I H C THÁI NGUYÊN
I H C NÔNG LÂM
--------------

KH O SÁT KH
VÀ M T S

N C A GI NG L N CP909

B

NG G P

N NÁI NUÔI

T I TR I ÔNG NGUY N THANH L CH BA VÌ HÀ N I

KHÓA LU N T T NGHI

H

o: Chính qui

Chuyên ngành: Thú y
Khoa:
Khóa h c: 2011 - 2016

Thái Nguyên -

IH C


ng d n: TS.

Thái Nguyên -


i

Sau m t th i gian h c t p tr

ng và th c t p t

hoàn thành b n khóa lu n t t nghi p c a mình. Trong su t quá trình th c t p
và th c hi

tài t t nghi p, ngoài s c g ng c a b n thân, em còn nh n

c r t nhi u s

c a các t p th và cá nhân.

c h t, em g i l i c

i Ban giám hi

h c Nông Lâm Thái Nguyên, Ban ch nhi m khoa

i

hú y, các Th y


n bè, nh

em trong quá trình h c t p t
c t p t t nghi p này.

Thái Nguyên, ngày

tháng 12

Sinh viên

i


ii

DAN
Trang
B ng 3.1: B ng b trí thí nghi m.................................................................... 23
B ng 4.1: K t qu công tác ph c v s n xu t ................................................. 34
B ng 4.2

n sinh s n c a trang tr i (2013 - 2015) .................... 35

B ng 4.3: Kh

n c a gi ng l n CP909........................................ 36

B ng 4.4: T l m c m t s b nh sinh s n


CS:
D

c

E.coli:

Escherichia coli

IM

Tiêm b p

L
Nxb:
Pi
STT:
TT:
Tr:

Y

Trang


iv

Trang
................................................................................................................ i
.................................................................................................... ii


n c a l n nái ......................... 7

2.1.3. M t s hi u bi t v quá trình viêm ............................................................... 8
2.1.4. M t s b

ng g p

l n nái .............................................................. 12

2.1.5. M t s thông tin v hai lo i thu c kháng sinh s d ng........................... 16
2.2. Tình hình nghiên c

c ................................................... 17

2.2.1. Tình hình nghiên c

c ................................................................. 17

2.2.2. Tình hình nghiên c

c................................................................. 20

3:

NGHIÊN

.............................................................................................................................. 21
................................................................... 21
....................................................................... 21


4.2.3. Tình hình m c m t s b nh sinh s n
Thanh L ch

Ba Vì

n nái c a tr i Nguy n

Hà N i. ................................................................................. 38
.............. 40
.............. 42

4.2.6.

ng c a b nh viêm t cung, h i ch ng m t s a, b i li

n kh

n c a l n nái nuôi t i tr i............................................................. 44
4.2.7. K t qu
nái t

u tr b nh viêm t cung, h i ch ng m t s a, b i li t c a l n

th c t p ....................................................................................... 45
:

.................................................................. 48
............................................................................................................... 48
................................................................................................................ 48

n

c ta. Không ch

ng b

ph c v cho
i ti n t i xu t

ng l n. Nó là ngu n cung c p th c ph m v i t tr ng cao và

ng t

i, là ngu n cung c p phân bón cho ngành tr ng

tr t và là ngu n cung c p các s n ph m ph n

, n i t ng..... cho

ngành công nghi p ch bi n.
V i v trí quan tr

u trong vi c cung c p m

ng th c

ph m l n cho tiêu dùng c
l

c ta h t s c quan

c bi

các ch
n.

Tuy nhiên, m t trong nh ng tr ng i l n nh t c
sinh s n là d ch b nh còn x y ra ph bi n gây nhi u thi t h
nuôi trong các trang tr

l t i các h

nái nh t là l n ngo

ng.
n nái
n nái
iv il n

c công nghi p cho nên

t l m c b nh sinh s n ngày càng nhi u
l n nái v

u ki n ngo i c

c ta còn kém. M t khác trong quá trình


2


nghiêm tr

nc

n nái

các l a ti p theo,

ng và hi u qu c

l n. V i m c
s nc

c

ng

n, nâng cao hi u qu

u tr b nh, ti t ki m chi phí nái nuôi t i tr i Nguy n Thanh L ch

Ba

Vì Hà N i.
T th c t

tôi ti n hành nghiên c

tài: Kh o sát kh


tài th c hi n nh
-

ng g p

ng g p

n nái t i tr i

Hà N i.

ng c a m t s b nh sinh s n

n kh

n

c a l n nái nuôi t i tr i.
1.3.

tài

1.3.1.

c
Qua vi c th c hi

tài s giúp sinh viên làm quen v i vi c nghiên

c u khoa h c, c ng c ki n th


phòng, h n ch m m b nh.

T k t qu c

tài khuy n cáo

nh ng thi t h i do b nh gây ra.

n gi m b t


4

2.1.
2.1.1.
ng Quang Nam (2002) [17

c cái có các b

ph n sau:
- Bu ng tr ng (Ovarium): G m m
5 gam) n

-2,5cm), kh

c c a xoang ch u, ng v

ng 3-


y, bu ng tr ng có 2 ch
ra hormone sinh d c có

n sinh ra t bào tr ng và ti t

ng t i tính bi t, t i ch

c

tính th c p c a con cái).
n m
tr ng

ng d n tr ng (Oviductus):

c

c dây ch ng r ng.
ut

ng d n tr ng dài 15-20cm, u n khúc
ng d n tr ng b

c chia làm 2 ph n: Ph

u

bên c nh bu ng
c t do có hình



c. Thân t cung ng n, niêm m c thân và

s ng t cung là nh ng g p n

u d c. Thai làm t

s ng

t cung. C t cung không có g p n p hoa n mà là nh ng c t th t xen k cài
c v i nhau.
C u t o t cung x p t
dây ch ng r ng, l
v i ch
vòng

cn iv i

t phát tri n (dày, kh e, có c u t o ph c t p phù h p
a thai phát tri

trong và phát tri n m nh

c
c t cung t

t), l p niêm m c

trong cùng màu h ng nh t có nhi u g p n p v i nhi u tuy n ti t ch t nh n.
-

nr tl

ra c a thai.
- Âm h (Vulva

n sau cùng c a b máy sinh d c cái, sau
o b i màng trinh. Âm h n

c thông ra ngoài b i m t khe th
có l thông v
g i là âm v t (Clitoris).

n ti

i h u môn và

ng g i là âm môn. Trong âm h còn
Bartholin

ng


6

Âm môn là m t khe th
b i 2 mép. Môi l n

i h u môn, có 2 môi n i v i nhau

ngoài dày trùm l y môi nh


n này ti t ra d ch nh n làm

tc

o phía trong

âm h và có thành ph n sát khu n.
+ Âm v t (Clitoris): Là t ch

ng, có nhi u dây th n kinh

nên tính c m giác t p trung
C u t o âm h t ngoài vào có các l p sau: L p da m ng m n có nhi u
s ct ,l

t và dây treo âm h , l p niêm m c trong cùng có

nhi u tuy n ti t d ch nh n.
- Tuy n vú (Mamma): L
hàng t vùng ng

ng v

6-

n vùn b ng b n. Tuy n này ch phát tri n khi con cái

n tu i thành th c v tính và phát tri n to nh t
con v


i.


7

Bao tuy

n sinh ra s a gi

m t cái túi, t

theo 3 lo i ng d n: Nh , trung bình, l n r
thông ra

a

vào xoang s a

n và

u vú.
hình thành m t lít s a ph i có 540 l

n vú, vì

v y s cung c p máu cho tuy n vú r t phong phú, mao m ch bao quanh bao
tuy

c.

-

-

Theo Gaustad-

[30]

-

5 ngày
[29].
2.1.3.
2.1.3.1. Khái ni m v viêm
Theo Hu

[11], viêm là ph n ng c a toàn thân

ch ng l i m i v t kích thích có h

iv

, nó th hi n t i c c b các

mô bào. B n ch t c a viêm là m t quá trình b nh lý l y phòng v làm ch y u
nh m duy trì s cân b

.




r i lo n tu n hoàn nên kh

, gây r i lo n chuy n

hóa gluxit, lipit và protit gây ra hi
albumoza, polipeptit và các axit amin t i

axit, xeton, lipit,
viêm.

*T
Các t bào b t

i

viêm gi i phóng các enzym càng làm

tr m tr ng thêm quá trình h y ho i mô bào và phân h y các ch t t i vùng
viêm, chúng t o ra các ch t trung gian có ho t tính sinh lý cao và h th
pH c a viêm.
y, ngoài tính ch t b o v thì t

o ra nhi u

ch t có h i tham gia vào thành ph n c a d ch r viêm, chính các ch
góp ph n hình thành và phát tri n vòng xo n b nh lý trong viêm.
* D ch r viêm
D ch r viêm là s n ph


u ch y
nhân trung tính. S
m

ch c

n c a các lo i t bào ph thu c vào

t

a

ng c

(Ph m Kh c

Hi u, Lê Th Ng c Di p, 1997) [9].
* Các t bào viêm
Các t

c g i chung là các t bào viêm,

bao g m: B ch c

ch c u ái toan, b ch c u ái ki m,

b ch c

n. Chúng có ch


m t s lo i vi khu n gây b

ng

sinh d c:
- Streptococcus: Là liên c u khu n thu c h Micrococcaceae, hình c u
ho c hình b u d

ng k

, b t màu gram


11

ng. Liên c u có

kh

ng v t,
ng tiêu hóa, hô h p, khi s c

kháng c

gi m sút ho c t ch c b t

vi khu n s xâm

nh p và gây b nh.
- Staphylococcus: Là nh ng vi khu n hình c u, t l i t


ng

h p vi khu n vào máu gây nhi m trùng huy t, huy t nhi m m . Trong ba loài
c a gi ng staphylococcus thì staphylococcus aureus là loài gây b nh hay g p
nh t, nó gây các nhi m trùng
t p trung có m

các loài gia súc, nh
n.

- Eschelichia coli (E.coli): Là tr c khu n ru t già thu c tr c khu n
ng ru t Enterobacteriaceae, b t màu gram âm, hình g y ng n kích th
2-3 x 0,6µ. Ph n l n E.coli

ng do có lông

quanh thân, vi khu n không

sinh nha bào, có th có giáp mô. E.coli có s n trong ru t c
ch

ng gây b nh khi s

c

ng v

kháng c a con v t gi


ng hô h p

i và viêm ph i truy n nhi m có b i

huy t cho ng a, bê, l n,...(Nguy

22].

2.1.4.
2.1.4.1 B nh viêm c t cung
Theo Tr n Ti

ng và cs (2002) [5], c t cung l n dài 10-18cm,

tròn, không có g p n p nên d th tinh nhân t o
hé m

ng d c và m

t cung luôn
.

Khái ni m b nh viêm c t cung ch s viêm nhi m

khe h p n m d c

bên trong c t cung.
* Nguyên nhân
Do nh ng sai sót v m t k thu t th tinh nhân t
thu t, nh


ng k t h p v

o ho c

viêm n i m c t cung.
* H u qu
Viêm c t cung lâu ngày có th khi n c t cung b t c, khi gia súc
ng d c niêm d

c.


13

* Ch

u tr

M

ng h p b nh có th t kh i sau khi l

ng d

u tr

c mu i sinh lý ho c lugol 0,5%. Sau

b ng cách th t r a c t cung b


ng v

n cao, th i gian mang thai

ng n, th i gian sinh s n kéo dài,... làm cho b ph n sinh d c ho

ng nhi u t o

u ki n cho vi khu n xâm nh p và phát tri n trong b ph n sinh d c.
c c a l n nái phát tri
ho c l

do nhi

ng h
ng,... n

th

ng gây khó
i gi ng s m khi kh

t 70% kh

t cung co bóp y u, l

nhi u l
c b viêm t cung làm cho niêm m c t cung bi n



a hay thi u protein

n viêm t cung.

c, trong th i k mang thai


14

+ L n m s d ng quá nhi u tinh b t
c l i, thi u ch
không có kh

, gây ra viêm t cung do

ng nái m s b m y u, s

kháng gi m

ng l i m m b nh xâm nh p, gây viêm t cung.

+ Khoáng ch t, vitamin

n viêm t cung. Thi u vitamin A

gây s ng hóa niêm m c, sót nhau (Lê H ng M n, (2006) [16].
-

n lý

c trình bày trong b ng sau:
Th viêm

Ch tiêu

D ch

c t cung (th n ng)

Viêm n i m c t

cung

c

cung (th nh )

(th trung bình)

t cung (th n ng)

S t nh
Màu
Mùi

Tr ng, tr ng
xám
Tanh

S t nh


15

* H u qu c a b nh
B nh viêm t cung

l n nái là m t trong nh ng t

d c c a l n nái sau khi sinh,

ng r t l

n kh

m t s a, l n con không có s a s còi c
tri n, l n nái ch
n

ng sinh
n, làm

ng, l n con ch m phát

ng d c tr l i, không th thai, có th vô sinh, m t kh

n c a l n nái.
u tr
B nh do vi khu n gây ra nên c n thi t ph

c vai trò c a vi

i

b vú ngay. Vì không có s a l n con y u, d m c b nh, có khi d
vong do thi

nt

ng.
u tr :

Tiêm Vetrimoxin LA

1ml/10kg TT

Hitamox LA

1ml/10kg TT. Tiêm b p th t.

Oxytocine

20-40 UI/nái, ngày 1 l n.

ng th

m.

2.1.4.4. B nh b i li t.
* Nguyên nhân
B i li t sau khi sinh x y ra trên
sau khi x

ng do thi u canxi, photpho.
* Phòng

u tr b nh

Trong th i gian mang thai c n b sung canxi,phosphor cho l n nái.
nh nhàng.
Cho l n m

ng cao và b sung them các y u t c n

thi

ct
Tiêm cho l n m calcium fort

th tiêm vitamin nhóm B k t

h p Strychnin.
2.1.5.
* Thu

c Vetrimoxin LA

- Thành ph n:
Amoxycillin

i d ng mu i Trihydrate):

tác d ng: Amoxycillin ho

i d ng còn ho t tính, hi u l c c a thu c kéo dài 48 gi .
ng và cách dùng: Tiêm 1ml/10kg th tr ng, tiêm b

trong 5 ngày. K t h p s d ng m t s thu c có tác d ng gi
s c tr l

u qu

u tr c a thu c kháng sinh.

u tr
s t, tr


17

* Thu c Hitamox LA
Thành ph n:
Amoxycillin

i d ng mu i Trihydrate):

Công d ng: Nhi

ng tiêu hóa, nhi

n hô h p

nh do Pasteurella gây ra), nhi m trùng da và mô m m, nhi m
ng sinh d c, ti t ni u (viêm bàng quang, viêm vú, viêm t cung),

i da.

15ml/con/ngày.
C:

-Thành ph n trong 100ml có: Analgine: 25g
Vitamin C: 10g
Dung môi v
- Tác d ng: gi
hi u qu

u tr và nâng cao s

: 100ml

s t, k t h p v
kháng.

2.2.
2.2
Theo Tr n Minh Châu (1996) [2],
s

u tr viêm vú, viêm t cung và c n

u tr b ng tiêm oxytoxin 5 10 UI cho l

n 200kg và dùng kháng

sinh ampicillin 25 mg/1kg/ngày ho c tetracycllin 30


u tr b nh viêm t cung: streptomycin 15

3 4 ngày (c p tính), 6

u tr tiêm b p
20 mg/kgP dùng liên t c

8 ngày (mãn tính).

Theo Nguy n H u Ninh và cs (2002) [18]:
Dùng benzyl penicillin (procaine ) 1.000.000 UI
Dùng gentamycin (sulfate) 200.000 UI
cv

trong 1 ng 2 gram

u tr viêm t cung

l n, bò cho k t qu cao.

Dùng viên nén chlo
ng sinh d

u tr nhi m trùng
cung, l n t

o.

Kim Dung và cs, (2002) [4] cho bi t: Th t r a t cung, âm