M CL C
M

U........................................................................................................1
NG QUAN VÀ LÝ DO CH

TÀI ...........................3

1.1. T NG QUAN ........................................................................................3
1.1.1. Khái quát v b
c s nghiên c

..................................................3
Vi t Nam .............................................3

1.1.3. Khái quát v phân lo i, nghiên c
m sinh thái và ti ng
kêu siêu âm c
Vi t Nam......................................................5
1.1.4. Tình hình nghiên c
ng v t hoang dã Khu D tr Sinh
quy n Cù Lao Chàm H i An ........................................................5
m t nhiên và dân sinh kinh t Khu b o t n bi n Cù
Lao Chàm.........................................................................................7
1.2. LÝ DO CH

TÀI..........................................................................9

1.3. M C TIÊU NGHIÊN C U.................................................................11

Rhinolophus pusillus ..........................................41
Hipposideros galeritus.....................................47
n Hipposideros grandis ...............................53

3.2.5.

Hipposideros pomona.....................................58
NH LO
SINH QUY N CÙ LAO CHÀM

T G P KHU D TR
H I AN ........................................63

nh lo

m hình thái ngoài...................63

nh lo

m ti ng kêu siêu âm ..............66

D NG C
SINH QUY N CÙ LAO CHÀM
O C A VI
3.5. NH
D

TR

KHU D TR

ong không trung. V m t phân lo i, b

ng và phong phú th hai (ch sau b G m nh m Rodentia)

trong l

c 18 h

hi n trên th gi i [34].

c phát

i có vai trò quan tr ng trong các h sinh thái,

i s ng kinh t .

nhi

c trên th gi

Phi-líp-pin và nhi

c, Hoa K ,

c nghiên c u m t cách h th ng, chi

ti t trên toàn b lãnh th .

u



t qu t ng h p nh ng ghi nh

ng v t

ng

u tra chung v

ng. Nh

c nghiên c u v

Nam

Vi t
c 88

c 25 gi ng và 7 h [5].

n

C nh công b thành ph n loài thú hi n bi t

ng và Lê Xuân

Vi t Nam;

c 33 gi ng, 7 h [2]


li u v

ng trên h

oc

Th c t , k t qu nghiên c u v

m t s qu

o, Phú Qu

c ta còn r t h n ch .
o c a Vi

y: h

ng c a nhi u

c h u c a Vi t Nam [63], [60].
Cù Lao Chàm là m t qu

o bao g

o nh (Hòn Lao, Hòn Dài,

Hòn M , Hòn Khô M , Hòn Khô Con, Hòn Lá, Hòn Tai và Hòn Ông), có v trí
quan tr

i v i an ninh, qu c phòng và phát tri n kinh t - xã h i c

nh m phát tri n du l ch và dân sinh kinh t

t

), s

ng khách nhi

o Hòn Lao. S phát tri n du l ch d

h t ng và t

c

n

ng tr c ti p ho c gián ti p

ng sinh thái và sinh c nh s ng c

Nh n th y ti

n

ng c a khu h

ng, th c v t; trong

ng v t trên qu


c phát hi n trên th gi i [34], [53].

Trong thành ph n loài thú hi n bi t

Vi t Nam, b

nh t [2], [60]

ng trong các h sinh thái [45].

1.1.2.

c s nghiên c

D n li

ng và phong phú

Vi t Nam

u tiên v

Vi t Nam

t s ghi nh n v

c công b b i Peters (1869) [51].

Vi t Nam t k t qu



N

n qu c gia c a Vi t Nam [40].
c

thu c 25 gi ng và 7 h [5]. N

Vi t Nam bao g m 88 loài

thành ph

c

Vi t Nam bao g m 107 loài thu c 31 gi ng, 7 h [6].
n
nay, thành ph
8 h , 2 phân b

Vi

n

c 33 gi ng, 7 h [2].

n

n bi t Vi t Nam bao g m 120 loài thu c 38 gi ng,
ng và Csorba, tài li


[24], [43].
t loài m i cho khoa h c (Kerivoura titania

i cho khoa h c (Murina harpioloides)

Vi t Nam [19].
c phát hi n

c phát hi n

Vi t Nam [43]

i khác

cho khoa h c (Myotis phanluongi

c phát hi n

Vi t Nam [24].

i cho khoa h c (Murina eleryi

c phát hi n

Vi t Nam [38].
nl

n Qu

o (15 loài thu c

ng và nh

c công b
i khác [63].
à nh

i Myotis indochinensis cho khoa, phát hi
N

5, m t s loài m i cho khoa h

Murina lorelieae ngoclinhensis

i khác. Công b m t loài
c

Vi t Nam [47].

c phát hi n

Vi t Nam

c công b b i Vuong Tan Tu và nh ng

i khác [69]; Nguyen Truong Son và nh
i Murina kontumemsis cho khoa h c[48];

4

i khác, công b m t loài

Vi t Nam [43]

c 38 gi ng, 8 h

c ghi nh n

ng và Csorba (tài li

có nh ng ghi nh n v m t gi ng (Nyctalus) và 1 loài (Nyctalus cf. noctula)
khoa h c [43]. M t khác, nhi
nh ng tài li u công b

c ghi nh n trong

không cung c p thông tin chi ti t và

ngu n m u v t. M t s loài hi

h p loài và c n nghiên c u

chi ti t v i s k t h p t ng th d n li u v hình thái, ti ng kêu siêu âm và sinh
h c phân t
k

kh

nh v trí phân lo i c a chúng[44], [60]

n là nhi u loài thu c các gi ng: Cynopterus, Hipposideros, Rhinolophus,



o Cù Lao Chàm. Trong
Hipposideros armiger, H.

Kuznetsov ghi nh

bicolor, H. larvatus, Pipistrellus ceylonicus và P. javanucus), n
cung c p mã s m u ho
v ngu n m

không

o qu n m u v t. Do v y, không có thông tin
c

Cù Lao Chàm

tác gi tham kh o.

M t khác, v trí phân lo i c a các loài H. bicolor, H. larvatus và m t s loài
5


thu c gi ng Pipistrellus
Thong (2011) [60]
Nam c

i trong nh
loài H. bicolor Vi t


ng v t trên c n nói riêng ch y u
Hòn Lao. Nên k t qu

c còn r t h n ch .

n là nh ng công trình nghiên c
t s chuyên gia thu c Trung tâm Nhi

ch

Cù Lao

u tra nhanh v

ng sinh h c t

o g n b c a Vi t Nam; trong

o Cù Lao Chàm. K t qu

c 7 loài th n

l n và 1 loài r n [3].
N

-

[15].

i [7].

ng thu c các l

nh n th y r ng, khu h

. Có th

ng v t c a qu

tâm nghiên c u nhi
1.1.5.

c m t s loài

o Cù Lao Chàm c

c quan

i gian t i.

m t nhiên và dân sinh kinh t

Khu b o t n bi n Cù Lao

Chàm
1.1.5.1.
u ki n t nhiên
V
a lý
a hình
Khu D tr Sinh quy n Th gi i Cù Lao Chàm - H i An



t

,
[3].
Khí h u và th

Q

tháng 12
Trong tháng 10

11

B
o

(

C-7oC. Khí h

) và mùa khô (

).
27,50C.

hàng

).


n nghiên c u và b o t n.

H u h t nh ng công trình nghiên c u và tài li
c a Vi t Nam ch y u t

m hình thái, v trí phân lo i, tình

tr ng b o t n. M t khác, các công trình nghiên c
nh ng khu v

t li n thu c h th ng Khu B o t n Thiên nhiên và

n Qu c gia c a Vi t Nam [43]
c u v siêu âm c
(2003) [24] là tài li

p trung th c hi n

ng công trình nghiên

Vi t Nam còn r t h n ch . Borissenko và Kruskop
c

n t n s ti ng kêu siêu âm c a m t s

Vi t Nam. Tuy nhiên, d n li u v siêu âm trong tài li
ghi nh n
s d n li


ng 32,0-42,0 kHz [35]. M t s công trình nghiên c u
v ti ng kêu siêu âm c
nh

Vi

ng và

i khác (2007) [11]; Furey và nh

i khác (2009) [38]; [60],

[59], [58], [63], [64], [65], [67], [68]. Nh ng k t qu nghiên c u v ti ng kêu
siêu âm có vai trò quan tr ng trong công tác phân lo i, giám sát, nghiên c u
m sinh thái h c và t p tính c

[60], [64]. M t khác, vi c nghiên c u

ng c

i d n li u t ng th v hình thái

phân lo i, ti ng kêu siêu âm và sinh h c phân t .
Trong h th ng khu b o t n thiên nhiên và v

n qu c gia c a Vi t Nam

hi n nay, Khu b o t n bi n Cù Lao Chàm là m t trong s nh ng khu b o v
c thành l p nh m b o t n h sinh thái bi n và h


o Hòn Lao
ng b xuyên
n hi n tr

d ng sinh h c nói chung và tình tr ng b o t n c a nh
Tuy nhiên, cho t

c khi th c hi

tài này, d n li u v các loài thú

Khu D tr Sinh quy n Cù Lao Chàm H i An còn r t h n ch . M t s công

10


trình nghiên c u có ghi nh

rõ ngu n m u v t. Nh m kh c

ph c s thi u h t v d n li

khoa h c cho công tác qu n lý

và b o t

ng sinh h c, tôi l a ch n và th c hi

Nghiên c u tính



và b o t n.
1.4. N I DUNG
i u tra th

a và thu m

i di n c a m

tg p

khu v c

nghiên c u.
nh lo i nh ng m u v
ms
Ghi nh

mb tg

m hình

ng kêu siêu âm, ...
c tính s

ng cá th

m sinh c nh

y b t, v.v...


h tr v th t c hành chính và kinh phí c
c u trên th

a c a lu

tài khác, n i dung nghiên

c th c hi n t

2015; th i gian x lý s li u và m u v t
v tt

Cù Lao Chàm, v i s

Vi n Sinh thái và Tài nguyên sinh

nh

2.1.2.
2.1.2.1.

m
u tra trên th

a

Khu D tr Sinh quy n Cù Lao Chàm H i An bao g m: vùng lõi (Khu
m(
) và vùng chuy n ti p (là ph n

c u trên th

a c a lu

m i ch t p trung th c hi n
12

o Hòn Lao.


Hình 1: B

th m th c v t q

13


qu

o Cù Lao Chàm [3]


2.1.2.2. X lý s li u và m u v t
T t c m u v t và s li
c x lý và b o qu n

p trong th i gian th c hi n lu
Phòng B

ng v t thu c Vi n Sinh thái

ng

thành; IEBR-

ng thành; IEBR-

ng

thành; IEBR-

ng thành; IEBR-

ng

thành; IEBR-

ng thành. C 7 m u này thu ngày 08 tháng
o Hòn Lao.

+ IEBR-

i

o Hòn Lao.
+ IEBRthành; IEBR-

ng thành; IEBR-

ng


o Hòn Lao.
Hipposideros galeritus
+ IEBR-T.08

i

o Hòn Lao.
+ IEBR-

ng thành; IEBR-

ng

o Hòn Lao.
+ IEBR-

015 t i

o Hòn Lao.
n Hipposideros grandis
+ IEBR-

ng thành; IEBR-

ng

o Hòn Lao.
+ IEBR-

ng thành; IEBR-


o Hòn Lao.

15


+ IEBR-

ng thành; IEBR-

ng

thành; IEBR-

i

o Hòn Lao.
+ IEBR-

ng thành; IEBR-

ng

o Hòn Lao.
+ Ngoài nh ng cá th
m cb

c gi làm m u v t nêu trên, có m t cá th cái

c th


ms

ng cá th

ic

16

u


2.2.1.3. M u v t nghiên c u
Lu

u v khu h

Khu b o t n bi n

Cù Lao Chàm. Do v y, t t c nh ng m u v t nghiên c u trong lu
u tra th
2.2.2

at

.

nghiên c u

2.2.2.1. Quan sát

o Cù Lao

s ng cùng v i Chim y n và m t
ng v

c thù c a công tác qu

Chim y

ng và khai thác t

c phép ti p c n mà ph i nh nh ng cán b

a

nh v trí phân lo i c a loài d
s

Do v
u ch
c

c th c hi n

c tính s
m t hang nh

ng g n khu v c

o Hòn Lao (hình 2).

c song song theo chi u th

kho ng cách gi a các s i dây vào kho ng 1,5 cm. Khung kim lo
m t giá th

ng,
c l p vào

i giá th có máng (Hình 3). B

t ngang nh ng l

i tán r ng, ngang su i c n và nh

ng bay qua l i.

Hình 2: M

thu c khu v

18

o Hòn Lao

c
p


Hình 3: B y th c


ho c k t h p v i b y th c m tùy thu

ng l p (Hình 4)

a hình và sinh c nh c

thu m u.

19

m


im

i Bãi Bìm thu

o Hòn Lao

V t c m tay
V t c m tay là thi t b h u hi
h m núi ho

thu m

ng nh . Trong th i gian th c hi

cs d

b

c hình thái ngoài c n thi t

nh lo i: dài c ng tay (FA), cao tai (EH),

dài bàn chân sau (HF

Tail). Trong nhi u tài li
20

c th

(TIB),
và