BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

………/…………

……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN MẠNH TƢỜNG

QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI CHI CỤC
QUẢN LÝ THỊ TRƢỜNG TỈNH QUẢNG BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

THỪA THI N HU - NĂM 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

………/…………

……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN MẠNH TƢỜNG

vàng hơn trong quá trình làm việc và phấn đấu. Tôi cũng xin gửi lời cám ơn
đến các thầy, các cô và các cán bộ tại Cơ sở Học viện Hành chính Quốc gia
khu vực miền Trung đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành quá trình học
thuận lợi nhất.
Tôi xin chân thành cảm ơn TS. Lê Toàn Thắng đã khuyến khích, tận
tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi hoàn thiện Luận văn này một cách khoa học và
chất lượng hơn.
Xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã chia sẻ,
quan tâm, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận
văn.
M c d rất tâm huyết với đề tài và đã c nhiều cố gắng nhưng không
thể tránh những hạn chế, thiếu s t, kính mong quý Thầy Cô tiếp tục chỉ dẫn;
bạn bè, đồng nghiệp g p ý để Luận văn được hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Thừa Thiên Huế, tháng

năm 2017

Học viên

Nguyễn Mạnh Tƣờng


MỤC LỤC
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Lời cám ơn
Mục lục
Danh mục viết tắt
Danh mục các biểu bảng

tài chính và quyền tự chủ của ơn v ...................................................... 32
1.3.5. Trình

quản lý của ơn v .......................................................... 33

1.3.6. Hệ thống i m soát n i b trong ơn v ........................................ 33
1.4. Kinh nghiệm quản lý tài chính ở một số cơ quan hành chính nhà nước34
1.4.1. Kinh nghiệm xây dựng Quy chế chi tiêu n i b t i Sở Lao

ng

Thương binh Xã h i Thừa Thiên Huế ..................................................... 34
1.4.2. Kinh nghiệm quản lý tài chính t i Bảo hi m xã h i tỉnh Hà Tĩnh ...... 34
1.4.3. Nâng cao năng lực

i ngũ cán b

ế toán t i Trung tâm C ng

nghệ th ng tin tỉnh Thừa Thiên Huế ....................................................... 36
1.4.4. Kinh nghiệm xây dựng n i quy thực hành tiết iệm, chống lãng phí
và quy

nh về c ng tác thanh tra i m tra t i Trung tâm Trắc

a Bản

ồ Bi n thu c Tổng cục Bi n và Hải ảo Việt Nam ............................... 37
Ti u ết Chương 1 ........................................................................................... 40
Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI CHI CỤC


nh hướng trong c ng tác quản lý tài chính Chi cục

quản lý th trường tỉnh Quảng Bình ........................................................ 86
3.2. Giải pháp hoàn thiện quản lý tài chính tại Chi cục quản lý thị trường
Quảng Bình......................................................................................................88
3.2.1. Giải pháp chung ............................................................................ 89
3.2.2. Giải pháp nghiệp vụ ...................................................................... 92
3.2.3. Giải pháp hác .............................................................................. 98
3.3. Một số kiến nghị .................................................................................... 100
3.3.1. Kiến ngh với Chính phủ ............................................................. 100
3.3.2. Kiến ngh với B , Ngành liên quan ............................................. 101
3.3.3. Kiến ngh với Uỷ ban nhân dân tỉnh Quảng Bình ...................... 102
3.3.4. Kiến ngh với Kho b c nhà nước tỉnh Quảng Bình .................... 102
3.3.5. Kiến ngh với Sở C ng thương tỉnh Quảng Bình ........................ 103
Ti u ết Chương 3 ......................................................................................... 105
K T LUẬN .................................................................................................. 106
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................... 107


DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VI T TẮT
Viết tắt

Nguyên nghĩa

01

ATTP

An toàn thực phẩm


07

HCNN

Hành chính nhà nước

08

HĐND

Hội đồng nhân dân

09

HCSN

Hành chính sự nghiệp

10

HTX

Hợp tác xã

11

KBNN

Kho bạc Nhà nước


17

TB&XH

Thương binh và Xã hội

18

TCTC

Tự chủ tài chính

19

UBTVQH

Ủy ban thường vụ Quốc hội

20

VSATTP

Vệ sinh an toàn thực phẩm

21

XDCB

Xây dựng cơ bản

Quảng Bình giai đoạn 2014 - 2016 ................................................................. 67
Bảng 2.8: Tổng hợp kinh phí tự chủ Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Quảng
Bình giai đoạn 2014 - 2016 ............................................................................. 69
Bảng 2.9: Tổng hợp cơ cấu chi thực hiện thường xuyên Chi cục QLTT tỉnh
Quảng Bình giai đoạn 2014 - 2016 ................................................................. 72


DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1: Nguồn tài chính của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Quảng
Bình giai đoạn 2014 – 2016 ............................................................................ 50
Biểu đồ 2.2: Cơ cấu tài chính của Chi cục Quản lý thị trường 2014-2016 .... 55
Biểu đồ 2.3: Cơ cấu nguồn kinh phí thường xuyên NSNN cấp của Chi cục
Quản lý thị trường 2014-2016 ......................................................................... 58
Biểu đồ 2.4: Cơ cấu kinh phí hoạt động giai đoạn 2014 – 2016..................... 70
Biểu đồ 2.5: Tổng hợp cơ cấu chi thực hiện thường xuyên Chi cục QLTT tỉnh
Quảng Bình giai đoạn 2014 – 2016 ................................................................ 74


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài luận văn
Cơ quan hành chính nhà nuớc là một bộ phận cấu thành của bộ máy
nhà nước, được thành lập, tổ chức, hoạt động và c phạm vi thẩm quyền theo
qui định của pháp luật, trực thuộc trực tiếp ho c gián tiếp cơ quan quyền lực
nhà nước c ng cấp, c phương diện hoạt động chủ yếu là hoạt động chấp
hành - điều hành, thực hiện chức năng quản lý hành chính nhà nước trên tất cả
các lĩnh vực của đời sống xã hội như kinh tế, chính trị, văn h a, trật tự pháp
luật xã hội chủ nghĩa,...
Nguồn lực tài chính phục vụ cho hoạt động của cơ quan hành chính nhà
nước được lấy từ nhiều nguồn khác nhau với những hình thức và phương
pháp khác nhau. Tuy nhiên nguồn lực tài chính chủ yếu phục vụ cho hoạt

Quản lý tài chính là vấn đề nhận được sự quan tâm của nhà quản lý, các
nhà nghiên cứu. Hoàn thiện việc quản lý tài chính n i chung đứng từ g c độ
quản lý nhà nước đã được tiếp cận ở nhiều đề tài, nhiều phạm vi khác nhau.
Trong quá trình làm đề tài tác giả đã tìm hiểu một số công trình:
- Luận án tiến sĩ kinh tế “Hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính ối với
tổng C ng ty Bảo hi m Việt Nam theo m hình tập oàn inh doanh” của tác
giả Nguyễn Quốc Trị (2006) đã đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm hoàn
thiện cơ chế quản lý tài chính đối với Tổng công ty Bảo hiểm Việt Nam theo
mô hình Tập đoàn kinh doanh đã lựa chọn, đ là: hoàn thiện cơ chế huy động
vốn theo hướng đổi mới cơ chế huy động vốn chủ sở hữu từ hình thức giao
vốn sang hình thức Nhà nước đầu tư vốn vào tập đoàn; thực hiện đa dạng h a
sở hữu thông qua hình thức cổ phần h a trụ sở chính của Tổng Công ty Bảo
hiểm Việt Nam; hoàn thiện cơ chế điều hòa vốn theo hướng dựa trên cơ sở
hợp đồng kinh tế về g p vốn đầu tư; hoàn thiện cơ chế quản lý tài sản dựa
trên nền tảng quan hệ về quyền tài sản và quan hệ pháp luật giữa Công ty mẹ
2


và Công ty con; hoàn thiện cơ chế quản lý doanh thu, chi phí và lợi nhuận
theo hướng: doanh thu, chi phí và lợi nhuận của Công ty mẹ và các Công ty
con được hạch toán riêng và c sự tách bạch rõ ràng như đối với một doanh
nghiệp c tư cách pháp nhân độc lập; đồng thời, cần hợp nhất doanh thu, chi
phí và lợi nhuận của Công ty mẹ và các Công ty con trong báo cáo tài chính
hợp nhất của tập đoàn theo thông lệ của các Tập đoàn kinh doanh trên thế
giới; đổi mới cơ chế phân phối lợi nhuận theo hướng do chủ sở hữu quyết
định trên cơ sở quan hệ về quyền tài sản, quyền bình đẳng giữa các chủ sở
hữu, đảm bảo hài hòa các lợi ích...; đổi mới cơ chế kiểm soát tài chính theo
hướng tổ chức hệ thống Ban Kiểm toán nội bộ trực thuộc Hội đồng quản trị
của Công ty mẹ để làm công cụ kiểm tra, giám sát hoạt động hạch toán tài
chính, kế toán của các Công ty con; đồng thời, đổi mới cơ chế kiểm soát tài

hơn nguồn vốn tài trợ cho hoạt động sản xuất kinh doanh; kiến nghị về chính
sách cổ tức.
- Hoàn thiện cơ chế thường xuyên tài chính t i Trung tâm c ng nghệ
th ng tin tỉnh Thừa Thiên Huế (2014), của tác giả Hồ Minh, Luận văn thạc sĩ
Tài chính – Ngân hàng Học viện Hành chính Quốc gia. Luận văn đã hệ thống
một số vấn đề về cơ sở lý luận và thực tiễn cơ chế thường xuyên tài chính tại
Trung tâm CNTT. Trên cơ sở đ , đề xuất các giải pháp mang tính khả thi
nhằm hoàn thiện cơ chế thường xuyên tài chính tại đơn vị nghiên cứu.
- Hoàn thiện quản lý tài chính t i Sở Lao

ng Thương binh Xã h i

Thừa Thiên Huế (2015), của tác giả Hà Thị Hương Giang, Luận văn thạc sỹ
chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng Học viện Hành chính Quốc gia. Luận
văn đã nghiên cứu, thống nhất khung lý thuyết cơ sở khoa học về QLTC trong
các đơn vị hành chính nhà nước. Bên cạnh đ luận văn phân tích thực trạng về
cơ chế quản lý tài chính tại Sở Lao động TB&XH Thừa Thiên Huế giai đọan
2012-2014, những kết quả đạt được, những m t còn tồn tại và nguyên nhân.
Cuối c ng, đề xuất một số giải pháp hoàn thiện QLTC tại Sở Lao động
TB&XH Thừa Thiên Huế.

4


- Quản lý tài chính t i Trung tâm ăng i m xe cơ giới Quảng Bình
(2016), của tác giả Trương Thị Anh Vân, Luận văn thạc sỹ chuyên ngành Tài
chính – Ngân hàng Học viện Hành chính Quốc gia. Luận văn đã đưa ra những
lý luận cơ bản về công tác tổ chức kế toán theo mô hình đơn vị sự nghiệp
công lập thường xuyên tài chính tại Trung tâm đăng kiểm xe cơ giới Quảng
Bình, đồng thời đã nêu thực trạng tổ chức công tác kế toán tại đơn vị, tìm ra

Quảng Bình trong giai đoạn tới (đến năm 2020).
- Phạm vi về không gian: Tại Chi cục quản lý thị trường tỉnh Quảng
Bình
5. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu của luận văn
Để đánh giá một cách toàn diện và c hệ thống thực trạng công tác
quản lý tài chính tại Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Quảng Bình, luận văn sử
dụng các phương pháp sau:
5.1. Phương pháp luận
Luận văn vận dụng cách tiếp cận theo phương pháp duy vật biện
chứng, duy vật lịch sử; vận dụng quan điểm, đường lối của Đảng và Nhà nước
trong quá trình đổi mới kinh tế để phân tích thực trạng quản lý và thực hiện
chính sách quản lý tài chính tại Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Quảng Bình.
Từ đ rút ra một số nhận xét và kiến nghị đề xuất các giải pháp để g p phần
hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại Chi cục Quản lý thị trường tỉnh
Quảng Bình trong thời gian tới.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp tiếp cận: xem xét, phân tích, tổng hợp, thống kê, nghiên
cứu dưới g c độ các quy trình nghiệp vụ, các văn bản hướng dẫn thực hiện
của Nhà nước, trong đ tập trung vào các quy trình quản lý tài chính hiện
hành của Cơ quan hành chính nhà nước để phân tích, đánh giá nhằm tìm ra
những bất cập, mâu thuẫn ho c những tồn tại để nhằm đề xuất một số biện
6


pháp c tính khả thi trong tương lai.
Với các phương pháp thu thập số liệu như sau:
• Số liệu thứ cấp: Được thu thập từ các nguồn tài liệu, báo cáo định
kỳ hàng tháng, hàng năm của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Quảng Bình;
các báo cáo tài liệu của các ban ngành tỉnh Quảng Bình; thông tin đã được
công bố trên các giáo trình, báo, tạp chí, công trình và đề tài khoa học trong

khảo; phụ lục, kết cấu của luận văn gồm 3 chương như sau:
Chương 1: Cơ sở hoa học về quản lý tài chính ối với các cơ quan
hành chính nhà nước
Chương 2: Thực tr ng quản lý tài chính t i Chi cục quản lý th trường
tỉnh Quảng Bình
Chương 3:

nh hướng và các giải pháp hoàn thiện quản lý tài chính

t i Chi cục quản lý th trường tỉnh Quảng Bình

8


Chương 1:
CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH
ĐỐI VỚI CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC
1.1. Tổng quan về quản lý tài chính trong các cơ quan hành chính nhà nƣớc
1.1.1. Cơ quan hành chính nhà nước
1.1.1.1. Khái niệm và

c i m của cơ quan hành chính nhà nước

Cơ quan hành chính nhà nước là cơ quan thực hiện quyền hành
pháp của Nhà nước. Đ là cơ quan quản lý chung hay từng m t công tác,
c nhiệm vụ chấp hành pháp luật và chỉ đạo thực hiện chủ trương, kế
hoạch của Nhà nước.
Cơ quan hành chính nhà nước c các đ c điểm sau:
- Cơ quan hành chính nhà nước c chức năng thực hiện quyền hành
pháp theo lãnh thổ và lĩnh vực.

1.1.1.2. Phân lo i các cơ quan hành chính nhà nước
- Phân loại các cơ quan hành chính nhà nước theo cấp hành chính:
+ Tổ chức bộ máy hành chính nhà nước ở Trung ương
+ Tổ chức bộ máy hành chính nhà nước ở địa phương
- Phân loại các cơ quan hành chính theo cấp cấp dự toán:
+ Đơn vị dự toán cấp I: Là đơn vị nhận trực tiếp ngân sách năm do cấp
chính quyền tương ứng giao và chịu trách nhiệm phân bổ dự toán ngân sách
năm xuống cho đơn vị cấp dưới, quản lý điều hành ngân sách năm của cấp
mình và cấp dưới trực thuộc;
+ Đơn vị dự toán cấp II: Là đơn vị trực thuộc đơn vị dự toán cấp I, c
nhiệm vụ nhận dự toán ngân sách của đơn vị dự toán cấp I và phân bổ dự toán
cho đơn vị dự toán cấp III, c trách nhiệm tổ chức điều hành quản lý kinh phí
của cấp mình và đơn vị dự toán cấp dưới;
+ Đơn vị dự toán cấp III: Là đơn vị dự toán trực tiếp sử dụng kinh
10


phí từ đơn vị cấp II ho c đơn vị dự toán cấp I nếu không c cấp II, c
trách nhiệm tổ chức thực hiện quản lý kinh phí của đơn vị mính và đơn vị
dự toán cấp dưới;
+ Đơn vị dự toán cấp dưới của cấp III: Là đơn vị được nhận kinh phí để
thực hiện phần công việc cụ thể, khi chi tiêu phải thực hiện việc quản lý kinh
phí theo sự hướng dẫn của đơn vị dự toán cấp III.
Các cơ quan hành chính nhà nước phải hoạt động theo dự toán được
cấp c thẩm quyền giao, dựa trên nguồn kinh phí do ngân sách Nhà nước cấp
toàn bộ ho c một phần và các nguồn khác dựa nguyên tắc không bồi hoàn
trực tiếp. Các cơ quan hành chính nhà nước với nhiều loại hình hoạt động đa
dạng, phức tạp và hoạt động chủ yếu không vì mục tiêu lợi nhuận.
Các cơ quan hành chính nhà nước phải thực hiện việc lập dự toán thu
chi hàng quý, hàng năm căn cứ trên các định mức, chế độ, tiêu chuẩn do Nhà

Tài chính được thể hiện là sự vận động của các dòng vốn gắn với sự
tạo lập và sử dụng những quỹ tiền tệ của các chủ thể khác nhau trong xã hội
trong đ phản ánh các mối quan hệ kinh tế phát sinh giữa các chủ thể.
Quản lý tài chính trong các cơ quan hành chính nhà nước (HCNN)
là quá trình áp dụng các công cụ và phương pháp quản lý nhằm tạo lập và
sử dụng các quỹ tài chính trong các cơ quan HCNN để đạt những mục tiêu
đã định.
Đối tượng quản lý của Quản lý tài chính trong các cơ quan, đơn vị, đ
chính là hoạt động tài chính của những cơ quan, đơn vị này. Đ là các mối
quan hệ kinh tế trong phân phối gắn liền với quá trình hình thành và sử dụng
các quỹ tiền tệ trong mỗi cơ quan, đơn vị. Cụ thể là việc quản lý các
nguồn tài chính cũng như những khoản chi đầu tư ho c các khoản chi thường
xuyên của các cơ quan, đơn vị.
Để Quản lý tài chính trong các cơ quan, đơn vị; cơ quan, đơn vị sử
12


dụng nhiều phương pháp cũng như nhiều công cụ quản lý khác nhau
nhưng mục đích hướng đến của quản lý tài chính trong các cơ quan, đơn
vị cũng là tính hiệu quả trong hoạt động tài chính để nhằm đạt đến những
mục tiêu đã định.
1.1.3.2.

c i m của quản lý tài chính trong cơ quan hành chính nhà nước

QLTC trong các cơ quan hành chính nhà nước là một trong những nội
dung quan trọng của QLTC công. Do vậy đ c điểm của QLTC trong cơ quan
hành chính nhà nước vừa mang những nét cơ bản của QLTC công đồng thời
lại gắn với đ c điểm và mục đích hoạt động của mỗi cơ quan hành chính nhà
nước. Nhìn chung, QLTC công c những đ c điểm liên quan đến chủ thể

việc đạt được những mục tiêu đã định trong sự phát triển xã hội.
1.1.3.3. Ph m vi
- Nguồn kinh phí hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước:
Các nguồn lực tài chính trong tổ chức công chủ yếu bao gồm 3 nguồn:
Nguồn thu từ ngân sách nhà nước, nguồn tự thu của tổ chức công và nguồn
khác theo quy định.
Nguồn thu từ ngân sách nhà nước: Là nguồn kinh phí được cấp từ ngân
sách (Ngân sách Trung ương ho c Ngân sách địa phương) cho các cơ quan
hành chính nhà nước nhằm đảm bảo cho các cơ quan hoạt động để thực hiện
các chức năng, nhiệm vụ được cơ quan quản lý cấp trên giao.
Nguồn tự thu: Là những khoản thu phí, lệ phí thuộc ngân sách nhà
nước, những khoản thu từ hoạt động cung cấp dịch vụ được để lại đơn vị.
Nguồn thu khác theo quy định của pháp luật: Là những khoản thu từ
các dự án viện trợ, quà biếu t ng và những khoản thu khác theo quy định của
pháp luật.
- Các khoản chi trong các cơ quan hành chính nhà nước:
Trong các cơ quan hành chính nhà nước các khoản chi được chia thành
14


hai loại: Các khoản chi hoạt động thường xuyên và các khoản chi hoạt động
không thường xuyên.
Các khoản chi thường xuyên: Gồm các khoản chi hoạt động thường
xuyên theo chức năng, nhiệm vụ được cấp c thẩm quyền giao, gồm: Các
khoản chi cho con người như: Tiền lương, tiền công, các khoản phụ cấp
lương, các khoản trích nộp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công
đoàn theo quy định hiện hành; các khoản chi hành chính (vật tư văn phòng,
dịch vụ công công...); các khoản chi hoạt động nghiệp vụ...; các khoản chi
mua sắm tài sản, công cụ thiết bị văn phòng, duy tu, sửa chữa thường xuyên
tài sản cố định, cơ sở vật chất và các khoản chi khác theo chế độ quy định.