BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƢỜNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƢỜNG HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ

NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ RỦI RO LŨ LỤT
TRÊN HẠ DU LƢU VỰC SÔNG VU GIA - THU BỒN

CHUYÊN NGÀNH: THỦY VĂN HỌC

PHẠM NGỌC SƠN

HÀ NỘI - NĂM 2017


BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƢỜNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƢỜNG HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ

NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ RỦI RO LŨ LỤT
TRÊN HẠ DU LƢU VỰC SÔNG VU GIA - THU BỒN

PHẠM NGỌC SƠN
CHUYÊN NGÀNH: THỦY VĂN HỌC
MÃ SỐ : 62.44.02.24

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC
PGS.TS.NGƢT HOÀNG NGỌC QUANG

HÀ NỘI - NĂM 2017



LỜI CẢM ƠN

Luận văn thạc sĩ khoa học chuyên ngành Thủy văn với đề tài “Nghiên
cứu đánh giá rủi ro lũ lụt trên hạ du lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn” là
kết quả của quá trình cố gắng không ngừng của bản thân và đƣợc sự giúp đỡ,
động viên khích lệ của các thầy cô, bạn bè, đồng nghiệp và ngƣời thân. Qua
trang viết này tác giả xin gửi lời cảm ơn tới những ngƣời đã tạo mọi điều
kiện giúp đỡ trong thời gian học tập - nghiên cứu khoa học vừa qua.
Xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đối với thầy giáo PGS.TS
Hoàng Ngọc Quang đã trực tiếp tận tình hƣớng dẫn cũng nhƣ cung cấp tài
liệu thông tin khoa học cần thiết cho luận văn này.
Xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo trƣờng Đại học Tài nguyên và Môi
trƣờng Hà Nội, khoa Khí tƣợng thủy văn đã tạo điều kiện để tôi hoàn thành
tốt công việc nghiên cứu khoa học của mình.
Xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo Đài Khí tƣợng thủy văn khu vực Tây
Nguyên đã tạo rất nhiều điều kiện, hỗ trợ cũng nhƣ động viên để tôi hoàn
thành tốt công việc và luận văn .
Cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã
giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và thực hiện luận văn.
Xin chân thành cảm ơn !
Hà Nội, ngày 10 tháng 09 năm 2017
Tác giả

Phạm Ngọc Sơn

ii




1.2.2.

Nghiên cứu trong nƣớc ...........................................................................................8

1.2.3.

Tổng quan một số công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài và hƣớng

nghiên cứu cần thiết cho lƣu vực sông Vu Gia – Thu Bồn. ................................................9
1.3. PHƢƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ RỦI RO THIỆT HẠI LŨ LỤT ..............................11
1.4. BẢN ĐỒ RỦI RO LŨ LỤT ......................................................................................12
CHƢƠNG II : ĐẶC ĐIỂM ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN VÀ KINH TẾ XÃ HỘI ..............14
VÙNG HẠ DU LƢU VỰC SÔNG VU GIA - THU BỒN ...........................................14
2.1. ĐIỀU KIỆN ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN VÀ KINH TẾ XÃ HỘI ......................................14
2.1.1.Điều kiện địa lý tự nhiên ...........................................................................................14
2.1.1.1. Vị trí địa lý .............................................................................................................14

iii


2.1.1.2. Địa hình – Địa mạo ...............................................................................................15

2.1.1.3. Địa chất – Thổ nhưỡng ....................................................................................... 16
2.1.1.4. Thảm phủ thực vật .............................................................................................. 18
2.1.1.5. Đặc điểm khí hậu................................................................................................. 19
2.1.1.6. Đặc điểm thủy văn............................................................................................... 23
2.1.2. Tình hình ngập lụt trên hạ du lƣu vực sông Vu Gia - Thu Bồn. ......................... 30
2.1.3. Một số trận lũ lớn trên lƣu vực sông Vu Gia - Thu Bồn ................................. 32
2.2. HIỆN TRẠNG KINH TẾ XÃ HỘI....................................................................... 35

iv


3.5. ỨNG DỤNG MÔ HÌNH THỦY LỰC HEC-RAS DIỄN TOÁN QUÁ TRÌNH
LŨ TẠI HẠ LƢU KHU VỰC NGHIÊN CỨU. ...............................................................66
3.5.1.

Xây dựng sơ đồ mạng lƣới thủy lực và nhập số liệu. ..........................................66

3.5.2.

Bộ thông số mô hình .............................................................................................70

3.6. ỨNG DỤNG MÔ HÌNH HEC-GEORAS MÔ PHỎNG NGẬP LỤT TẠI KHU
VỰC NGHIÊN CỨU. .........................................................................................................75
3.6.1.

Biên tập dữ liệu cho mô hình. ..............................................................................75

3.6.2.

Tính toán nguy cơ ngập lụt ứng với các kịch bản lũ 1% và 10%. ......................79

3.7. XÂY DỰNG BẢN ĐỒ NGUY CƠ NGẬP LỤT VỚI CÁC TẦN SUẤT 1% VÀ 10%. .82
CHƢƠNG IV : XÂY DỰNG BẢN ĐỒ RỦI RO LŨ HẠ DU LƢU VỰC SÔNG
VU GIA - THU BỒN ........................................................................................................90
4.1. THÀNH LẬP BẢN ĐỒ DỄ TỔN THƢƠNG CỦA KHU VỰC NGHIÊN CỨU.......90
4.2 BẢN ĐỒ RỦI RO NGẬP LỤT Ở VÙNG HẠ DU LƢU VỰC SÔNGVU GIA
THU BỒN...........................................................................................................................93
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .........................................................................................96

Bảng 3-7: Chênh lệch đỉnh lũ ở trạm Thành Mỹ qua các năm .......................................62
Bảng 3-8 : Chỉ số Nash tại trạm Thành Mỹ .....................................................................62
Bảng 3-9: Bộ thông số mô hình dùng để hiệu chỉnh và kiểm định cho các lƣu vực
bộ phận tính đến trạm Nông Sơn ......................................................................................64
Bảng3-10 : Các thông số diễn toán của các đoạn sông tính đến trạm Nông Sơn ..........64
Bảng 3-11: Chênh lệch đỉnh lũ ở trạm Nông Sơn qua các năm ......................................65

vi


Bảng 3-12: Chỉ số Nash tại trạm Nông Sơn .....................................................................65
Bảng 3-13 : Danh sách các lƣu vực nhập lƣu khu giữa. ..................................................68
Bảng 3-14: Mạng lƣới hệ thống sông hạ lƣu lƣu vực Vu Gia – Thu Bồn ......................69
Bảng 3-15: Hệ số nhám trung bình của các đoạn sông ...................................................71
Bảng 3-16: Chỉ tiêu đánh giá hệ số Nash ở trận lũ hiệu chỉnh........................................73
Bảng 3-17 : Chỉ tiêu đánh giá hệ số Nash ở trận lũ kiểm định .......................................74
Bảng 3-18 : Kết quả kiểm tra độ sâu ngập lụt trong mô hình HEC-GEO RAS tại
một số vị trí - Trận lũ 2009 ...............................................................................................79
Bảng 3-19. Cấp độ nguy nguy cơ tại lƣu vực sông Vu Gia - Thu Bồn. .........................82
Bảng 3-20 : Thống kê tính toán ngập lụt lƣu vực sông Vu Gia – Thu Bồn ứng với
tần suất 1% .........................................................................................................................85
Bảng 3-21 : Thống kê kết quả tính toán ngập lụt lƣu vực sông Vu Gia – Thu Bồn
ứng với tần suất 10% .........................................................................................................87
Bảng 3-22: Bảng thống kê tổng diện tích ngập ứng với các cấp độ sâu ngập ...............89
Bảng 4-1: Phân chia cấp độ cho bản đồ dễ bị tổn thƣơng dựa trên mật độ dân số ở
hạ du lƣu vực sông Vu Gia – Thu Bồn. ............................................................................91
Bảng 4-2 . Quy định màu cấp độ rủi ro theo thông tƣ 44/2014/QĐ-TTg ......................93
Bảng 4-3 . Ma trận phân cấp mức độ rủi ro cho hạ du lƣu vực sôngVu Gia Thu Bồn . 93
Bảng 4-4: Phân cấp chỉ tiêu cấp độ của bản đồ tính dễ tổn thƣơng dựa trên mật độ
dân số ở hạ du lƣu vực sông Vu Gia Thu Bồn .................................................................94