BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM
------------------

VŨ THỊ QUỲNH

PHÁT TRIỂN VĂN HÓA NHÀ TRƢỜNG
CAO ĐẲNG SƢ PHẠM VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG
TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

Chuyên ngành : Quản lý giáo dục
Mã số

: 9.14.01.14

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: 1. PGS.TS Nguyễn Dục Quang
2. PGS.TS Đặng Quốc Bảo

HÀ NỘI - 2018


iii

MỤC LỤC
Trang

LỜI CAM ĐOAN ..................................................................................................i
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................... ii
MỤC LỤC ........................................................................................................... iii

Hồng .....................................................................................................................21
1.3.1. Đặc trưng văn hóa vùng đồng bằng Sông Hồng ........................................21
1.3.2. Những đặc điểm cơ bản của trường Cao đẳng sư phạm ............................23
1.3.3. Vai trò của văn hóa đối với các trường Cao đẳng Sư phạm ............................26
1.3.4. Các thành tố của văn hóa nhà trường Cao đẳng Sư phạm .........................28
1.3.5. Định hình những giá trị văn hóa cốt lõi để phát triển văn hoá trong nhà
trường cao đẳng sư phạm .....................................................................................37
1.4. Bối cảnh đổi mới giáo dục và yêu cầu đặt ra đối với công tác phát triển
văn hóa nhà trƣờng cao đẳng sƣ phạm ............................................................39
1.4.1. Bối cảnh hiện nay .......................................................................................39
1.4.2. Yêu cầu đặt ra đối với công tác phát triển văn hóa nhà trường .................40
1.5. Phát triển văn hóa nhà trƣờng cao đẳng sƣ phạm...................................41
1.5.1. Tầm quan trọng của phát triển VHNT cao đẳng sư phạm .........................41
1.5.2. Ma trận các thành tố và chức năng quản lý trong phát triển văn hóa nhà
trường ...................................................................................................................42
1.5.3. Nội dung phát triển văn hóa nhà trường ....................................................43
1.5.4. Xây dựng Bộ tiêu chí đánh giá văn hóa nhà trường cao đẳng sư phạm ....55
1.6. Các yếu tố ảnh hƣởng tới công tác phát triển văn hóa nhà trƣờng .......58
1.6.1. Năng lực của cán bộ quản lý nhà trường ...................................................58
1.6.2. Cơ sở vật chất, thiết bị trong nhà trường ...................................................59
1.6.3. Chất lượng của đội ngũ cán bộ, giảng viên trong nhà trường ....................59
1.6.4. Đặc điểm của sinh viên sư phạm................................................................60
1.6.5. Quá trình xã hội hóa giáo dục ....................................................................60
1.6.6. Xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế .......................................61
1.6.7. Sự phát triển của khoa học công nghệ thông tin và truyền thông ..................61


v

1.6.8. Sự tác động của kinh tế - xã hội .................................................................62

2.4.2. Thực trạng đánh giá trách nhiệm của các thành viên trong phát triển văn hóa
nhà trường cao đẳng sư phạm.................................................................................83
2.4.3. Thực trạng về vai trò của cán bộ quản lý trong phát triển VHNT ...................84
2.4.4. Thực trạng các nội dung phát triển văn hóa nhà trường cao đẳng sư phạm
vùng đồng bằng sông Hồng..................................................................................86
2.4.5. Thực trạng nhận thức về vai trò xây dựng tiêu chí VHNT trong các
trường cao đẳng sư phạm vùng đồng bằng sông Hồng ......................................101
2.4.6. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động phát triển VHNT .....103
2.5. Đánh giá thực trạng ..................................................................................104
Kết luận chương 2 .............................................................................................109
Chƣơng 3. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN VĂN HÓA NHÀ TRƢỜNG Ở CÁC
TRƢỜNG CAO ĐẲNG SƢ PHẠM VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG
TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC.................................................110
3.1. Nguyên tắc đề xuất giải pháp ...................................................................110
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống toàn diện của cấu trúc văn hóa .............110
3.1.2. Nguyên tắc đảo bảo tính kế thừa và tính hội nhập ...................................110
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo mức độ khả thi........................................................111
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính toàn diện ..........................................................112
3.2. Đề xuất các giải pháp phát triển văn hóa nhà trƣờng trƣờng cao đẳng
sƣ phạm vùng đồng bằng sông Hồng trong bối cảnh đổi mới giáo dục ......113
3.2.1. Giải pháp 1: Tổ chức nâng cao nhận thức cho các lực lượng giáo dục về
tầm quan trọng của phát triển VHNT.................................................................113
3.2.2. Giải pháp 2: Tổ chức xác định các giá trị văn hóa cốt lõi phù hợp với sự
phát triển của nhà trường cao đẳng sư phạm trong bối cảnh mới ......................116
3.2.3. Giải pháp 3: Triển khai xây dựng bộ tiêu chí đánh giá văn hóa nhà trường
Cao đẳng sư phạm ..............................................................................................120
3.2.4. Giải pháp 4: Tổ chức xây dựng mô hình phòng ban, khoa chuyên môn điển
hình về văn hóa ở trường cao đẳng sư phạm vùng đồng bằng sông Hồng ............122



CĐSP

Cao đẳng sư phạm

CNH, HĐH
ĐBSH
GD
GD&ĐT

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa
Đồng bằng sông Hồng
Giáo dục
Giáo dục và đào tạo

GV

Giảng viên

NV

Nhân viên

NT

Nhà trường

QLGD

Quản lý giáo dục


Bảng 2.4. Tầm quan trọng và mức độ biểu hiện hành vi văn hóa của giảng
viên trong VHNT Cao đẳng sư phạm .................................................................74
Bảng 2.5. Tầm quan trọng và mức độ biểu hiện hành vi văn hóa của sinh
viên trong VHNT Cao đẳng sư phạm ..................................................................75
Bảng 2.6. Tầm quan trọng và mức độ biểu hiện về văn hóa ứng xử trong
VHNT Cao đẳng sư phạm ....................................................................................76
Bảng 2.7. Tầm quan trọng và mức độ biểu trong văn hóa môi trường và cảnh
quan trong nhà trường sư phạm ...........................................................................77
Bảng 2.8. Tầm quan trọng và mức độ biểu hiện về giá trị văn hóa trong
VHNT Cao đẳng sư phạm ....................................................................................79
Bảng 2.9. Nhận thức về vai trò của phát triển VHNT cao đẳng sư phạm ...........82
Bảng 2.10. Thực trạng đánh giá trách nhiệm của các thành viên trong phát
triển VHNT ..........................................................................................................83
Bảng 2.11. Thực trạng về vai trò của cán bộ quản lý nhà trường trong phát
triển VHNT ..........................................................................................................84
Bảng 2.12. Thực trạng phát triển bầu không khí trong văn hóa trường cao
đẳng sư phạm .......................................................................................................86
Bảng 2.13. Thực trạng phát triển văn hóa quản lý trong trường CĐSP...............88
Bảng 2.14. Thực trạng phát triển văn hóa giảng dạy trong trường cao đẳng sư
phạm .....................................................................................................................90
Bảng 2.15. Thực trạng phát triển văn hóa học tập trong trường cao đẳng sư phạm ...91


x

Bảng 2.16. Thực trạng phát triển văn hóa ứng xử trong trường CĐSP ...............93
Bảng 2.17. Thực trạng phát triển cảnh quan và môi trường sư phạm trong
trường CĐSP ........................................................................................................95
Bảng 2.18. Thực trạng phát triển các giá trị văn hóa cốt lõi của trường cao
đẳng sư phạm .......................................................................................................97

Trang
Sơ đồ 1.1. Ba mức độ thể hiện của văn hóa nhà trường …………………..…...30
Sơ đồ 1.2. Ba mức độ thể hiện của văn hóa nhà trường……………………….31
Sơ đồ 3.1. Mối quan hệ giữa các giải pháp phát triển VHNT cao đẳng sư
phạm vùng đồng bằng sông Hồng......................................................................135


1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo, Cương lĩnh Đại hội Đảng toàn
quốc lần thứ XI chỉ rõ“Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển
nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng phát triển đất nước, xây
dựng nền văn hóa và con người Việt Nam..." [15, tr.6]. Trong những năm qua chất
lượng đào tạo của các trường đại học và cao đẳng trong cả nước nhìn chung đã được
cải thiện đáng kể, dần dần từng bước đáp ứng nhu cầu nhân lực của xã hội, song một
thực tiễn đặt ra, hầu hết các trường tập trung mở rộng quy mô đào tạo, chưa thực sự
quan tâm đến chất lượng giáo dục. Hơn nữa, mặt trái của nền kinh tế thị trường đã ảnh
hưởng tiêu cực đến một số hoạt động sư phạm trong nhà trường. Tất cả những yếu tố
trên đang hàng ngày, hàng giờ trực tiếp tác động đến quá trình hình thành và phát
triển nhân cách của học sinh - sinh viên.
Nhà trường là một thiết chế chuyên biệt của xã hội, nơi diễn ra những hoạt động
sư phạm, nơi truyền bá những nét đẹp văn hóa một cách khuôn mẫu và bài bản nhất.
VHNT tạo ra một môi trường quản lý ổn định, giúp cho nhà trường thích nghi với môi
trường bên ngoài, tạo ra sự hòa hợp bên trong. VHNT sẽ giúp cho nhà trường thực sự
trở thành một trung tâm văn hóa giáo dục, là nơi hội tụ sức mạnh trí tuệ và lòng nhân ái
trong xã hội, góp phần tạo nên một sản phẩm giáo dục toàn diện. Do đó, VHNT có vai
trò to lớn trong việc thay đổi và phát triển nhà trường. VHNT có ảnh hưởng không chỉ
tới hiệu quả hoạt động của nhà trường mà còn là công cụ quan trọng để thực hiện đổi
mới tổ chức, quản lý giáo dục trong nhà trường.

văn hóa nhà trường Cao đẳng Sư phạm vùng đồng bằng sông Hồng trong bối cảnh
đổi mới giáo dục”.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn phát triển văn hóa nhà trường
(VHNT) ở trường Cao đẳng sư phạm đề tài đề xuất các giải pháp phát triển văn hóa
nhà trường CĐSP, góp phân nâng cao chất lượng giáo dục- đào tạo, đáp ứng yêu cầu
của xã hội hiện nay.


3
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu: VHNT ở các trường Cao đẳng sư phạm.
3.2. Đối tượng nghiên cứu: Phát triển VHNT ở Trường Cao đẳng Sư phạm.
4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài
+ Đề tài nghiên cứu công tác phát triển VHNT của chủ thể quản lý là Hiệu trưởng
của nhà trường Cao đẳng Sư phạm.
+ Tiến hành khảo sát thực trạng tại CĐSP Thái Bình, CĐSP Bắc Ninh, CĐSP
Hà Tây, Cao đẳng sư phạm trung ương.
+ Tổ chức thực nghiệm sư phạm tại trường CĐSP Hà Tây.
5. Giả thuyết khoa học
Trong bối cảnh đổi mới căn bản toàn diện giáo dục, VHNT là yếu tố tác động
lớn đến chất lượng giáo dục của nhà trường. Tuy nhiên tại các nhà trường nghiên cứu,
công tác phát triển VHNT đang còn gặp một số hạn chế nhất định. Nếu vận dụng
phương thức quản lý theo nội dung và hoạt động để phát triển VHNT CĐSP thông
qua việc đề xuất hệ thống giải pháp đảm bảo đồng bộ, tính thực tiễn và tính khả thi,
đồng thời bằng cách xây dựng Bộ tiêu chí làm công cụ đánh giá VHNT thì sẽ tạo nên
được một VHNT đặc trưng, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo tại các
trường CĐSP, đáp ứng mục tiêu phát triển trong giai đoạn đổi mới giáo dục hiện nay.
6. Nhiệm vụ nghiên cứu
6.1. Nghiên cứu cơ s lý luận về phát triển văn hóa nhà trường

là một bộ phận nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân. Chính vì vậy, công tác phát
triển VHNT ở trường CĐSP cũng là một hệ thống bao gồm nhiều khâu, nhiều nội
dung, nhiều thành tố có quan hệ biện chứng với nhau và với việc phát triển các hoạt
động VHNT ở các trường, cơ sở giáo dục khác.
- Tiếp cận chức năng hoạt động quản lý. Hoạt động phát triển VHNT của chủ
thể quản lý (Hiệu trưởng) được thực hiện thông qua các chức năng cơ bản quản lý (lập
kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra, đánh giá). Trong nghiên cứu của đề tài sử dụng
ma trận kết nối giữa các thành tố VHNT với các chức năng quản lý để phát triển
VHNT Cao đẳng sư phạm.
Trong đó văn hóa nhà trường cao đẳng sư phạm được tiếp cận chủ yếu theo cấu
trúc 3 mức độ biểu hiện của văn hóa tổ chức, phát triển VHNT được tiếp cận theo
chức năng và nội dung các hoạt động quản lý.
7.2. Phương pháp nghiên cứu
7.2.1. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết
Phân tích, tổng hợp, khái quát hóa các vấn đề lý luận trong các công trình
nghiên cứu khoa học liên quan đến đề tài. Các văn kiện của Đảng, pháp luật của Nhà
nước, các văn bản chỉ đạo của ngành Giáo dục, sách, báo tạp chí... liên quan đến vấn
đề lý thuyết về phát triển VHNT để làm cơ sở lý luận cho đề tài.
7.2.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.2.1. Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi
Tác giả sử dụng các bộ phiếu điều tra bảng câu hỏi cho các nhóm đối tượng:
Cán bộ quản lý nhà trường, giảng viên, nhân viên và sinh viên.


5
7.2.2.2. Phương pháp quan sát
Phương pháp này nhằm ghi chép lại về không gian giáo dục và đào tạo trong
nhà trường; Cùng với đó là những thái độ, hành vi giao tiếp, tác phong ứng xử, làm
việc giữa cán bộ quản lý với GV, giữa GV với GV, giữa GV với sinh viên, giữa sinh
viên với sinh viên.

cán bộ quản lý nhà trường, đồng thời cần thiết phải thực hiện đồng bộ các giải pháp
trong đó chú ý đến tính phù hợp, tính thực tiễn để đạt được hiệu quả quản lý cao nhất
trong phát triển VHNT.
9. Những đóng góp mới của luận án
- Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần làm sáng tỏ, phong phú thêm lý luận về
VHNT, phát triển VHNT và đặc trưng của VHNT nhà trường cao đẳng sư phạm vùng
đồng bằng sông Hồng trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay.
- Khẳng định tính đặc trưng và định hướng của những giá trị VHNT trong nhà
trường Cao đẳng sư phạm vùng đồng bằng sông Hồng.
- Đánh giá thực trạng phát triển VHNT ở các trường cao đẳng sư phạm vùng đồng
bằng sông Hồng trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay.
- Đề xuất được hệ thống các giải pháp phát triển VHNT nhằm duy trì và phát
triển VHNT ổn định và bền vững. Mặt khác góp phần nâng cao chất lượng đào tạo tại
các trường Cao đẳng Sư phạm vùng đồng bằng sông Hồng đáp ứng yêu cầu đổi mới
giáo dục hiện nay.
- Xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá VHNT Cao đẳng sư phạm phù hợp với
lý luận và thực tiễn đào tạo.
10. Cấu trúc luận án
Ngoài phần mở đầu và kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục. Luận
án bao gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển văn hóa nhà trường cao đẳng sư phạm
trong bối cảnh đổi mới giáo dục.
Chương 2: Thực trạng phát triển văn hóa nhà trường ở các trường cao đẳng sư
phạm vùng đồng bằng sông Hồng trong bối cảnh đổi mới giáo dục.
Chương 3: Giải pháp phát triển văn hóa nhà trường ở các trường cao đẳng sư
phạm vùng đồng bằng sông Hồng trong bối cảnh đổi mới giáo dục.


7
Chƣơng 1

Các nghiên cứu này phản ánh những quan niệm rất khác nhau về văn hoá nói
chung và văn hóa tổ chức nói riêng. Ta có thể thấy có 2 luồng ý kiến: một cho rằng văn
hoá là một cách nói ẩn dụ và bên kia cho rằng văn hoá là một thực thể khách quan.
Theo tác giả Farmer (1990) thì văn hóa của một tổ chức có thể được hiểu như
tổng hòa các giả thiết được cho là đúng, các niềm tin và giá trị mà các thành viên của tổ
chức ấy cùng chia sẻ và được diễn đạt thông qua cách nói ngắn gọn “làm gì, làm như
thế nào, và ai sẽ làm việc ấy”. Tuy nhiên, thành viên của một tổ chức thường coi văn
hóa ấy là đương nhiên và không thực sự biết đánh giá tác động của nó đến các quyết
định, hành vi, sự truyền thông giao tiếp, hay xem xét những biên giới có tính cấu trúc
và biểu tượng của văn hóa tổ chức cho đến khi những lực lượng bên ngoài kiểm nghiệm
nó. Theo Farmer, “sự thất bại trong việc hiểu biết những cách thức tương tác giữa văn
hóa tổ chức và chiến lược tạo ra những thay đổi đã dự định cũng đồng nghĩa với sự thất
bại của chính những chiến lược ấy” [78].
Ở Việt Nam, văn hóa đã xuất hiện từ lâu đời trong đời sống của con người.
Văn hóa là cái không thể nắm bắt, nhận diện nhưng đã và đang hiện hữu trong đời
sống hàng ngày, trong phong tục tập quán, trong giao tiếp, ứng xử, trong cung cách
làm việc của mỗi tổ chức..., trong xã hội Việt Nam. Bản chất và nội dung của VHNT
đã được xây dựng và bồi đắp trong các nhà trường ở Việt Nam từ xa xưa và trở
thành truyền thống quý báu của dân tộc ta như: “Kính thầy yêu bạn”, “Tôn sư trọng
đạo”, “Uống nước nhớ nguồn”,...
Chủ tịch Hồ Chí Minh lúc sinh thời đã rất quan tâm đến giáo dục đạo đức cho
thế hệ trẻ để họ trở thành những người “vừa hồng vừa chuyên”, Bác mong muốn thế hệ
trẻ phải được giáo dục để trở thành những con người mới xã hội chủ nghĩa...
Tác giả Phạm Quang Huân trong nghiên cứu Văn hóa- Hình thái cốt lõi của văn
hóa nhà trường đã đề cập đến tổ chức nhà trường là một tổ chức hành chính – sư
phạm. Đó là một thế giới thu nhỏ với những cơ cấu, chuẩn mực, quy tắc hoạt động,
những giá trị, điểm mạnh và điểm yếu riêng do những con người cụ thể thuộc mọi thế
hệ tạo lập. Tác giả khẳng định VHNT chính là văn hóa tổ chức. Với tư cách là một tổ
chức, mỗi nhà trường đều tồn tại, dù ít hay nhiều, một nền văn hoá nhất định.[31]


Nghiên cứu của Edgar Henry Shein (1996), (culture-the missing concept in
organization studies); theo quan niệm của ông, VHNT cũng chính là văn hóa tổ chức.


11
Ông đã chỉ ra văn hóa nhà trường bao gồm: những quá trình và cấu trúc hữu hình
(Artifacts), hệ thống giá trị được tuyên bố (Espoused values), những quan niệm chung
(basic underlying assumption).
Nghiên cứu của Rexford Brown đã đưa ra các tài liệu dẫn chứng về sự phát
triển của các trường đại học tại Mỹ trong 20 năm. Ông khẳng định nếu muốn cải
thiện chất lượng một trường học phải thay đổi cấu trúc và nền văn hóa của trường
đó. Ông cũng chỉ ra rằng, trường học không phải là một doanh nghiệp, trường học
phức tạp hơn nhiều các tổ chức xã hội và chính trị. Trong đó, con người rất đa
dạng, có nhiều văn hóa xung đột vì có thể học sinh thuộc những dân tộc khác nhau,
vùng miền khác nhau, ngôn ngữ địa phương khác nhau và khác nhau cả thói quen
và đặc điểm truyền thống văn hóa vì vậy xây dựng VHNT là một việc đặc b iệt
quan trọng [dẫn theo 84].
Nghiên cứu của Philips, G & Wagner (2003), đã đưa ra đặc điểm của VHNT và
quá trình đánh giá VHNT (School culture assessment) [dẫn theo 85].
Nhà trường có một nền văn hóa tích cực, lành mạnh là yếu tố giáo dục toàn
diện sinh viên và các trường cần có một công cụ cần thiết để phát triển và đánh giá
nền văn hóa nhà trường. Nhà trường cũng phải chịu trách nhiệm về đánh giá chất
lượng văn hóa của họ. Sức mạnh của nền văn hóa lành mạnh, tích cực sẽ dẫn nhà
trường đi đến thành công. Thành tích học tập của sinh viên sẽ được nâng lên, hành vi
của sinh viên được cải thiện thông qua chuyển đổi văn hóa. Tác giả đưa ra các điều
kiện để xây dựng văn hóa nhà trường tích cực, lành mạnh:
+ Nhà trường phải có những biện pháp tích cực trong giáo dục để đi đến thành
công. Trường, lớp học phải tiếp cận cách đánh giá phát triển con người một cách toàn
diện bao gồm: các kỹ năng sáng tạo, khả năng giải quyết vấn đề, làm việc theo nhóm,
sự tôn trọng, chuẩn mực về đạo đức, khả năng ra quyết định, cam kết về nhân quyền

trường học thân thiện, sinh viên tích cực” được phát động vào đầu năm học 20082009 của Bộ GD&ĐT (Chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT, ngày 22/7/2008). Ban chấp
hành trung ương khóa VII đã khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, thể
hiện tầm cao và chiều sâu về trình độ phát triển của một dân tộc, là sự kết tinh những
giá trị tốt đẹp trong quan hệ giữa người với người, với xã hội và với thiên nhiên. Đây


13
là một trong những bước đi đầu tiên tiếp cận hiện đại trong giáo dục, đó là phát triển
văn hóa nhà trường.
Từ năm 2008 đến 2010 theo sự chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Học viện
Quản lý giáo dục Việt Nam đã hợp tác với Học Viện Giáo dục Singapore tổ chức
chương trình bồi dưỡng Hiệu trưởng trường phổ thông theo hình thức liên kết Việt
Nam- Singapore giai đoạn 2008- 2010. Nội dung chương trình có 7 chuyên đề, trong đó
có chuyên đề 3 “Văn hóa nhà trường” được rất nhiều nhà Lãnh đạo đánh giá cao về tầm
quan trọng của VHNT và được coi là một trong những yếu tố hàng đầu làm nên sự
thành công trong việc nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường. [29]
Những nghiên cứu của các tác giả trong nước cũng đã bước đầu khẳng định vai
trò của nó đối với hoạt động phát triển của nhà trường. Văn hóa nhà trường gắn liền
với từng hoạt động của nhà trường, chi phối đến đời sống tâm lý của các thành viên
trong nhà trường. Tuy nhiên tất cả những quan niệm này chỉ dừng lại ở việc phân tích
các đặc điểm của văn hóa tổ chức trong nhà trường mà chưa đi sâu vào việc ứng dụng
và thực nghiệm ở bất kỳ trường nào ở Việt Nam. Hay nói cách khác mới dừng lại ở
việc mô tả về VHNT mà chưa phân tích sâu vào bản chất, tiêu chí cụ thể của một
VHNT, chưa thay đổi được hệ thống giá trị và quan điểm tồn tại trong VHNT.
1.1.2. Nh ng nghiên cứu về phát triển VHNT
Phát triển văn hóa nhà trường không phải chuyện ngày một ngày hai mà cần có
những bước đi phù hợp. Có nhiều mô hình được các nhà nghiên cứu đề xuất. Mô hình
xây dựng văn hóa nhà trường dựa trên cơ sở mô hình xây dựng văn hóa tổ chức gồm các
bước cụ thể do hai tác giả Julie Heifetz & Richard Hagberg đề xuất [80]
Julie Heifetz & Richard Hagberg, hai nhà nghiên cứu khoa học giáo dục đã chỉ

ứng với môi trường được đào tạo. Và đồng thời nó tạo ra sự gắn kết các con người
trong tổ chức nhà trường để đạt được kết quả mong muốn;
- Phân tích vấn đề quản lý sự phát triển văn hóa nhà trường chính là tác động
để tạo ra sự dịch chuyển các cấp độ của văn hóa nhà trường;
- Khái niệm về văn hóa nhà trường trong một tổ chức học hỏi;
- Các kiểu văn hóa nhà trường phổ thông;
Tác giả Phạm Minh Hạc nhấn mạnh đến việc xây dựng văn hóa nhà trường hay
còn gọi là văn hóa học đường bằng giáo dục giá trị được thể hiện qua ba mặt của văn


15
hóa nhà trường: Cơ sở vật chất, môi trường giáo dục và giao tiếp ứng xử. Xây dựng
một hệ giá trị trong nhà trường để mọi thành viên đồng thuận lấy đó làm mục tiêu đạo
đức xã hội, giá trị nhân cách hay chúng ta còn gọi là dạy người bên cạnh dạy chữ và
dạy nghề. Nghiên cứu của tác giả Phạm Minh Hạc đã định hướng cho việc xây dựng
và phát triển VHNT trên bình diện phát triển văn hóa vật chất và phát triển văn hóa
tinh thần.
Tác giả Nguyễn Tiến Hùng với đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ: Lý luận
phát triển VHNT phổ thông đã làm rõ khung lý luận về phát triển VHNT phổ thông
thông qua khái niệm/thuật ngữ và mối quan hệ giữa văn hóa và bầu không khí nhà
trường, vai trò, các đặc trưng cơ bản và quy trình phát triển VHNT phổ thông. Đây là
nghiên cứu có tính nền tảng, tạo cơ sở lý luận vững chắc cho hướng nghiên cứu về
phát triển VHNT ở Việt Nam. [30]
Nghiên cứu của tác giả Lê Thị Ngọc Thúy (2012), Quản lý nhà trường Tiểu
học Việt Nam theo tiếp cận văn hóa tổ chức đã tiếp cận dưới góc độ VHNT như là
một dạng của văn hóa tổ chức và một trong những tiêu chí để đánh giá hiệu quả của
nhà trường. Quản lý nhà trường theo quan điểm tiếp cận văn hóa tổ chức là một
hướng quản lý mới có tác dụng rất tích cực nhằm nâng hiệu quả nhà trường.[57]
Kết luận: Nhìn chung, VHNT là khái niệm đã được các tác giả nước ngoài
nghiên cứu rất sâu và sử dụng nó để thay đổi và phát triển nhà trường. Dù có nhiều