ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-------------------------------

KHOA BÁO CHÍ VÀ TRUYỀN THÔNG

NGUYỄN THỊ MAI ANH

VẤN ĐỀ ĐỊNH HƯỚNG DƯ LUẬN XÃ HỘI
TRÊN HỆ THỐNG TRUYỀN THÔNG THỦ ĐÔ
TRONG CƠ CHẾ THỊ TRƯỜNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC BÁO CHÍ

HÀ NỘI, 2008


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-------------------------------

KHOA BÁO CHÍ VÀ TRUYỀN THÔNG
NGUYỄN THỊ MAI ANH

VẤN ĐỀ ĐỊNH HƯỚNG DƯ LUẬN XÃ HỘI
TRÊN HỆ THỐNG TRUYỀN THÔNG THỦ ĐÔ
TRONG CƠ CHẾ THỊ TRƯỜNG
(Khảo sát trên báo Hà Nội mới hàng ngày, Hà Nội mới điện tử,
súng phỏt thanh, truyền hỡnh của đài Phỏt thanh và Truyền hỡnh Hà Nội
từ năm 2004 – quý III/2008)


trong luận văn này là kết quả nghiên cứu của cá nhân, chƣa đƣợc công bố trên
bất cứ tài liệu, ấn phẩm và các phƣơng tiện truyền thông đại chúng nào.
Tác giả

Nguyễn Thị Mai Anh


BẢNG KÝ HIỆU VIẾT TẮT
STT

NỘI DUNG

KÝ HIỆU

1

Dƣ luận xã hội

DLXH

2

Hà Nội mới

HNM

3

Phát thanh – truyền hình Hà Nội


1.1.2.1 Công chúng và ý kiến công chúng ............Error! Bookmark not
defined.
1.1.2.2. Nghiên cứu ý kiến công chúng .. Error! Bookmark not defined.
1.2. Truyền thông và mối liên hệ với dƣ luận xã hộiError! Bookmark not
defined.
1.2.1. Truyền thông – quá trình truyền thôngError!
Bookmark
not
defined.
1.2.1.1. Khái niệm chung về truyền thông ............Error! Bookmark not
defined.
1.2.1.2. Khái niệm truyền thông dưới góc độ xã hội học .............. Error!
Bookmark not defined.
1.2.1.3. Yếu tố cơ bản của quá trình truyền thông Error! Bookmark not
defined.
1.2.1.4. Quá trình truyền thông ............. Error! Bookmark not defined.
1.2.1.5. Phân biệt truyền thông đại chúng và thông tin đại chúng Error!
Bookmark not defined.
1.2.1.6. Các phương tiện truyền thông đại chúng .Error! Bookmark not
defined.


Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ ngành Báo chí

2

1.3. Bỏo chớ l phng tin truyn thụng i chỳng cú hiu qu nht v
cú tỏc ng mnh m ti d lun xó hi ........ Error! Bookmark not defined.
1.3.1. Mi quan h bin chng gia TTC v DLXHError! Bookmark
not defined.

2.1.2. Vi nột khỏi quỏt V i Phỏt thanh Truyn hỡnh H Ni v Bỏo
H Ni mi ................................... Error! Bookmark not defined.


LuËn v¨n tèt nghiÖp Th¹c sÜ ngµnh B¸o chÝ

3

2.1.2.1. Đài Phát thanh và Truyền hình Hà Nội ...Error! Bookmark not
defined.
2.1.2.2. Báo Hà Nội Mới....................... Error! Bookmark not defined.
2.2. Đánh giá chất lƣợng định hƣớng dƣ luận xã hội của Đài Phát thanh,
truyền hình Hà Nội, Báo Hà Nội Mới hàng ngày và Hà Nội mới Điện tử
....................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.2.1. Phân tích phiếu điều tra xã hội học của công chúng về chất lƣợng
nội dung thông tin của các chƣơng trình phát thanh, truyền hình Hà
Nội, báo HNM hàng ngày và HNM điện tửError! Bookmark not
defined.
2.2.1.1. Nhận định về công chúng Hà Nội ...........Error! Bookmark not
defined.
2.2.1.2. Điều tra về đánh giá nội dung thông tin và nhu cầu của công
chúng trong điều kiện kinh tế thị trường .Error! Bookmark not
defined.
2.2.2. Đánh giá về một vài nội dung định hƣớng cụ thể trên báo HNM
hàng ngày, báo HNM điện tử, sóng phát thanh, truyền hình Hà Nội
từ năm 2004 đến tháng 8/2008 ....... Error! Bookmark not defined.
2.2.2.1. Định hướng chính trị và các sự kiện lớn trên báo HNM và đài
PT-TH HN............................... Error! Bookmark not defined.
2.2.2.2. Thông tin và định hướng về lĩnh vực kinh tế . Error! Bookmark
not defined.

Bookmark
not
defined.
3.3.1. Phng hng nh hng DLXH trờn h thng truyn thụng Th ụ
..................................................... Error! Bookmark not defined.
3.3.2. Gii phỏp nh hng DLXH trờn h thng truyn thụng Th ụ
trong c ch th trng .................. Error! Bookmark not defined.
3.3.2.1. V ni dung nh hng ........... Error! Bookmark not defined.
3.3.2.3. Tng cng cụng tỏc lónh o, ch o, nh hng i vi bỏo
chớ trong c ch th trng....... Error! Bookmark not defined.
3.3.3. xut kin ngh thc hin gii phỏpError!
Bookmark
not
defined.
3.3.3.1. Xõy dng, hon thin c ch cung cp thụng tin ............. Error!
Bookmark not defined.
3.3.3.2. Coi trng vic nh hng thụng tin tng thi k............ Error!
Bookmark not defined.
3.3.3.3. cao trỏch nhim xó hi, ngha v cụng dõn ca nh bỏo,
nht l tng biờn tp ................ Error! Bookmark not defined.
3.3.3.4. Tng cng bi dng chớnh tr, gn vi nõng cao nghip v,
chuyờn mụn ............................. Error! Bookmark not defined.
KT LUN ....................................................................... Error! Bookmark not defined.
TI LIU THAM KHO ............................................................................................ 14


LuËn v¨n tèt nghiÖp Th¹c sÜ ngµnh B¸o chÝ

MỞ ĐẦU
1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

v ca c h thng truyn thụng núi chung. Nhng lý do nờu trờn ớt nhiu ó
nh hng trc tip n cht lng nh hng d lun xó hi.
Bờn cnh ú, tõm lý v t duy ca cụng chỳng trong c ch th trng ớt
nhiu cng thay i, theo c chiu hng tớch cc v tiờu cc. Vic phỏt trin a
dng cỏc loi hỡnh thụng tin, phng tin truyn thụng i chỳng giỳp cụng


Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ ngành Báo chí

7

chỳng cú th tip cn c thụng tin t nhiu lung v bng nhiu phng tin
khỏc nhau, song vic kim soỏt c tớnh ỳng n, chun xỏc ca nhng thụng
tin ú vụ cựng khú khn. S bựng n mnh m v thụng tin ton cu trờn h
thng cỏc phng tin truyn thụng i chỳng trong v ngoi nc ang t ra
vn vi chỳng ta l phi cú s chn lc thụng tin trong rng thụng tin y
cú s nh hng d lun mt cỏch ỳng n. Cú nh vy, mi cú th ngn chn
nhng lung thụng tin xu, trỏi chiu, nhng thụng tin khụng cú li cho s phỏt
trin v mi lnh vc kinh t, vn hoỏ, xó hi.
Trong thi k phỏt trin mi ca t nc ta vi s giao lu, hi nhp
quc t sõu rng, vic nh hng d lun xó hi trờn h thng truyn thụng
núi chung v h thng bỏo chớ núi riờng l mt yờu cu rt quan trng, nht l
i vi h thng truyn thụng ca Th ụ - trung tõm u nóo chớnh tr, kinh
t, vn húa ca c nc.
Ngoi ra, s phỏt trin ca t nc núi chung v Th ụ núi riờng ó
to ra nhiu mi quan h v cú s phõn húa rt phc tp v nhiu mt. iu
ú, nh hng khụng nh ti vic thụng tin trờn h thng truyn thụng, ũi
hi phi cú s nh hng rừ rng.
D lun xó hi l c s hỡnh thnh nờn nhng tro lu t tng, tõm lý
xó hi, nờn nú cú nh hng sõu sc ti s phỏt trin v phn vinh ca t nc.

cụng chỳng Trng hp Thnh ph H Chớ Minh (ca nh nghiờn cu
Trn Hu Quang); ti Truyn thụng i chỳng v qun lý vn húa ụ th
( xut cho trng hp Thnh ph H Chớ Minh) ca nh nghiờn cu Lờ
Thanh Bỡnh. Ngoi ra cũn cú rt nhiu bi vit v cỏc lnh vc, liờn quan n
nghiờn cu xó hi hc, d lun xó hi v truyn thụng cựng nhng vn liờn
quan n nh hng, qun lý bỏo chớ. Cú th im mt vi vớ d: Ph n
nụng thụn vi vic hng th vn húa qua cỏc phng tin thụng tin i
chỳng (Tỏc gi: Mai Vn Hi Tp chớ Xó hi hc s 1/1992); bi vit Tỡm
hiu mc tip cn thụng tin trờn cỏc phng tin thụng tin i chỳng ca
ngi nụng dõn chõu th sụng Hng trong thi k i mi (tỏc gi: Trng
Xuõn Trng Tp chớ xó hi hc s 2/2001); Sỏch nh hng hot ng
v qun lý bỏo chớ trong iu kin kinh t th trng nc ta hin nay. Liờn


LuËn v¨n tèt nghiÖp Th¹c sÜ ngµnh B¸o chÝ

9

quan đến hệ thống truyền thông Thủ đô, có một số đề tài nghiên cứu những giải
pháp phát triển báo chí báo chí Hà Nội đến năm 2010; đề tài “Nâng cao phẩm
chất, trính trị của cán bộ, phóng viên báo, đài Hà Nội” của Ban tuyên giáo Thành
uỷ Hà Nội. Tuy vậy, chƣa có một cuốn sách hoặc đề tài nào nghiên cứu riêng về
vấn đề định hƣớng dƣ luận xã hội trên hệ thống truyền thông của Hà Nội trong
điều kiện kinh tế thị trƣờng. Chƣa có đề tài nào nghiên cứu tổng hợp và đƣa ra
giải pháp tƣơng đối đồng bộ để góp phần nâng cao chất lƣợng định hƣớng dƣ
luận xã hội một cách cụ thể đối với các báo, đài Hà Nội, mặc dù đây là một
nhiệm vụ hết sức quan trọng. Do vậy, tác giả luận văn lựa chọn đề tài “Vấn đề
định hƣớng dƣ luận xã hội trên hệ thống truyền thông Thủ đô trong cơ chế
thị trƣờng” làm đề tài nghiên cứu tốt nghiệp thạc sĩ.
3. MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN VĂN


4.1. i tng nghiờn cu
Lun vn nghiờn cu nh hng d lun xó hi trờn h thng truyn
thụng ca Th ụ, c th l trờn súng phỏt thanh, truyn hỡnh H Ni; bỏo H
Ni mi hng ngy; bỏo H Ni mi in t .
4.2. Phm vi nghiờn cu
H thng truyn thụng ca Th ụ bao gm nhiu loi hỡnh: bỏo chớ,
bng rụn, khu hiu, ỏp phớch Song, bỏo chớ (c th l cỏc bỏo, i phỏt
thanh, truyn hỡnh, bỏo in t) l mt trong nhng phng tin truyn thụng
i chỳng l mt kờnh ca truyn thụng quan trng v cú hiu qu nht trong
vic hỡnh thnh v nh hng d lun xó hi trong quỏ trỡnh truyn thụng.
H thng bỏo chớ H Ni hin nay bao gm 12 bỏo vit ca cỏc ban,
ngnh on th ca H Ni; mt i Phỏt thanh - Truyn hỡnh H Ni; 4 bỏo
in t ca bỏo H Ni mi, Kinh t ụ th, An ninh Th ụ, i Phỏt thanh Truyn hỡnh H Ni; 14 bn tin ca cỏc s, ngnh, on th. Song, trong phm
vi mt lun vn Thc s, ti la ch chn nghiờn cu kờnh thụng tin bỏo chớ
trong h thng truyn thụng ca H Ni; nghiờn cu i din mi loi hỡnh bỏo
chớ 1 n phm, c th nh sau: súng phỏt thanh, truyn hỡnh ca i Phỏt thanh
Truyn hỡnh H Ni l i din bỏo hỡnh v bỏo núi; Bỏo H Ni mi l i
din bỏo in; bỏo H Ni mi in t l i din bỏo in t ni mng internet.


LuËn v¨n tèt nghiÖp Th¹c sÜ ngµnh B¸o chÝ

11

Có sự lựa chọn nhƣ vậy là do Thành phố Hà Nội chỉ có 1 đài Phát
thanh và Truyền hình; đối với hệ thống báo in và báo điện tử thì báo HNM là
báo lớn nhất của Thành phố, có số lƣợng phát hành lớn nhất trong hệ thống
báo chí của Hà Nội; HNM điện tử là báo điện tử đầu tiên của Hà Nội và có số
lƣợng truy cập lớn nhất. Những báo, đài nêu trên có vai trò, vị trí rất quan

Lun vn s dng cỏc phng phỏp cú tng hp, h thng hoỏ ti liu
cú liờn quan; quan sỏt trc tip; su tm; thng kờ; phõn tớch ni dung v hỡnh
thc tuyờn truyn ca cỏc bỏo, i. thu thp a dng cỏc thụng tin, tỏc gi
tin hnh nhiu bc: phng vn, gp g cỏc chuyờn gia lm cụng tỏc qun lý
bỏo chớ, phng vn lónh o cỏc c quan bỏo chớ (Tng biờn tp hoc phú
tng biờn tp) tỡm hiu sõu sc nhng vn liờn quan ti.
Tỏc gi dnh nhiu thi gian thu thp ti liu, d liu, bỏo cỏo, nhng
vn liờn quan ti; t chc lp bng iu tra xó hi hc; t ú tng hp,
phõn tớch, ỏnh giỏ cht lng nh hng d lun xó hi ca cỏc bỏo, i H
Ni; Thụng qua vic tng hp, ỏnh giỏ khỏi quỏt 1 bỏo vit, 1 bỏo in t v
1 i truyn hỡnh, nhm a ra nhng nhn nh chung v gii phỏp chung
cho bỏo chớ H Ni i vi vic nõng cao cht lng nh hng d lun xó
hi trong iu kin kinh t th trng hin nay.
6. í NGHA KHOA HC V í NGHA THC TIN CA LUN VN:

6.1. Lun vn gúp phn lm sỏng t thờm bn cht ca nh hng d
lun xó hi v vai trũ ca nh hng d lun xó hi thụng qua h thng
truyn thụng i vi s n nh xó hi, phỏt trin kinh t - xó hi ca Th ụ
trong iu kin kinh t th trng.
- Gúp phn lm rừ thờm nhng vn ang t ra vi nh hng d
lun xó hi qua h thng truyn thụng H Ni, thuc v ch th truyn thụng,
i tng truyn thụng v bn thõn d lun xó hi cn c gii quyt trong
quỏ trỡnh phỏt trin kinh t xó hi trong c ch th trng.
- xut mt s gii phỏp nhm gúp phn nõng cao cht lng, hiu
qu nh hng d lun xó hi trờn h thng truyn thụng, bỏo chớ c tt
hn, nht l trong iu kin phỏt trin kinh t th trng hin nay.


LuËn v¨n tèt nghiÖp Th¹c sÜ ngµnh B¸o chÝ



LuËn v¨n tèt nghiÖp Th¹c sÜ ngµnh B¸o chÝ

14


Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ ngành Báo chí

15

TI LIU THAM KHO
[1]

Lờ Thanh Bỡnh, Bỏo chớ truyn thụng v kinh t - vn húa xó hi
(NXB Vn húa Thụng tin H Ni 2005)

[2]

Nguyn Trng Chun, PGS.TS. Nguyn Vn Phỳc, My vn o
c trong in kin kinh t th trng nc ta hin nay (NXB Chớnh
tr Quc gia 2003)

[3]

V Hin, Chng Din bin ho bỡnh trờn cỏc phng tin thụng tin
i chỳng (NXB Chớnh tr Quc gia 2000)

[4]

V ỡnh Hoố, Truyn thụng i chỳng trong cụng tỏc lónh o v qun

[11] Lu Minh Tr, Mt s vn v cụng tỏc t tng v nghiờn cu d
lun xó hi H Ni (NXB Chớnh tr Quc gia 1997)
[12] Bỏo chớ trong kinh t th trng (NXB Thụng tn 2003)


Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ ngành Báo chí

16

[13] D tho Lch s bỏo chớ H Ni 1905 2000 BC K nim 1000
nm Thng Long H Ni, Hi Nh bỏo Thnh ph H Ni (NXB
Chớnh tr Quc gia 2004)
[14] Kinh t Vit Nam 20 nm i mi (1986 - 2006) - Trng i hc
KTQD (NXB i hc Kinh t quc dõn 2006)
[15] Lut Bỏo chớ v cỏc vn bn hng dn thi hnh (NXB Chớnh tr Quc
gia 2006)
[16] Nhng vn lý lun v phng phỏp tõm lý hc (NXB i hc Quc
gia H Ni 2000)
[17] T tng H Chớ Minh v bỏo chớ cỏch mng - Ban T tng vn hoỏ
TW, Hi Nh bỏo Vit Nam (NXB Chớnh tr Quc gia 2004)
[18] T tng H Chớ Minh v Bỏo chớ cỏch mng Ban T tng Vn hoỏ
Trung ng (Nh xut bn chớnh tr Quc gia 2004)
[19] Vn kin i hi i biu ln th XIII ng b Thnh ph H Ni 2001
[20] Vn kin i hi i biu ln th XIV ng b Thnh ph H Ni 2006
[21] Vn kin i hi i biu ton quc ln th IX (NXB Chớnh tr Quc
gia 2001
[22] Vn kin i hi i biu ton quc ln th X (NXB Chớnh tr Quc
gia 2006)
[23] Tp chớ in t ca B Ngoi giao Hoa K, thỏng 12/2007
[24] Tp chớ in t ca B Ngoi giao Hoa K, thỏng 3/2006

lun cho bỏo chớ trc yờu cu mi.
+ Bỏo cỏo s 34 BC/TTVH (ngy 4/1/2007) ca Ban T tng Vn hoỏ
Trung ng, S kt 2 nm thc hin Thụng bỏo Kt lun 162 TB/TW ca
B Chớnh tr v mt s bin phỏp tng cng lónh o, qun lý bỏo chớ.
+ Bỏo cỏo s 43 CV/BCS (ngy 3/1/2007) ca B Vn hoỏ Thụng tin
v S kt 2 nm thc hin Thụng bỏo kt lun s 162-TB/TW ca B


Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ ngành Báo chí

18

Chớnh tr v mt s bin phỏp tng cng qun lý bỏo chớ trong tỡnh
hỡnh hin nay.
+ Quyt nh 153 Q/TW (ngy 21/4/2008) ca Ban Chp hnh Trung
ng, ban hnh Quy ch phi hp cụng tỏc gia Ban Tuyờn giỏo Trung
ng vi ban cỏn s ng, on cỏc b, ngnh cỏc c quan Trung ng
thuc lnh lc tuyờn giỏo v cỏc c quan liờn quan.
+ Quyt nh 155 Q/TW (ngy 23/4/2008) ca Ban Chp hnh Trung
ng, ban hnh Quy nh v s phi hp gia Ban Tuyờn giỏo Trung
ng, Ban cỏn s ng B Thụng tin v Truyn thụng, ng on Hi
Nh bỏo Vit Nam v cỏc c quan ng, Nh nc trong cụng tỏc ch
o, qun lý bỏo chớ.
+ Quyt nh 157 Q/TW (ngy 29/4/2008) ca Ban Chp hnh Trung
ng, ban hnh Quy nh v ch o, nh hng chớnh tr, t tng,
nht l i vi cỏc vn quan trng, phc tp, nhy cm trong ni
dung thụng tin ca bỏo chớ.