Header Page 1 of 237.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SAU ĐẠI HỌC

NGUYỄN QUANG NINH

NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN SINH
KẾ VÀ KHẢ NĂNG THÍCH ỨNG CỦA CỘNG ĐỒNG
TẠI HUYỆN CAN LỘC, TỈNH HÀ TĨNH

LUẬN VĂN THẠC SỸ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Footer Page 1 of 237.


Header Page 2 of 237.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SAU ĐẠI HỌC

NGUYỄN QUANG NINH

NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN
SINH KẾ VÀ KHẢ NĂNG THÍCH ỨNG CỦA CỘNG ĐỒNG
TẠI HUYỆN CAN LỘC, TỈNH HÀ TĨNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
Chuyên ngành: BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
Mã số: chương trình đào tạo thí điểm
Người hướng dẫn khoa học: TS. Võ Thanh Sơn

Hà Nội, tháng 4 năm 2015

Nguyễn Quang Ninh

i
Footer Page 3 of 237.


Header Page 4 of 237.

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan kết quả đạt đƣợc trong luận văn là sản phẩm của riêng cá
nhân tôi, không sao chép lại của ngƣời khác. Trong toàn bộ nội dung của luận văn,
những điều đƣợc trình bày hoặc là của cá nhân, hoặc là đƣợc tổng hợp từ nhiều
nguồn tài liệu. Tất cả các tài liệu tham khảo đều có xuất xứ rõ ràng và đƣợc trích
dẫn hợp pháp.
Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm và chịu mọi hình thức kỷ luật theo quy định
cho lời cam đoan của mình.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, tháng 4 năm 2015

Nguyễn Quang Ninh

ii
Footer Page 4 of 237.


Header Page 5 of 237.

MỤC LỤC

iii
Footer Page 5 of 237.


Header Page 6 of 237.

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
BĐKH

Biến đổi khí hậu

CROPWAT

Mô hình tính toán nhu cầu nƣớc của cây trồng

CBDRM

Quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng

DFID

Bộ Phát triển Quốc tế Anh

FAO

Tổ chức Nông lƣơng Quốc tế

GDP

Thu nhập bình quân quốc nội

WMO

Tổ chức Khí tƣợng thế giới

iv
Footer Page 6 of 237.


Header Page 7 of 237.

DANH MỤC HÌNH
Hình

Tên hình

Trang

Hình 1.1

Biến động nhiệt độ toàn cầu

7

Hình 1.2

Mức tăng nhiệt độ trung bình năm vào cuối thế kỷ 21 so
với giai đoạn 1980 – 1999 theo các kịch bản

10



Hình 3.3

Xu thế biến đổi tổng lƣợng mƣa năm giai đoạn 1977 2007

39

Hình 3.4

Xu thế biến đổi tần suất xuất xuất hiện các đợt rét hại

41

Hình 3.5

Xu thế các đợt nắng nóng

42

Hình 3.6

Khung sinh kế (trồng lúa) chịu sự tác động của BĐKH

44

Hình 3.7

Tỷ trọng thu nhập theo ngành nghề tại các xã năm 2012

45

Hình 3.9

v
Footer Page 7 of 237.

60


Header Page 8 of 237.

Hình 3.15

Mức độ thay đổi về năng lực ứng phó với thiên tai,
BĐKH

71

Hình 3.16 Nguồn thông tin về BĐKH nhận đƣợc của ngƣời dân từ
chính quyền địa phƣơng

72

Hình 3.17 Lý do ngƣời dân đƣợc tiếp cận nhiều hơn tới thông tin về
BĐKH và rủi ro thiên tai
Hình 3.18 Sự thay đổi trong chuẩn bị của hộ gia đình trƣớc mùa lũ

72
73

bão


Bảng 3.4

đến sản xuất lúa ở huyện Can Lộc
Bảng 3.5

Diện tích lúa Hè thu bị ngập lụt ở huyện Can Lộc

50

Bảng 3.6

Mức độ tác động của các hiện tƣợng thiên tai tới lịch
mùa vụ sản xuất lúa tại các xã nghiên cứu

54

vi
Footer Page 8 of 237.


Header Page 9 of 237.

MỞ ĐẦU
Theo cảnh báo của Ủy ban liên chính phủ về BĐKH (IPCC, 2007) Việt
Nam là một trong những nƣớc trên thế giới chịu ảnh hƣởng nặng nề nhất do
những tác động của Biến đổi khí hậu (BĐKH). Thực tế trong thập niên 2000
vừa qua, Việt Nam phải hứng chịu sự tác động theo chiều hƣớng gia tăng về
cƣờng độ lẫn số lƣợng các hiện tƣợng thiên tai có nguyên nhân do biến đổi khí
hậu. Đƣợc cho là có mức độ tổn thƣơng cao nhất ở Việt Nam, nên nông nghiệp

của biến đổi khí hậu, đƣợc mệnh danh là "túi mƣa chảo lửa". Một tỉnh đƣợc coi
là sẽ chịu nhiều tác động của Biến đổi khí hậu.
Bên cạnh những ảnh hƣởng của biến đổi khí hậu, hiện nay, nông thôn Hà
Tĩnh còn bộc lộ nhiều hạn chế: phát triển thiếu quy hoạch, kết cấu hạ tầng kinh
tế - xã hội còn yếu kém; chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động và đổi mới
cách thức sản xuất nông nghiệp còn chậm, phổ biến vẫn là sản xuất nhỏ, phân
tán; năng suất, chất lƣợng, giá trị gia tăng nhiều mặt hàng thấp; công nghiệp,
dịch vụ, ngành nghề phát triển chậm chƣa thúc đẩy mạnh mẽ chuyển dịch cơ
cấu kinh tế và cơ cấu lao động ở nông thôn. Môi trƣờng ngày càng ô nhiễm,
năng lực thích ứng, đối phó với thiên tai còn nhiều hạn chế; đời sống vật chất,
tinh thần của ngƣời dân nông thôn còn thấp; tỷ lệ hộ nghèo còn cao, chênh lệch
giàu nghèo giữa nông thôn và thành thị, giữa các vùng còn lớn. Tỷ lệ hộ nghèo
của Hà Tĩnh hàng năm giảm trung bình từ 3-3,5% nhƣng vẫn ở trong nhóm 10
tỉnh có tỷ lệ nghèo cao nhất so với cả nƣớc. Theo số liệu thống kê của Chi cục
thống kê tỉnh Hà tĩnh năm 2010, tỷ lệ hộ nghèo ở mức 35%, nếu tính cả hộ cận
nghèo thì con số lên tới gần 50%.
Đối với địa bàn huyện Can Lộc tỉnh Hà Tĩnh, thiên tai thƣờng xuyên xảy
ra và cũng gây ảnh hƣởng lớn tới sinh kế, đặc biệt là trồng lúa của ngƣời nông
dân. Tuy nhiên, ngƣời dân và chính quyền địa phƣơng chƣa có những biện pháp
phù hợp để thích ứng với các hiện tƣợng thời tiết thiên tai này. Chính vì vậy em
mong muốn thực hiện đề tài với tiêu đề “Nghiên cứu tác động của Biến đổi khí
hậu đến sinh kế và khả năng thích ứng của cộng đồng tại huyện Can Lộc, tỉnh
Hà Tĩnh”. Việc lựa chọn huyện Can Lộc là do huyện này có những đặc điểm

2
Footer Page 10 of 237.


Header Page 11 of 237.




Header Page 12 of 237.

11.Mai Thanh Sơn, Lê Đình Phùng và Lê Đức Thịnh, 2011. Biến đổi khí
hậu: Tác động, khả năng ứng phó và một số vấn đề chính sách (Nghiên
cứu trƣờng hợp đồng bào các dân tộc thiểu số vùng núi phía Bắc) . Nhóm
công tác biến đổi khí hậu (CCWG) và Nhóm công tác dân tộc thiểu số
(EMWG). Hà Nội, 11/2011. 116 trang.
12.Lê Văn Thăng, Nguyễn Đình Huy, Hồ Ngọc Anh Tuấn, Nghiên cứu tác
động của Biến đổi khí hậu và xây dựng mô hình thích ứng ở vùng trũng
thấp tỉnh Thừa Thiên Huế
13.Lê Anh Tuấn, Trần Thị Kim Hồng, 2012. Đánh giá tổn thƣơng và khả
năng thích nghi ở hộ gia đình trƣớc thiên tai và biến đổi khí hậu trong khu
vực thuộc quận Bình Thủy và huyện Vĩnh Thạnh, thành phố Cần Thơ.
Tạp chí khoa học – Đại học Cần Thơ;
14.NGO (CCWG), 2011. Biến đổi khí hậu: Tác động, khả năng ứng phó và
một số vấn đề về chính sách (Nghiên cứu trƣờng hợp đồng bào các dân
tộc thiểu số vùng núi phía bắc). Nhóm công tác biến đổi khí hậu (CCWG)
và Nhóm công tác dân tộc thiểu số (EMWG). Hà Nội. 116 trang
15.NGO (CCWG), 2011. Biến đổi khí hậu: Tác động, khả năng ứng phó và
một số vấn đề về chính sách (Nghiên cứu trƣờng hợp đồng bào các dân
tộc thiểu số vùng núi phía bắc). Nhóm công tác biến đổi khí hậu (CCWG)
và Nhóm công tác dân tộc thiểu số (EMWG). Hà Nội. 116 trang;
16.Nguyễn Văn Sửu, Khung sinh kế bền vững: Một cách phân tích toàn diện
về phát triển và giảm nghèo. Tạp chí Dân tộc học, số 2-2010, tr. 3-12
17.Phòng Nông nghiệp huyện Can Lộc, Báo cáo tình hình phát triển nông
nghiệp, 2012. Can Lộc
18.Phan Văn Tân, Cơ sở khoa học của biến đổi khí hậu;
19.SRD, 2011. Các mô hình ứng phó với biến đổi khí hậu: Kinh nghiệm tại

II. Danh mục các tài liệu tiếng Anh:
29.Al Gore, 2006. An Convenient Truth: The planetary emergency of global
warming and what we can do about it. Rodale;
30.Ashley, Caroline and Diana Carney (1999), Sustainable livelihoods:
Lessons from early experience, UK.
31.Chambers, R. and G. R. Conway (1992). Sustainable rural livelihoods:
practical concepts for the 21st century IDS, IDS Discussion Paper No 296

83
Footer Page 13 of 237.


Header Page 14 of 237.

32.Chaudhry, P. and Greet Ruysschaert, 2007. Climate Change and Human
Development in Viet Nam: A Case Study. Paper procedure to UDNP
Human Development Report 2007/2008 Fighting climate change: Human
solidarity in a divided world;
33.DFID, 1999. Sustainable Livelihoods Guidance Sheets. April 1999. 26
pages.
34.Moser, Caroline (2008), “Assets and livelihoods: A framework for assetbased social policy”, in: Assets, livelihoods, and social policy, edited by
Caroline Moser and Anis A. Dani, The World Bank, pp. 43-81.
35.UNDP, 2007. Human Development Report 2007/2008. Fighting climate
change: Human solidarity in a divided world;
36.Scoones, I. 1998. Sustainable rural livelihoods: A framework for
Analysis. IDS Working Paper No.72. IDS, Brighton.

84
Footer Page 14 of 237.