BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

……………./………………

……./……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LÊ THỊ MAI LAM

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN KRÔNG BUK, TỈNH ĐĂK LĂK

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ CÔNG

ĐĂK LĂK – NĂM 2017

ĐÀO TẠO
…………/…………

BỘ NỘI VỤ
……../……..


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

……………./………………IÁO

cấp những tài liệu có liên quan để giúp tôi hoàn thành luận văn này.
Xin trân trọng cảm ơn!
Tác giả luận văn

Lê Thị Mai Lam


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng Luận văn “Quản lý nhà nước về giáo dục tiểu
học trên địa bàn huyện Krông Buk, tỉnh Đăk Lăk” là do bản thân tôi viết và
chưa được công bố. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn đảm bảo tin cậy,
chính xác và trung thực. Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan
của mình.
Tác giả luận văn

Lê Thị Mai Lam


MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU .................................................................................... 1
1.

Lý do chọn đề tài: ......................................................................... 1

2.

Tình hình nghiên cứu đề tài ........................................................ 3

3.

bàn huyện Krông Buk, tỉnh Đăk Lăk.......................................................... 43
2.2. Thực trạng quản lý nhà nước về giáo dục tiểu học của huyện
Krông Buk, tỉnh Đăk Lăk............................................................................. 46


2.3. Kết quả, hạn chế, nguyên nhân của hạn chế trong thực hiện quản
lý nhà nước về giáo dục tiểu học trên địa bàn huyện Krông Buk, tỉnh Đăk
Lăk .................................................................................................................. 77
TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 ..................................................................... 83
Chương 3 PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN
LÝ NHÀ NƯỚC

VỀ GIÁO DỤC TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN

HUYỆN KRÔNG BUK, TỈNH ĐĂK LĂK................................................. 84
3.1. Nhiệm vụ chủ yếu của giáo dục tiểu học trên địa bàn huyện
Krông Buk, tỉnh Đăk Lăk............................................................................. 84
3.2. Phương hướng hoàn thiện quản lý nhà nước về giáo dục Tiểu
học trên địa bàn huyện Krông Buk, tỉnh Đăk Lăk .................................... 88
3.4. Một số kiến nghị ......................................................................... 102
TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 ................................................................... 109
PHẦN KẾT LUẬN............................................................................ 110
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................ 113


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Stt

Chữ cái ghi tắt


Học sinh

6

UBND

Ủy ban nhân dân

7

TTHTCĐ

Trung tâm học tập cộng đồng

8

TCQG

Trường chuẩn quốc gia

Ghi chú


DANH MỤC BẢNG
Bảng 2. 1. Cơ cấu đội ngũ Cán bộ quản lý các trường tiểu học Huyện
Krông Buk ....................................................................................................... 48
Bảng 2.2. Cơ cấu đội ngũ giáo viên các trường tiểu học huyện Krông
Buk .................................................................................................................. 50
Bảng 2.3. Mạng lưới trường, lớp, học sinh bậc tiểu học huyện Krông

đời, từ đó giúp các em phát triển những nhân tố sẵn có của bản thân. Trong các
nội dung cần phát triển, việc tiếp thu những kiến thức mà thầy cô giáo truyền
đạt là việc rất quan trọng, nhưng việc khơi dậy và bồi dưỡng tình cảm, đạo đức
càng hết sức cần thiết và không kém phần quan trọng. Qua đây giúp các em trở
1


thành những người con có hiếu với cha mẹ, biết yêu thương bạn bè và những
người xung quanh, yêu quê hương đất nước, sống hòa bình hữu nghị với mọi
đất nước trên thế giới.
Từ khi hai miền thống nhất, non sông quy về một mối, đặc biệt là trong
gần một thập kỷ qua, sự nghiệp giáo dục phổ thông đã có những thành tựu vô
cùng to lớn: Quy mô giáo dục không ngừng được mở rộng, chất lượng ngày
một được nâng cao và từng bước đáp ứng với yêu cầu công nghiệp hóa, hiện
đại hóa đất nước.
Nhận thức được tầm quan trọng không nhỏ của giáo dục tiểu học trong
hệ thống giáo dục quốc dân, trong những năm qua Đảng và Nhà nước ta đã
thường xuyên chăm lo, tạo điều kiện để giáo dục bậc tiểu học có được sự đổi
mới và phát triển vững chắc. Trên địa bàn huyện Krông Buk, tỉnh Đăk Lăk
trong thời gian 5 năm từ 2011 – 2016, ngành giáo dục nói chung và giáo dục
tiểu học nói riêng đã thường xuyên được quan tâm, tạo điều kiện để phát triển.
Đội ngũ giáo viên, học sinh, cơ sở vật chất trường lớp có sự phát triển đáng kể,
chất lượng về chuyên môn tốt, trang thiết bị phục vụ cho công tác dạy và học
được đầu tư thích đáng, tạo ra những điều kiện thuận lợi để giáo dục tiểu học
phát huy thế mạnh tiềm năng của mình.
Tuy nhiên bên cạnh những kết quả tích cực, sự nghiệp giáo dục bậc tiểu
học ở huyện Krông Buk, tỉnh Đăk Lăk vẫn còn tồn tại những yếu kém, bất cập,
thể hiện ở những điểm như: chất lượng giáo dục ở các trường còn chưa đồng
đều, dạy và học ở vùng kinh tế - xã hội khó khăn còn nhiều hạn chế, cơ sở vật
chất ở một số đơn vị trường còn thiếu, lạc hậu. Bên cạnh đó, năng lực trình độ

Hà Nội [31].

3


"Quản lý nhà nước về giáo dục phổ thông Tỉnh Bắc Giang trong giai
đoạn hiện nay” của tác giả Nguyễn Duy Dương (2011). Luận văn đã nêu các
vấn đề lý luận về giáo dục và đào tạo, nói lên thực trạng giáo dục Việt Nam nói
chúng và tỉnh Bắc Giang nói riêng. Đồng thời đưa ra các giải pháp nhằm hoàn
thiện GD&ĐT tại địa phương [27].
"Quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo– Thực trạng và giải pháp hoàn
thiện" của tác giả Hoàng Thị Tú Oanh (Luận văn thạc sĩ quản lý Hành chính
công, 2007). Luận văn đã nêu các vấn đề lý luận về giáo dục và đào tạo, nói lên
thực trạng giáo dục Việt Nam. Sau đó đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện
GD&ĐT nước ta [32].
Ngoài ra cũng có nhiều luận văn, đề tài nghiên cứu khoa học khác, nghiên
cứu về giáo dục tiểu học, nhưng tập trung chủ yếu vào các nội dung về phương
pháp giảng dạy và các hoạt động quản lý khác.
Tuy nhiên chưa có đề tài nào nghiên cứu một cách đầy đủ và hệ thống
nội dung QLNN về giáo dục Tiểu học trên địa bàn huyện Krông Buk, tỉnh Đăk
Lăk. Vì vậy, tác giả chọn đề tài “Quản lý nhà nước về giáo dục tiểu học trên
địa bàn huyện Krông Buk, tỉnh Đăk Lăk” là đề tài mới và không trùng lặp
với các đề tài đã được công bố.
3. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn
- Mục đích:
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, thực trạng, xác định những thành tựu và
hạn chế trong QLNN về giáo dục Tiểu học trên địa bàn huyện Krông Buk, tỉnh
Đăk Lăk, luận văn đề xuất những giải pháp nhằm đổi mới và hoàn thiện hơn
nữa công tác QLNN về giáo dục Tiểu học trên địa bàn huyện.
- Nhiệm vụ:

Cơ sở lý luận của Tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm của Đảng và
Nhà nước về vai trò của giáo dục, chính sách của Nhà nước với sự nghiệp phát
triển đất nước.
Dựa trên hệ thống lý luận về QLNN đối với GD&ĐT nói chung, giáo
dục tiểu học nói riêng.
- Phương pháp nghiên cứu
Đề tài sử dụng các phương pháp sau:
Phương pháp nghiên cứu tài liệu thứ cấp: thông qua việc phân tích số
liệu, các thông tin đã được thu thập có liên quan đến đề tài nghiên cứu. Từ đó
tổng hợp, xác định nguyên nhân của thực trạng để tìm ra các giải pháp phù hợp.
Phương pháp chuyên gia: tận dụng các thông tin của các chuyên gia trong
lĩnh vực QLNN về giáo dục, giáo dục bậc tiểu học, để làm phong phú thêm
thông tin trong đề tài.
Ngoài ra còn sử dụng thêm các phương pháp như:
- Phương pháp tổng hợp;
- Phương pháp thống kê;
- Phương pháp phân tích;
- Phương pháp so sánh.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
- Ý nghĩa lý luận
Kết quả nghiên cứu của đề tài một mặt hệ thống hóa lý luận cơ bản QLNN
về giáo dục tiểu học trên địa bàn cấp huyện, bước đầu gợi mở một số vấn đề lý
luận về giáo dục tiểu học và QLNN về giáo dục bậc tiểu học gắn với địa bàn
các huyện thuộc Tây Nguyên như Krông Buk, tỉnh Đăk Lăk.
6


- Ý nghĩa thực tiễn
Cung cấp thực trạng về QLNN đối với cấp Tiểu học trên địa bàn huyện
Krông Buk, tỉnh Đăk Lăk, là một huyện miền núi làm tư liệu tham khảo.

Suốt quá trình lịch sử phát triển của xã hội loài người, sự phát triển nào
cũng cần đến các yếu tố, như tài nguyên, vốn, con người… Song, tất cả các
nguồn tài nguyên đều nhờ đến bàn tay và khối óc của con người mới phát huy
được tác dụng. Chỉ nhờ có con người, các nguyên vật liệu mới được khai thác,
chế biến và sản xuất thành hàng hoá. Với sự sáng tạo của con người mà khoa
học và kỹ thuật mới phát triển, các phát minh, sáng chế mới ra đời và năng suất
lao động được cải thiện. Ngay cả khi khoa học hiện đại, cùng sự xuất hiện của
rôbốt thay thế con người trong một số công việc, nhưng nó cũng chính do con
người phát minh ra. Để có thể làm được tất cả những điều kể trên thì con người
phải biết cách khai thác, sử dụng các nguồn tài nguyên sẵn có, và sáng chế ra
những phương tiện phục vụ cho cuộc sống của mình, thì tất yếu họ phải có tri
thức, và cần được đào tạo, giáo dục.

8


Có nhiều khái niệm khác nhau về giáo dục tùy theo những góc nhìn mà
chúng ta tìm hiểu. Dưới đây là một số khái niệm về giáo dục mà chúng ta
thường gặp.
Giáo dục theo nghĩa rộng: “là sự hình thành nhân cách được tổ chức một
cách có mục đích, có tổ chức thông qua các hoạt động, và giữa các quan hệ
giữa nhà giáo dục với người được giáo dục nhằm giúp người được giáo dục
chiếm lĩnh những kinh nghiệm của xã hội loài người”[46].
Giáo dục theo nghĩa hẹp: “Đó là một bộ phận của quá trình hình thành
những cơ sở khoa học của thế giới quan, niềm tin, lý tưởng, động cơ, thái độ,
tình cảm, những tính cách, những hành vi, thói quen cư xử đúng đắn trong xã
hội, kể cả việc phát triển và nâng cao thể lực”.
Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam: “Giáo dục là quá trình đào tạo con
người một cách có mục đích, nhằm chuẩn bị cho con người tham gia đời sống
xã hội, tham gia lao động sản xuất, nó được thực hiện bằng cách tổ chức việc

đều thừa nhận vai trò vô cùng to lớn của giáo dục đối với con người và sự phát
triển của xã hội.
1.1.2. Khái niệm giáo dục tiểu học
Giáo dục phổ thông là quá trình trang bị kiến thức cơ bản, thông thường
cần nhất cần có về khoa học xã hội, khoa học tự nhiên…đối với mỗi con người.
Tuy là kiến thức phổ thông nhưng nó lại bao gồm trong đó nhiều lĩnh vực khác
nhau xuất hiện trong đời sống xã hội, do đó kiến thức phổ thông là một kho
kiến thức vô cùng to lớn mà không ai có thể nắm bắt được, nhất là trong giai
đoạn hiện nay với sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ.

10


Hệ thống giáo dục quốc dân gồm giáo dục chính quy và giáo dục thường
xuyên. Các cấp học và trình độ đào tạo của hệ thống giáo dục quốc dân bao
gồm:
- Giáo dục mầm non có nhà trẻ và mẫu giáo;
- Giáo dục phổ thông có tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông;
- Giáo dục nghề nghiệp có trung cấp chuyên nghiệp và dạy nghề;
- Giáo dục đại học và sau đại học đào tạo trình độ cao đẳng, trình độ đại
học, trình độ thạc sĩ, trình độ tiến sĩ.
Giáo dục phổ thông dành cho lứa tuổi từ 6 đến 18 tuổi. Mục tiêu của
giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể
chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng
động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa,
xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học
lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc [38
].
Theo Điều lệ trường tiểu học năm 2010: Trường tiểu học là cơ sở giáo
dục đầu tiên trong hệ thống giáo dục phổ thông, có tư cách pháp nhân, có tài

giáo dục của Nhà nước.
Cần lưu ý rằng, QLNN là việc thực thi ba quyền : Lập pháp - Hành pháp
- Tư pháp để điều chỉnh mọi quan hệ xã hội và hành vi của công dân. Còn
QLNN về Giáo dục – đào tạo thực chất là thực thi quyền hành pháp để tổ chức,
điều hành và điều chỉnh mọi hoạt động giáo dục trong phạm vi toàn xã hội. Tuy
nhiên, để quản lý có hiệu lực và hiệu quả, việc sử dụng quyền hành pháp phải

12


kết hợp với quyền lập pháp, lập qui và hoạt động thanh tra, kiểm tra trong các
hoạt động của toàn bộ hệ thống.
1.1.4. Khái niệm quản lý nhà nước về giáo dục tiểu học
Trong hệ thống giáo dục nước ta, bậc tiểu học có một vị trí hết sức quan
trọng, bởi đây là bậc giáo dục “nền móng” để xây dựng một “con người mới”.
Là những trẻ em mới chập chững cắp sách tới trường để học những lễ nghi,
phép tắc, những cách ứng xử ở nhà trường, trong gia đình và ra ngoài xã hội;
những kiến thức văn hoá và khoa học cơ bản đầu tiên. Độ tuổi này, các em đến
trường với tràn đầy sức sống và tâm hồn trong sáng.
QLNN về giáo dục tiểu học là xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược,
quy hoạch, kế hoạch, chính sách phát triển giáo dục tiểu học, ban hành và tổ
chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục tiểu học; ban hành
điều lệ nhà trường tiểu học, cùng với nó là các quy định về tổ chức và hoạt
động của các trường tiểu học.[37]
QLNN về giáo dục tiểu học còn phải thực hiện nhiệm vụ quy định mục
tiêu, chương trình bậc tiểu học, tiêu chuẩn giáo viên tiểu học, tiêu chuẩn về cơ
sở vật chất thiết yếu, thư viện, thiết bị trường học, việc biên soạn, xuất bản, in
ấn, phát hành sách giáo khoa, các thông tư quy định đánh giá học sinh trong
năm học, quy định về kiểm định chất lượng trường tiểu học.
QLNN về tiểu học còn là việc tổ chức thống kê, thông tin các công tác

mục tiêu, động lực của sự phát triển. Với tư cách là động lực cho sự phát triển,
GD&ĐT chuẩn bị cho con người sự phát triển bền vững trên tất cả các lĩnh vực,
cho lợi ích hiện tại và tương lai của đất nước [13].

14


Bên cạnh đó, từ thực tiễn hiện nay, trên cơ sở kinh tế thị trường, các nền
kinh tế tiên tiến trên thế giới đang trong quá trình thực hiện bước chuyển tiếp
trình độ phát triển từ kinh tế công nghiệp sang hậu công nghiệp và kinh tế tri
thức. Những thành tựu của cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại đã biến
tri thức thành yếu tố quan trọng bên trong quá trình sản xuất và quyết định sự
phát triển của nền kinh tế. Trong bối cảnh đó, giáo dục đã trở thành nhân tố
quyết định nhất đối với sự phát triển kinh tế - xã hội.
Trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011 - 2020 được
thông qua tại Đại hội XI, vai trò của GD&ĐT lại được làm rõ: “GD&ĐT cần
tập trung vào việc phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất
lượng cao” [25].
Văn kiện Đại hội XII khẳng định, kế thừa quan điểm chỉ đạo của nhiệm
kỳ trước, Đảng ta đưa ra đường lối đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào
tạo, phát triển nguồn nhân lực. Đồng thời, khẳng định: Giáo dục, đào tạo và
khoa học, công nghệ là quốc sách hàng đầu; đầu tư cho giáo dục, đào tạo và
khoa học, công nghệ là đầu tư cho phát triển. Phát triển GD&ĐT nhằm nâng
cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, gắn với nhu cầu phát triển
kinh tế - xã hội, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, với tiến bộ khoa học, công nghệ,
yêu cầu phát triển nguồn nhân lực và thị trường lao động. Chuyển mạnh quá
trình giáo dục chủ yếu từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực
và phẩm chất người học; học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn. Đây là
tiêu điểm của sự phát triển, mang tính đột phá, khai mở con đường phát triển
nguồn nhân lực Việt Nam trong thế kỷ XXI, khẳng định triết lý nhân sinh mới

đều cố gắng làm mới mình, thầy cô giáo tự học tập nâng cao trình độ chuyên
môn nghiệp vụ để đạt chất lượng hơn đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã
hội.
16


Với chương trình học và hoạt động ngoại khóa của bậc tiểu học sẽ giúp
học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài
về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và nhiều những kỹ năng cơ bản khác. Qua
đây hình thành và phát triển những cơ sở nền tảng nhân cách con người. Sản
phẩm của giáo dục tiểu học có giá trị rất lâu dài, có tính chất quyết định đối với
cuộc đời mỗi con người. Những điều học được từ bậc tiểu học sẽ được mỗi
người sử dụng hằng ngày, trong sinh hoạt, lao động.
Nhiệm vụ cơ bản của giáo dục tiểu học là:
- Tổ chức các hoạt động giảng dạy, học tập và hoạt động theo mục tiêu,
chương trình giáo dục phổ thông cấp Tiểu học do Bộ trưởng Bộ GD&ĐT ban
hành;
- Thực hiện phổ cập giáo dục theo quy định của Nhà nước;
- Xây dựng, phát triển nhà trường, thực hiện kiểm định chất lượng theo
các quy định của Bộ GD&ĐT và nhiệm vụ phát triển giáo dục của địa phương;
- Quản lý cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh; sử dụng cơ sở vật
chất, đất đai, trang thiết bị và tài chính theo quy định của pháp luật;
- Phối hợp với gia đình, các tổ chức và cá nhân trong cộng đồng thực
hiện hoạt động giáo dục;
- Thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác theo quy định của pháp luật
[8].
1.2.3. Mục tiêu phát triển đối với giáo dục tiểu học
Cùng với mục tiêu chung của nền giáo dục Việt Nam đó là phấn đấu xây
dựng một nền giáo dục Việt Nam hiện đại, khoa học, dân tộc, làm nền tảng cho
sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển bền vững đất nước, hòa