TR

I H C THÁI NGUYÊN
NG
I H C NÔNG LÂM

PH M THANH TÙNG
Tên

tài:

NGHIÊN C U M T S
C I M C U TRÚC R NG
PH C H I TR NG THÁI IIA T I XÃ YÊN LÃNG,
HUY N
I T , T NH THÁI NGUYÊN

KHÓA LU N T T NGHI P

H ào t o
Chuyên ngành
Khoa
Khóa h c

: Chính quy
: Lâm nghi p
: Lâm nghi p
: 2011 – 2015

Thái Nguyên, n m 2015


: Chính quy
: Lâm nghi p
: Lâm nghi p
: 2011 – 2015
: TS. NGUY N THANH TI N

Thái Nguyên, n m 2015


i

L I CAM OAN

Em xin cam oan ây là công trình nghiên c u khoa h c c a b n thân
Em. Các s li u và k t qu nghiên c u là quá trình i u tra trên th c
toàn trung th c khách quan và ch a t ng

a hoàn

c ai công b trong b t kí nghiên

c u khoa h c nào.

Thái Nguyên,ngày 28 tháng 05 n m 2015
XÁC NH N C A GVHD

NG

I VI T CAM OAN



c g i l i c m n chân thành nh t

ng cùng quý th y cô ang công tác, gi ng d y t i

Khoa Lâm Nghi p tr

ng H Nông Lâm Thái Nguyên ã cho em c h i, t o

i u ki n t t nh t

em có th hoàn thành bài khóa lu n t t nghi p cùng

nh ng nhi m v nhà tr

ng

ra trong su t th i gian theo h c t i mái tr

ng

H Nông Lâm Thái Nguyên.
c bi t, em xin chân thành g i l i c m n sâu s c nh t

n th y

TS.Nguy n Thanh Ti n dù trong th i gian v a qua th y r t b n v i nh ng
công vi c c a tr
h



thi u sót em r t mong nh n
các b n sinh viên

cs

óng góp ý ki n c a quý th y cô giáo và

bài khóa lu n c a em

c

y

và hoàn thi n h n.

Em xin chân thành c m n..!
Thái Nguyên, Ngày 28 Tháng 5 n m 2015
Sinh Viên

PH M THANH TÙNG


iii

DANH M C B NG BI U
B ng 2.01 Hi n tr ng s d ng

t t i xã Yên Lãng n m 2012 ....................... 12


các c p

tr ng thái r ng IIA t i xã Yên Lãng,huy n
B ng 4.07. Phân b s cây theo c p chi u cao
xã Yên Lãng,huy n

tr ng thái r ng

i T , t nh Thái Nguyên .................... 33

B ng 4.05. S Phân b loài cây theo c p
t i xã Yên Lãng,huy n

tr ng thái r ng IIA

ng kính theo các OTC
i T ,t nh Thái Nguyên ....... 37
tr ng thái r ng IIA

i T ,t nh Thái Nguyên................................................ 38

B ng 4.08. Phân b s loài cây theo c p chi u cao t ng cây g tr ng
thái r ng IIA t i xã Yên Lãng, huy n

i T , t nh Thái Nguyên ............... 40


iv

DANH M C HÌNH


tr ng thái IIA

i T ,t nh Thái Nguyên ........................... 34

phân b s loài theo c p

r ng IIA t i xã Yên Lãng,huy n
Hình 4.05. Bi u

t ng cây g

i T , t nh Thái Nguyên......................................... 30

r ng IIA t i xã Yên Lãng,huy n
Hình 4.04. Bi u

tr ng thái r ng IIA

i T , t nh Thái Nguyên......................................... 28

phân b m t

t i xã Yên Lãng, huy n

m............................... 22

tr ng thái r ng IIA

i T , t nh Thái Nguyên......................................... 39

Ô d ng b n

O

Ô o

m

N/ha

M t

cây/ha

N%

T l m t

G/ha

Ti t di n ngang/ha

G%

% ti t di n ngang

IVI

Ch s m c


tv n

................................................................................................... 1

1.2. M c ích nghiên c u .................................................................................. 2
1.3. M c tiêu nghiên c u................................................................................... 3
1.4. Ý ngh a c a

tài ....................................................................................... 3

1.4.1. Ý ngh a h c t p và nghiên c u khoa h c ................................................ 3
1.4.2. Ý ngh a th c ti n s n xu t....................................................................... 3
Ph n 2. T NG QUAN NGHIÊN C U ......................................................... 4
2.1. T ng quan v n

nghiên c u .................................................................... 4

2.1.1. Các khái ni m có liên quan ..................................................................... 4
2.1.2. Nh ng nghiên c u trên Th gi i ............................................................. 6
2.1.3. Nh ng nghiên c u

Vi t Nam .............................................................. 7

2.1.4. Khái khát r ng ph c h i ........................................................................ 10
2.1.5. ánh giá chung ..................................................................................... 10
2.2. T ng quan khu v c nghiên c u ................................................................ 11
2.2.1. i u ki n t nhiên ................................................................................. 11
2.2.2. Tài nguyên ............................................................................................. 12
2.2.3. Dân c ngu n l c lao
2.2.4.


ng pháp ngo i nghi p.................................................................... 19

3.4.3. Ph

ng pháp n i nghi p ....................................................................... 23

Ph n 4. K T QU NGHIÊN C U ............................................................. 26
4.1.

c i m c u trúc t thành sinh thái và m t

r ng ph c h i IIA t i xã Yên Lãng, huy n
4.2.

i T , t nh Thái Nguyên .......... 26

c i m c u trúc ngang .......................................................................... 32

4.2.1. Phân b s cây theo c p
4.2.2. Phân b loài cây theo c p
4.3.

cây g c a tr ng thái

c i m c u trúc

ng kính..................................................... 32
ng kính .................................................. 35


Cây r ng ngu n tài nguyên vô giá mà thiên nhiên ban t ng cho chúng ta

tuy v y tài nguyên r ng không ph i là vô t n. Cây r ng
xanh c a trái
cho con ng

c coi là lá ph i

t, chúng cung c p oxy i u hòa khí h u em l i ngu n s ng
i và nhi u loài sinh v t s ng trên hành tinh chúng ta. Ngoài ra

cây r ng còn h p th m t l

ng l n khí CO2 ngoài khí quy n và khí th i

c th i ra t các nhà máy, các khu công nghi p giúp gi m ph n l n các tác
nhân gây hi u ng nhà kính.
Hi n nay, dân s ngày càng t ng cao

nh ng n c phát tri n và ang phát

tri n khi n l ng oxi càng ngày b m t i do nhu c u hô h p c a con ng i, l ng
khí CO2

c th i ra ngoài không khí v i s l ng ngày càng t ng

thách th c l n cho chúng ta v vi c b o v và phát tri n r ng

a ra nh ng


thác b a bãi,

tn

che ph là 43%,
ng

n n m 1990
ng v i

che

n m t r ng là do chi n tranh, khai

ng làm r y. T khi Chính ph có ch th 286/TTg (n m

1996) c m khai thác r ng t nhiên, t c
quan h n. N m 2003 t ng di n tích r ng n

ph c h i r ng ã tr nên kh
c ã là 12 tri u ha, t

ng

ng


2

v i và

trong ó có r ng ph c h i sau khai thác.

c giá tr th c c a

ánh giá

r ng ph c h i sau khai thác ki t t i xã Yên Lãng c n có m t
n m
c

c hi n tr ng r ng. K t qu nghiên c u
c i m c u trúc r ng ph c h i IIA

lâm sinh

t

tài nghiên c u

tài mang tính xác
ó

nh

a ra nh ng bi n pháp

phát tri n r ng t i xã Yên Lãng.

Do v y


a bàn nghiên c u.

1.2. M c ích nghiên c u
D a vào k t qu nghiên c u ánh giá
IIA và

c c u trúc c a tr ng thái r ng

xu t m t s bi n pháp k thu t nh m

i lên ph c h i r ng

Xã Yên Lãng, Huy n

Áp d ng ki n th c ã

i T , T nh Thái Nguyên.

c h c trên nhà tr

c u, có kinh nghi m trong công vi c t

ng lai.

y nhanh quá trình di n th

ng vào th c ti n nghiên


3


1.4.1. Ý ngh a h c t p và nghiên c u khoa h c
Giúp cho sinh viên c ng c , h th ng l i ki n th c ã h c và v n d ng
vào th c t s n xu t. Làm quen v i m t s ph
nghiên c u

ng pháp

c s d ng trong

tài c th . H c t p, hi u bi t thêm v kinh nghi m, k thu t

c áp d ng trong th c ti n t i

a bàn nghiên c u.

T o n n t ng ki n th c, kinh nghi m cho sinh viên trong công vi c
t

ng lai. Giúp sinh viên n m

c c u trúc và ph

ng pháp c a m t

tài

nghiên c u khoa h c.
1.4.2. Ý ngh a th c ti n s n xu t
Vi c nghiên c u này s giúp chúng ta hi u rõ h n v kh n ng ph c h i

a


4

Ph n 2

T NG QUAN NGHIÊN C U
2.1. T ng quan v n

nghiên c u

2.1.1. Các khái ni m có liên quan
H sinh thái r ng (Forest ecosystem) là m t h sinh thái mà thành ph n
nghiên c u ch y u là sinh v t r ng (các loài cây g , cây b i, th m t
ng v t, vi sinh v t r ng) và môi tr

ng v t lý c a chúng (khí h u,

i, h
t). N i

dung nghiên c u h sinh thái r ng bao g m c cá th , qu n th , qu n xã và h
sinh thái, v m i quan h

nh h

ng l n nhau gi a các cây r ng và gi a

chúng v i các sinh v t khác trong qu n xã ó, c ng nh m i quan h l n nhau


0-5m

5-10m

10-15m

> 15m

1

328

4

128

172

24

4

316

0

148

140


0

140

152

32

5

320

4

136

156

24

8

332

0

140

176


0

152

164

8

9

336

8

132

168

28

12

320

0

144

152


S cây (cây/ha)

n

Chân

Theo s li u t b ng 4.07 ta th y s cây theo c p chi u cao 10-15m là
chi m t l l n (49,6 %) t ng s cây trong các ô tiêu chu n i u tra và ti p sau


39

ó là c p chi u cao 5-10 m chi m (43,5 %) t ng s cây trong các ô tiêu chu n
i u tra và c p chi u cao >15 m chi m 6,5 % t ng s cây trong các ô tiêu
chu n i u tra . Còn sô cây

các c p chi u cao 15 m thì

tàn che r ng s t ng,

qua ó th y di n th t ng theo th i gian, quá trình ph c h i phát tri n i lên,
nh ng chi u cao
nhi u
l

Hình 4.05. Bi u

phân b s cây theo c p chi u cao

t i xã Yên Lãng, huy n

tr ng thái r ng IIA

i T , t nh Thái Nguyên

Qua hình 4.05 ta th y s cây theo c p chi u cao có s phân b khác bi t
nhau,

c p chi u cao 0-5 m thì chi m 0.4 % t ng s cây i u tra a ph n n m

t i nh ng cây b g y cành, ng n nh ng v n sinh tr

ng và phát tri n, c p

chi u cao t 5-10 m chi m 43,5 % t ng s cây i u tra, c p chi u cao t 10-


40

15m chi m 49,6 % t ng s cây i u tra,

c p chi u cao 10-15 m c ng chi m

t l s cây l n nh t trong các s cây i u tra, còn s cây



i b ng 4.08.

B ng 4.08. Phân b s loài cây theo c p chi u cao t ng cây g tr ng
thái r ng IIA t i xã Yên Lãng, huy n

V trí

OTC

Loài/OTC

i T , t nh Thái Nguyên

S loài cây theo c p chi u cao (loài)
0-5m

5-10m

10-15m

> 15m

1

20

3

13

9
7
6
11

5
8
11
3

23
21
22
22

2
0
0
0

14
13
14
12

19
17
16
18


12
Trung bình

23
21

0
1

17
14

19
17

10
8

nh

S

n


41

D a trên nh ng s li u trên b ng 4.08 cho th y
cây phân b



trung bình là 17 loài cây. Còn Ta th y s loài càng xu t hi n càng nhi u khi
mà c p chi u cao t ng nh ng

n c p chi u cao >15m thì s loài cây l i gi m

xu ng do r ng v n còn non và ang phát tri n.

Hình 4.06. Bi u

phân b s loài cây theo c p chi u cao tr ng thái r ng

IIA t i xã Yên Lãng, huy n
Qua bi u

i T , t nh Thái Nguyên

trên hình 4.06 ta th y s phân b s loài cây theo c p

chi u cao t ng cây g tr ng thái r ng IIA thu c xã Yên Lãng có c p chi u cao
t p chung

nh ng cây cao t kho ng 5-10 m và nhi u nh t trong khoang

10-15 m. Có th th y r ng, khi th i gian ph c h i r ng t ng lên,

tàn che


42


ph c h i IIA
Sau th i gian nghiên c u
Thái Nguyên

tài t i xã Yên Lãng, huy n

i T , t nh

c i sâu vào th c ti n em nh n th y.

Các gi i pháp k thu t lâm sinh nh m ph c h i cho tr ng thái r ng
IIa t i xã Yên Lãng, huy n

i t , t nh Thái Nguyên

i u ki n c th c a t ng khu v c,

a ra ph i d a trên

xu t các gi i pháp k thu t lâm sinh

ph i gi i quy t hài hòa gi a l i ích c a con ng

i v i quy lu t sinh tr

ng

và phát tri n c a h sinh thái r ng. V i t ng ki u r ng khác nhau chúng ta
s s d ng các bi n pháp k thu t lâm sinh khác nhau m i có th nâng cao

tránh vi c

gi m nát, n cây tái sinh. Xong quá trình là khai thác úng quy trình, không
ch t phá b a bãi, không khai thác tr ng, khai thác ph i b o

m tái sinh

r ng.
Nh v y tùy theo

c i m c a m i lâm ph n

pháp lâm sinh phù h p, có th tác
thi n ch t l

áp d ng nh ng bi n

ng t ng h p nhi u bi n pháp nh m c i

ng r ng m t cách t t nh t.


43

Ph n 5

K T LU N VÀ KI N NGH

5.1. K t lu n
Sau th i gian Nghiên c u

n 24 loài,

ng cây dao

ng

n 336 cây/ha. Nh ng loài cây chi m t l cao trong công th c

t thành bao g m: Ch n, K n, Lim x t, Th u t u, Thành ngh nh, Roi r ng…
T thành t ng cây cao
loài cây

các giai o n ph c h i nhìn chung có s k th a. Các

khu v c nghiên c u th

ng là nh ng loài cây a sáng m c nhanh,

phù h p v i i u ki n r ng ph c h i. Nh v y, qua công th c t thành cho
th y h s t thành r ng còn th p, không có loài nào chi m trên 50% t ng s
cá th trong t ng cây g nên không
c a r ng. M t

t ng cao bi n

trung bình

t

u th tuy t

o

tr ng
ng

ng kính càng

ng kính t 10-15 cm
c p

thì chi m t l không áng k có OTC còn không có cây nào

ng kính >20 cm
t

nc p

ng


44

kính này. S loài

các c p

ng kính ch y u là các loài cây a sáng m c

nhanh, ít có giá tr kinh t : Thôi ba, Thành ng nh, Th u t u, k n, cò ké…
c i m c u trúc


i dân

i dân.
c l i t vi c b o v

r ng.
- C n o thêm v i lo i r ng khác
- Do m i

so sánh m t cách khách quan.

c ti p xúc v i vi c nghiên c u

nhi u b ng và thi u sót r t mong

tài khoa h c nên còn

c các th y góp ý.


45

TÀI LI U THAM KH O

Tài li u trong n

c

1. Baur G.N, (1976), C s sinh thái h c c a kinh doanh r ng m a, V

c i m c u trúc và tái sinh t

nhiên qu n xã th c v t trên núi á vôi t i ba

a ph

Nam, Lu n v n th c s khoa h c Lâm nghi p, tr

ng mi n B c Vi t
ng

i h c Lâm

nghi p.
6. V Ti n Hinh (1991), "V

c i m tái sinh c a r ng t nhiên", T p chí

Lâm Nghi p, 2/1991, tr. 3-4.
7. V Ti n Hinh (1992), Ph

ng pháp phân chia các lo i

t, r ng theo hi n

tr ng th m che, Giáo trình i u tra quy ho ch di n th r ng h c ph n 3.
8. B o Huy (1993), Góp ph n nghiên c u r ng n a r ng lá, r ng lá B ng
L ng (Lagerstroemia calyculata Kurz) làm c s
thu t khai thác, nuôi d


ình Lý,

H u Th , Lê

ng T n (1995), Kh n ng tái sinh t

nhiên th m th c v t vùng núi cao Sa Pa, T p chí Lâm Nghi p, 2/1995,
tr. 12 - 13.
ng (1970), B

11.Tr n Ng Ph

c

u nghiên c u r ng mi n B c Vi t Nam,

NXB Khoa h c và k thu t, Hà N i.
ng (2000), M t s v n

12.Tr n Ng Ph

v r ng nhi t

i

Vi t Nam,

NXB Nông nghi p, Hà N i.
13.Richards P. W (1970), R ng m a nhi t



1991-1995, NXB Nông nghi p, Hà N i.
16. Ph m Ng c Th

ng (2001), " M t s mô hình ph c h i r ng và s d ng

t b hóa say n

ng r y

Thái Nguyên và B c K n", T p chí Nông

nghi p và phát tri n nông thôn, tr. 480-481.
17. Ph m Ng c Th
nhiên và
n

ng r y

ng (2003), "Nghiên c u

c i m quá trình tái sinh t

xu t m t s gi i pháp k thu t lâm sinh ph c h i r ng sau
hai t nh Thái Nguyên - B c K n”, Lu n v n ti n s lâm

nghi p, Hà N i, tr. 33 - 36.


47

ed. Press of WB.


PH L C
Ph l c 01.
PHI U I U TRA CÂY G
OTC:............................
H

a i m...........................................

V trí;................................

ng ph i:..................................Ti u khu................. Kho nh.......... Lô...............................

Tr ng thái r ng:...........................

d c:...................

Ng

tàn che:..................................

cao:....................

Ngày i u tra:......................

T a

T

C p

Ghi

ph m

chú

ch t

c ghi sp1,sp2… và l y m u

giám nh

ng ông Tây và Nam B cPh m ch t ánh giá T t (1);


Ph l c 02. Công th c t thành và m t
IIA t i xã La B ng, huy n
OTC

1

loài cây

Kí hi u

s l

ng

M

Mo

32

0,091

10,87

9,76

10,31

Kháo á

Kh

32

0,089

10,65

9,76

10,20

Lim x t


16

0,044

5,33

4,88

5,11

Ch n

Chn

16

0,043

5,13

4,88

5,01

Loài khác

Lk

120


16

Gi
0,106
0,068
0,066
0,052
0,046
0,040

M
Nang tr ng
Loài khác
Lk
164
14,22Thn+9,31Lxe+7,96Rru+6,45Mtr+6,03Mo+5,02Ntr+51,01Lk

Di%(Ni%)
13,63
8,75
8,51
6,73
5,88
5,09

Ai
14,81
9,88
7,41
6,17

Ai

ThN
60
Thành ng nh
0,132
18,20
18,75
Lxe
36
Lim x t
0,058
8,02
11,25
Mo
32
M
0,056
7,77
10,00
3
Kn
20
K n
0,049
6,79
6,25
Sru
16
Sung r ng

18,48
9,64
8,89
6,52
5,76
5,62
5,62
5,22
34,26


s
OTC

loài cây

Kí hi u

l

ng

Gi

Di%(Ni%)

Ai

ThN
40

24
K n
0,048
6,21
7,59
20
Lòng m ng c t Lmc
0,052
6,76
6,33
Ba
16
B a
0,040
5,20
5,06
Loài khác
Lk
100
12,82Thn+10,58Lxe+9,23Chn+8,28Mo+8,14Kho+6,9Kn+6,55Lmc+5,13Ba+32,38Lk

s
OTC

loài cây

Kí hi u

l


24
K n
0,059
7,12
7,50
Rru
20
Roi r ng
0,061
7,41
6,25
Kh
20
Kháo á
0,053
6,45
6,25
Chn
16
Ch n
0,047
5,69
5,00
Sru
16
Sung r ng
0,044
5,31
5,00
Loài khác

8,28
8,14
6,90
6,55
5,13
32,38

H s t
thành
IVI%

16,97
11,21
7,42
7,31
6,83
6,35
5,34
5,16
33,42

H s t
thành
IVI%

ThN
32
Thành ng nh
0,071
8,84

6
Kháo á
Kh
24
0,058
7,22
7,41
7,31
B a
Ba
20
0,050
6,25
6,17
6,21
Mu ng tr ng
Mtr
16
0,044
5,53
4,94
5,24
Ba ch
Bch
20
0,032
4,00
6,17
5,08
Loài khác