I H C THÁI NGUYÊN
I H C NÔNG LÂM

NGUY N TH L
tài:

-

KHÓA LU N T T NGHI

H
o
: Chính quy
Chuyên ngành : Khoa h
Khoa
ng
Khóa h c
: 2011 - 2015

IH C

ng


I H C THÁI NGUYÊN
I H C NÔNG LÂM

NGUY N TH L
tài:

-


d ng nh ng ki n th

ng.

c s nh t trí c a Ban giám hi
th c t p t

ng, ban ch nhi m Khoa Môi
Huy

T nh B c Giang.

c t p t t nghi p.
L

u tiên, em xin bày t lòng bi

c t i:

Ban giám hi u t
Ban ch nhi m khoa và t p th th

n

và dìu d t em trong su t quá trình h c t p.
o và toàn th cán b , nhân viên t

Huy n



Sinh viên

Nguy n Th L


ii

DANH M C CÁC B NG

B ng 2.1 B ng phân lo

c c a thu c tr d ch h

B ng 2.2. B ng phân lo

c c a thu c tr d ch h i theo WHO.....................8

B ng 2.3. B ng phân lo
hi

ng v

nh c aWHO ......8

c thu c BVTV

Vi t Nam và các

c c n ghi trên nhãn theo WHO....................................................9

B ng 4.5.Tình hình s d ng thu c BVTV c
B ng 4.6. Hi n tr ng x lý bao bì thu c BVTV c
B

c

..................41

i dân ........................................42
i dân ...............................43

i v i hành vi th i b b a bãi bao bì thu c
nh...............................................................................45

B ng 4.8. Th c tr ng các tri u ch
B ng 4.9. T l các lo i ch t li u bao bì thu

..............48
i dân

ng xuyên s d ng ...............................................................................................50


iii

DANH M C CÁC HÌNH

ng phát tán c
Hình



t l các lo i ch t li u bao bì thu c

i dân

ng xuyên s d ng. ..............................................................................................50
Hình 4.5: Mô hình c

ng s d ng an toàn thu c BVTV...................................57


iv

DANH M C CÁC T

STT

CH

VI T T T

VI T T T

1

BNN&PTNT

B nông nghi p và phát tri n nông thôn

2


KHCN&MT

Khoa h c công ngh

8

ONMT

Ô nhi

ng

9

QLMT

Qu

ng

10

VSV

Vi sinh v t

11

WHO


tài. ................................................................................................3

PH N 2. T NG QUAN TÀI LI U..........................................................................4
pháp lí ........................................................................................................4
khoa h c.....................................................................................................5
2.2.1. M t s khái ni m, thu t ng liên quan..............................................................5
2.2.2. Gi i thi u chung v thu c b o v th c v t ...................................................7
2.2.3. Phân lo i thu c b o v th c v t .....................................................................7
2.2.4. Nguyên t c s d ng thu c BVTV ...................................................................11
2.3. Tình hình s d ng và qu n lý thu c b o v th c v t trên th gi i và Vi t Nam .12
2.3.1. Tình hình s d ng và qu n lý thu c b o v th c v t trên th gi i....................12
2.3.2. Tình hình s d ng và qu n lý thu c b o v th c v t Vi t Nam ....................13
2.3.3. Tình hình s d ng và qu n lý thu c b o v th c v t t i t nh B c Giang ..........16
2.4. Nh ng h qu c a vi c s d ng thu c BVTV ..................................................17
2.4.1.

m...........................................................................................................17

2.4.2.

m.....................................................................................................18

2.5

ng c a thu

ng và h sinh thái ........................18

2.5.1.


c.........24

ch ...............................................................................25

2.5.8. H u qu ô nhi

ng do bao bì thu c BVTV gây ra và v

l m

d ng thu c BVTV .....................................................................................................25
2.5.9.Th c tr ng công tác x lí bao bì thu c BVTV sau khi s d ng t i Vi t Nam.26
PH N 3.

NG, N

U....28

ng và ph m vi nghiên c u......................................................................28
m và th i gian nghiên c u ......................................................................28
3.3. N i dung nghiên c u........................................................................................28
u....................................................................................28
u tra, thu th p s li u............................................................28
o sát th

a .......................................................................29

ng v n..................................................................................29
ng kê, x lí s li u.........................................................29

4.3.2. Hi n tr ng thu gom và x lí bao bì HCBVTV ................................................46
4.3.3. Tác h i c a vi c s d ng và b o qu
n th c c

....46
c x lí bao bì thu c

BVTV sau s d ng....................................................................................................51


vii

xu t m t s gi i pháp nh m nâng cao hi u qu c a công tác qu n lí, x lí
bao bì thu c BVTV sau s d ng ...............................................................................51
4.4.1. Gi i pháp v qu n lý .......................................................................................52
4.4.2. Gi i pháp v s d ng an toàn và hi u qu HCBVTV .....................................55
4.4.3. Các gi i pháp thu gom, v n chuy n và x lí bao bì thu c BVTV .................58
PH N 5. K T LU N VÀ KI N NGH ...................................................................60
5.1. K t lu n ..............................................................................................................60
5.2. Ki n ngh ............................................................................................................61
TÀI LI U THAM KH O.........................................................................................65


1

PH N 1
M
1.1.

U


y lùi d ch h i

t Nam.

i Vi t Nam vi c s d ng hóa ch

tr sâu b nh, c d
ph

o, có tính quy

m b o cho vi

vào s

phòng

t, b o v

ng nông nghi p gi i quy t nhu c u th c ph m
bùng n dân s , trong khi di n tích cây tr ng ngày càng b

thu h p b

hóa và s xói mòn.

Bên c
c c t


t, di

c ng m, phát tán vào gió gây ô nhi

Nhi

ô nhi

ng (ONMT).

ng trong s n xu t nông nghi

c các

nhà khoa h c các nhà BVMT quan tâm. Tuy nhiên, v i vi c l m d ng và thói quen
thi u khoa h c trong b o qu n, s d ng hóa ch t b o v th c v t (HCBVTV) c a
nv
v

ONMT nông nghi p ngày càng tr m tr ng , tr thành

c p thi t luôn thi u các bi n pháp và ch tài x lí hi u qu

.


2

Cùng v i nh ng
ô nhi


n công tác qu n lí lo i ch t th i

c h i này. Vì v y mà vi c th i b nh

p v sinh, tránh gây

n s c kh

ng v
c ta hi n nay vi c cung c

và ki n th c BVMT m i ch
b n pháp lu

c th c hi

c

c th c hi

i dân nh ng gi i pháp
ct

n công tác qu n lí lo i ch t th

Xu t phát t th c t

cs



-

c tr ng s d ng HCBVTV và công tác x lí bao bì thu c

BVTV sau khi s d ng t i khu v c nghiên c u.
nông nghi
-

ng c a các lo i bao bì thu c BVTV trong
n s c kh e c

ng t i khu v c nghiên c u.

xu t các bi n pháp nh m nâng cao ý th c c

i

u

qu c a công tác qu n lí, x lí bao bì thu c BVTV t
t nh B c Giang .
1.3.

tài

1.3.1.

c t p và nghiên c u khoa h c
-T


i và HST

xu

vi c QLMT

i v i s c kh e con

c các gi i pháp phù h p góp ph n vào
nói riêng và t nh B c Giang nói chung.

1.3.2.

c ti n
-

huy

c hi n tr ng ô nhi m do bao bì thu c BVTV t
nh B c Giang.

-

ng c th c a bao bì thu c BVTV gây h i

i v i con

ng.
-


các thông tin c n thi t cho vi

giá.

i di n các t ng l p, các l a tu i làm vi c

các ngành ngh

khác nhau.
- Thu th p các thông tin, tài li u v

u ki n t nhiên, kinh t xã h i t i khu

v c nghiên c u.
- S li u thu th p ph i chính xác, khách quan, trung th c.
- N m ch c các quy
- Các gi
tính kh thi cao.

nh, quy trình x lí an toàn bao bì thu c BVTV
c ti n và phù h p v

,


4

PH N 2
T NG QUAN TÀI LI U


ph phê duy t k ho ch qu c gia th c hi
nhi m h

ng Chính

c Stockholm v các ch t ô

y;

- Quy

nh s

BNN ngày 02/10/2006 v vi c ban hành quy

nh qu n lý thu c BVTV;
- Quy
sung m t s

nh s
uc

BNN c a B NN&PTNT v vi c s

i b

nh v qu n lý thu c BVTV ban hành theo quy

nh s

38/2010/TT BNN;
12/2011/TT BTNMT ngày 14/04/2011 do B Tài Nguyên &
nh v qu n lý ch t th i nguy h i;

-

03/2013/TT-BNNPTNT ngày 11/01/2013 V qu n lý thu c

b o v th c v t;
-

-BNNPTNT ngày 25/02/2013 c a B NN&PTNT

nh v vi c c p gi y ch ng nh
v th c v t;

u ki n s n xu t, kinh doanh thu c b o


5

-

16/2014/TT-BNNPTNT ngày 05/6/2014 Ban hành quy chu n

k thu t qu c gia v b o v và ki m d ch th c v t;
-

-


ng hóa

t;

khoa h c

2.2.1. M t s khái ni m, thu t ng liên quan
- Khái ni m v

ng

ng: bao g m các y u t t nhiên và v t ch t nhân t o bao quanh con
i và có

ng t

i s ng, s n xu t, s t n t i, phát tri n c

i

và sinh v t.
- Khái ni m v hóa ch t BVTV: Là danh t

ch m t ch t

ho c m t h p ch t b t k có tác d ng d phòng, tiêu di t ho c ki m soát các sinh
v t gây h i k c các Vector gây b

ng v t, các lo i côn trùng hay


gây bi

i sâu s c v c u trúc hay ch c n

sinh v t m

ng nh
sinh v t,


6

phá h y nghiêm tr ng nh ng ch

, làm cho sinh v t b ng

c

ho c b ch t (Nguy n Tr n Oánh và cs, 2007) [11].
- Khái ni m v

c tính

c tính: Là kh
ng nh

c c a m t ch

nh c a ch



c hay

Concentration 50) bi u th

c t c thì,

i v i 1kg tr

có th gây ch t 50% cá th v t thí nghi
ch

sinh v t

c ký hi u LC50 ( Letal
c (mg) trong m t m3 không khí ho c m t lit

ng ch

c có th gây ch t 50% cá th thí nghi m. LD50 và LC50 càng th p ch ng t
c c p tính càng cao.
ng di n): Ch kh
th , kh

t bi
- Khái ni

c trong

c quái thai, d d ng.


ng, 2006), [10].
- Khái ni m ô nhi
Ô nhi
phù h p v i tiêu chu

ng:
ng: Là s bi
ng, gây

(Cao Thúy T o và cs, 2003) [13].

i c a các thành ph
ng x

ng không
i và sinh v t


7

2.2.2. Gi i thi u chung v thu c b o v th c v t
- Thu c BVTV hay hoá ch t b o v th c v t xu t phát t thu t ng ti ng
di t loài gây h i. D ch sang ti ng Vi t các tác
gi s d ng nhi u thu t ng

c tr sâu, thu c b o v th c v t,

hoá ch t tr sâu, hoá ch t b o v th c v t.
- Thu c BVTV là nh ng ch


c thu n ti n (thu

ho ch bông v i, khoai tây b

ng ch ph m có tác d ng xua

i ho c thu hút các loài sinh v t gây h i tài nguyên th c v
- Do n n khí h u nhi

tiêu di t.

i nóng m mà các lo i sâu, b nh h i, c d i gây h i

cho cây tr ng có th nói là vô cùng phong phú v ch ng lo i. Chính vì v y, ch ng lo i
c s d ng

Vi t Nam r

h p ch t lân h

ng. Hi n nay, nhi u nh t v n là

c t Ia, Ib,

Cacbarmat và pyrethroid (Lê Huy Bá, 2008) [1].
-

-



c chia m

B ng 2.1 B ng phân lo

c c a thu c tr d ch h

nh c aWHO

Tr s LD50 c a thu c(mg/kg)
D ng l ng
D ng r n
Qua mi ng
Qua da
Qua mi ng
Qua da
R

c

c
c trung bình
c

20 200
200 2000
> 2000

40 400
400 4000

500mg/kg th tr

B ng 2.2. B ng phân lo

c c a thu c tr d ch h i theo WHO
c

Nguy hi m (I)
LD50 qua mi ng
(mg/kg)
LD50 qua da
(mg/kg)
LD50 qua hô h p
(mg/l)
Ph n ng niêm
m cm t
Ph n ng da

ng (II)

C nh báo
(III)

C nh báo
(IV)

< 50

50 - 500



M n ng a 72 gi

M n ng a nh
72 gi

Ph n ng nh
72 gi

Gây h i niêm
m
c màng,
s ng m t kéo dài
> 7 ngày
M n ng a da kéo
dài

( Ngu n: Nguy n Tr n Oánh và cs, 2007) [11]


9

T i Vi t Nam, HCBVTV t m th
và l
(r

c phân lo

c c a WHO


ng v

c c n ghi trên nhãn theo WHO
Nhóm
c

Ch

Nhóm
cI

R

Nhóm
c II

Nhóm
c III

LD50 i v i chu t (mg/kg)
V ch
Qua mi ng
Qua da
màu
Th
Th
Th r n
Th r n
l ng
l ng


>2.000 > 1.000 > 4.000
3.000

Xanh
> 2.000 > 3.000 > 1.000 > 4.000
lá cây
( Ngu n: Nguy n Tr n Oánh và cs, 2007) [11]

C n th n Không bi

ng

2.2.3

sâu

côn trùng gây

Th
.
2.2.3
sâu.


10

4
Lo i ch



c th m sâu

chuy

c v n

th ng d n nh a c a cây.

Xâm nh p vào cây qua t bào th c v t theo chi u ngang.

( Ngu n: Nguy n Tr n Oánh và cs, 2007) [11]
2.2.3
- Thu c có ngu n g c th o m c: bao g m các thu c BVTV
c ho

c chi t xu t t th c v t có kh

c làm t cây

t sâu b nh h i.

- Thu c có ngu n g c sinh h c: g m các loài sinh v t, các s n ph m có
ngu n g c t sinh v t có kh
- Thu c có ngu n g

t sâu b nh h i.
: : bao g m các h p ch

di t d ch h i.


Baythroid 5 SL,
Glyphadex 360 AS

BTN, BHN,

Viappla 10 BTN,

WP, DF,

Vialphos 80 BHN,

WDG, SP

Copper-zinc 85 WP,
Padan 95 SP

HP, FL, SC
phù

Appencarb super 50 FL,
Carban 50 SC

H, G, GR

Basudin 10 H,
Regent 0.3 G

Viên


ho c nhãn ch ghi b ng ti

c ngoài.

- S d ng thu

ng d

- S d ng thu c BVTV ph

c ghi trên nhãn thu c.

m b o nguyên t

ng và n

i tuân th th

c ghi trên nhãn.
- Chính quy n c p xã, p

ng ch u trách nhi m qu n lý vi c buôn bán, s

d ng thu c BVTV t

ih pv

ki m d ch th c v t t ch c tuyên truy

quan chuyên môn v b o v và

v y, bên c nh nh ng lo i thu

y ngày

m b o theo quy chu n mà

bi t bao nhiêu lo i thu c BVTV b gi nhái,có ngu n g

m b o, ch t

t yêu c u an toàn

c

i dân s d ng, b t ch p nh
bi t l

nh qu n lý ch t ch c a các qu

c có n n nông ngi
Ch trong th

c

n và kém phát tri n.
a th p k

nay, nhi u lo i hóa ch t m
v i d ch h
nông nghi p nông thôn, 2009), [14].

Kho ng 80% HCBVTV s n xu
t

c s d ng t

c phát tri n. Tuy v y,

s d ng c

c

phát tri n (2

n nay th gi i s n xu t 4,4 tri u t

HCBVTV . Nh ng qu c gia có s

i 2537 lo i

ng, kim ngh ch xu t nh p kh u và s d ng

u th gi i là Trung Qu c và Hoa K .

y u là các lo i

thu c tr sâu (chi m 70%) (Nguy n Th H ng H nh, 2006) [6].
2.3.2. Tình hình s d ng và qu n lý thu c b o v th c v t
Vi t Nam là m
l


i.

Th c tr ng s d ng HCBVTV, theo s li u ki m tra t
l s h vi ph m: 35 -

m b o th i gian cách ly là 2,0 và li

ng là 10,24 - 14,34%; s d ng thu c c m :

0.19 - 0.0%; thu c ngoài danh m c: 2.17 2011) [4]. theo s li u C
- 2011) s
d
d ng

- 2009, t

n 1981 cs d

n; s lo i thu

n và giá tr thu c nh p kh
Vi t Nam g n 1000 lo i,

ng Giang và cs,

n. S ho t ch
c trong khu v c là 400 - 600 lo i (Nguy n

Quang Hi u, 2012) [18].
Theo báo cáo T ng k t v công tác b o v th c v


2014) [16].
Theo k t qu

a C c BVTV (B NN&PTNT), hi n có

kho ng 600 t d ch v BVTV trong c
dù v y, ho

c, t p trung các t

ng b ng B c b . M c

ng d ch v BVTV v n ch y u là d ch v phun thu c thuê, chi m trên

60%. Các d ch v tr

u tra sâu b nh, cung c p thu c và phun thu c thuê còn

r t th p, ch chi m 2,6%. C th , d ch v BVTV trên lúa chi m t l cao nh t (48%),
ch v BVTV trên các cây tr ng khác còn th p, ch

ng t

n 5,3%.
Th

ng B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn (NN&PTNT) Lê Qu c

Doanh cho r

, li

nh, s d ng thu
c khi thu ho ch, s d ng thu

thu c th

nh, s d ng thu

tr ng. (Báo khoa h c và công ngh B c Giang, 2014) [16].

ng, bao bì sau khi
m b o th i

th
ng cây


15

Vi t Nam h th

n pháp quy v qu

y

. Pháp l nh v Ki m d ch và B o v th c v t c a

ng v Qu c h i


ng công tác qu n lý HCBVTV t

p kh u, s n xu t

kinh doanh và s d ng, ngày 03/06/2009, B NN & PTNT ra ch th s 1504/CTBNN-BVTV, v vi

ng qu

và s d

p kh u, s n xu t kinh doanh

c bi t là thu

NN & PTNT yêu c u
p s n xu t, kinh doanh

thu c BVTV tri n khai th c hi n.
Ông Nguy n Xuân H ng, C

ng C c BVTV cho r ng: D ch v BVTV là

nhu c u r t c n thi t c a nông dân hi n nay, vì v y C
nghi
nh

m v d ch v

c B NN&PTNT phê duy t. Ho



ng. (Báo khoa h c và công ngh B c Giang, 2014) [16].

p


16

2.3.3. Tình hình s d ng và qu n lý thu c b o v th c v t t i t nh B c Giang
B c Giang hi n có 2 công ty s n xu t san
o nên m t th

ng

ng thu

u

n lý và vi c l a ch n, s d ng c a nông dân còn
nhi
c BVTV B
thu c BVTV trên rau qu

i n hành ki m tra vi c s d ng

m t s vùng tr

s d ng thu c BVTV có t
, li


y rõ ràng các m u rau qu

t quá tiêu chu n cho phép.
ng thu c BVTV trong nông s n th c
n s c kh

ng.

nâng cao công tác qu n lý, Chi c c BVTV B

ng thanh

tra, ki m tra các h kinh doanh buôn bán thu
ng h p vi ph
n lý th
bàn t

n

a bàn t nh, x lý

ng th i ph i h p ch t ch v i các ngành ch c
làm t t công tác qu n lý thu

ng xuyên t p hu

a

n pháp lu t m i cho các ch c a hàng


ng th

y