BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
………../………

BỘ NỘI VỤ
…./….

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

PHAN HÙNG CƯỜNG

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐÀO TẠO NGHỀ
Ở HUYỆN MÊ LINH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

HÀ NỘI, NĂM 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
…………/…………

BỘ NỘI VỤ
……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

PHAN HÙNG CƢỜNG

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐÀO TẠO NGHỀ
Ở HUYỆN MÊ LINH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi.
Các tài liệu trích dẫn trong luận văn là trung thực có nguồn gốc và xuất xứ rõ
ràng.
Các kết quả nghiên cứu trong luận văn chưa được công bố trong bất kỳ
công trình nghiên cứu nào khác.
Hà Nội, ngày 20 tháng 07 năm 2017
TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Phan Hùng Cƣờng


MỤC LỤC
Trang
Trang bìa phụ
Lời cảm ơn
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các chữ viết tắt
MỞ ĐẦU

1

Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐÀO

8

TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN

1.1. Chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn

19
22
25
27
27
30
32
34
37
37
37
38
40
42


thôn trên địa bàn huyện Mê Linh
2.2.1. Về ban hành văn bản quy phạm pháp luật
2.2.2. Lập kế hoạch, phổ biến tuyên truyền chính sách
2.2.3. Tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ công chức thực hiện chính sách
2.2.4. Nguồn lực tài chính
2.2.5. Thanh tra, kiểm tra, giám sát
2.3. Đánh giá việc thực hiện chính sách đào tạo nghề cho lao động
nông thôn trên địa bàn huyện Mê Linh
2.3.1. Những nội dung cơ bản của thực hiện chính sách đào tạo nghề cho
lao động nông thôn
2.3.2. Những tồn tại,hạn chế và nguyên nhân tồn tại, hạn chế

47
49

75
78
82
86
87
91
93


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

GD - ĐT

Giáo dục - Đào tạo

GVDN

Giáo viên dạy nghề

HĐND

Hội đồng nhân dân

KHXH

Khoa học xã hội

KT - XH

Kinh tế - Xã hội

núi, vùng sâu, vùng xa số lượng cơ sở dạy nghề rất ít, quy mô dạy nghề nhỏ,
chưa đáp ứng nhu cầu học nghề của đông đảo lao động nông thôn; đội ngũ
giáo viên dạy nghề cho lao động nông thôn thiếu về số lượng, chưa đạt chuẩn
về trình độ, chuyên môn, thiếu kinh nghiệm quản lý dạy nghề; chất lượng dạy
nghề cho lao động nông thôn chưa đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.
Trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng, khi
đánh giá về giáo dục đào tạo (trong đó có đào tạo nghề) cũng đã nhấn mạnh
những hạn chế, yếu kém trong công tác này: “ Chất lượng giáo dục và đào
tạo chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển, nhất là đào tạo nguồn nhân lực
trình độ cao vẫn còn hạn chế; chưa chuyển mạnh sang đào tạo theo nhu cầu
của xã hội. …”
Đào tạo nghề là việc làm quan trọng hiện nay của nền kinh tế quốc dân
vì:

1


- Đào tạo nghề là để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
- Đào tạo nghề để đáp ứng nhu cầu nhân lực phục vụ đòi hỏi của nền
kinh tế thị trường.
- Đào tạo nghề cũng là thành tố góp phần đảm bảo an sinh xã hội.
- Đào tạo nghề góp phần quan trọng chuyển đổi cơ cấu lao động phục
vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chuyển đổi cơ cấu kinh tế.
Tuy nhiên hiện nay ở Việt Nam chính sách cho đào tạo nghề còn nhiều
hạn chế, bất cập:
- Trao quyền tự chủ cho cơ sở đào tạo, bồi dưỡng nhưng chưa đưa ra
định mức đào tạo cho GVDN mỗi năm, chưa có quy định về kiểm tra, giám
sát sử dụng kinh phí đào tạo, bồi dưỡng GVDN.
- Chưa đặt ra vấn đề đào tạo theo nhu cầu công việc, đào tạo theo vị trí
việc làm, đào tạo tại chỗ.

kinh tế - xã hội của huyện cũng như yêu cầu về trình độ của lực lượng lao
động trên địa bàn huyện Mê Linh.
Thực hiện chủ chương của Đảng , chính sách của Nhà nước nhằm nâng
cao chất lượng lao động nông thôn, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện
đại hóa nông nghiệp, nông thôn, Thủ tướng Chính phủ đã ra Quyết định
1956/QĐ-TTg, ngày 27 tháng 11 năm 2009 về phê duyệt Đề án “ Đào tạo
nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020”. Cùng với các địa phương trong
cả nước thì huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội cũng đang quyết tâm thực hiện
Quyết định 1956/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Nhưng trong quá trình
thực hiện Đề án vẫn còn tồn tại nhiều bất cập, hạn chế. Vì những lý do như

3


vậy mà học viên lựa chọn đề tài: “Thực hiện chính sách đào tạo nghề ở
huyện Mê Linh, Thành phố Hà Nội” làm đề tài luận văn tốt nghiệp. Góp
phần nâng cao chất lượng thực hiện chính sách đào tạo nghề cho lao động
nông thôn để góp phần phát triển kinh tế - xã hội cũng như yêu cầu về nâng
cao chất lượng đào tạo nghề và cải thiện việc thực hiện chính sách đào tạo
nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện Mê Linh.
2.Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn
- Phạm Minh Hạc, Nghiên cứu con người và nguồn nhân lực đi vào
công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2001.
- Trần Khánh Đức (đồng tác giả), Phát triển nhân lực công nghệ ưu
tiên ở nước ta trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Nxb Giáo dục,
2002.
- Nguyễn Viết Sự (2005), Giáo dục nghề nghiệp, những vấn đề và giải
pháp, Nxb Giáo dục.
- Nguyễn Đức Trí (2010), Giáo dục nghề nghiệp một số vấn đề lý luận
và thực tiễn, Nxb Khoa học và Kỹ thuật.

(2013), Quản lý đào tạo nghề ở các trường dạy nghề, Đào tạo nghề theo
hướng đáp ứng nhu cầu xã hội, đã hệ thống hóa được khung lý luận về quản
lý đào tạo nghề ở các trường dạy nghề theo hướng đáp ứng nhu cầu xã hội.
Tuy nhiên, chưa có một đề tài nào nghiên cứu trực tiếp về thực hiện
chính sách đào tạo nghề ở huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội.
3. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn
- Mục đích

5


Từ thực trạng công tác thực thi chính sách đào tạo nghề cho lao động
nông thôn ở huyện đề xuất một số giải pháp nhằm cải thiện chất lượng công
tác thực thi chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn
huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội.
- Nhiệm vụ
+ Hệ thống lại một số vấn đề lý luận của thực hiện chính sách đào tạo
nghề cho lao động nông thôn;
+ Phân tích, đánh giá thực trạng việc thực hiện chính sách đào tạo nghề
cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội;
+ Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng trong việc thực
hiện chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện Mê
Linh, thành phố Hà Nội.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
- Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng: Việc thực hiện chính sách đào tạo nghề cho lao động nông
thôn ở huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội.
- Phạm vi nghiên cứu
Do địa bàn huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội chủ yếu là lao động nông
thôn nên tác giả tập trung nghiên cứu thực hiện chính sách đào tạo nghề cho

động nông thôn ở huyện Mê Linh.
Chương 3: Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng thực hiện chính
sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn ở huyện Mê Linh.
7


Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐÀO TẠO
NGHỀ CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN
1.1. Chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn
1.1.1. Chính sách
Quan niệm về chính sách
- Chính sách là một chuỗi (tập hợp) những hành động có mục đích nhằm
giải quyết một vấn đề (Anderson 1984);
- Chính sách là những gì mà chính phủ làm, lý do làm, và sự khác biệt nó
tạo ra (Dye 1972);
- Chính sách là những gì mà chính phủ làm, hoặc bỏ qua không làm
(Klein & Marmor 2006);
- Chính sách là một hành động mang tính quyền lực nhà nước nhằm sử
dụng nguồn lực để thúc đẩy một giá trị ưu tiên (Considine 1994);
- Chính sách là một công việc được thực hiện liên tục, bởi những nhóm
hoạch định, nhằm sử dụng các thể chế công để kết nối, phối hợp và biểu đạt
giá trị họ theo đuổi (Considine 1994);
- Chính sách là quá trình mà một xã hội tạo ra và quyết định có tính bắt
buộc những hành vi nào được chấp nhận và hành vi nào không (Wheelan
2011);
- Chính sách là một phần của khung khổ các ý kiến, mà qua đó, chúng ta
được điều chỉnh bởi một cách thức hợp lý, giữa các khía cạnh đa chiều của
cuộc sống (Colebatch 2002)
Theo quan điểm của tác giả Nguyễn Hữu Hải : “ Như vậy, có thể thấy



định của chính phủ, dựa trên những giả thuyết về nguyên nhân và ảnh hưởng,
và được thiết kế, cấu trúc dựa trên những mục tiêu (Althaus, Bridgman &
Davis 2007),
Từ những cách tiếp cận khác nhau về chính sách công của các tác giả
trên có thể hiểu về chính sách công theo quan điểm của tác giả Nguyễn Hữu
Hải như sau: “Chính sách công là kết quả ý chí chính trị của nhà nước được
thể hiện bằng một tập hợp các quyết định có liên quan đến nhau, bao hàm
trong đó định hướng mục tiêu và cách thức giải quyết những vấn đề công
trong xã hội” [08,tr.51]
Khái niệm trên vừa thể hiện đặc trưng của chính sách công là do nhà
nước chủ động xây dựng để tác động trực tiếp lên các đối tượng quản lý một
cách tương đối ổn định, cho thấy bản chất của chính sách công là công cụ
định hướng vào hành vi của các cá nhân, tổ chức phù hợp với thái độ chính trị
của nhà nước trong việc giải quyết những vấn đề phát sinh trong đời sống xã
hội.
* Chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn
- Chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn là sự vận dụng quan
điểm “chính sách công”, vào trong lĩnh vực đào tạo nghề và cho lao động
nông thôn: Chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn là tập hợp các
quyết định liên quan của nhà nước nhằm lựa chọn mục tiêu, giải pháp, công
cụ thực hiện để đào tạo cho lao động nông thôn nhằm đáp ứng cơ bản về nhu
cầu cuộc sống của họ và yêu cầu phát triển kinh tế xã hội của đất nước.
1.1.2. Thực thi chính sách
Thực thi đơn giản có nghĩa là thực hiện hoặc tiến hành. Tuy nhiên, thực
thi ở đây được xem xét với tư cách là giai đoạn thứ tư của chu trình chính
sách công trong năm giai đoạn. Thực thi có thể được định nghĩa theo nhiều
10


chương trình và dự án.
Từ những lập luận khác nhau của các tác giả trên đây theo tác giả Lê
Văn Hòa có thể hiểu rằng: “Thực thi chính sách công là quá trình đưa chính
sách công vào thực tiễn đời sống xã hội thông qua việc ban hành các văn bản,
chương trình, dự án thực thi chính sách công và tổ chức thực hiện chúng
nhằm hiện thực hóa mục tiêu chính sách công” [10,tr.7].
* Vai trò của thực thi chính sách công
Thực thi chính sách công là một giai đoạn rất quan trọng của chu trình
chính sách bởi vì sự thành công của một chính sách công phụ thuộc vào kết
quả của thực thi chính sách công.
Như vậy, thực thi chính sách công có vị trí đặc biệt quan trọng trong chu
trình chính sách công, nó là giai đoạn hiện thực hóa mục tiêu chính sách công.
Vai trò của thực thi chính sách công trong chu trình chính sách công được thể
hiện ở những phương diện dưới đây:
- Từng bước hiện thực hóa mục tiêu của chính sách công.
- Khẳng định tính đúng đắn của chính sách công.
- Thực thi chính sách công giúp cho chính sách công ngày càng hoàn
thiện hơn.
* Chủ thể thực thi chính sách công
Tùy thuộc vào chế độ chính trị, những quy định của hiến pháp, nguyên
tắc thực thi quyền lực nhà nước, cách thức tổ chức bộ máy nhà nước, mức độ
dân chủ, công khai, minh bạch trong quản lý nhà nước, trình độ phát triển
kinh tế - xã hội ở mỗi một quốc gia mà số lượng và loại chủ thể tham gia vào
quá trình thực thi chính sách công ở các nước là khác nhau.
Có rất nhiều chủ thể tham gia vào quá trình thực thi chính sách công,
12


theo tác giả Lê Văn Hòa “có thể nhóm các chủ tham gia vào thực thi chính
sách công thành các nhóm sau: (1) chủ thể thực thi là các cơ quan nhà nước

khai vản bản, chương trình, dự án.
+ Bảo đảm cơ sở vật chất, kinh phí, tổ chức bộ máy và nguồn nhân lực
để triển khai thi hành văn bản, thực hiện chương trình dự án.
+ Chỉ đạo, tổ chức kiểm tra, đôn đốc việc thi hành văn bản, việc thực
hiện chương trình, dự án.
- Sơ kết, tổng kết thực hiện văn bản, chương trình, dự án thực thi chính
sách công
* Thực thi chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn:
- Thực thi chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn cũng là vận
dụng quan điểm về thực thi chính sách công: Là một khâu của chu trình
chính sách, là toàn bộ quá trình chuyển hóa ý chí của Nhà nước về chính sách
đào tạo nghề cho lao động nông thôn vào thực tiễn đời sống xã hội thông qua
các văn bản, chương trình, dự án đào tạo nghề cho lao động nông thôn nhằm
hiện thực hóa mục tiêu nhà nước đề ra.
1.1.3. Nghề và đào tạo nghề
Khái niệm nghề theo quan niệm ở mỗi quốc gia đều có sự khác nhau
nhất định. Cho đến nay thuật ngữ “Nghề” được hiểu và định nghĩa theo nhiều
cách khác nhau. Dưới đây là một số khái niệm về nghề.
+ Khái niệm nghề ở Nga được định nghĩa: Là một loại hoạt động lao
động đòi hỏi có sự đào tạo nhất định và thường là nguồn gốc của sự sinh tồn.
+ Khái niệm nghề ở Đức được định nghĩa: Là hoạt động cần thiết cho

14


xã hội ở một lĩnh vực lao động nhất định đòi hỏi phải được đào tạo ở trình độ
nào đó.
+ Khái niệm nghề ở Pháp: Là một loại lao động có thói quen về kỹ
năng, kỹ xảo của một người để từ đó tìm được phương tiện sống.
+ Khái niệm nghề ở Anh được định nghĩa: Là công việc chuyên môn

- Đào tạo nghề: “Đào tạo nghề là những hoạt động nhằm mục đích nâng
cao tay nghề hay kỹ năng, kỹ xảo của mỗi cá nhân đối với công việc hiện tại
và trong tương lai”. Đào tạo nghề bao gồm hai quá trình có quan hệ hữu cơ
với nhau. Đó
+ Dạy nghề: Là quá trình giảng viên truyền bá những kiến thức về lý
thuyết và thực hành để các học viên có được một trình độ, kỹ năng, kỹ xảo, sự
khéo léo, thành thục nhất định về nghề nghiệp;
+ Học nghề: “Là quá trình tiếp thu những kiến thức về lý thuyết và thực
hành của người lao động để đạt được một trình độ nghề nghiệp nhất định”.
Đào tạo nghề cho người lao động là giáo dục kỹ thuật sản xuất cho
người lao động để họ nắm vững nghề nghiệp, chuyên môn bao gồm đào tạo
nghề mới, đào tạo nghề bổ sung, đào tạo lại nghề.
Đào tạo nghề mới: Là đào tạo những người chưa có nghề, gồm những
người đến tuổi lao động chưa được học nghề, hoặc những người trong độ tuổi
lao động nhưng trước đó chưa được học nghề. Đào tạo mới nhằm đáp ứng
tăng thêm lao động đào tạo nghề cho Xã hội.
Đào tạo lại nghề: Là đào tạo đối với những người đã có nghề, có

16


chuyên môn nhưng do yêu cầu mới của sản xuất và tiến bộ kỹ thuật dẫn đến
việc thay đổi cơ cấu ngành nghề, trình độ chuyên môn. Một số công nhân
được đào tạo lại cho phù hợp với cơ cấu ngành nghề và trình độ kỹ thuật mới.
Đào tạo lại thường được hiểu là quá trình nhằm tạo cho người lao động
có cơ hội để học tập một lĩnh vực chuyên môn mới để thay đổi nghề.
Bồi dưỡng nâng cao tay nghề: Bồi dưỡng có thể coi là quá trình cập
nhật hóa kiến thức còn thiếu, đã lạc hậu, bổ túc nghề, đào tạo thêm hoặc củng
cố các kỹ năng nghề nghiệp theo từng chuyên môn và thường được xác nhận
bằng một chứng chỉ hay nâng lên bậc cao hơn.

- Các quyết định chính sách có mức độ khó khăn khác, kỹ thuật khác
nhau trong quá trình thực hiện. Việc thực hiện chính sách đào tạo nghề cho
lao động nông thôn không chỉ đơn thuần là thực hiện một quyết định đơn lẻ
mà trong quyết định đó là việc thực hiện một loạt các quyết định nhỏ trong
cách thức thực thi chính sách. Như chính sách đối với người học; chính sách
đối với giáo viên, giảng viên; chính sách đối với cơ sở đào tạo; hay trong việc
thực hiện chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn thì phải thực hiện
một loạt các quyết định từ việc tuyên truyền chính sách đào tạo nghề cho lao
động nông thôn, việc điều tra khảo sát nhu cầu dạy nghề cho lao động nông
thôn, bố trí cán bộ thực hiện chính sách...
- Tính đa dạng của vấn đề chính sách: Vấn đề của chính sách đào tạo
nghề cho lao động nông thôn xuất phát từ nhiều căn nguyên như việc thiếu
việc làm, đói nghèo, chất lượng giáo dục kém, vấn đề tôn giáo hay tệ nạn xã
hội ... cũng ảnh hưởng đến giải pháp và mục tiêu của chính sách.

18