PHỤ LỤC
Mục ......................................................................................Trang
I. ĐẶT VẤN ĐỀ..................................................................... 2
1. Lí do chọn đề tài…………………………………………. .2
2. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu……………………………3
3. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu……………………………4
4. Phương pháp nghiên cứu…………………………………..4
5. Dự báo đóng góp của đề tài………………………………..4
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.................................................... 5
1. Cơ sở lí luận………………………………………………..5
2. Cơ sở thực tiễn……………………………………………..7
3. Kết quả thu được…………………………………………...9
III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ………………………….11
1. Kết luận…………………………………………………….11
2. Kiến nghị…………………………………………………...12
IV. GIÁO ÁN MINH HỌA……………………………........13

VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN TRONG DẠY HỌC
1


BÀI 23 “ VÙNG BẮC TRUNG BỘ”- ĐỊA LÍ 9
I.

ĐẶT VẤN ĐỀ:

1. Lí do chọn đề tài:
Trong nhiều năm học tập và công tác giảng dạy, tôi nhận thấy rằng môn Địa
lí là môn học có nhiều lí thú, bổ ích, môn học như những chuyến du lịch đưa
chúng ta đến nhiều vùng đất, nhiều hiện tượng tự nhiên mới lạ và hấp dẫn. Học
địa lí còn giúp ta rèn luyện kỹ năng, tư duy nhận biết, phân tích, tìm tòi…lôi

nghiên cứu và dạy thể nghiệm.
2.2. Phạm vi nghiên cứu:
- Là một bài trong chương trình địa lí lớp 9 - Tiết 25, Bài Vùng Bắc Trung Bộ.
ngoài ra giáo viên còn tìm hiểu thêm những kiến thức liên quan ở những bộ môn
khác, cụ thể:
- Môn Lịch sử : Giáo viên liên hệ trong thời phong kiến là chiến tranh Đàng
Trong - Đàng Ngoài; Hai nhà Trịnh - Nguyễn phân tranh. Trong chiến tranh
chống Mĩ, với những chiến trường khốc liệt như: Vĩ tuyến 17; Đường 9 Nam
Lào; Ngã ba Đồng Lộc… diễn ra ở hầu hết các tỉnh trong khu vực Bắc Trung
Bộ. Điều đó để nói lên khu vực này đã trải qua nhiều đau thương, mất mát bởi
lịch sử, dẫn đến đời sống kinh tế còn nhiều khó khăn.
- Môn Toán: Đó là kiến thức Mặt phẳng tọa độ (lớp7). Học sinh nhận thấy góc
giữa hướng gió với địa hình Trường Sơn Bắc như thế nào, dẫn đến ảnh hưởng
khí hậu ra sao.
- Môn Vật lý: Sự bay hơi, sự ngưng tụ(lớp 6), để giúp học sinh hiểu thấu đáo
do càng lên cao nhiệt độ càng giảm nên xẩy ra sự ngưng tụ nên gây mưa lớn ở
sườn Tây Trường Sơn Bắc.
- Môn Hóa học: Nguồn khoáng sản phong phú ở Bắc Trung Bộ như: Sắt, Ti tan,
Man gan… Hình thành nên ngành công nghiệp luyện kim, cơ khí hóa chất…
- Môn Âm nhạc: Một đoạn trong bài hát “ Sợi nhớ, sợi thương”, làm cho tiết
học sinh động hơn, đồng thời cũng là minh chứng sự khác biệt khí hậu của hai
sườn “ Bên nắng đốt, bên mưa quây” do ảnh hưởng của dãy Trường Sơn Bắc.

3


- Môn Giáo dục công dân: Là tinh thần tương thân tương ái, khi đồng bào gặp
khó khăn do thiên tai, bảo lũ… Là giáo dục truyền thống yêu nước, hiếu học của
nhân dân Bắc Trung Bộ.
3. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu:

t u cú th ỏp dng tt v hiu qu cao.
- S dng phng phỏp ny, tớnh ch ng v sỏng to ca ngi dy s cao
hn do phm vi s dng cỏc n v kin thc rng v linh hot hn.
Cựng vi ú trong nhng nm gn õy vi xu th i mi phng phỏp dy
hc theo hng tớch hp liờn mụn, pht huy tớnh tớch cc ca hc sinh, cng nh
vn bo v mụi trng, tụi nhn thy phng phỏp ny cú th phự hp vi xu
th ú. gi hc cú khụng khớ sụi nụi ho hng, giỏo viờn phi tỡm hiu v
trau di cỏc k nng nh õm nhc, vn hc, k nng xõy dng v iu khin trũ
chi trong gi hcTụi tin tng rng õy l mt trong nhng phng phỏp s
em li hiu qu cao hn khụng ch trong cỏc gi hc a lớ.
Trong phm vi hn hp ca ti, tụi mun núi lờn nhng khú khn trong
quỏ trỡnh ging dy, nhng cng t ú tụi ó rỳt ra mt s kinh nghim giỳp ớch
cho quỏ trỡnh ging dy ca tụi ú l S dng kin thc liờn mụn trong dy
hc bi 23 Vựng Bc Trung B - a lớ 9 . Hi vng õy s l t liu tham
kho cho nhiu giỏo viờn ó, ang v s trc tip ging dy nh tụi nhm to
khụng khớ sụi nụi hn, hng thỳ hn v c bit hiu qu hn trong vic hỡnh
thnh v nm vng kin thc i vi b mụn ny.
II. GII QUYT VN :
1. Cơ sở lý luận:
Theo Nghị quyết TW 2 (khoá VIII) nêu rõ: ổi mới mạnh
mẽ phơng pháp giáo dục và đào tạo, khắc phục lối
truyền thụ một chiều rèn luyện t duy sáng tạo của ngời
học. Từng bớc áp dụng phơng pháp tiên tiến và hiện đại
vào quá trình dạy học, tự nghiên cứu cho học sinh.

5


Chiến lợc phát triển giáo dục 2010 2015: Đổi mới và
hiện đại hoá phơng pháp giáo dục, chuyển từ truyền thụ

- m bo tớnh khoa hc.

6


- Cú nhng nột tng ng trong ni dung v phng phỏp cỏc mụn hc
c tớch hp.
- m bo tớnh kh thi.
Trong quá trình dạy học địa lớ cần hạn chế phơng pháp
thuyết trình diễn giảng mt chiu - thy ging, trũ ghi, mang
tính chất nhồi nhét kiến thức, m phi tăng cờng dy hc theo
hng tớch hp liờn mụn kt hp bo v mụi trng. Làm việc cá nhân,
theo nhóm và tổ chức cho học sinh tìm hiểu thực tế địa phơng, cng nh sử dụng hiệu quả các phơng tiện dạy học.
2. Cơ sở thực tiễn:
2.1 Thc trng trờn th gii va Viờt Nam
Xu hng dy hc liờn mụn ó c tin hnh nhiu quc gia trờn th
gii, cú th tớch hp cỏc mụn hc thuc lnh vc khoa hc xó hi nh Lch S,
Ng Vn, Giỏo dc cụng dõn to thnh mụn hc mi, vi hỡnh thc liờn
mụn v xuyờn mụn. Xu hng th hai l tớch hp nhng khụng to ra mụn hc
mi, xu hng ny th hin nhiu quc gia nh Cng hũa liờn bang c, H
Lan
Vi trit lớ Giỏo dc dnh cho mi ngi, Hoa Kỡ v Australia l hai
quc gia thc hin dy hc theo hng a dng húa cỏc phng phỏp, nhm ỏp
ng mi i tng ngi hc n t nhiu ni trờn th gii, vi vn húa v trỡnh
khỏc nhau. Cỏc nc ny tin hnh o to theo tớn ch t thi ph thụng, hc
sinh cú th hc cỏc tớn ch theo s thớch v nng khiu ca mỡnh ngay t bc
THPT.
Vit Nam quan im tớch hp c th hin t thi Phỏp thuc, trong
mt s mụn hc ca tiờu hc. T nhng nm 1987 vic nghiờn cu, xõy dng
mụn T nhiờn; Xó hi theo quan im tớch hp ó c thc hin v thit k v

- Xỏc nh rừ mc tiờu, phõn bit cỏi ct yu v cỏi ớt quan trng hn.
- Cỏc kin thc gn lin vi kinh nghim sng ca giỏo viờn v hc sinh.
- To hng thỳ cho ngi hc ln ngi dy.
2.2. Thc trng trong dy va hoc
2.1.1. Trong chng trỡnh hoc.
Hin nay ni dung sỏch giỏo khoa c vit theo hng m, vi nhiu cõu
hi liờn h v khai thỏc sõu kin thc ni dung bi hc, cựng vi ú l s i
mi mnh m ni dung chng trỡnh sỏch giỏo khoa theo mụ hỡnh Trng hc
mi Vit Nam lm cho giỏo viờn v hc sinh tip cn kin thc liờn mụn cú
phn d dng hn. Tuy nhiờn cụng c h tr cho giỏo viờn nh sỏch tham kho,
sỏch giỏo viờn, chun kin thc k nng mi cha y , phn ln mang tớnh
nh hng, nờn nhiu ni dung giỏo viờn phi t my mũ tỡm hiu nờn nhiu
khi cha mang tớnh chun. Trong ú khụng ớt kin thc khú nh: Toỏn, Vt Lớ,
Húa Hcgiỏo viờn cng phi t tỡm hiu. Vỡ vy vic tớch hp dy hc liờn
mụn nhm nõng cao cht lng dy hc v gúp phn a mụn a lớ gn hn
vi cuc sng v nhn thc ca hc sinh l cn thit.
8


2.1.2. Đối với người dạy:
Trong thực tế giảng dạy tại địa phương và trong nọi bộ phân môn Địa lí,
nhằm phục vụ cho việc truyền tải nội dung bài học, các kiến thức liên môn cũng
được tôi và đồng nghiệp trong tổ chuyên môn thường xuyên vận dụng. Tuy
nhiên, mức độ và khả năng vận dụng còn manh mún, chưa có hệ thống và thiếu
linh hoạt do phụ thuộc vào khả năng của từng đối tượng học sinh, nội dung bài
học. Vì vậy xây dựng cơ sở dữ liệu cho dạy học liên môn trong địa lí là cấp
bách.

2.1.3. Đối với người học.
Do thiếu định hướng nên có quan niệm tách biệt khá rạch ròi giữa các môn

tương đối thấp đầu năm học, thì đến cuối học kì I năm học 2015 – 2016 đã thay
đổi rất nhiều, cụ thể: Sau khi dạy thể nghiệm ở lớp 9B, tôi đã ra đề cho học sinh
làm. Tôi thấy 100 % học sinh đã biết trình bày được nguyên nhân dẫn đến sự
thay đổi khí hậu hai mùa ở Bắc Trung Bộ, Nguyên nhân dẫn đến sự khác biệt về
hoạt động kinh tế ở phía tây và phía đông của vùng này. Đặc biệt các em đã biết
kết hợp kiến thức các môn học như: Toán, Vật lí, Lịch sử, Giáo dục công dân…
vào để làm bài
Kết quả đạt được ở Lớp 9B như sau:
+ 6 học sinh đạt điểm 9
+ 10 học sinh đạt điểm 8.

+ 9 học sinh đạt điểm 7.
+ 8 học sinh đạt điểm 6.
+ 2 học sinh đạt điểm 5.
Từ kết quả học tập của các em tôi nhận thấy việc kết hợp kiến thức liên
môn vào một môn học nào đó là một việc làm hết sức cần thiết, có hiệu quả rõ
rệt đối với học sinh. Cụ thể là dự án của tôi thực hiện thử nghiệm đối với bộ
môn Địa lí, lớp 9 năm học 2015 - 2016 đã đạt được kết quả rất khả quan . Từ đó
giúp các em học sinh không những giỏi một môn mà cần biết cách kết hợp kiến
thức các môn học lại với nhau để trở thành một con người phát triển toàn diện.
Đồng thời việc thực hiện những dự án này sẽ giúp người giáo viên dạy bộ môn

10


không ngừng trau rồi kiến thức của các môn học khác để dạy bộ môn của mình
tốt hơn, đạt kết quả cao hơn.
Tuy kết quả trên chưa thực sự cao, chưa hoàn toàn mĩ mãn như mong uớc
của tôi. Nhưng tôi có quyền hi vọng và tin tưởng rằng nếu như chúng ta thực sự
cố gắng tìm ra những giải pháp tối ưu trong quá trình dạy học thì chắc chắn rằng


các

môn

học

khác

nói

chung.

Làm được điều đó, tức là ta đã thực hiện được nhiệm vụ quan trọng Đảng và
nhà nước ta luôn khẳng định:“ Giáo dục là quốc sách hàng đầu”
Làm được điều đó, tức là ta đã đóng góp một phần không nhỏ cho ngành
giáo dục tỉnh nhà nói riêng và giáo dục của đất nước nói chung. Cũng đồng
11


nghĩa ta đã góp phần to lớn trong việc trang bị tri thức cho học sinh để các em
vững vàng mang nhưng hành trang tri thức của mình cống hiến thật nhiều cho
quê hương, đất nước.
2. Kiến nghị:
2.1. Đối với người dạy
- Nghiên cứu thật kĩ nội dung từng bài giảng, chọn nội dung thích hợp có
trong Chuẩn kiến thức kỹ năng, sau đó lựa chọn các nội dung có thể tích hợp
liên môn.
- Tham khảo tài liệu, giáo án của bộ môn liên quan, hình ảnh video clip trên
Internet của đồng nghiệp để nghiên cứu.

- Ban giam hiu nh trng cn quan tõm u t mua sm trang thit b:
Mỏy chiu, mỏy tớnh kt ni Internet, h thng õm thanhti liu tham kho.
Nhm to iu kin tt hn cho vic dy hc liờn mụn.
2.4. ụi vi Phũng Giỏo Dc, S Giỏo Dc
- Phũng GD&T cn m cỏc lp tp hun cho giỏo viờn t chc cỏc hi
tho chuyờn GV cỏc trng cựng trao i kinh nghim, hc tp ln nhau.
- S GD&T cn xõy dng b c s d liu c bn h tr cho vic dy hc
liờn mụn.
- Thng xuyờn gii thiu ti liu mi liờn quan v tp hun cho giỏo viờn
tớch hp liờn mụn trong ging dy.
Với những kinh nghiệm nhỏ tôi đúc rút trong quá trình
học tập và giảng dạy. Bài viết này tôi chỉ muốn nêu lên một số
vấn đề nh vậy để trao đổi với đồng nghiệp nhằm đem lại
hứng thú và hiệu quả cao hơn trong giờ học địa lí cho học
sinh ở Trung học cơ sở. Mong c s gúp ý chõn thnh ca ng
nghip.
Xin chõn thnh cm n!
..

13


IV. GIÁO ÁN MINH HỌA TRONG TÍCH HỢP LIÊN MÔN ĐỊA LÍ 9
TIẾT 25: BÀI 23 - VÙNG BẮC TRUNG BỘ
A. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1. Kiến thức:
- Hiểu biết về đặc điểm vị trí địa lí, giới hạn lãnh thổ, điều kiện tự nhiên dân cư
xã hội của vùng Bắc Trung Bộ.
- Thấy được những khó khăn do thiên tai, hậu quả của chiến tranh, những biện
pháp cần khắc phục và triển vọng phát triển kinh tế của vùng trong thời kì đổi

14


Hoạt động 1 - Cả lớp
Học sinh nghiên cứu Sách giáo khoa và
hình 23.1
? Hãy cho biết khái quát về quy mô
lãnh thổ, dân số của vùng.
- Chiếu lược đồ các vùng kinh tế Việt
Nam
- Hs lên chỉ và đọc tên trên lược đồ tên
các tỉnh vùng Bắc Trung Bộ
- Chỉ vị trí Hà Tĩnh
? So sánh diện tích vùng Bắc Trung Bộ
so với hai vùng đã học
( Lớn hơn vùng Đồng bằng Sông Hồng,
nhưng nhỏ hơn Trung du và Miền núi
Bắc Bộ)
Hoạt động 2- Cá nhân
- Chiếu lược đồ tự nhiên vùng.
? Bắc Trung Bộ tiếp giáp với những
khu vực nào
- Học sinh trình bày trên lược đồ

Tổng quát
- Gồm 6 tỉnh.
- Diện tích: 51513km chiếm 16%.
- Dân số năm 2003: 10.3 triệu người,
chiếm 13%.


tác giao lưu kinh tế văn hoá giữa các
nước. Vị trí địa lí càng thuận lợi, cơ hội
phát triển càng lớn .

Tuy nhiên vị trí địa lí cũng gây ra
(Hành lang kinh tế Đông – Tây)
những khó khăn cho vùng - tìm hiểu
phần II.
Chuyển ý: Điều kiện tự nhiên và tài
nguyên thiên nhiên và tài nguyên thiên
nhiên có gì nỗi bật, có thuận lợi và khó
khăn gì cho phát triển kinh tế - xã hội?
Hoạt động 3-Thảo luận nhóm ( 3 II. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ TÀI
NGUYÊN THIÊN NHIÊN
phút)
Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm thảo
luận các vấn đề trong Sách giáo khoa.
- Mỗi nhóm hoàn thành vào phiếu học
tập in sẵn
Nhóm 1: Dựa vào H 23.1 và kiến thức
đã học cho biết địa hình vùng có sự
phân hóa như thế nào.
- Đặc điểm sông ngòi. Đặc điểm đó
mang lại những thuận lợi và khó khăn
gì cho phát triển kinh tế.
Nhóm 2: Quan sát H23.1 và dựa vào
kiến thức đã học cho biết dãy Trường
Sơn Bắc ảnh hưởng như thế nào đến
khí hậu Bắc Trung Bộ?
Nhóm 3: Dựa vào H23.1 và H23.2. hãy

biển.
Giáo viên nhấn mạnh: Như vậy đến
đây các em thấy rõ ràng đặc điểm địa
hình, khí hậu còn chi phối cả đặc điểm
sông ngòi.
“ Vận dụng kiến thức lịch sử” – giáo
viên yêu cầu học sinh kể những con
sông lớn đã đi vào lịch sử với những
chiến công hiển hách của quân và dân
ta?
- Sông Mã với hình ảnh đoàn quân Tây
Tiến
- Sông Bến Hải với vỉ tuyến 17
- Sông Gianh với hình ảnh mẹ Suốt...
- Chiếu Sông Bến Hải - Cầu Hiền
Lương- Gv bình
- Chiếu Lược đồ khí hậu cùng sơ đồ
Mô hình gió Tây Nam vượt dãy Trường
Sơn.
“ Vận dụng kiến thức toán học”
Gv: Do dãy Trường Sơn với sườn Tây
thoải, sườn Đông ngắn và dốc, cùng
với hướng gió mùa đông và mùa hạ
đều vuông góc với địa hình, nên mùa
đông đón gió đông bắc gây mưa lớn,
mùa hạ gây hiêụ ứng Phơn khô nóng.
- Học sinh quan sát mô hình hiệu ứng
Phơn
“ Vận dụng kiến thức vật lí”
Gió Tây Nam từ Vịnh Thái Lan với

các vùng đã học.
Chuyển ý: Bên cạnh điều kiện tự
nhiên, thì tài nguyên thiên nhiên có gì
nổi bật, có vai trò như thế nào cho
phát triển kinh tế - xã hội. Vậy vùng có
những tài nguyên nào?
“Vận dụng kiến thức hóa học”
Sắt là một trong những nguyên liệu Chịu sự chi phối mạnh mẽ của địa
cung cấp cho ngành công nghiệp chế hình, phân hóa sâu sắc theo mùa
biến để sản xuất ra gang , thép phục - Tài nguyên thiên nhiên:
+ Bắc Hoành Sơn: Giàu rừng (61%),
vụ trong sản xuất và đời sống.
khoáng sản: Sắt, Man gan, Ti tan.
- Chiếu một số địa điểm du lịch nổi + Nam Hoành Sơn: Giàu tiềm năng du
lịch.
tiếng
- Chiếu những hình ảnh thiên tai: Bão,
lũ, hạn hán, gió Lào…
Giáo viên liên hệ thực tế: Những trận
18


lụt khủng khiếp ở vùng núi Hương Sơn,
Hương Khê, Đức Thọ…năm 2010 đã
gây ra những tổn tại rất lớn về người
và của cho những huyện miền núi Hà
Tĩnh.
? Thiệt hại
? Giải pháp hạn chế những thiên tai


của vùng.
? Dựa vào Bảng 23.1 hãy cho biết
những nét khác biệt trong cư trú và
hoạt động kinh tế giữa phía tây và phía
đông Bắc Trung Bộ?
- Học sinh dựa vào bảng trình bày
III. ĐẶC ĐIỂM DÂN CƯ XÃ HỘI
- Số dân: 10,3 triệu người
? Đặc điểm phân bố dân cư như vậy có - Là địa bàn cư trú của 25 dân tộc
thuận lợi gì trong phát triển kinh tế cho
vùng
- Học sinh trình bày: Phát triển nền - Phân bố dân cư và hoạt động kinh tế
kinh tế đa dạng…
có sự khác biệt giữa phía tây và phía
Giáo viên chốt: như vậy sự phân bố đông.
dân cư có mối quan hệ chặt chẻ với sự - Phía tây : Dân tộc ít người
phân hóa tự nhiên.
+ Nghề rừng, trồng cây công nghiệp
“ Vận dụng kiến thức lịch sử”
lâu năm, chăn nuôi trâu bò đàn
- Trong lich sử Bắc Trung Bộ đã chịu - Phía đông: Người kinh
nhiều đau thương mất mát, với chiến + Sản xuất lương thực, trồng cây công
tranh Đàng Trong - Đàng Ngoài; Trịnh nghiệp hàng năm, đánh bắt và nuôi
- Nguyễn phân tranh.
trồng thủy sản, sản xuất công nghiệp ,
Trong chiến tranh chống Mĩ nơi đây là thương mại, dịch vụ …
những chiến trường khốc liệt: Vĩ tuyến
17, Khe sanh, Đường 9 Nam Lào, Ngã
ba Đồng Lộc…
“Vận dụng kiến thức môn Giáo dục

Trung Bộ đã dần khởi sắc với hàng
loạt dự án được triển khai: Đường Hồ
Chí Minh, Hầm đường bộ Hải Vân,
Nhà máy nhiệt điện Vũng Áng…đã mở
ra nhiều cơ hội phát triển cho vùng.
- Giáo viên chiếu một số hình ảnh, nói Khó khăn: Mức sống người dân chưa
thêm về cảng Vũng Áng ( Hà Tĩnh)
cao.
4. Vận dụng cũng cố
Giáo viên hệ thống hóa kiến thức bằng câu hỏi và bài tập
Bài tập: Chiếu - học sinh quan sát và chọn từ phù hợp.
Chọn từ, cụm từ sau đây “ hẹp ngang, cầu nối, địa hình, mùa hạ, khác
biệt, phân hoá, khó khăn, cửa ngõ ” để điền vào chỗ chấm dưới đây, sao cho
thành câu hoàn chỉnh về đặc điểm tự nhiên và dân cư và dân cư Bắc Trung Bộ.
a. Bắc Trung Bộ là dải đất………………., kéo dài từ dãy Tam Điệp tới dãy
Bạch Mã.
b. Bắc Trung Bộ là ……… giữa miền Bắc và miền Nam, là ………… của
các nước tiểu vùng sông Mê Kông ra biển và ngược lại.
c. ……………..có sự phân hoá tây đông rõ rệt núi, gò đồi , đồng bằng, biển và
hải đảo
d. Khí hậu ………… khô nóng, thu đông mưa nhiều và có bão.
e.Thiên tai thường xảy ra, gây nhiều ……………..cho sản xuất và đời sống dân
cư Bắc Trung Bộ.
g. Tài nguyên thiên nhiên có sự …………….giữa Bắc và Nam dãy Hoành Sơn.
h. Phân bố dân cư và hoạt động kinh tế có nhiều ………………giữa phía đông
và phía tây.
5. Hướng dẫn về nhà
- Tìm hiểu những tài nguyên du lịch của Bắc Trung Bộ.
- Sưu tầm tư liệu về vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng.
- Xem trước Bài 24 ( tiếp theo)

6. SGK Toán 6, NXB GD
7. SGK Vật lí 6, NXB GD
8. SGK Hóa học 9, NXB GD
9. SGK GDCD 6, 7, 8 NXB GD
10. Bài hát: Sợi nhớ, sợi thương

25