SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NAM ĐỊNH
TRƯỜNG THPT C NGHĨA HƯNG

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

MỘT SỐ GIẢI PHÁP HIỆU QUẢ
CHO VIỆC DẠY KỸ NĂNG NGHE TIẾNG ANH
(SOME EFFECTIVE SOLUTIONS FOR TEACHING ENGLISH LISTENING SKILL)

Tác giả: BÙI VĂN QUÂN
Trình độ chuyên môn: Cử nhân Anh Văn
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THPT C Nghĩa Hưng

1


Nghĩa Hưng, ngày 25 tháng 05 năm 2016

THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1. Tên sáng kiến:
MỘT SỐ GIẢI PHÁP HIỆU QUẢ CHO VIỆC DẠY KỸ NĂNG NGHE TIẾNG ANH
(SOME EFFECTIVE SOLUTIONS FOR TEACHING ENGLISH LISTENING SKILL)
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến
- Sáng kiến này áp được áp dụng đối với đối tượng học sinh các khối lớp (10, 11, 12).
- Áp dụng cho việc dạy kỹ năng nghe ở bậc THPT, bổ trợ cho các kỹ năng khác.
3. Thời gian áp dụng sáng kiến
Từ ngày: 24 tháng 08 năm 2009 đến 25 tháng 05 năm 2016
4. Tác giả
- Họ và tên: BÙI VĂN QUÂN
- Năm sinh: 1978

3


dạng trắc nghiệm và dạng viết. Tuy nhiên, khả năng sử dụng Ngoại ngữ để giao tiếp của học sinh
chúng ta còn rất hạn chế bởi kỹ năng nghe, nói của đại đa số các em rất kém. Đảng và Nhà nước
ta đã có những chiến lược, sách lược cho sự phát triển đất nước, kèm theo đó là những đề án nhằm
nâng cao chất lượng giáo dục. Một trong những đề án quan trọng đó là đề án: “Dạy và học ngoại
ngữ trong các nhà trường phổ thông, giai đoạn 2008 – 2020” cho ngành giáo dục - trong đó bộ
môn Tiếng Anh giữ vai trò chủ đạo. Chúng ta cũng đã tạo ra được những sân chơi lý thú và bổ ích
cho học sinh như việc tổ chức cuộc cuộc thi Olympic tiếng Anh trên Internet, Hội Thi hùng biện
tiếng Anh các cấp, thi Olymic tài năng tiếng Anh cấp toàn quốc... Nhưng đó không phải là sân
chơi cho tất cả các đối tượng học sinh.
Xuất phát từ mục đích của việc học ngoại ngữ là để giao tiếp. Giao tiếp được thể hiện qua 4 kỹ
năng: nghe, nói, đọc, viết. Tuy nhiên, hai kỹ năng nghe và nói có thể được coi là hai kỹ năng
quyết định. Muốn giao tiếp tốt đòi hỏi chúng ta phải nghe tốt. Khi đã hiểu những gì người nói
muốn, người nghe có thể phản hồi lại bằng lời nói. Vậy “Làm thế nào để người học có thể nghe
tốt?” Đây là một bài toán nan giải không chỉ với những nhà hoạch định chính sách mà còn đối với
những người thực hiện chính sách.
Đã từ lâu chúng ta chỉ chú trọng đổi mới, thay sách giáo khoa, đề ra và áp dụng thang đánh giá
chuẩn cho giáo viên tiếng Anh cũng như thang kiến thức chuẩn cho học sinh ở từng cấp học,
nhưng rồi kết quả cụ thể vẫn chưa được đánh giá, kiểm chứng, thẩm định một cách rõ ràng. Bản
thân tôi cho rằng để việc dạy Ngoại ngữ đạt hiệu quả cao bên cạnh việc đổi mới nội dung chương
trình sách giáo khoa, chúng ta phải đổi mới công tác quản lý. Bản thân mỗi giáo viên phải đổi mới
thông qua việc sử dụng phương tiện dạy học, áp dụng những phương pháp mới, những thủ thuật
mới và những giải pháp mới vào trong giảng dạy.
Hiện nay Bộ Giáo Dục và Đào Tạo đã và đang thực hiện đổi mới nội dung chương trình SGK
tiếng Anh cho tất cả các cấp học với việc đưa vào dạy sách giáo khoa thí điểm ở các trường học
cùng với sự ưu tiên hàng đầu là phát triển kỹ năng, khả năng giao tiếp cho học sinh. Cùng với việc
đổi mới về chương trình nội dung sách giáo khoa là sự thay đổi hàng loạt hình thức, phương pháp
dạy học cũng như thi cử, kiểm tra đánh giá. Để đạt được những mục tiêu đề ra cho mỗi cấp học,

Quá trình dạy học đòi hỏi mỗi giáo viên phải không ngừng học hỏi, tìm tòi, sáng tạo và áp dụng
những thủ thuật hay, những phương pháp dạy học mới có hiệu quả vào trong giảng dạy. Bản thân
tôi trong quá trình giảng dạy cũng đã tự đúc rút ra cho bản thân những kinh nghiệm riêng cho bản
thân mình. Trong phạm vi sáng kiến này tôi sẽ giới thiệu một số giải pháp cho việc dạy kỹ năng
nghe. Sau khi áp dụng một số thủ thuật và một số phương pháp dạy nghe mà tôi tâm đắc vào trong
giảng dạy kỹ năng nghe, bản thân tôi nhận thấy kết quả phần kiểm tra kỹ năng nghe trong các bài
kiểm tra, các bài thi của học sinh có sự chuyển biến tích cực, đặc biệt là kết quả phần kiểm tra
nghe hiểu trong các bài thi HSG, các bài thi nghe – từ vựng trong các Hội thi hùng biện tiếng Anh
cấp trường, cấp tỉnh.

5


Để đảm bảo dạy kỹ năng nghe có hiệu quả trước hết đòi hỏi mỗi giáo viên dạy tiếng Anh phải xác
định được những khó khăn trong quá trình dạy nghe, nắm chắc các bước trong quá trình dạy nghe,
các dạng bài tập cần giải quyết trước, trong và sau khi nghe. Bên cạnh đó giáo viên phải cung cấp
đủ kiến thức về nội dung, chủ đề học sinh sắp nghe… Từ đó tìm ra những phương pháp, những
thủ thuật dạy nghe hiệu quả hơn.
2.1. Xác định rõ những khó khăn trong quá trình dạy nghe Tiếng Anh
Trước khi dạy kỹ năng nghe, mỗi giáo viên phải nhận thức rõ những khó khăn trong quá trình
giảng dạy sau:
- Sự khác biệt giữa tiếng Việt và tiếng Anh: tiếng Việt có đặc điểm là ngôn ngữ đơn lập, âm tiết
tính (ranh giới của hình vị trùng với ranh giới của một từ và trùng với ranh giới của một âm tiết,
tức là mỗi một âm tiết là một hình vị là và là một từ). Trong lời nói, các âm tiết được phát âm tách
rời nhau, độ dài khi phát âm của các âm tiết (từ) luôn ngang bằng nhau, đồng thời, trong lời nói,
không có chuyện âm tiết này chồng lên âm tiết kia. Cũng bởi đặc điểm này mà người Việt thấy rất
khó khi phải tiếp xúc với một ngôn ngữ có những đặc điểm hình thái - ngữ âm khác hẳn tiếng mẹ
đẻ như tiếng Anh. Những đặc điểm khác biệt giữa tiếng Việt và tiếng Anh có thể kể ra như: tiếng
Anh là ngôn ngữ đa âm tiết (multisyllabic) với sự tồn tại của trọng âm chính, trọng âm phụ khi từ
có từ hai âm tiết trở lên. Bên cạnh đó là sự tồn tại của phụ âm cuối, tổ hợp phụ âm cuối

các bài báo…). Giáo viên dạy nghe có thể hướng học đến một ngữ cảnh và những chỉ dẫn để học
sinh có thể đoán biết và nghe có định hướng. Giúp học sinh:
- Tìm ra được keyword trong một đoạn và chủ đề của toàn bài nghe, từ đó có thể đoán nghĩa được
cả câu thông qua ngữ cảnh.
- Đoán nghĩa qua ngữ pháp
- Đoán nghĩa qua nội dung diễn ngôn: Luyện tập nghe hiểu, đoán nghĩa qua ngữ cảnh diễn ngôn
- Đoán nghĩa qua ngữ điệu và trọng âm
* While-listening (Trong khi nghe): Học sinh nghe và chủ động sử dụng kiến thức của bản thân
cùng với những thông tin nghe được để xử lý, giải quyết các yêu cầu của bài tập từ đó hoàn thiện
bài tập. Trong giai đoạn này giáo viên có thể dừng lại ở những đoạn cần thiết, nhắc lại những phần
khó hoặc phần quan trọng.
* Post-listening (Sau khi nghe) Mục đích cần đạt được của giai đoạn này là tổng kết, và
nhấn mạnh lại một lần nữa. Và kiểm tra lại xem độ hiểu bài của học sinh tới đâu. Tổng kết về cấu
trúc ngữ pháp, từ mới, pháp âm và có thể liên kết với một số kỹ năng khác.
2.3. Định dạng bài tập nghe
Khi dạy nghe đòi hỏi mỗi giáo viên phải định dạng được các dạng bài tập nghe, qua đó giúp học
sinh nắm được các kỹ năng cơ bản để giải quyết các bài tập khi nghe. Các bài tập nghe thường
được thiết kế theo các dạng sau:

7


(1) Nghe, chọn bức tranh phù hợp với các đoạn hội thoại (Listen and choose the correct
picture for each conversation)

(2) Nghe lời chỉ dẫn để tìm được vị trí của nơi đến/ tòa nhà (Listen and choose the correct
place/ building…)
Nghe lời chỉ dẫn để tìm được vị trí của nơi đến/ tòa building…)
Listen and answer the question.


questions)

11


(9) Nghe và chọn đáp án đúng sai (True/ false)

(10) Nghe và chọn chủ đề của đoạn tin tức hoặc đoạn hội thoại (Listen and choose the main
theme for for each conversation)
You will hear 5 conversations. Listen and choose the main theme for each conversation by
matching each conversation with a suitable picture.(0) has been done á an example.

Conversation 0 (Food)

……………………………..

…………………….

12


………………………

………………………….

………………………….

(11) Nghe để tìm ra từ chìa khóa (keyword) để hiểu được toàn bộ đoạn hội thoại hoặc chủ đề
bài nghe (Listen and find the keyword…)


2.5. Các giải pháp cụ thể trong quá trình dạy nghe
2.5.1 Xác định trình độ đối tượng học sinh từng khối lớp, từng lớp học cụ thể (Identify the level
of the students)
Để tiết dạy nghe đạt hiệu quả cao đòi hỏi người giáo viên phải xác định rõ đối tượng học sinh của
từng tiết dạy. Có như vậy giáo viên mới lựa chọn được nguồn tài liệu cũng như thiết kế được dạng
bài tập nghe phù hợp. Đây là một trong những yếu tố then chốt tạo nên sự thành công cho tiết dạy.
Nếu giáo viên chỉ nhất nhất tuân theo nội dung sách giáo khoa hay một giáo trình nhất định, điều
này sẽ dẫn tới sự khô khan, nhàm chán cho đối tượng học sinh khá giỏi trong khi lại tạo ra sự quá
tải đối với học sinh trung bình hoặc yếu kém.
2.5.2. Xây dựng nội dung các bài nghe dựa theo chủ đề bài học, dựa theo tài liệu sách giáo khoa.
(Set up the content of the listening lessons depending on the theme of the unit)
Giáo viên có thể biên soạn, xây dựng nội dung tiết dạy dựa theo nội dung sách giáo khoa hoặc xây
dựng bài giảng dựa theo chủ đề sách giáo khoa nhưng độc lập về mặt nội dung và dạng bài tập,
tùy theo đối tượng học sinh. Điều này ban đầu có thể tạo ra sự e ngại, dè dặt không những ở giáo
viên mà còn cả ở đối tượng học sinh. Học sinh có thể đặt câu hỏi: “Tại sao thầy (cô) không dạy
theo sách giáo khoa? Lỡ mai thi vào nội dung sách giáo khoa thì sao?”…Tuy nhiên, mỗi giáo
viên nên nhớ rằng mục đích của học ngôn ngữ là để giao tiếp chứ không phải để đi thi, để đạt
điểm trên trung bình. Nếu giáo viên vượt qua được rào cản này thì hiệu quả của các tiết dạy nghe
sẽ được nâng lên rõ rệt.
2.5.3. Tìm nguồn tài liệu tương ứng, phù hợp nội dung, yêu cầu, kịch bản cho tiết dạy (Find the
suitable sources of material)
Muốn tìm một tài liệu hay, phù hợp theo chủ đề bài học đôi khi không dễ dàng gì, rất mất thời
gian và tốn công sức. Do vậy mỗi giáo viên phải biết sắp xếp thời gian, có kế hoạch tiếp cận khai
thác các nguồn tài liệu hay, đáng tin cậy như ở trong thư viện, ở hiệu sách và đặc biệt trên
Internet.
2.5.4. Xây dựng nội dung, kịch bản cho bài tiết dạy nghe (Build the content and scenario for the
listening lesson)
Mỗi giáo viên không chỉ được coi như một cuốn từ điển bách khoa mà còn là một diễn viên, một
đạo diễn chuyên nghiệp. Vì vậy, để có một tiết dạy hay, đầy lý thú và bổ ích cho học sinh, mỗi
giáo viên phải lên kế hoạch về mặt nội dung theo chủ đề. Tiếp đó giáo viên phải xây dựng kịch

và hoàn thiện bản thân về phương pháp, củng cố, bổ sung kiến thức về chuyên môn, điều chỉnh
kịp thời cho những tiết dạy sau…
2.6. Một số bài dạy minh chứngcụ thể
* Dựa theo nội dung sách giáo khoa:
ENGLISH 10:

Unit 1. A DAY IN THE LIFE OF...
Lesson 3: C. Listening

I. Aim
Listening for details about a cyclo driver’s morning activities.

16


II. Objectives
By the end of the lesson, students will be able to
-

know what a cyclo driver does in the morning.

-

retell the story of the cyclo to the class.

III. Language focus
1.

Vocabulary: cyclo, pedal, purchase, occupation.


questions.

- Have Ss guess the word: DRIVER
. This word consists of 6 letters.

- Take part in the game

. It tells you about a job.
. Each time Ss can guess one

- Listen to the teacher to

letter. Each time Ss can guess only one letter. If it

understand the rules of the

is correct, the student can stand in his own
position. If it is wrong, he has to go down one step.

game.

In 3 stepss, if they can’t find the word, they
loose the game.

- Find the word by guessing
letters one by one.

17



. purchase (n): a thing a person buys.
- Ask Ss to listen and repeat all the words

Whilelistening
(22’)

given.

- Listen to the teacher.

- Pay Ss attention to these words because they

- Listen and repeat.

will appear in the listening text.

- Copy.

* While you listen
Task 1. Now we are going to listen to Mr. Lam,

- Listen and repeat.

a cyclo driver, talk about his morning
activities. The pictures in the textbook on page

- Listen to the teacher.

16 describe his activities. Listen to the tape,
then number the pictures in their correct order.


- Copy the correct answers.

decide whether statements are true or false.

- Read the statements

1. Mr. Lam lives in District 1

carefully.

2. Mr. Lam usually gets up early

- Listen and check.

3. After Mr. Lam gets up, he rides his

- Compare their answers with

cyclo from District 5 to District 1.

their friends.

4. Mr. Lam first passengers are two pupils.

- Present their answers and

5. Mr. Lam has lunch at home with his family.

explain them.

repeat the whole sentences.
* After you listen
Post-

- Have Ss work in pairs to ask and answer

listening

about Mr. Lam’s activities, using the cues

(10 mins)

given.

- Work in pairs, asking and

- Have some Ss retell Mr. Lam’s story to the

answering about Mr. Lam’s

class.

activities.

- Give marks& comments.

- Retell the story silently.

- Give comment about the lesson & about the


một số từ vựng cần thiết, sau đó tiến hành cho học sinh nghe. Học sinh rất thụ động trong khi
nghe, đôi khi không biết mình sẽ sử dụng những thông tin mà thầy cô cung cấp để làm gì. Vì vậy
học sinh thường cảm thấy buồn chán mỗi khi đến giờ nghe. Tuy nhiên khi giáo viên áp dụng một
số thủ thuật mới vào tiết dạy nghe, học sinh sẽ hứng khởi hơn, kích thích được trí tưởng tượng của
các em về nội dung mà chúng sắp nghe. Học sinh luôn muốn biết mình sẽ nghe gì trong bài học
sắp tới, đối tượng trong bài nghe là ai, đến từ đâu… bởi các em đã có cơ hội đoán biết, thảo luận,
tìm hiểu về nội dung bài nghe trước khi nghe. Hơn nữa học sinh có thể chuyển hoạt động nghe
thành hoạt động nói hay viết sau khi nghe bởi các em đã được tiếp cận vấn đề trước khi nghe, giải
quyết vấn đề trong khi nghe. Ví dụ trước khi cho học sinh nghe để sắp xếp các bức tranh theo trật
tự đúng theo nội dung bài nghe, giáo viên cho học sinh tìm hiểu, hỏi và trả lời về các hoạt động
đang diễn ra trong tranh, từ đó có thể đưa ra những phán đoán mang tính logic.

VD:
Picture a:

A: What is he doing?
B: He is taking a woman to somewhere.

Picture b:

A: What is he doing?
B: He is having breakfast/ lunch…

Picture c:

A: What is he doing?
B: He is taking two students (a girl and a boy) to school/ home.

Picture d:


đồng thời các kỹ năng ngôn ngữ khác: nói, viết. Ví dụ trong chương trình tiếng Anh lớp 12, bài 12
(Unit 12. WATER SPORTS), học sinh phải nghe một người phụ nữ nói về môn thể thao Bơi nghệ
thuật và hoàn thành các bài tập, sau đó tóm tắt lại nội dung bài nghe dựa vào những gợi ý đã cho.
ENGLISH 12:

Unit 12: WATER SPORTS
Lesson 3: C. Listening

I. Objectives:
1. Educational aim: By the end of this lesson, students will understand synchronized
Swimming
2. Knowledge:
- General knowledge: Students learn more about synchronized swimming
- New words: Words related to synchronized swimming
3. Skills:
- Listening and choosing multiple-choice questions

22


- Listening and understanding comprehension questions
II. Methods of teaching: Integrated, mainly communicative, eliciting
III. Anticipated problems: Ss may have difficulty in summarizing the content of the listening
asage
IV. Teaching aids: Student’s book, Cassette, CD, charts…
V. Procedure

23




- Read in chorus then individually

2. What are the special features of this
sport?
3. Is it a popular sport?
- Let students read some new words
first in chorus then read individually
- Call on some students to read new
words
- Correct Ss’pronunciation
While you listen
Task 1. Listen to a woman talking
about synchronized swimming and
circle the most appropriate option (A,
B or C) to complete each of the
Whilelistening
(20’)

following sentences.
- Ask students to read 5 multiplechoice questions in the books first and - Read questions
underline key words
- Plays the tape 2 times and lets
students to do the task

- Listen to the tape carefully and then24
do the task


FEEDBACK

Lesson 3: C. Listening
I. Aim
Listen for details about Nature in danger in a sppeech

25