I H C THÁI NGUYÊN
I H C NÔNG LÂM

LÂM

tài:
U QU S

D

T S N XU T NÔNG NGHI P

A BÀN XÃ H NH PHÚC, HUY N QU NG UYÊN,
T NH CAO B NG

KHÓA LU N T T NGHI

H

o

IH C

: Chính quy

Chuyên ngành

: Qu

L p


báu trong su t khóa h c v a qua.
c bi t em g i l i c
khoa Qu

n th
c ti

trong su t th i gian nghiên c

nh Binh gi ng viên
ng d n, ch b

em t n tình

tài.

M t l n n a em xin chân thành c

c a UBND xã H nh Phúc

cùng nhân dân trong x

u ki n t t nh

giúp

em trong quá trình th c t p t
Trong th i gian th c t

g ng h t s

....................... 38
... 41
............................. 42
:

............ 43
............................................ 45
....... 45

......................................................................................................................... 47


iii

DANH M C CÁC HÌNH
Trang

............................ 34
............. 36


iv

DANH M C CÁC T
Ch vi t t t
BVTV

Ch
: B o v th c v t
:

LMU

: Land Mapping Unit -

LUT

: Land Use Type - Lo i hình s d

LUS

: Land Use System - H th ng s d

M

: Medium - Trung bình

SX

: S n xu t

UBND

:

UNDP

: United Nations Development Programme -

b
t

...................................................................................... 14
.................................. 14
................................... 16
........................................ 18
................. 18
...................... 18
................................................... 19
....... 20
............................................................................. 20
.............................................................................. 20

3

............................................................ 22
............................................................................ 22


vi

............................................................................... 22
............................................................ 22
................................................................................................ 22
............................................................................... 22
................................................................................ 22
.......................................................................... 22
................................................... 22
............................................................................ 23
.................... 23
................................................... 24
............................................... 25

...................................................... 49

.......................................... 50
..................................................................................... 50
.................................................................................... 52

.................................................................................................... 54
..................................................................................................... 55


1

U
1.1. Tính
u s n xu
V i s n xu t nông nghi

u s n xu t không th thay th

t thì không có s n xu t nông nghi p. Chính vì v y, s d
h p thành c a chi

c bi t.
c, không

t là m t ph n

c nông nghi p sinh thái và phát tri n b n v ng.

Xã h i phát tri n, dân s

u qu

c các nhà khoa h c trên th gi i quan tâm.

c có n n kinh t nông nghi p ch y
u qu s d

thành

Vi t Nam, nghiên c u,

t nông nghi p càng tr nên c n thi

h t.

Xã H nh Phúc là m t xã mi n núi thu c huy n Qu ng Uyên, t nh Cao B ng,
có t ng di n tích t nhiên là 2539,20 ha, dân s kho
n n kinh t nông nghi p gi vai trò ch

i. Là m t xã có

o trong quá trình s n xu t c

s ng còn g p nhi

i dân trong xã khai thác

và s d ng h p lý, có hi u qu
c n thi


c ti

Qu
tr c ti p, t n tình c a th y giáo:

ih

cs

ng ý c a Ban ch nhi m khoa
is

ng d n

n hành nghiên c u


2

tài:

u qu s d

t s n xu t nông nghi

a bàn xã

H nh Phúc, huy n Qu ng Uyên, t nh Cao B

-

giá chính xác, khách quan.
-

h pv

c các gi i pháp nâng cao hi u qu s d

t nông nghi p phù

u ki n t nhiên kinh t , xã h i c a xã.

- C ng c ki n th c

c h c nghiên c

th c th c t cho sinh viên trong quá trình th c t p t
- Nâng cao kh

ng và nh ng ki n
.

p c n, thu th p s li u và x lý thông tin trong quá

tài.

- Giúp cho sinh viên ti p c n, h c h

ng cách x

iv i


n xu t ra s n ph m c a cây tr

t là l p ph th

ng, là th quy n, là m t v t th t nhiên, mà ngu n g c c a th c th t nhiên
là do h

m c a 4 th c th t nhiên khác c a hành tinh và th ch quy n, khí

quy n, th y quy n và sinh quy n. S

ng qua l i c a 4 quy n trên và th quy n

n [8].
t nhi u khái ni

u

tiên c a h c gi
c ut

t là v t th t nhiên

cl

i do k t qu quá trình ho
, sinh v t, khí h

c p


n và ph bi n, quý báu nh t c a

u ki n không th thi

c a hàng lo t th h

t,

t t ng th v t ch t, bao g m c s k t

a hình và không gian t nhiên c a th c th v t ch
t ph m vi

t

t v t mang nh ng giá tr theo ý ni m c a con
ng g n v i m t giá tr kinh t

hi n b ng giá ti n trên m

di

m t ng h
thái và tài nguyên kinh t , xã h i c a m t t ng th v t ch

c th

chuy n quy n s h u.
ng tài nguyên sinh

i trong quá kh và hi n t

c, h th

l i (San n n,

ng xá, nhà c
t nhi u khái ni

ni m chung nh t có th hi

ng không gian có gi i h n, theo chi u th ng

ng, g m: Khí h u c a b u khí quy n, l p ph th
di n tích m

c ng m và khoáng s

ngang, trên m

t là s k t h p gi a th

các thành ph

a hình, th

c s ng c a xã h

Theo lu



mu

ng, th m th c v t

t làm

t nông nghi p là

n xu t, nghiên c u, thí nghi m v nông nghi p, lâm

nghi p, nuôi tr ng th y s n, làm mu i và m

o v , phát tri n r ng [1].

* M t s khái ni m liên quan
-

nh ti

cho m t ho c m t s lo i s d

l a ch

xu
i chi u nh ng tính ch t v n có c a v
tính ch

t/


nh trên

nhi

d

a hình,

t (Land Use Type - LUT): Là b c tranh mô t th c
t v i nh

u ki n kinh t xã h i và k thu

c qu n lý s n xu t trong
nh [8].


5

- H th ng s d
b

t (Land Use System - LUS): Là s k t h p c

i hình s d

th ng s d

t (hi n t



* Khái ni m s d
S d

ng t i s d

t

t

t là h th ng các bi n pháp nh

u hòa m i quan h

i-

t trong t h p v i các ngu
vào quy lu t phát tri n kinh t xã h i cùng v i yêu c u không ng ng
v ng v m t sinh thái, quy
thu c ph m trù ho
nh

ng chung và m

d

ng kinh t c a nhân lo i. Trong m

nh, vi c s d


t s d

c s d ng, hình
t.
t c n có s t p trung thích h p, hình thành quy mô kinh

t.
- Gi m

s d

p, hình thành vi c s d

cách kinh t , t p trung, thâm canh [1].
* Các y u t
- Các y u t v

ng t i s d
u ki n t nhiên

t

t


6

Khi s d

m t không gian c

u ki n sinh ho t c

i. T ng tích ôn nhi u hay ít, nhi t

cao hay th p, s sai khác v nhi

v th i gian và không gian, chênh l ch

nhi

gi

c ti p

ng tr c ti

ng và phát tri n c a cây tr

u hay ít, b

ng trong vi c gi nhi
b o cung c

nh y u có ý

mc

m

c [11].

t nông nghi

ng ru ng th y l

a lý khác nhau có s khác bi t v

ngu

ng và hi u qu s d

t nhiên, t n d ng các l i th

l a
i hóa [9].

u ki n ánh sáng, nhi

u ki n t nhiên khác. Các y u t này

kh

a

ng r t l

,
n

t. Vì v y c n tuân theo các quy lu t c a
c hi u qu cao nh t v kinh t , xã h i


ng và th hi n nh ng d báo thông
ng k thu t, l a ch n ch ng lo i và cách

c các m c kinh t

ra [6], [7].


7

ng d ng công ngh s n xu t ti n b là m
nông nghi

ng nhanh d a trên vi c chuy

th k 21, trong nông nghi
c

is d

n gi a

c ta, quy trình k thu t có th góp ph

t kinh t

y, nhóm các bi n pháp k thu

quan tr


p c a cây tr ng

phát tri n h th ng cây tr ng v t

nuôi h p lý, nh

, h p lý, t

u ki n thu n l i

n hành t p trung hóa, chuyên môn hóa, hi
nâng cao hi u qu s d

i hóa nh m

t nông nghi p [6], [7].

+ Hình th c t ch c s n xu t
C n phát huy th m nh c a cá lo i hình t ch c s d
s n xu t, th c hi

t trong t ng c

ng hóa các hình th c h p tác trong nông nghi p, xác l p

m t h th ng t ch c s n xu t phù h p và gi i quy t t t m i quan h gi a các hình
th
+ Các y u t v xã h i
H th ng th

ms d

t b n v ng

cc a


8

FAO cho r ng, 184,75
b ot

t,

phát tri n b n v ng trong nông nghi p chính là s

c, các ngu

ng và th c v t, không b

thu t thích h p, sinh l i kinh t và ch p nh

ng, k

c v m t xã h

c nh ng ch tiêu c th cho nông nghi p b n v ng là:
- Th a mãn nhu c

n cho th h v s


ng s ng nông thôn ho c không gây ô nhi

- Gi m thi u kh

t

-

ng [19].
p, c ng c lòng tin cho

nông dân [11].
Theo Smyth và Dumanski s d
- Duy trì, nâng cao s

t b n v ng ph i tuân theo 5 nguyên t c.

ng (hi u qu s n xu t).

- Gi m t i thi u m c r i ro trong s n xu t (an toàn).
- B o v ti
v i ch

n tài nguyên t nhiên ch ng l i s

i

c (b o v ).
- Kh thi v m t kinh t (tính kh thi).

- B n v ng v kinh t : Cây tr
ng ch p nh n.

c, n u ch

ng b v i

t cao, ch

ng t

c th


9

H th ng s d ng ph i có m
u ki
ch th

t sinh h c cao trên m c trung bình
u không s không c

t sinh h c bao g m các s n ph m chính và ph ph

v i cây tr ng là g , h t, c i, qu
V ch

i


n hay c

is

ng, phù h p v i phong t c t p quán c

c

i dân.

ng nhu c u thi t y u c a nông h là vi
mu

u, n u h

n l i ích lâu dài (b o v

c n th a mãn nhu c

c,

n ph

c a nông dân [1].

N i l c và ngu n l c c
t ph

c t ch


+

+

ng th

t s b n v ng n u phù h p v i n

- B n v ng v

+

s d ng

c khoán v i l i ích các bên c th [1].

cl is

c

c

c

i m c cho phép [1].
u b t bu

che ph t i thi u ph

i v i qu n lý s d

ng phát tri n nông nghi p
Tóm l

t ng vùng [1].

i v i s n xu t nông nghi p vi c s d

duy trì các ch
tr ng m t cách

m b o kh

nh, không làm suy gi

và vi c s d

t b n v ng ch

t không gây

ng x

c

n xu t c a cây

iv
n ho

i gian


t l i d ng m t cách ý th c các
c, hóa h c, sinh v t h c và các tính ch t khác

ng vào giúp cây tr ng t o nên s n ph m [12].
n ph m c a thiên nhiên, có tính ch
không gi ng b t k m

n nó

u s n xu

phì, gi i h n v

di n tích, có v trí c

u v i th i gian n u bi t s

d ng h p lý [12].
-

t là kho ng không gian lãnh th c n thi

trong các ngành kinh t qu c dân và ho

ng c

- Trong nông lâm nghi

i v i m i quá trình s n xu t

ch

tg

ng s n ph m ph thu

2.1.2.2. V

ng c n thi t cho cây tr

ng

thành m t công c s n xu

t và

phì c

dùng trong nông nghi p ch

t. Trong t t c

u s n xu t

t m i có ch

hi u qu s d

a. V



h gi a k t qu và h qu . K t qu , mà là k t qu h u ích, là m
t o ra do m

ng v t ch t

c bi u hi n b ng nh ng m c tiêu do tính ch t

mâu thu n gi a ngu n tài nguyên h u h n v i nhu c
ph i xem xét k t qu

ct

i mà ta

nào? Chi phí b

l i k t qu h u ích hay không? Chính vì th
xu t không ch d ng l i
công tác ho

vi

t qu ho

ng s n

t qu mà còn ph

ng


u hòa m i

ng, th c hi
t

nh m làm cho s n ph m có tính c

ng hóa cây tr

l a ch n các
u áp d ng công ngh m i
t trong nh

u ki


12

phát tri

c n n nông nghi p h

ng th i phát huy t

ng và xu t kh u có tính

ng c

t nh

nhau

m khác nhau v hi u qu kinh t

b n ch t c

chi phí nh

i s n xu t mu

nh, nh

c k t qu ph i b ra nh ng
c, v t l c, v

c v i chi phí b
hi u qu là s t

u th ng nh t v i

c k t qu

t qu

có hi u qu kinh t . Tiêu chu n c a

t qu v i m
c k t qu nh

t


ti t ki m th i
nh phát

i.
m c a lý thuy t h

m c a lý thuy t h th ng cho r ng n n s n xu t xã h i là m t h

th ng các y u t s n xu t và các quan h v t ch t hình thành gi
i trong quá trình s n xu t.

i v i con


13

Ba là, hi u qu kinh t là m t ph m trù ph n ánh m t ch
ng kinh t b
c

ng c a các ho t

ng các ngu n l c s n có ph c v cho l i ích

i. Do nh ng nhu c u v t ch t c

nâng cao hi u qu kinh t là m
Hi u qu kinh t


c m t gi i pháp kinh t k thu t có hi u qu kinh t
a k t qu

c và chi phí ngu n l

Vì v y b n ch t c a ph m trù kinh t s d
nh

nh s n xu t ra m t kh

kinh phí v v t ch

t

t là v i m t di

ng c a c i v y ch t nhi u nh t v
ng th p nh t nh

ng nhu c

v t ch t xã h i [9].
* Hi u qu xã h i
Hi u qu xã h i là ph m trù có liên quan m t thi t v i hi u qu kinh t và th
hi n m c tiêu ho

ng kinh t c

i, vi



c nhi u nhà khoa h c quan tâm.
* Hi u qu

ng

Trong quá trình s n xu t nông nghi p, hi u qu
tính lâu dài, v

m b o l i ích hi n t i mà không làm

lai, nó g n ch t v i quá trình khai thác, s d ng và b o v
ng sinh thái. C th là: Lo i hình s d

t ph i b o v

ng là hi u qu mang
ng x
t và môi
màu m c a


14

cs
t i thi u ph

tb ov

che ph


ng sinh h c [8].

Hi u qu
h

c phân theo nguyên nhân gây nên, g m: Hi u qu hóa

ng, hi u qu v

ng và hi u qu sinh h

ng [13].

Hi u qu hóa h

hóa h c

trong nông nghi

c s d ng phân bón và thu c b o v th c v t trong

quá trình s n xu t cho cây tr
gây ô nhi

ng t

t cao và không

ng [13].


u vào [13].
S d ng h p lý, hi u qu cao và b n v ng ph i quan tâm t i c ba hi u qu
u qu kinh t là tr ng tâm, không có hi u qu kinh t thì không có

ngu n l
xã h

th c thi hi u qu xã h

c l i, không có hi u qu

ng thì hi u qu kinh t s không b n v ng [14].

-

a Docutraiev cho r

c n nghiên c u kh
y u t quy

nh giá tr c

nhiên c

u qu

t. Theo ông, kh

t và s thu th p t

y u là nh ng y u t có m i liên
c th hi n giá tr

ib

m.

t ch y u có th là:

t theo phát sinh.

+ Nh ng s li u phân tích v tính ch

t (tính ch t hóa h c, lý h c và các

d u hi u khác).
Vi c l a ch n các y u t
u ki n khí h

tc

mm iv

cao. N i dung lu

t l n th X t

t c a Rozop và c ng s
m c a Rozop bao g m nh
t ph i d


is d

t cây tr ng.

ng h

su t cây tr ng g p r t nhi
bi t c

phù h p v i

u ki n kinh t - xã h i c a vùng.

- T i h i ngh Qu c t v
lu

c hoàn thi

t cây tr ng bi u hi n c s hi u
t. B i v

t ch

c s d ng

phì c a các lo
giá
th o


h p, có vai trò tác

c. V n

c xem xét trên ph m vi r t
u ki n t nhiên, kinh t và
t có th

ng ho c

quan tr ng là c n l a ch n ch tiêu

ng tr c ti p và có

2

t thích

Nam

82.271,12nghìn

nhiên là

t nông nghi p là 48.035,07 nghìn ha trong t ng di n
t s n xu t nông nghi p chi m 42.253,01nghìn ha trong t ng s

s n xu t nông nghi

chi m 184,75 nghìn ha c


xã h

a lý, là

cc

a ch t, th

n nay c

ng,

nh v m

t v i nh ng thu

i có tính ch t chu k có th d
không khí, lo

n ngày nay.

t nông nghi

t nông nghi p khác

t s n xu t nông nghi p Hi n tr ng s d

c th hi n qu b ng 2.1.


82.271,120,00

1

t nông nghi p

NNP 48.035,07

48.401,58-366,51

1.1

t s n xu t nông nghi p

SXN

42.253,01

42.588,86-335,85

1.1.1

t tr

CHN 41.813,85

42.149,38-335,53

1.1.1.1


439,48-0,32

1.2

t lâm nghi p

LNP

630,99

624,426,57

1.2.1

t r ng s n xu t

RSX

156,62

156,620,00

1.2.2

t r ng phòng h

RPH

72,27



Qua b ng s li u trên cho ta th y di

i

thu c lo i th p nh t th gi i. Ngày nay v i áp l c v dân s và t
di

c ta ngày càng gi

v y, v

mb

ngày càng gi

c bi t là di

hóa
t nông nghi p. Vì

c, th c ph m trong khi di
t áp l c r t l

t nông nghi p càng tr nên quan tr

Vi t Nam

t nông nghi p