BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ NỘI VỤ
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
PHẠM VĂN MẠNH
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ
AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK NÔNG
LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ CÔNG
TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2017
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ NỘI VỤ
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
PHẠM VĂN MẠNH
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ
AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK NÔNG
LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ CÔNG
Chuyên ngành: Quản lý công
Tôi xin chân thành cảm ơn đến UBND tỉnh Đắk Nông, Ban giao thông tỉnh,
sở Giao thông vận tải tỉnh Đắk Nông và UBND các huyện, thị xã trên địa bàn tỉnh
Đắk Nông đã tạo điều kiện hỗ trợ cung cấp số liệu, các thông tin cũng như giúp đỡ
tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn.
Cùng với sự hướng dẫn của người hướng dẫn khoa học và sự nỗ lực ảu bản
thân, tôi đã hoàn thành luận văn theo đúng quy định của Học viện Hành chính
Quốc gia. Tuy nhiên do thời gian nghiên cứu ngắn và năng lực nghiên cứu còn hạn
chế, luận văn không tránh khỏi những thiếu sót. Vì vậy tác giả luận văn mong
muốn nhận được những ý kiến đóng góp của Quý Thầy Cô để luận văn và bản thân
tôi hoàn thiện hơn trong quá trình học tập, nghiên cứu khoa học và làm việc sau
này.
Trân trọng cảm ơn!
Tác giả luận văn
Phạm Văn Mạnh
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Cụm từ đầy đủ
Cụm từ viết tắt
An toàn giao thông
ATGT
An toàn giao thông đường bộ
ATGTĐB
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1. Thống kê về tình hình tai nạn giao thông đường bộ từ năm 2011 2016 của tỉnh Đắk Nông
Bảng 2.2. Về nhân sự làm công tác ATGT tỉnh Đắk Nông
Bảng 2.3: Công tác tuyên truyền của Phòng Cảnh sát Giao thông đường bộ
Bảng 2.4: Kết quả thanh tra của Lực lượng cảnh sát giao thông toàn tỉnh
Bảng 2.5: Công tác tuần tra, kiểm tra xử phạt của các lực lượng CSGT tỉnh
Đắk Nông
MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Lời cảm ơn
Mục lục
Danh mục viết tắt
Danh mục các bảng
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài luận văn ........................................................................ 1
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài ................................................ 2
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu................................................................ 5
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu ................................................................ 6
4.1. Đối tượng nghiên cứu............................................................................ 6
4.2. Phạm vi nghiên cứu ............................................................................... 6
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn .................. 6
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn ................................................ 7
7. Kết cấu của luận văn ................................................................................. 7
Chương 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ AN TOÀN
2.2.2. Xây dựng các quy hoạch, kế hoạch quản lý nhà nước về an toàn giao
thông đường bộ ................................................................................................... 41
2.2.3. Xây dựng tổ chức bộ máy và nhân sự quản lý nhà nước về an toàn giao
thông đường bộ ................................................................................................... 44
2.2.4. Tuyên truyền, phổ biến quản lý nhà nước về an toàn giao thông đường
bộ ........................................................................................................................ 48
2.2.5. Xây dựng và quản lý kết cấu, hạ tầng giao thông đường bộ ............ 53
2.2.6. Thanh tra, kiểm tra và giải quyết khiếu nại tố cáo quản lý nhà nước về
an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn cấp tỉnh ............................................. 56
2.3. Đánh giá chung về thực trạng quản lý nhà nước về an toàn giao thông
đường bộ trên địa bàn tỉnh Đắk Nông ................................................................. 60
2.3.1. Những ưu điểm................................................................................. 60
2.3.2. Hạn chế............................................................................................. 62
2.3.3. Nguyên nhân .................................................................................... 64
Tiểu kết chương 2 ........................................................................................ 67
Chương 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ
NHÀ NƯỚC VỀ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ TRÊN ĐỊA BÀN
TỈNH ĐẮK NÔNG
3.1. Một số định hướng của Đảng và Nhà nước về hoàn thiện quản lý nhà nước
về an toàn giao thông đường bộ .......................................................................... 68
3.2. Các giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về an toàn giao thông đường bộ
............................................................................................................................. 71
3.2.1. Hoàn thiện các thể chế, chính sách quản lý nhà nước về an toàn giao
thông đường bộ.................................................................................................... 71
3.2.2. Hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn giao thông đường bộ
............................................................................................................................. 74
3.2.3. Nâng cao nhận thức, năng lực, phẩm chất của cán bộ công chức làm
công tác quản lý nhà nước nhà nước về an toàn giao thông đường bộ ............... 75
nhà nước.
Để đảm bảo ATGTĐB thì nhà nước cần phải tăng cường QLNN về công tác
này. QLNN về ATGTĐB đang được Đảng và Nhà nước ta quan tâm. Nhà nước đã
có nhiều chủ trương, chính sách nhằm giảm thiểu tai nạn giao thông, hướng tới
đảm bảo an toàn, trật tự giao thông đường bộ. Theo đó, Luật Giao thông đường bộ
đã xây dựng và hoàn thiện, các văn bản hướng dẫn thi hành cũng đã được xây
dựng. Các nội dung QLNN về ATGTĐB đã được xác định và quy định tương đối
rõ ràng.
Đắk Nông là một địa phương nằm ở khu vực Tây Nguyên. Trong thời gian
qua, tình hình kinh tế - xã hội đã được địa phương quan tâm và có những bước
phát triển vượt bậc. Cùng với đó việc đảm bảo ATGTĐB cũng như hoạt động
QLNN về ATGTĐB cũng ngày càng được quan tâm và chú trọng. Việc ban hành
và tổ chức thực hiện các văn bản pháp luật về ATGTĐB đã được chú trọng, bộ
máy QLNN cũng từng bước được hoàn thiện. Tuy nhiên công tác QLNN về
ATGTĐB trên địa bàn tỉnh cũng tồn tại những bất cập nhất định như nhiều quy
định pháp lý còn chồng chéo. Việc phối hợp giữa các cơ quan QLNN về lĩnh vực
này chưa được nhịp nhàng, đồng bộ. Việc tổ chức cấp phép cho các phương tiện
giao thông, việc quản lý hạ tầng kết cấu giao thông đường bộ chưa chặt chẽ. Công
tác thanh tra, kiểm tra chưa được tiến hành thường xuyên, liên tục. QLNN về
ATGTĐB đang vấn đề đặt ra đối với tỉnh Đắk Nông, đòi hỏi tỉnh phải có những
bước đi và giải pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả QLNN về công tác này.
Xuất phát từ những lý do cơ bản trên, tác giả chọn đề tài “Quản lý nhà nước
về an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn tỉnh Đắk Nông” làm nội dung nghiên
cứu Luận văn Thạc sĩ Quản lý công của mình nhằm góp phần giải quyết những vấn
đề nêu trên.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
ATGTĐB nói chung và QLNN về ATGTĐB nói riêng hiện đang thu hút sự
quan tâm của nhiều nhà quản lý, nhà nghiên cứu. Đã có rất nhiều công trình nghiên
tích thực trạng giao thông đô thị và thực trạng QLNN về giao thông đô thị tại
thành phố Hà Nội, đánh giá về những kết quả đạt được, chỉ rõ hạn chế, yếu kém
trong quản lý giao thông đô thị và những vấn đề đặt ra trong quản lý giao thông đô
thị tại thành phố Hà Nội. Từ việc luận giải căn cứ, công trình nghiên cứu này đã
đề xuất giải pháp đổi mới QLNN về giao thông đô thị tại thành phố Hà Nội.
“Quản lý nhà nước về trật tự an toàn giao thông trên địa bàn thành phố
Hải Dương” năm 2014, của Phạm Thị Mai. Công trình nghiên cứu này đã khái
quát được các công trình nghiên cứu có liên quan đến vấn đề này, làm rõ khái niệm
quản lý nhà nước về trật tự an toàn giao thông, phân tích thực trạng và đề xuất
được các giải pháp phù hợp. Các giải pháp mà tác giả đề cập trong công trình
nghiên cứu này tập trung chủ yếu vào việc hoàn thiện các văn bản pháp lý về
ATGT. Tuy nhiên công trình nghiên cứu này chủ yếu tiếp cận từ phương diện luật
học, do đó chủ yếu nghiên cứu về việc thực hiện pháp luật về an toàn giao thông và
các giải pháp để hoàn thiện hệ thống pháp luật về ATGT, mà chưa nghiên cứu các
nội dung QLNN một cách có hệ thống. Mặt khác công trình nghiên cứu này tập
trung nghiên cứu lĩnh vực ATGT nói chung mà chưa đi sâu nghiên cứu lĩnh vực
ATGTĐB.
- Nghiên cứu từ góc độ Luận văn Thạc sỹ Quản lý công cũng có một số
công trình nghiên cứu sau:
“Quản lý nhà nước trong đảm bảo trật tự an toàn giao thông đường bộ
trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay” năm 2014 của tác giả Ngô Quang
Ngọc. Công trình nghiên cứu này đã chỉ ra cơ sở lý luận về QLNN đối với hoạt
động này, tiếp cận được thực trạng công tác này trên địa bàn thành phố Hà Nội và
đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả công tác QLNN đối với lĩnh vực
này. Tuy nhiên trong phần cơ sở lý luận, công trình này chưa làm rõ và phân tích
kỹ các nội dung QLNN, vì vậy việc tiếp cận thực trạng và đề xuất các giải pháp
còn mang tính chung chung.
“Quản lý nhà nước về trật tư an toàn giao thông trên địa bàn thành phố
- Hệ thống hoá cơ sở lý luận và pháp lý của QLNN về ATGTĐB trên địa bàn
cấp tỉnh;
- Đánh giá thực trạng QLNN về ATGTĐB trên địa bàn tỉnh Đắk Nông;
- Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện QLNN về ATGTĐB trên địa bàn
tỉnh Đắk Nông.
4. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
4.1.
Đối tượng nghiên cứu
Luận văn có đối tượng nghiên cứu là QLNN về ATGTĐB.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Không gian nghiên cứu: Trên địa bàn tỉnh Đắk Nông
- Thời gian nghiên cứu: từ năm 2011 đến nay
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận
Đề tài lấy chủ nghĩa Mác – Lê Nin; tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của
Đảng, Nhà nước và pháp luật làm cơ sở phương pháp luận.
5.2. Các phương pháp cụ thể
Để giải quyết những vấn đề cụ thể mà nội dung của đề tài hướng đến, các
phương pháp nghiên cứu chuyên ngành đều được áp dụng, gồm:
5.2.1. Phương pháp phân tích tài liệu thứ cấp
Phương pháp này được sử dụng nhằm phân tích các tài liệu nghiên cứu có
liên quan đến QLNN về ATGTĐB. Các tài liệu nghiên cứu chủ yếu là:
- Các bài báo, bài viết khoa học
- Các báo cáo của các cấp chính quyền ở tỉnh Đắk Nông
Từ những phân tích tài liệu thứ cấp sẽ cung cấp những số liệu, những đánh
giá tổng quan phục vụ cho việc nghiên cứu luận văn. Phương pháp phân tích tài
trên địa bàn tỉnh Đắk Nông
Chương 3: Định hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về an
toàn giao thông đường bộ trên địa bàn tỉnh Đắk Nông
Chương 1
CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
VỀ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ
TRÊN ĐỊA BÀN CẤP TỈNH
1.1. An toàn giao thông đường bộ
1.1.1. Khái niệm an toàn giao thông đường bộ
Giao thông hiện nay chia thành nhiều loại hình như đường bộ, đường thuỷ,
đường hàng không,… trong đó giao thông đường bộ là một trong những loại hình
cơ bản của giao thông. “Đường bộ gồm đường, cầu đường bộ, hầm đường bộ, bến
phà đường bộ” [17]. Do đó, giao thông đường bộ được hiểu là việc đi lại từ chỗ này
qua chỗ khác của người và phương tiện chuyên chở trên đường, cầu đường bộ,
hầm đường bộ, bến phà đường bộ.
Hiện nay có nhiều quan niệm khác nhau về ATGTĐB. Mỗi góc độ tiếp cận đưa
ra những cách hiểu nhất định về ATGTĐB.
Có quan niệm cho rằng: “ATGTĐB là sự bảo đảm cho mọi hoạt động giao
thông được trật tự, an toàn, nhanh chóng, tiện lợi, thông suốt và mỹ quan môi
trường; hạn chế thấp nhất các vi phạm Luật Giao thông và các quy phạm pháp luật
về ATGTĐB, kiềm chế tai nạn giao thông, ngăn ngừa thiệt hại do tai nạn giao
thông gây ra”[6]. Theo cách tiếp cận này thì ATGTĐB là việc đảm bảo cho trật tự,
an toàn giao thông và việc tuân thủ các quy định pháp luật về ATGTĐB.
Theo Từ điển Bách khoa Công an nhân dân thì “ATGTĐB là hệ thống các
mối quan hệ xã hội được hình thành và điều chỉnh bởi các quy phạm pháp luật
trong lĩnh vực giao thông vận tải công cộng mà mọi người tham gia giao thông
tuân thủ chặt chẽ.
ATGTĐB đòi hỏi các cá nhân tham gia giao thông thực hiện nghiêm chỉnh
các quy định pháp luật về ATGTĐB do Nhà nước ban hành nhằm bảo đảm GTĐB
được thông suốt; người, hàng hóa, phương tiện tham gia giao thông không bị xâm
hại, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế, văn hóa và nhu cầu đi lại của nhân dân, góp
phần ngăn ngừa hành vi vi phạm pháp luật, đấu tranh phòng, chống tội phạm trên
các tuyến đường và ở từng địa bàn.
Thứ hai, ATGTĐB là một nội dung của ATGT nói riêng và trật tự, an
toàn xã hội nói chung
Nếu ATGTĐB được đảm bảo sẽ góp phần giữ gìn TTATGT một cách ổn
định, vì vậy mọi hoạt động của xã hội nói chung cũng như của từng người dân nói
riêng đều đạt được mục đích nhất định. ATGTĐB cũng là một nội dung quan trọng
cấu thành trật tự an toàn xã hội. Việc đảm bảo trật tự ATGTĐB không chỉ góp
phần đảm bảo trật tự an toàn giao thông mà nó còn góp phần đảm bảo trật tự an
toàn xã hội, đảm bảo cho người dân an tâm sinh sống và làm việc, xã hội được ổn
định.
Thứ ba, Mục tiêu của ATGTĐB là hướng tới đảm bảo GTĐB được trật tự,
hạn chế các tai nạn, vi phạm giao thông
Trong đảm bảo ATGTĐB thì mục tiêu hướng tới là đảm bảo cho các quy
định của Nhà nước về ATGTĐB được người dân thực hiện một cách đẩy đủ và
chính xác. Đồng thời góp phần hạn chế các vụ tai nạn giao thông xảy ra. Mục tiêu
của việc đảm bảo ATGTĐB là hướng tới việc bảo vệ an toàn tính mạng, sức khỏe,
tài sản của nhân dân, sự ổn định và trật tự xã hội.
1.1.3. Vai trò của an toàn giao thông đường bộ
ATGTĐB có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với mỗi cá nhân, tổ chức cũng
như đối với sự phát triển của xã hội. Vai trò này thể hiện như sau:
Một là, Việc đảm bảo ATGTĐB trước hết góp phần đảm bảo tính mạng và
tài sản cho người tham gia giao thông và phục vụ tốt nhu cầu đi lại của nhân dân,
nước.
QLNN hiểu theo nghĩa hẹp là hoạt động quản lý do các cơ quan hành chính
nhà nước, còn gọi là hoạt động chấp hành và điều hành nhà nước nhằm tổ chức
thực thi pháp luật và quản lý các lĩnh vực của đời sống xã hội. Với cách tiếp cận
này thì QLNN chỉ là hoạt động thực thi quyền hành pháp – Một trong ba quyền của
quyền lực nhà nước.
Hiện nay QLNN thường được tiếp cận theo nghĩa rộng. Đây là hoạt động do
tất cả các CQNN tiến hành. Theo cách hiểu chung nhất thì QLNN là một dạng
quản lý xã hội đặc biệt, mang tính quyền lực nhà nước và sử dụng pháp luật, chính
sách để điều chỉnh hành vi của cá nhân, tổ chức trên tất cả các mặt của đời sống
xã hội do các cơ quan trong bộ máy nhà nước thực hiện nhằm phục vụ nhân dân,
duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội [7].
Nhà nước thực hiện quản lý trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó
có lĩnh vực ATGT. QLNN về giao thông vận tải là sự tác động có tổ chức và điều
chỉnh bằng quyền lực nhà nước đối với các hoạt động giao thông của con người do
các cơ quan trong hệ thống hành pháp và hành chính thực hiện để duy trì và pháp
triển các hoạt động giao thông và trật tự pháp luật nhằm thực hiện những chức
năng và nhiệm vụ của Nhà nước trong lĩnh vực giao thông vận tải.
QLNN về ATGTĐB là một trong những nội dung quan trọng trong QLNN về
ATGT. Hiện nay cũng có nhiều quan niệm khác nhau về QLNN về ATGTĐB.
QLNN về ATGTĐB được hiểu là “Hoạt động mang tính chất quyền lực của
cơ quan hành chính nhà nước, nhằm tạo ra các điều kiện để xác lập, duy trì và ổn
định các quan hệ về giao thông, theo quy định của pháp luật về ATGTĐB. Đây là
một hoạt động có vai trò, vị trí rất quan trọng trong lĩnh vực an ninh trật tự” [10].
QLNN về ATGTĐB còn được hiểu là “ sự tác động có tổ chức và điều
chỉnh bằng quyền lực nhà nước đối với các hoạt động của con người và phương
tiện tham giao giao thông trong lĩnh vực đường bộ nhằm làm cho giao thông
đường bộ luôn được thông suốt, thuận tiện và an toàn” [8]
Thứ nhất, QLNN về ATGTĐB góp phần phát triển kinh tế - xã hội
QLNN về ATGTĐB là phương thức quản lý hiệu quả nhất nhằm phát huy
tối đa vai trò của ATGTĐB trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội. ATGTĐB
là yếu tố hàng đầu góp phần đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng và nâng cao hiệu quả
của nền kinh tế quốc dân. Giao thông vận tải nói chung, ATGTĐB nói riêng được
hình thành trên cơ sở phát triển của lực lượng sản xuất và phân công lao động xã
hội.
QLNN về ATGTĐB góp phần đảm bảo ATGTĐB, phát triển giao thông, nhất
là phát triển GTĐB và bảo đảm ATGTĐB với phát triển kinh tế - xã hội là hai quá
trình có liên quan chặt chẽ với nhau, là điều kiện và tiền đề của nhau. QLNN về
ATGTĐB góp phần xây dựng một mạng lưới GTĐB có trật tự và an toàn chính là
tiền đề, điều kiện cho sự phân bổ hợp lý lực lượng sản xuất trên lãnh thổ đất nước,
đảm bảo cho sự phát triển tổng hợp của các vùng kinh tế, nhất là những vùng kinh
tế còn khó khăn và lạc hậu.
Thứ hai, QLNN về ATGTĐB góp phần đảm bảo trật tự, an toàn cho xã
hội
Hoạt động GTĐB diễn ra ở mọi nơi, mọi lúc, liên quan đến mọi tầng lớp dân
cư, mọi chủ thể trong xã hội. ATGTĐB được bảo đảm, tức giao thông được thông
suốt, tài sản, tính mạng, mọi lợi ích chính đáng khác của những chủ thể tham gia
giao thông được bảo vệ, người dân có cuộc sống yên lành, ổn định, nhu cầu đi lại,
phát triển kinh tế, v.v.. được thuận lợi là điều kiện góp phần để đảm bảo trật tự an
toàn xã hội.
QLNN về ATGTĐB sẽ đảm bảo cho các quy định pháp luật về ATGTĐB
được thực thi nghiêm chỉnh, duy trì trật tự, kỷ cương trong xã hội. QLNN về
ATGTĐB nhằm hạn chế các vi phạm về ATGTĐB, đảm bảo an toàn, trật tự cho
toàn xã hội.
Thứ ba, QLNN về ATGTĐB góp phần đảm bảo xây dựng chuẩn mực, văn
hóa giao thông