Header Page 1 of 237.

KHOA LUẬT
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

LÊ THỊ THU
“QUAN HỆ KẾT HÔN CÓ YẾU TỐ NƢỚC NGOÀI Ở VIỆT NAM
TRONG THỜI KỲ HỘI NHẬP QUỐC TẾ”

LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HỌC
CHUYÊN NGÀNH: LUẬT QUỐC TẾ

HÀ NỘI – NĂM 2007

Footer Page 1 of 237.


Header Page 2 of 237.

MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU

1- Tính cấp thiết của đề tài
2- Mục đích nghiên cứu
3- Phạm vi nghiên cứu
4- Phương pháp nghiên cứu
CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUAN HỆ KẾT HÔN
CÓ YẾU TỐ NƢỚC NGOÀI

1.1. Khái niệm quan hệ kết hôn có yếu tố nước ngoài
1.1.1. Khái niệm kết hôn


2.1. Quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành điều chỉnh quan hệ
kết hôn có yếu tố nước ngoài
2.1.1. Giải quyết xung đột pháp luật về điều kiện kết hôn có yếu tố nước
ngoài
2.1.2. Giải quyết xung đột pháp luật về hình thức kết hôn có yếu tố nước
ngoài
2.1.3. Thẩm quyền giải quyết quan hệ kết hôn có yếu tố nước ngoài
2.2. Quy định của Điều ước quốc tế mà Việt Nam ký kết điều chỉnh
quan hệ kết hôn có yếu tố nước ngoài
2.2.1. Giải quyết xung đột pháp luật về điều kiện kết hôn có yếu tố nước
ngoài
2.2.2. Giải quyết xung đột pháp luật về hình thức kết hôn có yếu tố nước
ngoài
CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN
THIỆN PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH QUAN HỆ KẾT HÔN CÓ YẾU TỐ
NƢỚC NGOÀI

3.1. Tình hình kết hôn có yếu tố nước ngoài ở Việt Nam
3.1.1. Thực trạng kết hôn có yếu tố nước ngoài
3.1.2. Thực trạng pháp luật điều chỉnh quan hệ kết hôn có yếu tố nước
ngoài ở Việt Nam

Footer Page 3 of 237.


Header Page 4 of 237.

3.2. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật điều chỉnh quan hệ kết hôn có
yếu tố nước ngoài ở Việt Nam

tố nước ngoài, Nhà nước đã ban hành các văn bản pháp luật: Luật hôn và gia đình
1986; Pháp lệnh hôn nhân và gia đình giữa công dân Việt Nam với người nước
ngoài 1993 và văn bản mới nhất là Luật hôn nhân và gia đình Việt Nam năm 2000
và các văn bản hướng dẫn thi hành: Nghị định số 68/2002/NĐ - CP ngày 10/7/2003
của Chính Phủ qui định chi tiết thi hành một số điều của Luật hôn nhân và gia đình
2000 về quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài; Nghị định số 69/NĐ CP ngày 21/7/2006 của Chính Phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số
68/2002/NĐ - CP ngày 10/7/2003 của Chính Phủ qui định chi tiết thi hành một số
điều của Luật hôn nhân và gia đình 2000 về quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu
Footer Page 5 of 237.


Header Page 6 of 237.

tố nước ngoài;….Bên cạnh đó chúng ta còn ký kết rất nhiều Hiệp định tương trợ tư
pháp với các nước để điều chỉnh quan hệ kết hôn có yếu tố nước ngoài. Mặc dù,
trong thời gian vừa qua, các qui định điều chỉnh quan hệ kết hôn có yếu tố nước
ngoài đã có những đóng góp nhất định nhưng vẫn còn thiếu sót và bộc lộ một số
nhược điểm nhất là trong xu thế ngày càng phát triển của quan hệ quốc tế.
Hơn nữa, quan hệ kết hôn có yếu tố nước ngoài là một quan hệ khá nhạy
cảm liên quan đến chính sách đối ngoại của quốc gia. Theo báo cáo tình hình đăng
ký kết hôn có yếu tố nước ngoài ở các Sở Tư Pháp tỉnh, thành phố trực thuộc trung
ương, nhiều đối tượng đã lợi dụng việc kết hôn với người nước ngoài để môi giới
hoặc xác lập quan hệ kết hôn với người nước ngòai không vì mục đích hôn nhân
mà vì mục đích kinh tế hoặc một số mục đích khác xâm phạm quyền, lợi ích hợp
pháp của công dân Việt nam. Thậm chí, nhiều đối tượng đã thiết lập cả đường dây
mua bán phụ nữ thông qua việc kết hôn với người nước ngoài, gây rối loạn xã hội.
Đây là mối đe dọa nguy hiểm đến sự ổn định an ninh, chính trị của nước ta cũng
như đường lối, chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước.
Chính vì những lý do trên, tác giả muốn nghiên cứu vấn đề kết hôn có yếu tố
nước ngoài ở Việt nam trong thời kỳ hội nhập quốc tế để củng cố nhận thức của

Ngoài phần mở đầu, kết luận, và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn sẽ
gồm 3 chương:
Chương 1: Những vấn đề chung về quan hệ kết hôn có yếu tố nước ngoài.
Chương 2: Những qui định của pháp luật Việt nam và các Điều ước quốc tế
mà Việt nam ký kết điều chỉnh quan hệ kết hôn có yếu tố nước ngoài.
Chương 3: Thực trạng và những kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật Việt
Nam và điều chỉnh quan hệ kết hôn có yếu tố nước ngoài.

Footer Page 7 of 237.


Header Page 8 of 237.

CHƢƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUAN HỆ KẾT HÔN
CÓ YẾU TỐ NƢỚC NGOÀI

1.1. Khái niệm Quan hệ kết hôn có yếu tố nƣớc ngoài
1.1.1. Khái niệm kết hôn
Kết hôn xác lập quan hệ hôn nhân và là cơ sở hình thành gia đình – tế bào
xã hội. Trong mỗi chế độ xã hội, gia đình đều thực hiện chức năng cơ bản là duy trì
nòi giống, sản sinh ra con người giúp xã hội phát triển nên “Gia đình tốt thì xã hội
mới tốt, xã hội tốt thì gia đình càng tốt”[

].

Hôn nhân là một hiện tượng xã hội đặc biệt, trong đó các bên chủ thể gắn kết
với nhau với mục đích tạo dựng một tế bào của xã hội là gia đình. Khác với các
quan hệ dân sự bình thường, mục đích của các chủ thể trong quan hệ hôn nhân
không nhằm thoả mãn nhu cầu vật chất hay tinh thần trong một thời điểm nhất định

1.1.2. Yếu tố nước ngoài trong quan hệ kết hôn
Quan hệ kết hôn có yếu tố nước ngoài thuộc nhóm quan hệ hôn nhân và gia
đình có yếu tố nước ngoài là một loại quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài đặc
biệt. Quan hệ kết hôn có yêú tố nước ngoài cũng được hình thành trên nguyên tắc
tự do ý chí, tự nguyện của hai bên nam, nữ thống nhất đến với nhau, đăng ký kết
hôn xác lập quan hệ hôn nhân bền vững, tạo nên tính đặc biệt của quan hệ. Theo
Điều 758, Bộ luật dân sự năm 2005: “quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài là
quan hệ dân sự có ít nhất một trong các bên tham gia là cơ quan, tổ chức, cá nhân
nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài hoặc là các quan hệ dân sự
giữa các bên tham gia là công dân, tổ chức Việt Nam nhưng căn cứ để xác lập,
thay đổi, chấm dứt quan hệ đó theo pháp luật nước ngoài, phát sinh tại nước ngoài
hoặc tài sản liên quan đến quan hệ đó ở nước ngoài”. Như vậy, yếu tố nước ngoài
được xác định căn cứ vào các tiêu chí sau:
- Thứ nhất, căn cứ vào chủ thể: có ít nhất một trong các bên tham gia quan
hệ dân sự là cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài hoặc người Việt Nam
Footer Page 9 of 237.


Header Page 10 of 237.

định cư ở nước ngoài. Các cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài (sau đây
gọi tắt là người nước ngoài). Theo khoản 2,3 Điều 3 Nghị định số 138/NĐ
- CP ngày 15/11/2006 của Chính Phủ quy định chi tiết thi hành các quy
định của Bộ Luật dân sự năm 2005 về quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài
(gọi tắt là Nghị định số 138/NĐ - CP ngày 15/11/2006): Người nước ngòai
là người không có quốc tịch Việt Nam bao gồm: người có quốc tịch nước
ngoài, người không quốc tịch; người Việt Nam định cư ở nước ngoài là
người có quốc tịch Việt Nam, người gốc Việt Nam đang làm ăn, cư trú,
sinh sống lâu dài ở nước ngoài.
- Thứ hai, căn cứ vào các sự kiện pháp lý để xác lập, thay đổi, chấm dứt

6. Luật hôn nhân và gia đình 1986.
7. Luật gia đình 1959.
8. Luật quốc tịch 2001.
9. Pháp lệnh hôn nhân và gia đình giữa công dân Việt Nam với người nước
ngoài ngày 15/12/1993.
10. Pháp lệnh lãnh sự 1990.
11. Nghị định số 158/NĐ - CP ngày 27/12/2005 của Chính Phủ điều chỉnh về
đăng ký và quản lý hộ tịch
12. Nghị định 138/NĐ - CP ngày 15/11/2006 hướng dẫn chi tiết thi hành quy
định của Bộ luật dân sự về quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài.
13.Nghị định số 68/2002/NĐ - CP ngày 10/7/2003 của Chính Phủ qui định chi
tiết thi hành một số điều của Luật hôn nhân và gia đình 2000 về quan hệ hôn
nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài
14.Nghị định số 69/NĐ - CP ngày 21/7/2006 của Chính Phủ sửa đổi, bổ sung
một số điều của Nghị định số 68/2002/NĐ - CP ngày 10/7/2003 của Chính
Phủ qui định chi tiết thi hành một số điều của Luật hôn nhân và gia đình
2000 về quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài.
15.Thông tư số 07/TT – BTP của Bộ Tư Pháp ngày 16/12/2002 hướng dẫn thi
hành một số điều của Nghị định số 68/2002/NĐ - CP ngày 10/7/2003 của
Footer Page 11 of 237.


Header Page 12 of 237.

Chính Phủ qui định chi tiết thi hành một số điều của Luật hôn nhân và gia
đình 2000 về quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài.
16.Nghị quyết số 02/2002 của Hội đồng thẩm phán Toà án nhân dân Tối Cao
ngày 23/12/2000 hướng dẫn áp dụng một số qui định của Luật hôn nhân và
gia đình 2000.
17.Chỉ Thị của Thủ tướng Chính Phủ số 03/2005/CT - TTg ngày 25/02/2005 về

ngoài 2006.

Footer Page 13 of 237.