Sử dụng PHIếU HọC TậP trong 1 tiết sinh học lớp 9
A- đặt vấn đề:
Thực hiện dự án phát triển giáo dục của Bộ giáo dục đào tạo, trong những
năm qua ngành giáo dục thực sự đã và đang trải qua những bớc chuyển mới
trong nhận thức và hành động: Đổi mới trong nội dung SGK, đổi mới trong cách
biên soạn SGK, đổi mới trong cách dạy, đổi mới cách học, đổi mới trong cách kiểm
tra đánh giá
Nh ta đã biết, phơng pháp dạy học chủ yếu hiện nay là lấy HS làm trung tâm.
HS đợc xem nh một chủ thể hành động, ngời thầy giáo đóng vai trò chỉ đạo. Có nh
vậy mới thực sự phát huy đợc tính tích cực tự giác, t duy sáng tạo của học sinh
trong quá trình lĩnh hội tri thức. Chính vì vậy việc tổ chức 1 tiết học có hiệu quả là
một vấn đề khó khăn (nhất là trong thời kỳ quá độ chuyển từ phơng pháp dạy học
truyền thống sang phơng pháp dạy học mới thì t tởng cũ đã ăn quá sâu trong tiềm
thức của GV, đặc biệt là những GVđã giảng dạy lâu năm trong nghề )
Hiện nay một thực trạng xảy ra trong các nhà trờng là hầu hết GV rất lúng
túng khi phải đứng trớc một thực tế: Phải đổi mới 1cách toàn diện, đặc biệt là vấn
đề tổ chức cho HS hoạt động theo nhóm học tập, đảm bảo cho các em đợc bàn bạc,
thảo luận để thống nhât ý kiến dới sự chỉ đạo, hớng dẫn của GV. Đứng trớc yêu cầu
đó thì việc lựa chọn các đồ dùng học tập để phục vụ cho một tiết học mang lại hiệu
quả cao là một vấn đề đang đợc tranh luận rộng rãi trong hàng ngũ GV Thực tế trớc
mắt để phục vụ cho công tác dậy học theo phơng pháp đổi mới hiện nay thì nhà tr-
ờng đợc trang bị đồ dùng dạy học rất đa dạng và phong phú nên việc lựa chọn đồ
dùng dạy học cho phù hợp là một vấn đề nan giải.
B- Giải quyết vấn đề:
Nh ta đã biết , PHIếU HọC TậP là một loại đồ dùng dạy học mới xuất hiện
trong những năm gần đây nên việc sử dụng PHIếU HọC TậP đang đợc xem nh
một trào lu mới mẻ trong các nhà trờng. Qua thực tế 5 năm thực hiện chơng trình
thí điểm thay SGK, qua các lần dự giờ thăm lớp của các bạn đồng nghiệp tôi nhận
thấy một hiện tợng phổ biến hiện nay là việc sử dụng PHIếU HọC TậP tuy đợc sử
dụng nhiều nhng hiệu quả cha thật cao thậm chí có lúc còn phản tác dụng giáo dục
bởi lẽ do sự nhận thức về vai trò của PHIếU HọC TậP cha đúng, thậm chí có khi

- Phản ánh đợc kiến thức trọng tâm của từng bài dạy
- Kiến thức phải tinh giản, đảm bảo tính vừa sức
- Không nên sử dụng những câu hỏi ,bài tập khó (Loại câu hỏi và bài tập nầy
nên giành riêng cho học sinh khá, giỏi trả lời )
- Có thể trích sao y nguyên hay thay đổi nội dung trong yêu cầu hoạt động
của sách giáo khoa
- Nội dung kiến thức không nên quá vụn vặt hoặc quá đơn giản
3/ Phơng pháp sử dụng :
- Tuỳ theo nội dung từng bài có thể thay đổi số nhóm học tập cho phù hợp
- Thời gian sử dụng có thể nhiều hay ít nhng không nên quá ít (trên 10 phút )
- Phải đa ra đúng lúc, đúng thời điểm cần thiết tránh phân tán t tởng học sinh
2
- Trong quá trình học sinh làm việc với phiếu, giáo viên phải giám sát chặt
chẽ các nhóm đặc biệt là những học sinh lời hoạt động ,những học sinh hay phá rối
trong các giờ học
- Trớc khi phát Phiếu cho các nhóm làm việc, GVnên có những qui định cụ
thể về thời gian, về nội dung cần thảo luận, hình thức trình bày và 1số qui định
khác.
- Sau khi hoàn thành thảo luận nhóm, nên cho các nhóm tiến hành trao đổi
chéo để kiểm tra lẫn nhau và có thể giúp các em tự đánh giá đợc kiến thứccủa mình
và của các bạn trong nhóm cũng nh của nhóm khác
- GVcó thể thông qua PHIếU HọC TậP để đánh giá và cho điểmcác nhóm
bằng cách sau khi đa đáp án kết luận, GVđa ra thang điểm cụ thể cho các nhóm
chấm lẫn nhau kích thích hứng thú cho các em vừa khắc sâu đợc kiến thức.
Một số ví dụ cụ thể :
Bài 9: Nguyên phân (Sinh học 9 )
Mục tiêu của bài :
- Nêu đợc tính đặc trng của bộ NST ở mỗi loài
- Trình bày đợc diễn biến cơ bản của NST qua các kỳ nguyên phân
- Phân tích đợc ý nghĩa của nguyên phân đối với sự sinh sản và sinh trởng

Kì sau
Kì cuối
Nh vậy, đối với loại bài này nội dung Phiếu chỉ phản ánh nội dung mục II
của bài nhng là nội dung trọng tâm nhất, thời gian sử dụng phiếu chỉ kéo dài
khoảng 20-25phút
Bài 2: Bài 55: Ô nhiễm môi trờng (Tiết 2 )
Mục tiêucủa bài :
-Nêu đợc nguyên nhân gây ô nhiễm, từ đó có ý thức bảo vệ môi trờng sống
- Hiểu đợc hiệu quả của việc phát triển môi trờng bền vững, từ đó nâng cao ý
thức bảo vệ môi trờng của HS
Để thực hiện đợc mục tiêu trên, trong bài này GV có thể sử dụng nhiều loại
phơng tiện khác nhau: Sử dụng tranh vẽ trong SGK, sử dụng bảng phụ ,phiếu học
tập, bản trong
Đối với bài này tôi đã sử dụng phiếu học tập làm đồ dùng dạy học cơ bản
Trớc khi phát Phiếu, GV hớng dẫn HS nghiên cứu các hình vẽ trong SGK. Tiếp đó
GV phát phiếu cho các nhóm thảo luận và ghi kết quả
Nội dung phiếu nh sau:
1. Hãy nghiên cứu hình vẽ 52-1,2,3,4.(SGK) để thảo luận nhóm và ghi kết quả
vào bảng sau ;

Cách biện pháp chống ô nhiễm
Tác dụng hạn chế Ghi kết quả Biện pháp hạn chế
1/Ô nhiễm không khí
a/ Lắp đặt các thiết bị lọc khí cho các
nhà máy
4
b/ Sử dụng nhiều năng lợng mới
không sinh ra khí thải (năng lợng gió,
mặt trời )
c/ Tạo bể lắng và lọc nớc thải

học tập ở các bài không hoàn toàn giống nhau ,nhng không ngoài mục đích là
làm rõ mục tiêu của bài học .
5