

International
Fund

ASCC
ASEAN
ATIGA
CÂ
CAD
CHF
CNY
DNNN
ECB


TCTD
UNHCR/HCR

USD
VAMC
VNĐ
WB
XHCN

Đồng Yên Nhật
Kinh tế thị trƣờng
North American Free Trade Hiệp định mậu dịch tự do
Agreement
Bắc Mỹ
Ngân hàng Nhà nƣớc
Ngân hàng thƣơng mại
Ngân hàng Trung ƣơng
Ngân sách Nhà nƣớc
Organization for Economic Tổ chức Hợp tác và Phát
Cooperation
and triển Kinh tế
Development
Purchasing Power Parity
Sức mua tƣơng đƣơng
Preferential
Trade Hiệp định mậu dịch ƣu đãi
Agreement
Quantitative Easing
Nới lỏng định lƣợng (công

Bảng 2.2

Danh sách các quốc gia của Liên minh châu Âu

35

Bảng 3.1

Mức thâm hụt ngân sách và nợ công năm 2009 của một 60
số nƣớc châu Âu

Bảng 4.1

Danh sách các quốc gia thành viên ASEAN

91

Bảng 4.2

Thống kê kim ngạch xuất khẩu giữa Việt Nam và Anh
trong giai đoạn từ năm 2010-6 tháng đầu năm 2016

111


DANH MỤC HÌNH VẼ
Hình 2.1 Sơ đồ thể chế của Liên minh châu Âu

37


96

Hình 4.3 Các FTA của Việt Nam tính đến tháng 2/2016

105

Hình 4.4 Mức độ tập trung thƣơng mại hàng hoá của Việt Nam trong
6 tháng đầu năm 2014

105


MỞ ĐẦU
1. Sự cần thiết của đề tài
Trải qua quá trình lịch sử hơn 65 năm tồn tại và phát triển, Liên minh châu
Âu Eu, với tiền thân là Cộng đồng Than-Thép chung giữa Pháp và Đức, đã trở
thành một cộng đồng liên kết khu vực toàn diện và chặt chẽ giữa 28 quốc gia
thành viên.
Đồng tiền chung châu Âu (đƣợc gọi là Euro) chính thức ra mắt vào ngày
1/1/1999, hiện đang đƣợc 18/28 quốc gia sử dụng chung. Đây đƣợc coi là một
thể chế liên kết kinh tế-tiền tệ khu vực đầu tiên duy nhất, cũng nhƣ đƣợc xem là
một hình mẫu thành công và mô hình liên kết triển vọng, tạo động lực tích cực
cho đa dạng hóa các cực và động lực tăng trƣởng trên toàn thế giới.
Không thể phủ nhận rằng, từ khi đồng Euro ra đời đã mở ra nhiều kỳ vọng
mới, góp phần giảm thiệt hại do chênh lệch tỷ giá trong trao đổi nội khối cho các
nƣớc thành viên Eurozone, đa dạng hóa sự lựa chọn các đồng tiền thanh toán
thƣơng mại và dự trữ của các quốc gia, hỗ trợ cho việc ổn định thị trƣờng tài
chính-tiền tệ chung, cả trong khu vực châu Âu và trên toàn cầu.
Tuy nhiên, một đồng tiền chung nhƣ Euro là chƣa có tiền lệ do đó không
thể tránh khỏi nảy sinh vấn đề trong thực tiễn. Những năm gần đây, khu vực

Đó cũng là những lý do mà đề tài “Những vấn đề của đồng tiền chungchâu
Âu hiện nay và một số hàm ý cho Đông Nam Á” đƣợc NCS lựa chọn làm chủ đề
nghiên cứu cho Luận án tiến sỹ kinh tế của mình.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của Luận án
2.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu, làm rõ những nguyên nhân và giải pháp về sự mất
giá và suy giảm lòng tin vào đồng Euro, Luận án đƣa ra một số hàm ý chính
sách hƣớng tới hình thành đồng tiền chung của khu vực AEC, cũng nhƣ một số
gợi mở chính sách thích ứng cần có cho Việt Nam.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Hệ thống hóa và phân tích, làm rõ cơ sở lý thuyết và tiến trình ra đời, kết
quả hoạt động thực tế của đồng tiền chung châu Âu.

2


- Làm rõ những động thái và nguyên nhân gây ra sự bất ổn, giá của đồng
Euro và suy giảm lòng tin vào đồng Euro; phân tích các giải pháp thích ứng, tác
động và triển vọng của chúng tới Eurozone và Eu.
- Đề xuất một số hàm ý chính sách cần có trong quá trình liên kết và hƣớng
tới một đồng tiền thanh toán chungcủa khu vực AEC và hàm ý chính sách thích
ứng cần thiết cho Việt Nam.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của Luận án
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Để giải quyết nhiệm vụ nghiên cứu, Luận án tập trung làm rõ những cơ sở
lý thuyết và điều kiện thực tế ra đời đồng tiền chung; những nguyên nhân chủ
yếu và ảnh hƣởng của sự biến động, giảm giá đồng tiền chung; đồng thời,
nghiên cứu sâu những chính sách chung của cộng đồng, cũng nhƣ của quốc gia
nhằm ổn định đồng tiền chung và lành mạnh hóa nền tài chính quốc gia.
Khu vực ASEAN với việc hình thành Cộng đồng ASEAN với ba trụ cột

4. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu của Luận án
- Những vấn đề đối với một đồng tiền thƣờng rất đa dạng và không cố định,
cần xác định vấn đề chủ chốt, cơ bản, cụ thể trong Luận án này có hai vấn đề nổi
bật của đồng tiền chung là: Sự bất ổn theo hƣớng giảm giá trị và sự suy giảm vị
thế, lòng tin của thị trƣờng vào đồng tiền; đồng thời, các vấn đề này luôn là hội
tụ tổng hòa nhiều nguyên nhân, cũng nhƣ đòi hỏi các giải pháp đồng bộ và chú ý
tới tính hai mặt của từng chính sách, giải pháp để bảo đảm hiệu quả mục tiêu cao
nhất đƣợc lựa chọn phù hợp theo thời kỳ, bối cảnh cụ thể.
- Tiếp cận hệ thống và quán triệt các quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện
chứng, duy vật lịch sử, coi trọng xem xét sự vật, hiện tƣợng trong sự phát triển,
liên hệ phổ biến, lịch sử và cụ thể, có tính liên ngành và logic,…Đặc biệt, coi sự
ra đời và ổn định của một đồng tiền chung phải là kết quả tổng hợp sự chín muồi
các điều kiện pháp lý và kinh tế trên thực tế, trên cơ sở bảo đảm hài hòa các lợi
ích của các bên liên quan. Mỗi đồng tiền luôn có sự tƣơng đồng và khác biệt,
cũng nhƣ có quan hệ nhất định với nhau trong bối cảnh toàn cầu hóa; do đó, có

4


thể học hỏi từ kinh nghiệm thực tiễn của thế giới để góp phần giảm thiểu những
tác động mặt trái trong liên kết kinh tế-tiền tệ của mỗi khu vực và mỗi quốc gia
thành viên.
- Sử dụng đồng bộ và hài hòa các phƣơng pháp và công cụ nghiên cứu khoa
học truyền thống, nhƣ tổng hợp, thống kê, phân tích, so sánh, dự báo và kế thừa
khoa học, theo đó:
+ Phƣơng pháp tổng hợp và phân tích các tài liệu thứ cấp đƣợc dùng chủ
yếu trong tập hợp và xử lý các tài liệu trong các sách, báo, công trình nghiên cứu
khoa học và các số liệu thống kê Nhà nƣớc có liên quan. Phƣơng pháp này dùng
cho cả 4 chƣơng, trong đó nhiều nhất là chƣơng 1, 2 và 3.
+ Phƣơng pháp thống kê đƣợc sử dụng chủ yếu để tập hợp các chuỗi số

có cho quá trình thúc đẩy liên kết kinh tế-tiền tệ các nƣớc AEC, cũng nhƣ kiểm
soát nợ công, thâm hụt NSNN, và nợ xấu của Việt Nam.
7. Kết cấu của Luận án
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục các chữ viết tắt và Danh mục Tài
liệu tham khảo, Danh mục bảng biểu và Danh mục hình vẽ, nội dung chính của
Luận án bao gồm 4 chƣơng:
Chƣơng 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
Chƣơng 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ THỰC TIỄN VỀ ĐỒNG TIỀN
CHUNG
Chƣơng 3. NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP CHO ĐỒNG
EURO VÀ EUROZONE TỪ NĂM 2008 ĐẾN NAY
Chƣơng 4. MỘT SỐ HÀM Ý CHÍNH SÁCH HƢỚNG TỚI ĐỒNG
TIỀN CHUNG TRONG AEC VÀ GIẢI PHÁP THÍCH ỨNG CỦA VIỆT
NAM

6


Chƣơng 1
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
1.1. Tình hình nghiên cứu trong nƣớc
1.1.1. Những nghiên cứu liên quan đến hội nhập và liên kết quốc tế nói
chung
Thời gian qua đã có một số công trình nghiên cứu đƣợc triển khai trong
nƣớc có liên quan đến hội nhập và liên kết kinh tế quốc tế, nổi bật là:
- Lƣu Ngọc Trịnh, chủ biên, “Kinh tế và chính trị thế giới đến năm 2020”
(2012), Nhà xuất bản Khoa học Xã Hội đã nghiên cứu nền kinh tế, chính trị thế
giới và khu vực trong thời gian từ năm 2000 cho đến hết thập kỷ đầu thế kỷ XXI
lẫn triển vọng của chúng tới năm 2020 và xa hơn. Đi sâu trả lời các câu hỏi lớn:
Những vấn đề nổi bật của nền kinh tế và chính trị thế giới hiện nay (10 năm đầu

Phan Văn Khải về cách thức và công cụ tiến hành công cuộc đổi mới ở Việt
Nam, về toàn cầu hóa và sự tìm kiếm những quy tắc thích hợp.
- Nguyễn Quang Thuấn chủ biên cuốn sách “Quan hệ kinh tế Việt Nam Liên minh châu Âu: Thực trạng và triển vọng” (2009), Nxb Khoa học Xã hội,
Hà Nội. Cuốn sách phân tích thực trạng quan hệ hợp tác kinh tế Việt Nam-Liên
minh châu Âu từ năm 1995 đến nay với ba nội dung chính là thƣơng mại, đầu tƣ
và hỗ trợ phát triển chính thức. Trên cơ sở đó, đƣa ra những định hƣớng và giải
pháp thúc đẩy quan hệ hợp tác kinh tế Việt Nam-Liên minh châu Âu cho giai
đoạn đến năm 2020.
- Nguyễn Quang Thuấn và Bùi Nhật Quang đồng chủ biên cuốn sách “Mô
hình phát triển xã hội của một số nước phát triển châu Âu: Kinh nghiệm và ý
nghĩa đối với Việt Nam” (2011), Nhà xuất bản Khoa học xã hội. Cuốn sách này
đã đƣa ra hệ thống hóa các lý thuyết về quá trình hình thành, vận hành của các
loại hình phát triển xã hội điển hình ở một số quốc gia Liên minh châu Âu. Vấn
đề xây dựng chiến lƣợc phát triển tổng thể kinh tế, xã hội, bảo vệ môi trƣờng và
an sinh xã hội đƣợc mô tả khá rõ. Trên cơ sở tính ƣu việt của các mô hình này,
các nhà nghiên cứu đã đƣa ra những kiến nghị và bài học cho Việt Nam.

8


- Bùi Huy Khoát, chủ biên cuốn sách “Thúc đẩy quan hệ thương mại-đầu
tư giữa Liên hiệp châu Âu và Việt Nam trong những năm đầu thế kỷ XXI”
(2001), Nxb Khoa học xã hội đã góp phần làm rõ hơn những cơ hội và thách
thức mà sự liên minh kinh tế-tiền tệ của Eu đang tạo ra trƣớc nền kinh tế Việt
Nam trong bối cảnh vƣợt qua ảnh hƣởng tiêu cực của khủng hoảng kinh tế khu
vực để tiếp tục thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc.
- Trần Thị Kim Dung biên soạn cuốn sách “Quan hệ Việt Nam – Liên minh
châu Âu” (2001), Nxb Khoa học xã hội, có trọng tâm nghiên cứu là quá trình
hình thành, phát triển mối quan hệ Việt Nam–Eu, đặc biệt từ khi hai bên thiết
lập quan hệ ngoại giao chính thức (tháng 10/1990) với mục tiêu rút ra những

khái niệm, nguồn gốc ra đời, những nội dung cơ bản, những đặc trƣng chính,
quá trình phát triển. Cũng nhƣ là giới thiệu các mô hình phát triển của các nƣớc
Bắc u điển hình: Thuỵ Điển, Phần Lan, Đan Mạch, Na Uy; từ đó đƣa ra những
so sánh, đánh giá và dự báo triển vọng mô hình phát triển ở Bắc Âu.
- Đinh Công Tuấn chủ biên cuốn sách “Hệ thống an sinh xã hội của một số
nước Eu giai đoạn hậu khủng hoảng tài chính - kinh tế toàn cầu” (2013), Nxb.
Chính trị Quốc gia, Hà Nội, đã đi sâu phân tích những ƣu điểm và khuyết điểm
của hệ thống an sinh xã hội tại một số nƣớc Eu và tác động của cuộc khủng
hoảng đối với các hệ thống đó. ên cạnh đó, cuốn sách cũng phân tích các chính
sách an sinh xã hội đƣợc ban hành nhằm đối phó với hậu quả của cuộc khủng
hoảng, trên cơ sở đó rút ra những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Những
nƣớc đƣợc chọn làm đối tƣợng nghiên cứu của cuốn sách đều là những nƣớc đại
diện cho từng mô hình an sinh xã hội tiêu biểu tại Liên minh châu Âu.
- Đinh Công Hoàng có bài viết “Đồng Euro và cuộc khủng hoảng nợ công
châu Âu” (2012) đƣợc đăng trên Tạp chí Cộng sản điện tử, 13/4/2012. Bài viết
đề cập đến các cơ sở nền tảng của đồng Euro và tác động của đồng Euro đối với
khủng hoảng nợ công châu Âu. Tuy nhiên, trong khuôn khổ một bài báo, những
vấn đề cơ bản về đồng Euro nhƣ nguyên nhân hình thành, cơ chế thực hiện, biến
động của đồng Euro trong khủng hoảng nợ công châu Âu và bài học cho Việt
Nam chƣa đƣợc tác giả đề cập đến.

10


- Lê Thị Thùy Vân có bài viết “Vai trò, sự biến động của đồng Euro kể từ
khi ra đời và triển vọng trong bối cảnh khủng hoảng nợ công” (2012), Viện
Chiến lƣợc và chính sách tài chính, Bản quyền của Trƣờng đào tạo và phát triển
nguồn nhân lực Vietinbank. Bài viết phân tích sự biến động của đồng Euro kể từ
khi ra đời đến khi khủng hoảng nợ công châu Âu nổ ra và một số dự báo về tỷ
giá Euro/USD trong thời gian tới. Bài viết tập trung chủ yếu ở các vấn đề tỷ giá,

viết, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2004, giúp ngƣời đọc có cái nhìn toàn diện
và chi tiết về các lĩnh vực chính của Eu ngày nay và quan hệ của Eu với Việt Nam
thời gian qua, với mục tiêu góp phần tăng cƣờng sự hiểu biết lẫn nhau và phát
triển hơn nữa quan hệ mật thiết giữa Eu và Việt Nam.
- Bùi Nhật Quang biên soạn cuốn sách “Điều chỉnh chính sách thương mại
của Liên minh châu Âu trong bối cảnh phát triển mới” (2009), Nxb. Khoa học
Xã hội, nội dung bao gồm những vấn đề sau: Bối cảnh phát triển mới và sự cần
thiết phải điều chỉnh chính sách thƣơng mại. Những nội dung điều chỉnh chủ
yếu trong chính sách thƣơng mại của Liên minh châu Âu. Một số đánh giá
chung về chính sách thƣơng mại của Liên minh châu Âu.
- Nguyễn Duệ chủ biên, sách “Đồng tiền chung châu Âu và chính
sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương châu Âu” (1999), Nxb. Thống kê, Hà
Nội; cuốn sách đã phân tích các vấn đề lý luận và thực tiễn của đồng Euro và hệ
thống ngân hàng Trung ƣơng châu Âu, chính sách tiền tệ của ngân hàng Trung
ƣơng châu Âu: Khái quát về khung chính sách tiền tệ, các cộng cụ chính
sách tiền tệ, các thủ tục giao dịch, tài sản đƣợc chấp nhận trong giao dịch.
- “Một số vấn đề chính trị, kinh tế nổi bật của châu Âu giai đoạn 20012010, dự báo giai đoạn 2011-2020” (2012), Nxb. Khoa học Xã hội; đề tài này
đã đề cập đến những vấn đề chính trị, kinh tế nổi bật của châu Âu giai đoạn
2001-2010, dự báo đến 2020, trong đó có nghiên cứu đến khu vực Liên minh
châu Âu, đồng Euro, nợ công và nguyên nhân dẫn đến nợ công ở mức độ tồi tệ
của nhiều nƣớc Eu, một số giải pháp khắc phục nợ công của các nƣớc Eu.
- “Khủng hoảng kinh tế ở Liên minh châu Âu: tác động và giải pháp ứng
phó” (2009), tác giả Nguyễn Quang Thuấn, Tạp chí Nghiên cứu châu Âu, số 7,
2009. Bài viết đánh giá tác động khủng hoảng kinh tế ở Eu, nợ công ở một số

12


nƣớc Eu, những giải pháp ứng phó khủng hoảng kinh tế và triển vọng phát triển
trong thời gian tới.


ình, trong bài viết “Những thách thức đối với liên minh

châu Âu trong giai đoạn hiện nay” (2000), tạp chí Nghiên cứu Quốc tế, số 36,
năm 2000, đã khái quát những thành tựu của Eu từ khi thành lập nhƣ: đi lại tự do
giữa các nƣớc trong khuôn khổ Hiệp ƣớc Schengen, hàng rào thuế quan đƣợc rỡ
bỏ, tạo điều kiện thuận lợi cho giao dịch tài chính giữa các nƣớc thành viên và
điều quan trọng hơn là nó đã phần nào phá bỏ đƣợc vị trí độc tôn trong giao dịch
tiền tệ quốc tế của đồng USD. Bên cạnh đó, bài viết mạnh dạn đề cập đến những
khó khăn mà đồng Euro phải đƣơng đầu từ ảnh hƣởng của cuộc khủng hoảng
kinh tế, ngƣời dân trên thế giới hiện nay chƣa tin tƣởng vào đồng Euro; nhất là
hiện nay khu vƣc này đang phải đối diện với những thách thức về vấn đề nợ
công: tiếp tục tăng trƣởng hay vẫn chính sách thắt lƣng buộc bụng; vấn đề mở
rộng liên minh châu Âu, vấn đề cải tổ Liên minh châu Âu do các thể chế và cách
thức làm việc của Liên minh châu Âu hiện nay tỏ ra không còn phù hợp với tình
hình thực tiễn,…
1.1.3. Những nghiên cứu liên quan đến liên kết ASEAN và quản lý tài
chính Việt Nam
- Nguyễn Hồng Sơn biên soạn cuốn sách “Cộng đồng kinh tế ASEAN: nội
dung và lộ trình” (2009), Nxb. Khoa học Xã hội, Hà Nội, đề cập đến sự hình
thành cộng đồng kinh tế ASEAN và những đặc trƣng cơ bản của cộng đồng kinh
tế ASEAN và tác động của việc thực hiện AEC đến các nƣớc thành viên. Sự
tham gia của Việt Nam vào quá trình liên kết kinh tế ASEAN và một số kiến
nghị chính sách nhằm nâng cao hiệu quả tham gia vào AEC của Việt Nam.
- Lƣu Ngọc Trịnh chủ biên cuốn sách“Cộng đồng Kinh tế Đông Á và
những toan tính của các nước lớn” (2010), Nxb. Lao Động, đề cập và lý giải
những vấn đề then chốt nhƣ định hƣớng con đƣờng cộng đồng kinh tế hay tự do
hóa mậu dịch; ảnh hƣởng của một cộng đồng kinh tế đến các quốc gia thành
viên và thế giới cũng nhƣ vai trò của các nƣớc lớn; FTA là một xu hƣớng tất yếu
của bất kỳ quốc gia nào, và cũng mang lại những lợi ích to lớn, nhƣng các quốc

luật kinh doanh) (1994), Nxb. Elsevier Siences Inc, đã giới thiệu các vấn đề về
việc tuân thủ và đảm bảo của các thành viên tham gia trong cộng đồng chung; lý

15


thuyết để hình thành một đồng tiền chung; đồng thời nêu bật lý thuyết tài khóa
trong cộng đồng châu Âu mới và các bài học kinh nghiệm cho các quốc gia khác.
- Các tác giả P.M. Roth, Graham Child đồng chủ biên cuốn sách
“European Community Law of Competition”(Luật canh tranh của Cộng đồng
châu Âu) (2001), Nxb. Sweet & Maxwell Limited, đã giới thiệu về bối cảnh của
cộng đồng chung, vai trò của các thành viên trong cộng đồng chung; đồng thời
giới thiệu các vấn đề nhƣ năng lƣợng, than, nông nghiệp, thép và giao thông vận
tải trong cách thức giải quyết của cộng đồng châu Âu.
- Trong bài viết “Euro: the common currency explained”, tác giả Kazi
Stastna đã khái lƣợc về sự hình thành, cách thức gia nhập đồng tiền chung châu
Âu và nêu những ƣu, nhƣợc điểm khi sử dụng đồng tiền chung này ở các nƣớc
tham gia. Cuối cùng, tác giả nhấn mạnh rằng, không phải tất cả các nƣớc trong
Liên minh châu Âu là một phần của khu vực châu Âu nhƣng họ đều là một phần
của một thị trƣờng chung, có nghĩa là họ đã xóa bỏ các rào cản thƣơng mại, thuế
quan, kiểm soát biên giới và những trở ngại khác để di chuyển tự do của hàng
hóa, vốn, lao động và dịch vụ qua biên giới quốc gia. Những điều này giúp thúc
đẩy sự phát triển của thị trƣờng chung ở châu Âu.
- Ognian Hishow trong nghiên cứu “The Effects of the Common Currency
on Europe’s Economic Integration” (Tác động của đồng tiền chung đối với sự
hội nhập kinh tế của châu Âu) cho rằng đồng tiền chung châu Âu giúp giảm
thiểu rủi ro về tỷ giá, đồng thời cũng giúp cho việc thông thƣơng hàng hóa, dịch
vụ và các luồng vốn đầu tƣ giữa các quốc gia trong khối Eu có điều kiện di
chuyển tự do và thuận tiện hơn và điều này có nghĩa là đã tác động thúc đẩy sự
phát triển kinh tế châu Âu. Việc sử dụng đồng tiền chung còn giúp giảm các chi