1

ĐẶT VẤN ĐỀ

Hẹp niệu đạo là tình trạng bệnh lý hẹp khẩu kính của niệu đạo hay giảm
tính giãn nở của niệu đạo [1],[2].
Hẹp niệu đạo được ghi trong y văn từ thời Hy Lạp cổ đại. Trước kia
nguyên nhân hẹp chủ yếu do viêm niệu đạo. Theo thống kê từ năm 19601980, 40% nguyên nhân gây hẹp niệu đạo trước là do viêm nhiễm, hiện nay
nguyên nhân này chỉ chiếm 3%, nguyên nhân hẹp chủ yếu do chấn thương và
các can thiệp nội soi qua đường niệu đạo [1],[2].
Niệu đạo nam được chia làm hai phần: niệu đạo trước (gồm niệu đạo
dương vật và niệu đạo hành) và niệu đạo sau (gồm niệu đạo màng và niệu đạo
tiền liệt tuyến) [3],[4],[5]. Chấn thương vùng tầng sinh môn gây hẹp niệu đạo
hành, hẹp niệu đạo sau là hậu quả của vỡ xương chậu. Hẹp niệu đạo do các
can thiệp vào đường tiết niệu có thể gặp bất kỳ vị trí nào của niệu đạo, dường
như là nguyên nhân phổ biến nhất hiện nay [1],[3].
Hẹp niệu đạo là nguồn gốc gây nên các biến loạn ở đường tiết niệu thấp,
thường diễn biến phức tạp, gây viêm tiết niệu và sinh dục, đặc biệt có thể gây
ảnh hưởng tới chức năng thận và chất lượng sống của người bệnh. Hẹp niệu
đạo gặp ở tất cả các lứa tuổi, tuy nhiên hẹp niệu đạo ở nam giới nhiều hơn.
Hẹp niệu đạo ở trẻ em thường do dị tật bẩm sinh, trong khi các bệnh mắc phải
là nguyên nhân chủ yếu ở người lớn. Tại các nước đang phát triển, tần số các
biến chứng này khá cao, do các biến chứng của viêm nhiễm sinh dục – tiết
niệu, chấn thương, do các thủ thuật của thầy thuốc.
Điều trị hẹp niệu đạo là một trong những hoạt động y tế lâu đời nhất của
loài người. Theo mô tả trong y văn, khoảng 600 năm trước công nguyên
người Ai Cập và Ấn Độ đã sử dụng que nong làm bằng giấy, gỗ, lông vũ, kim


2


TỔNG QUAN

1.1. Giải phẫu niệu đạo
Niệu đạo nguyên thuỷ được sinh ra từ xoang niệu sinh dục, ngay trên
nhánh của ống trung thận [3],[5].Chính từ niệu đạo nguyên thuỷ này hình
thành nên toàn bộ niệu đạo nữ. Đối với nam giới niệu đạo được hình thành từ
hai phần khác nhau: niệu đạo trước ụ núi được hình thành từ niệu đạo nguyên
thuỷ, niệu đạo dưới ụ núi và niệu đạo màng được hình thành từ phần riêng
ngay dưới xoang niệu sinh dục.
Niệu đạo nam giới đi từ cổ bàng quang qua tuyến tiền liệt, cân đáy chậu
giữa tới đầu dương vật (hình 1.1). Về phương diện phẫu thuật niệu đạo chia
làm hai phần: niệu đạo trước (gồm niệu đạo dương vật và niệu đạo hành) và
niệu đạo sau (gồm niệu đạo màng và niệu đạo tiền liệt tuyến).

Hình 1.1: Phân đoạn niệu đạo nam [2]
Phân đoạn
- Niệu đạo trước gồm:
+ Niệu đạo dương vật
+ Niệu đạo hành


4

- Niệu đạo sau gồm:
+ Niệu đạo tuyến tiền liệt.
+ Niệu đạo màng.

Hình 1.2: Niệu đạo nam [4]
1.1.1. Niệu đạo trước [5]
a. Miệng sáo: Bình thường có kích thước là 8mm, có hình như một khe

- Niệu đạo tuyến tiền liệt dài 25-30mm từ cổ bàng quang, niệu đạo
xuyên từ đáy đến đỉnh tuyến tiền liệt, nhưng không theo trục của tuyến mà
chạy thẳng xuống hầu hết ở phía trước trục của tuyến. Niệu đạo có dạng cong
ra sau ôm phía sau xương mu, ở giữa mặt sau của niệu đạo có ụ núi lồi hình
bầu dục (dài 4-6mm, rộng 1-2mm) đỉnh ụ núi có lỗ túi tuyến tiền liệt, và hai
bên hai lỗ phóng tinh (hình 1.2). Đây là chỗ hợp lưu của đường tiết niệu và
sinh dục cùng một đường niệu đạo ra phía trước.


6

Niệu đạo ở một phần tư trên có cơ thắt trơn bao quanh.Tuyến tiền liệt
được giữ tại chỗ sau xương mu bởi dây chằng mu tuyến tiền liệt.
- Niệu đạo màng [3],[5] tiếp với niệu đạo tuyến tiền liệt chỉ ngắn 1215mm chạy xuyên qua cân đáy chậu giữa hay còn gọi là cân niệu sinh dục.
- Cấu tạo niệu đạo nam [3],[6].
Niệu đạo là ống xơ chun, đi qua tuyến tiền liệt, cân đáy chậu, vật
xốp. Niệu đạo không phải là một đường thẳng hay cong đơn thuần [3],[5],
nó có hai chỗ cong (sau dưới xương mu và bờ trước xương mu) và 3 chỗ
phình (hố thuyền, xoang hành, xoang tiền liệt), 4 đoạn hẹp (lỗ sáo, đoạn
xốp, đoạn màng, cổ bàng quang). Cả toàn bộ chiều dài niệu đạo 15-17cm
có cấu tạo các lớp:
* Lớp cơ: gồm các thớ dọc ở trong và lớp cơ vòng ở ngoài. Tuy vậy,
cũng có những nét cấu tạo riêng ở từng đoạn, lớp thớ cơ vòng của niệu đạo
tuyến tiền liệt liên tiếp với lớp thớ cơ của bàng quang tạo nên cơ thắt trơn
(sphincter lisse).
Cơ thắt trơn bọc quanh niệu đạo chỉ ở 1/4 trên của đoạn tiền liệt. Cơ
thắt trơn thực ra là thớ các cơ bàng quang phát triển dầy lên (Henlé) rải ra đan
chéo nhau hoặc xoắn ốc quanh cổ bàng quang tiếp với niệu đạo và còn lan tỏa
xuống thấp theo chiều dài mặt sau niệu đạo của phần dưới ụ núi và niệu đạo
màng. Cơ thắt trơn có tác dụng thắt niệu đạo khép kín cổ bàng quang giữ

8

Vì đặc tính cấu tạo của niệu đạo nên khi chấn thương, hai đầu niệu đạo
dễ tách xa nhau làm cho nước tiểu bị ngấm ra tổ chức xung quanh, gây viêm
lan tấy nước tiểu nguy hiểm, gây xơ sẹo chít hẹp niệu đạo về sau.
Sự viêm nhiễm tiến triển mãn tính lan xuống tận lớp mạch dưới niêm
mạc gây phản ứng xơ sẹo lan tràn và hẹp niệu đạo rất phức tạp.
* Phân bố mạch máu và thần kinh:
+ Động mạch của niệu đạo từ các động mạch tuyến tiền liệt, động mạch
bàng quang dưới, động mạch trực tràng dưới cấp máu cho niệu đạo sau (niệu
đạo tuyến tiền liệt – niệu đạo màng).
Động mạch hang và mạch mu của dương vật từ động mạch thẹn trong
xuyên qua cân đáy chậu, cấp máu cho dương vật - vật hang, vật xốp - niệu đạo
trước [4],[10] (hình 1.4).

Hình 1.4: Động mạch và tĩnh mạch đáy chậu nam [4]
+ Tĩnh mạch của niệu đạo đổ về tĩnh mạch mu sâu của dương vật, sau
đó đổ vào các đám rối tĩnh mạch Santorini, vào đám rối bàng quang tiền liệt
tuyến và đổ về tĩnh mạch thẹn trong.
+ Thần kinh gồm các nhánh tách ở đám rối thần kinh hạ vị (plexus
hypogastrique) và dây thẹn trong (nerf honteur interne) (hình 1.5). Đám rối hạ


9

vị bao gồm hai loại thần kinh đến: ở phần trên đi từ trung tâm ngực lưng T10,
T11,T12, L1,L2; phần dưới là các sợi từ trung tâm tuỷ cùng S2,S3,S4. Dây
thần kinh thẹn trong là dây nhận cảm các thông tin ở ngoài da, nó là dây thần
kinh nhận cảm bản thể của vật hang và các cơ vùng tầng sinh môn. Dây thần
kinh này là một bộ phận của cung phản xạ cương dương, nếu nó bị đứt phản xạ

 Niêm mạc niệu đạo giữ một vai trò quan trọng trong sức cản niệu đạo.
Đường biểu diễn áp lực bao gồm phần đầu tiên có hình bằng phẳng tương
ứng với niệu đạo tiền liệt tuyến. Dạng này gặp ở người trẻ không bị bệnh lý tuyến
tiền liệt và không bị đái khó. Đoạn này thường có áp lực khoảng 21- 40cm H2O.
* Đo độ giãn niệu đạo
Sự mềm dẻo của thành niệu đạo không thể đo được bằng bộ nhận cảm
trong lòng niệu đạo. Vai trò tự chủ của nó, hoặc phân tích kết quả thu được từ
đường biểu diễn tĩnh và động là một kỹ thuật mới để xác định nó.
Zinner [17] và cộng sự đã đề xướng một phương pháp đơn giản, nhưng
chỉ số bình thường khó xác định. Thành niệu đạo mềm dẻo sẽ cho đi qua
những ống thông có đường kính lớn dần 12, 18, 24F.


11

* Đo lưu lượng nước tiểu
Đo lưu lượng nước tiểu đã trở thành xét nghiệm hàng ngày để xác định
bất thường về tiểu tiện mà nguyên nhân được xác định bằng hỏi bệnh, thăm
khám lâm sàng, và những xét nghiệm động học nước tiểu cao cấp khác.
- Phương pháp đo.
Keitzer, Huffman, Lyon và Smith [17] đã nghĩ ra một phương pháp đo
lưu lượng dòng tiểu dựa trên sự thay đổi tiếng động mà tia nước tiểu đập vào
một cái trống; tiếng động này phụ thuộc vào tốc độ dòng chảy, phụ thuộc
chính vào đường kính của lỗ niệu đạo.
Lưu lượng nước tiểu có thể được ghi lại bằng cách đo khối lượng nước
tiểu được tích tụ trong một ống cố định trên một đĩa quay liên tục.
Ngoài ra còn rất nhiều phương pháp đo khác.
- Các thông số của biểu đồ lưu lượng nước tiểu.
Xác định các thông số tiểu tiện.
+ Lưu lượng tối đa

và y tế chưa tốt. Phổ biến nhất là các bệnh lây qua đường tình dục, trước hết
là do bệnh lậu, do vi khuẩn Nesseria gonorrhea gây nên. Các vi khuẩn khác
gồm Chlamydia trachomatis, Ureoplasma urealitium, Staphylococcus
saprophyticus, Escherichia coli. Ngoài vi khuẩn còn có Trichomonas
vaginatis, candida albicans, do lao và một số virút khác. Những loại vi khuẩn
gây bệnh này thường cộng sinh với Nesseria gonorrhea làm tăng viêm niệu
đạo. Hẹp niệu đạo do lậu thường dài, lổn nhổn không đều như chuỗi “hạt”,
nhiều nhất ở tầng sinh môn. Thương tổn ở đây không chỉ khu trú ổ niêm mạc
mà nhanh chóng lan xuống vật xốp, làm xơ chít nặng. Bên cạnh các bệnh lây
truyền qua đường tình dục, phải kể đến các bệnh viêm không đặc hiệu xuất
phát từ viêm hẹp bao quy đầu, viêm do sỏi kẹt niệu đạo lâu ngày. Lao tiết
niệu sinh dục cũng gây chít hẹp niệu đạo kết hợp rò tầng sinh môn.


13

1.2.1.2. Hẹp niệu đạo do chấn thương và vết thương
Tổn thương niệu đạo là hậu quả của cả chấn thương và vết thương.
- Nguyên nhân chấn thương
Hay gặp nhất là tai nạn giao thông, ngã cao hoặc bị đánh.
- Nguyên nhân vết thương
Vết thương niệu đạo hay gặp nhất là do đạn bắn, gây tổn thương ở niệu
đạo dương vật và niệu đạo hành với tỷ lệ tương đương nhau. Vết thương niệu
đạo có thể kèm với vết thương dương vật, tinh hoàn. Ít khi phối hợp với vết
thương đường tiết niệu trên. Tuy nhiên lại hay gặp với vết thương trực tràng,
là nguyên nhân gây nên tình trạng nhiễm khuẩn và áp xe trong tiểu khung.
Vết thương niệu đạo cũng có thể do súc vật cắn làm mất toàn bộ hay
một phần dương vật.
Ngoài ra cũng gặp tổn thương niệu đạo do các can thiệp nội soi qua
đường niệu đạo.

sinh môn.
- Niệu đạo:
 Đứt không hoàn toàn: Dập niệu đạo thường là từ trong ra ngoài
- Dập niêm mạc.
+ Dập bên ngoài.
+ Dập thành niệu đạo nhưng không gây đứt hoàn toàn hai đầu
niệu đạo không bị tách xa nhau.
 Đứt hoàn toàn:
Hai đầu niệu đạo đứt rời nhau, làm cho chỗ niệu đạo đứt thông với lớp
tế bào dưới da. Có khi hai đầu tụt xa nhau 1-2cm.


15

Loại này gây chảy máu nhiều, nước tiểu qua chỗ đứt thấm ra bên ngoài
cùng với máu tụ gây viêm tấy nước tiểu, rất nguy hiểm.
* Thương tổn lỗ ngoài niệu đạo và niệu đạo hố thuyền thường do thầy
thuốc gây nên: sau cắt hẹp bao qui đầu không đúng qui cách, sau gắp sỏi kẹt
niệu đạo, sau đặt thông niệu đạo không đúng, sau làm các phẫu thuật và thủ
thuật nội soi qua đường niệu đạo...
- Những thương tổn này khu trú ở niệu đạo tầng sinh môn – niệu đạo
hành một đoạn ngắn 1-1,5 cm. Niêm mạc niệu đạo xơ hóa, cả tổ chức dưới
niêm mạc cũng xơ hóa phát triển mạnh vỡ giập nát, thấm nước tiểu từ trước
làm hẹp niệu đạo hoàn toàn hay không hoàn toàn.
1.2.3. Chẩn đoán bệnh lý hẹp niệu đạo trước
Bệnh cảnh lâm sàng thường điển hình: bệnh nhân tiểu tiện khó, tia
nước tiểu nhỏ dần, hoặc không đi tiểu qua đường niệu đạo mà có dẫn lưu
bàng quang trên xương mu.
Thời gian một lần đi tiểu lâu trên 30 giây đến 1 phút, còn muốn tiểu
tiện nữa, kích thích rặn nhiều.

hoá quanh niệu đạo là chỉ định tốt cho phẫu thuật [10],[26],[27]. Chụp bàng
quang niệu đạo ngược dòng thường phải phối hợp với chụp bàng quang niệu
đạo xuôi dòng để xác định chiều dài đoạn niệu đạo hẹp. Chụp bàng quang
niệu đạo ngược dòng còn giúp phát hiện những tổn thương phối hợp và biến
chứng của bệnh lý hẹp niệu đạo như rò niệu đạo.
+ Chụp bàng quang niệu đạo xuôi dòng
Hẹp niệu đạo gây ra giãn niệu đạo ở phía trên với hình ảnh cơ thắt trơn
luôn luôn mở. Chụp niệu đạo ngược dòng đơn thuần không đủ để chẩn đoán


17

bệnh lý hẹp niệu đạo. Chụp niệu đạo xuôi dòng cho phép đánh giá hình ảnh
niệu đạo một cách đầy đủ. Chụp niệu đạo xuôi dòng ít chấn thương, hợp sinh
lý cho phép thấy được rõ nét hình ảnh đầu gần của niệu đạo hẹp [28].
+ Đo lưu lượng nước tiểu qua niệu đạo: khối lượng nước tiểu của một lần
đi tiểu giảm, thời gian một lần đi tiểu kéo dài, lưu lượng giảm dưới 15ml/giây.
1.2.4. Các phương pháp điều trị hẹp niệu đạo trước
1.2.4.1. Nguyên lý của các phương pháp phẫu thuật điều trị hẹp niệu đạo
Các phương pháp phẫu thuật điều trị hẹp niệu đạo gồm ba nhóm chính
đó là: phương pháp tái tạo, nhóm các phẫu thuật cắt nối, nhóm các phẫu thuật
dùng vật liệu thay thế [29],[30],[31],[32].
* Phương pháp tái tạo.
Các phương pháp này tùy thuộc vào sự phát triển của tế bào biểu mô
niệu để phủ lại toàn bộ chu vi của lớp niêm mạc niệu đạo. Phương pháp nong
hoặc và cắt trong niệu đạo (bằng dao lạnh hay laser) tùy thuộc hoàn toàn vào
nguyên tắc này, kết quả tùy thuộc vào quá trình biểu mô hoá có thể xảy ra hay
không trước khi hẹp phát triển trở lại.
Phẫu thuật mở trong niệu đạo nội soi, nong niệu đạo đạt tỷ lệ thành
công thấp và kết quả không ổn định lâu dài, nhưng có ưu điểm lớn là các

40th

98%

Santucci và cs. 2002

168

70th

95%

Barbagli và cs. 2006

165

64th

91%

* Phương pháp thay thế.
Do không có một tổ chức nào thay thế cho niệu đạo lại tốt như bản thân
niệu đạo, mọi vật thay thế như: da, niêm mạc, những kỹ thuật để sử dụng
chúng có một số nhược điểm và kết quả là tỷ lệ thất bại khá cao.
Để giảm tỷ lệ thất bại của ghép bằng vật - thay thế thì những kỹ thuật
về tạo hình niệu đạo (kết hợp/tổ hợp) đã được phát triển trong việc sử dụng
nối, ghép vạt rời và có cuống để trám vào chỗ hẹp. Với những kỹ thuật này thì
tỷ lệ thành công cao hơn xấp xỉ tới 95% [29],[30],[31].
1.2.5. Điều trị HNĐT ở trong nước
Theo Ngô Gia Hy và cộng sự (1979) [32] phẫu thuật tạo hình niệu đạo

cứu này theo dõi bệnh nhân trong thời gian ngắn (1 tháng) nên chưa đánh
giá được kết quả lâu dài. Cũng theo nhận định của tác giả tỷ lệ hẹp lại khá


20

cao có khi tới 50-60%, tác giả đề nghị nên nong sau xẻ lạnh bằng que nong
hoặc nong niệu đạo bằng thủy lực.
Theo Đỗ Trường Thành (2008) [38], trong nghiên cứu 55 bệnh nhân bị
hẹp niệu đạo sau do vỡ xương chậu có 35/55 (63,63%) bệnh nhân bị rối loạn
cương dương, tỉ lệ hồi phục cương dương sau phẫu thuật nối niệu đạo tận tận là
29/35 (82,85%), 20 bệnh nhân có cương dương trước mổ thì sau mổ tạo hình
niệu đạo đều phục hồi cương dương, thời gian theo dõi trung bình 30,05 tháng.
Theo Lê việt Hùng, Vũ Văn Tý, Trần Trọng Lễ, Lê Trung Trực [39] và
cộng sự báo cáo tại hội nghị tiết niệu toàn quốc năm 2013 về kết quả phẫu
thuật tạo hình niệu đạo trước bằng mảnh ghép niêm mạc miệng tại bệnh viên
Nhân Dân Gia Định cho 18 bệnh nhân bị hẹp niệu đaọ trước dài từ 3-12cm. Tỉ
lệ thành công 77,78% (14/18 BN), thời gian theo dõi trung bình 3 – 6 tháng.
1.2.6. Điều trị HNĐT ngoài nước
Mahmoudreza Moradi (2006) [31], điều trị thay thế NĐ cho 45 bệnh
nhân bị hẹp niệu đạo trước dài, tỷ lệ thành công trung bình là 75,6%.
Barbagli và cộng sự [41] báo cáo kết quả lâu dài của việc sử dụng vạt
da dương vật và niêm mạc quy đầu để khảm vào phía lưng của niệu đạo hành
trong điều trị hẹp niệu đạo hành tỷ lệ thành công 73,66%.
Barbagli (2007) [56], phẫu thuật cắt nối tận tận điều trị hẹp niệu đạo
hành do nhiều nguyên nhân cho 153 bệnh nhân, tỷ lệ thành công là 90,8%.
Gupta và cộng sự (2009) [70], phẫu thuật cắt nối tận tận điều tri cho
114 bệnh nhân hẹp niệu đạo trước, thời gian theo dõi trung bình 26,7 tháng,
đoạn hẹp trung bình là 2,2cm, tỷ lệ thành công 82,6%.


22

+ Chụp bàng quang niệu đạo xuôi dòng với bệnh nhân đã có dẫn lưu
bàng quang, phối hợp với phim chụp ngược dòng để đánh giá chiều dài đoạn
niệu đạo hẹp.
+ Đo lưu lượng dòng tiểu đối với BN hẹp niệu đạo không hoàn toàn.
Lưu lượng dòng tiểu tối đa dưới 10ml/s.
- Điều trị: Bệnh nhân bị HNĐ trước được điều trị bằng phương pháp:
+ Phương pháp nối tận-tận.
+ Phương pháp thay thế.
2.2.2. Tiêu chuẩn loại trừ
Những bệnh nhân không đủ các tiêu chuẩn trên:
Hẹp niệu đạo sau mổ Hypospadias.
Hoặc những bệnh nhân hẹp niệu đạo trước vẫn đái được, nong niệu đạo
qua được số 10F.
X quang có lưu thông niệu đạo, niệu đạo hẹp vừa và ngắn. Lưu lượng
dòng tiểu ≥10 ml/s
Bệnh nhân có rối loạn tâm thần.
2.2.3. Cỡ mẫu
Chọn mẫu thuận tiện [40]
2.3. Phương pháp nghiên cứu
Sử dụng phương pháp nghiên cứu mô tả. Trên lâm sàng khám và điều
trị bệnh hẹp niệu đạo trước bằng phẫu thuật, ghi chép trên bệnh án (theo qui
định của Bộ Y tế và bệnh án riêng chi tiết nghiên cứu).
- Phương pháp thu thập thông tin:
+ Sử dụng bệnh án mẫu.
+ Hẹn bệnh nhân tái khám.
+ Nếu bệnh nhân không tái khám được thì gọi điện thoại, gửi thư.



2.3.1.2. Các xét nghiệm cận lâm sàng
- Xét nghiệm huyết học: gồm những xét nghiệm cơ bản về máu; số
lượng hồng cầu, thể tích hồng cầu, bạch cầu, tốc độ máu lắng, đông máu.
- Xét nghiệm sinh hoá: đánh giá chức năng thận, chức năng gan, đường máu.
- Xét nghiệm cấy vi khuẩn nước tiểu trước mổ.
2.3.1.3. Các xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh
- Chụp niệu đạo bàng quang ngược dòng.
- Chụp niệu đạo bàng quang xuôi dòng.
- Phối hợp hình ảnh của chụp niệu đạo bàng quang ngược dòng và xuôi
dòng để xác định chiều dài đoạn niệu đạo hẹp.
2.3.2. Phương pháp phẫu thuật hẹp niệu đạo trước
2.3.2.1. Vô cảm
Thông thường BN được gây tê tuỷ sống hoặc gây mê.
2.3.2.2. Phẫu thuật điều trị hẹp NĐ dương vật
 Cắt nối niệu đạo tận tận [41],[42]
- Chỉ định cho những trường hợp NĐ hẹp ngắn < 1cm.
- Bệnh nhân được đặt tư thế nằm ngửa.
- Đường rạch da ở giữa bụng dương vật, kéo dài lên trên chỗ xơ hẹp.
- Bộc lộ NĐ vật xốp. Phẫu tích phần NĐ hẹp bắt đầu từ đầu gần, nơi dễ
phẫu tích hơn. Phẫu tích NĐ lên trên và dưới chỗ hẹp khoảng từ 1-1,5cm. Sau
đó cắt phần NĐ hẹp. Cần bộc lộ tối đa NĐ hành để kéo về phía dương vật làm
giảm căng gấp dương vật.
- Dùng dao nhọn mở dọc phần NĐ xơ hẹp tới tận NĐ lành.
- Cắt phần NĐ xơ hẹp, kiểm tra phần vật xốp xơ hóa được lấy bỏ hoàn toàn.
- Mở rộng hai đầu NĐ lành và chuẩn bị nối hai đầu tận tận.
- Khâu nối hai đầu NĐ bằng chỉ tiêu chậm 5.0, mũi rời. Đóng lại lớp áo
ngoài vật xốp là lớp khâu thứ hai tại miệng nối.
- Khâu tổ chức dưới da bằng chỉ tiêu 5.0, sau đó đóng da.